{"id":7987,"date":"2025-02-21T12:23:30","date_gmt":"2025-02-21T12:23:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=7987"},"modified":"2025-02-21T23:13:55","modified_gmt":"2025-02-21T23:13:55","slug":"hegel-nicin-dil-konusunda-leibnizi-elestirir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=7987","title":{"rendered":"Hegel Ni\u00e7in Dil Konusunda Leibniz\u2019i Ele\u015ftirir?"},"content":{"rendered":"\n<p><em>\u201cDil do\u011frulursa d\u00fc\u015f\u00fcnce de do\u011frulur.\u201d \u2013Oya Baydar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ok sevdi\u011fim bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m vard\u0131. K\u00fcrt olmas\u0131na kar\u015f\u0131n ailece evde, \u00e7ar\u015f\u0131da, pazarda T\u00fcrk\u00e7e konu\u015furlard\u0131. Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m \u00e7ok, \u00e7ok az K\u00fcrt\u00e7e biliyordu. Zamanla (12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesi) devrimci, sol d\u00fc\u015f\u00fcnceye y\u00f6neldi ve illegal K\u00fcrt \u00f6rg\u00fctlerinden birinde m\u00fccadele etmeye ba\u015flad\u0131. Sonra tutukland\u0131. \u00c7ok k\u0131sa bir d\u00f6nem Ankara Mamak Cezaevi\u2019nde kald\u0131 ve ard\u0131ndan Diyarbak\u0131r 5 Nolu Askeri Cezaevi\u2019ne g\u00f6nderildi. Hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla 5 Nolu\u2019da d\u00f6rt y\u0131l tutuldu ve burada her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131 ve i\u015fkencelere maruz kald\u0131. Cezaevinden \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra \u0130sve\u00e7\u2019e gitti. \u0130sve\u00e7 vatanda\u015f\u0131 oldu. Ge\u00e7imini s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Evlendi, \u00e7ocuklar\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>12 Eyl\u00fcl\u2019le birlikte genel olarak T\u00fcrkiye\u2019de, \u00f6zel olarak da 5 Nolu\u2019da uygulanan s\u00f6ylem ve uygulamalar nedeniyle T\u00fcrk\u00e7eye kar\u015f\u0131 negatif bir tutum ald\u0131. Uzun bir s\u00fcre bunun s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131. Sonra T\u00fcrk\u00e7eyle bar\u0131\u015farak K\u00fcrtlere ait web sitelerinde duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini dile getiren T\u00fcrk\u00e7e makaleler yazmaya ba\u015flad\u0131 ve ard\u0131ndan da kitaplar\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ocuklar\u0131 ise K\u00fcrt\u00e7e, \u0130sve\u00e7\u00e7e ve di\u011fer Avrupa dillerini \u00f6\u011frenip konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. Ama T\u00fcrk\u00e7e bu dillerin aras\u0131nda olmad\u0131. T\u00fcrk\u00e7e ile bir ili\u015fkileri olmad\u0131\u011f\u0131ndan do\u011fal olarak T\u00fcrk\u00e7e bilmiyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn tamam olunca, yak\u0131n zamanda bu tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlay\u0131p sonsuz yolculu\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>O\u011flu, ac\u0131s\u0131 biraz dindikten sonra babas\u0131n\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 merak edip \u00e7o\u011fu geceler babas\u0131n\u0131n bilgisayar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7ip babas\u0131n\u0131n kitap ve yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okumaya, neler yazm\u0131\u015f anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130\u015fte burada zalim ger\u00e7ekle y\u00fcz y\u00fcze gelir, yaz\u0131lanlar T\u00fcrk\u00e7e; kendisi ise T\u00fcrk\u00e7e bilmiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>O\u011flu y\u0131lmaz ama, babas\u0131n\u0131n neler yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in online sistem \u00fczerinden T\u00fcrk\u00e7e ders almaya ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015fanan bu ve buna benzer dramlar\u0131n nedeni K\u00fcrtlerin b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f, devleti olmayan bir ulus olu\u015fundand\u0131r. K\u00fcrtler bulunduklar\u0131 co\u011frafyalarda ezilen ulus konumunda olduklar\u0131 i\u00e7in dilleri de bask\u0131 alt\u0131ndad\u0131r; \u00f6rselenmi\u015f ve \u00f6telenmi\u015ftir. Baz\u0131 yerlerde K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fmak, baz\u0131 yerlerde K\u00fcrt\u00e7e yazmak bile yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131mlarla s\u00fcrd\u00fcrebilmi\u015ftir. Oysa her ulus kendi diliyle birlikte geli\u015fip ilerler\u2026 Ayr\u0131ca b\u00f6l\u00fcnmenin getirmi\u015f oldu\u011fu olumsuzlu\u011fun bir neticesi olarak K\u00fcrtler bug\u00fcn \u00e7ok farkl\u0131 alfabeleri kullanmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r: Latin, Arap, Kiril gibi\u2026 Velhas\u0131l, K\u00fcrtlerin dil konusunda \u00e7ok \u00e7etin sorunlar\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n<p>Ben, dil konusunda uzman biri de\u011filim, zaten bu konuda \u00e7ok \u015fey yaz\u0131l\u0131p \u00e7iziliyor. Beni bu yaz\u0131y\u0131 yazmaya iten \u00fcnl\u00fc Alman filozof Hegel oldu.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Hegel\u2019in Felsefe Tarihi\/Platon\u2019dan Orta\u00e7a\u011f Felsefesine<\/em> adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 okurken, yine kendisi gibi \u00fcnl\u00fc ve Alman olan filozof Leibniz ile ilgili yazd\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmde bir yerde dil konusunda \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey s\u00f6yledi\u011fini fark ettim.<\/p>\n\n\n\n<p>Leibniz; \u201cDil, zihnin aynas\u0131d\u0131r\u201d der. Daha \u00f6nceleri bir yaz\u0131mda yazd\u0131\u011f\u0131m gibi, dil, \u201czihnin aynas\u0131\u201dndan \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r, bir ulusun varolu\u015funun bizatihi kendisidir. Bir ulusu ulus yapan etmenlerin en ba\u015f\u0131nda gelendir. Do\u011frudan bireyin kimli\u011fiyle alakal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Leibniz Almand\u0131r. Anadili de Almancad\u0131r. Ama kendisi eserlerini genellikle Latince ve o zamanlar\u0131n yayg\u0131n kullan\u0131lan dili olan Frans\u0131zca yazar.<\/p>\n\n\n\n<p>Hegel i\u015fte bu nedenle hem \u00f6nemli bir uyar\u0131da bulunur ve hem de Leibniz\u2019i ele\u015ftirir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cLeibniz \u00e7o\u011funlukla Latince veya Frans\u0131zca yazm\u0131\u015ft\u0131. Bu \u00f6nemli bir meseledir, \u00e7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce belirtti\u011fimiz gibi, bir bilimin bir ulusa ait oldu\u011funu s\u00f6ylemek ancak ulus ona kendi dilinde sahipse m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve bu \u00f6zelliklede Felsefede \u015fartt\u0131r. Zira d\u00fc\u015f\u00fcnce tam da bu \u00f6zbilince ait olma ya da mutlak bir \u015fekilde kendi kendine ait olma u\u011fra\u011f\u0131n\u0131 kendisinde ta\u015f\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Hegel, yukar\u0131daki al\u0131nt\u0131da \u201cdaha \u00f6nce belirtti\u011fimiz\u201d dedi\u011fi yerlerde ise \u015funlar\u0131 yazar: \u201cAlman H\u0131ristiyanlar i\u00e7in imanlar\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n kendi anadillerine \u00e7evrilmi\u015f olmas\u0131, ortaya \u00e7\u0131kabilecek en b\u00fcy\u00fck devrimlerden biridir.\u201d \u201cB\u00fcy\u00fck ilke budur-t\u00fcm d\u0131\u015fsall\u0131k Tanr\u0131\u2019yla mutlak ili\u015fki noktas\u0131nda ortadan kaybolur; bu d\u0131\u015fsall\u0131kla birlikte bu kendine yabanc\u0131la\u015fma, t\u00fcm k\u00f6lelik de ortadan kaybolmu\u015ftur. Yabanc\u0131 dillerde dua etmeye ya da bilimleri yabanc\u0131 dillerde incelemeye katlanmaya son vermemiz de bununla ilgilidir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Hegel i\u015fte b\u00f6yle buyurur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bence hakl\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Tam da, Hegel hakl\u0131! derken y\u0131llar \u00f6nce, T\u00fcrk\u00e7eyi \u00e7ok iyi konu\u015fan ve yazabilen, K\u00fcrt\u00e7eye a\u015f\u0131k, kadim dostum Salih \u015eim\u015fek ile \u201cdil, edebiyat ve sanat\u201d \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir sohbeti an\u0131msad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>An\u0131msayabildi\u011fim kadar\u0131yla Salih \u015eim\u015fek \u201cEli kalem tutan y\u00fczlerce K\u00fcrd\u00fcn, y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir T\u00fcrk diline, edebiyat\u0131na ve sanat\u0131na muhte\u015fem katk\u0131lar yapt\u0131klar\u0131n\u0131, \u00f6rne\u011fin; Ya\u015far Kemal\u2019in T\u00fcrk Roman\u0131na, Ahmed Arif\u2019in ve Cemal S\u00fcreyya\u2019n\u0131n T\u00fcrk \u015eiirine m\u00fcthi\u015f renkler sunduklar\u0131n\u0131\u2026 Ba\u015fka sanat alanlar\u0131nda da y\u00fczlerce K\u00fcrd\u00fcn benzer yol izledi\u011fini, bug\u00fcn de bu izin s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bunun \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak; kendi anadillerinde yazmad\u0131klar\u0131, belki de K\u00fcrt\u00e7enin yasakl\u0131 olmas\u0131ndan hareketle yazamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00fcz\u00fcnt\u00fc ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d ifade etmi\u015fti\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Devam\u0131nda da: \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc salt T\u00fcrk\u00e7e yazd\u0131klar\u0131 i\u00e7in, d\u00fcn de, bug\u00fcn de, yar\u0131n da bu muhte\u015fem sanat ve edebiyat insanlar\u0131na kimse K\u00fcrt sanat ve edebiyat insanlar\u0131 demiyor, demeyecek! \u0130\u015fte \u00fcz\u00fcnt\u00fcm\u00fcn ana nedeni bu!\u201d demi\u015fti\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Tam da <em>D\u00fcnya Anadil G\u00fcn\u00fc<\/em>\u2019n\u00fcn kutlanaca\u011f\u0131 bu 21 \u015eubat g\u00fcn\u00fcnde, burada bana d\u00fc\u015fen, sen de hakl\u0131s\u0131n dostum demekti\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ana dilde K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitimin yasakland\u0131\u011f\u0131 bir yerde K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fanlar\u0131n T\u00fcrk\u00e7e yazmalar\u0131 konusu bu ba\u011flamda yeniden sorgulanmal\u0131, yaz\u0131lanlar\u0131n gelecekte kimlerin hanesine yaz\u0131laca\u011f\u0131 iyice d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Sayg\u0131lar\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em><strong>21 \u015eubat 2025 tarihinde:<\/strong><br>https:\/\/www.tigrishaber.com\/hegel-nicin-dil-konusunda-leibnizi-elestirir-8040yy.htm<br>https:\/\/kovarabir.com\/16874\/hegel-nicin-dil-konusunda-leibnizi-elestirir-muslum-uzulmez\/<br>https:\/\/www.gaphaberleri.com\/kose-yazisi\/1521\/hegel-nicin-dil-konusunda-leibnizi-elestirir.html<br>https:\/\/www.ruhanews.com\/kose-yazisi\/1169\/hegel-nicin-dil-konusunda-leibnizi-elestirir.html<br>https:\/\/www.erganihaber.net\/kose-yazisi\/1521\/hegel-nicin-dil-konusunda-leibnizi-elestirir.html<br>yay\u0131mland\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=21-subat\" rel=\"tag\">21 \u015eubat<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=anadil\" rel=\"tag\">Anadil<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=dunya-anadil-gunu\" rel=\"tag\">D\u00fcnya Anadil G\u00fcn\u00fc<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=hegel\" rel=\"tag\">hegel<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=kurtce\" rel=\"tag\">k\u00fcrt\u00e7e<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=leibniz\" rel=\"tag\">Leibniz<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=salih-simsek\" rel=\"tag\">salih \u015fim\u015fek<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cDil do\u011frulursa d\u00fc\u015f\u00fcnce de do\u011frulur.\u201d \u2013Oya Baydar \u00c7ok sevdi\u011fim bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m vard\u0131. K\u00fcrt olmas\u0131na kar\u015f\u0131n ailece evde, \u00e7ar\u015f\u0131da, pazarda T\u00fcrk\u00e7e konu\u015furlard\u0131. Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m \u00e7ok, \u00e7ok az K\u00fcrt\u00e7e biliyordu. Zamanla (12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesi) devrimci, sol d\u00fc\u015f\u00fcnceye y\u00f6neldi ve illegal K\u00fcrt \u00f6rg\u00fctlerinden birinde m\u00fccadele etmeye ba\u015flad\u0131. Sonra tutukland\u0131. \u00c7ok k\u0131sa bir d\u00f6nem Ankara Mamak Cezaevi\u2019nde kald\u0131 ve ard\u0131ndan Diyarbak\u0131r 5 Nolu Askeri Cezaevi\u2019ne g\u00f6nderildi. Hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla 5 Nolu\u2019da d\u00f6rt y\u0131l tutuldu ve burada her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131 ve i\u015fkencelere maruz kald\u0131. Cezaevinden \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra \u0130sve\u00e7\u2019e gitti. \u0130sve\u00e7 vatanda\u015f\u0131 oldu. Ge\u00e7imini s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Evlendi, \u00e7ocuklar\u0131 oldu. 12 Eyl\u00fcl\u2019le birlikte genel olarak T\u00fcrkiye\u2019de, \u00f6zel<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1197,97],"tags":[5127,2891,2706,459,130,1176,175],"class_list":["post-7987","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur","category-politika","tag-21-subat","tag-anadil","tag-dunya-anadil-gunu","tag-hegel","tag-kurtce","tag-leibniz","tag-salih-simsek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7987","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7987"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7987\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7990,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7987\/revisions\/7990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7987"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7987"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}