Ali Haydar benim sadece karde\u015fim de\u011fil; O, arkada\u015f\u0131m, yolda\u015f\u0131m ve fikirda\u015f\u0131md\u0131r. Bu nedenle d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, yazd\u0131klar\u0131 benim i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferlidir. Payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131s\u0131nda, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131, savundu\u011fumuz siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncenin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yan\u0131lg\u0131m\u0131z\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 samimi duygularla, anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde anlatm\u0131\u015f. Bu yaz\u0131n\u0131n Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnceye ili\u015fkin demokratik bir tart\u0131\u015fma yarataca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek sitemde payla\u015f\u0131yorum.<\/em><\/p>\n\n\n\n Sovyetlerin ve 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 olu\u015fan Sovyet Sisteminin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n d\u00fcnya sol\/sosyalist\/kom\u00fcnist hareket \u00fczerindeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkisi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olmu\u015ftur. Sola, sosyalizme, kom\u00fcnizme k\u0131saca Marksizm’e inanan, bu u\u011furda m\u00fccadele eden insanlar, y\u0131k\u0131m sonras\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde Marksizm’den uzakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Karamsarl\u0131k, mutsuzluk ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kara bir bulut gibi ayd\u0131nlar\u0131n, al\u0131nteri ve eme\u011fi ile ge\u00e7inenlerin \u00fczerine \u00e7\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu y\u0131k\u0131m\u0131n etkileri halen s\u00fcrmektedir. Marksizm’in Sovyet Prati\u011fi ile y\u00fczle\u015fmeden, T\u00fcrkiye ve d\u00fcnya sol\/sosyalist hareketlerinin toparlanaca\u011f\u0131n\u0131 beklemek hayaldir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/em><\/p>\n\n\n\n Ali Haydar’\u0131n yaz\u0131s\u0131 umar\u0131m bu y\u00fczle\u015fmeye kap\u0131 aralar.<\/em><\/p>\n\n\n\n Te\u015fekk\u00fcrler karde\u015fim\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez <\/p>\n\n\n\n MARKS\u0130ZM VE SOVYET PRAT\u0130\u011e\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ali Haydar \u00dcz\u00fclmez<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n 1. B\u00f6l\u00fcm: Sosyal Problemleri \u00c7\u00f6zme<\/strong><\/p>\n\n\n\n Y\u0131llar \u00f6nce, romanlar\u0131n\u0131 zevkle okudu\u011fum Ahmet Altan bir s\u00f6yle\u015fisinde: “Okulda edebiyat \u00f6\u011fretmenlerim bana kelimelerin, s\u00f6z\u00fcn s\u0131rr\u0131n\u0131\/gizemini \u00f6\u011frettikleri i\u00e7in edebiyat\u0131 \u00e7ok sevdim, edebiyat\u00e7\u0131, yazar oldum. E\u011fer matematik \u00f6\u011fretmenlerim de bana say\u0131lar\u0131n, matemati\u011fin s\u0131rr\u0131n\u0131\/gizemini \u00f6\u011fretseydi inan\u0131n matemati\u011fi de \u00e7ok sever, ondan s\u0131k\u0131lmaz ve korkmazd\u0131m.” dedi\u011finde, matematik \u00f6\u011fretmeni olarak Ahmet Altan’\u0131n bu tespiti \u00e7ok ho\u015fuma gitmi\u015fti, meslek hayat\u0131m boyunca da akl\u0131mdan hi\u00e7 \u00e7\u0131kmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Okuman\u0131n, kelimelerin, s\u00f6z\u00fcn ve say\u0131lar\u0131n, matemati\u011fin s\u0131rr\u0131n\u0131\/gizemini hep arar oldum, \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u00c7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcmde ho\u015fuma gitti, zevk ald\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Edebiyat\u0131, tarihi ve felsefeyi en az matematik kadar sevdim.<\/p>\n\n\n\n \u0130lk ve ortaokul d\u00f6neminde ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6\u011frenci oldu\u011fumu s\u00f6yleyemem. \u00c7\u00fcnk\u00fc okul, okuma, okutulan dersler, yaz\u0131, T\u00fcrk\u00e7e, matematik benim i\u00e7in bir anlam ifade etmiyordu. Oyun oynamay\u0131, dedemle tar\u0131m yapmay\u0131 ve ba\u011f bah\u00e7e i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 seviyordum.<\/p>\n\n\n\n Lise ve E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc d\u00f6neminde ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6\u011frenci oldu\u011fumu s\u00f6yleyebilirim. Bu y\u0131llarda matemati\u011fi \u00e7ok sevdim ve yava\u015ftan da sosyal olaylara ilgi duymaya ba\u015flad\u0131m. Matematik derslerinde arkada\u015flar\u0131ma yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fumu hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n \u00d6\u011fretmenlik d\u00f6nemimde kendi \u00e7ocuklar\u0131ma, yak\u0131nlar\u0131ma, \u00f6\u011frencilerime, veli ve birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u00f6\u011fretmenlere, \u00f6zel arkada\u015flar\u0131ma matemati\u011fi sevdirmeye, onun s\u0131rr\u0131n\u0131\/gizemini \u00f6\u011fretmeye ve anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, san\u0131r\u0131m bunda ba\u015far\u0131l\u0131 da oldum.<\/p>\n\n\n\n Matematik i\u015flemlerini yapmak, problemleri \u00e7\u00f6zmek benim i\u00e7in \u00e7ok zor olmad\u0131. Zevkle i\u015flem yapt\u0131m, problem \u00e7\u00f6zd\u00fcm. Ancak insanlar hep daha fazlas\u0131n\u0131 ister ve farkl\u0131 aray\u0131\u015flara girer; bende de \u00f6yle oldu. Hayat\u0131, sanat\u0131, edebiyat\u0131, tarihi olaylar\u0131, inan\u00e7lar\u0131, do\u011fay\u0131, do\u011fa olaylar\u0131n\u0131, sosyal ya\u015fam\u0131, sosyal olaylar\u0131 sorgulamaya ba\u015flad\u0131m. Siyasete ilgi duydum. Haks\u0131zl\u0131k, hukuksuzluk, adaletsizlik; fakirlik, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, r\u00fc\u015fvet, yolsuzluk, y\u00fczs\u00fczl\u00fck, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k; kad\u0131nlar\u0131n i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 durumu ve zenginlerin \u00e7ok ac\u0131mas\u0131z, kibirli ve \u00e7ok zengin olmas\u0131; inanc\u0131n bunlara yetersiz, yer yer ara\u00e7 olup seyirci kalmas\u0131, devlet kurumlar\u0131n\u0131n zenginlerden yana olmas\u0131 beni hep rahats\u0131z etti.<\/p>\n\n\n\n Sosyal olaylar\u0131n ve siyasetin i\u00e7ine girdim. 1976’dan itibaren derneklerin kurulu\u015funda yer ald\u0131m, \u00f6\u011fretmen \u00f6rg\u00fctlerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ve hayat\u0131mda tek bir partiye \u00fcye oldum, yo\u011fun bir \u015fekilde onda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, o da eski, tarihi\/tarihsel TKP oldu.<\/p>\n\n\n\n Hayat ve m\u00fccadele devam ediyor. 50 k\u00fcsur y\u0131ll\u0131k devrimci m\u00fccadele d\u00f6neminden sonra \u015funu diyebilirim: Sosyal problemleri \u00e7\u00f6zmek, matematik problemlerini \u00e7\u00f6zmek kadar kolay de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u015fin i\u00e7inde insan var. O gizemli, muhte\u015fem varl\u0131k!<\/p>\n\n\n\n M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n da i\u00e7inde oldu\u011fu ideolojik devletlerde ise bu daha zor. K\u0131saca \u015funu diyebilirim: yolumuz uzun ve \u00e7etin.<\/p>\n\n\n\n Yolumuza \u0131\u015f\u0131k olsun diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, ara\u015ft\u0131r\u0131yor, okuyor ve yaz\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n 2. B\u00f6l\u00fcm: Nar A\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n G\u00f6lgesinde<\/strong><\/p>\n\n\n\n 2023 Haziran ay\u0131nda Diyarbak\u0131r, Ergani’deydim. Ergani’de aileden kalma bir evimiz ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir bah\u00e7emiz var. Ge\u00e7mi\u015fte TKP’nin K\u00fcrdistan Parti \u00f6rg\u00fctlerinde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f iki yolda\u015f\u0131m\/arkada\u015f\u0131mla orada bulu\u015ftuk.<\/p>\n\n\n\n \u0130zninizle bulu\u015ftu\u011fumuz bah\u00e7emizi sizlere tan\u0131tay\u0131m:<\/p>\n\n\n\n Bah\u00e7ede kuyu, kuyunun etraf\u0131nda nar, incir ve ahududu -b\u00f6lgesel ismiyle “\u015eam t\u00fct\u00fc”- a\u011fa\u00e7lar\u0131, yan\u0131ndaki g\u00fcl bah\u00e7esi i\u00e7inde \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit g\u00fcller, kuyunun \u00fcst taraf\u0131nda g\u00fczel bir \u00e7ardak, \u00e7arda\u011f\u0131n do\u011fusunda kiraz, armut, ceviz ve nar a\u011fa\u00e7lar\u0131; kuzeyinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir havuz, kay\u0131s\u0131 ve \u00e7ekirdeksiz t\u00fct\/dut a\u011fac\u0131; bat\u0131s\u0131nda erik ve hurma a\u011fac\u0131 ile \u00fcz\u00fcm asmalar\u0131 (tevekleri ya da bir ba\u015fka deyi\u015fle a\u011fa\u00e7lar\u0131) ve alt tarafta oymak oymak incir a\u011fa\u00e7lar\u0131.<\/p>\n\n\n\n Kiraz bitmi\u015f, kay\u0131s\u0131 bu y\u0131l meyve vermemi\u015f, biraz erik ve ahududu var. Narlar \u00e7i\u00e7ek a\u00e7m\u0131\u015f. \u00c7ok g\u00fczel narlar\u0131m\u0131z var. \u00c7e\u015fit \u00e7e\u015fit. Nar a\u011fac\u0131n\u0131, \u00e7i\u00e7e\u011fini, meyvesini severim. \u00c7i\u00e7e\u011fi ye\u015fil yapraklar\u0131 ile \u00e7ok g\u00fczel ve uyumlu durur: ye\u015fil ve turuncu. Meyvesini de severim. Bizim oralarda nar a\u011fac\u0131n\u0131 ve nar\u0131 sevmeyen yoktur. K\u00fcrt, T\u00fcrk, Ermeni, Fars\/\u0130ran halklar\u0131 hatta Azerbaycan\u2019dan Tacikistan\u2019a kadar t\u00fcm halklar nar\u0131 sever, ona \u00f6zel anlam da verirler. \u00d6rne\u011fin Ermeniler\u2019de nar taneleri da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131, nar\u0131n kendisi de birli\u011fi, yani ya\u015fad\u0131klar\u0131 dram\u0131\/trajediyi ifade eder. Ya\u015fl\u0131 Ermeniler buna \u00e7ok \u00f6nem verirler. Tacikler de gelin k\u0131zlar\u0131 narla mukayese ederler. Yuvan\u0131n birli\u011fini ve aileyi nar, \u00e7ocuklar\u0131 da nar taneleri temsil eder. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131n nar taneleri kadar \u00e7ok olmas\u0131n\u0131 isterler.<\/p>\n\n\n\n Bunlar bana kendi durumumuzu hat\u0131rlatt\u0131: Trajik bir \u015fekilde Sovyetlerin ve TKP’nin, partimizin nar taneleri gibi da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131!<\/p>\n\n\n\n Arkada\u015flarla \u00e7ardakta oturduk. Saat bire geliyor. F\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f Ergani’ye \u00f6zg\u00fc -Ermeniler\u2019den kalma- kiremitte bol etli g\u00fcve\u00e7, be\u015f adet s\u0131cak pide, evden getirdi\u011fim ye\u015fil biber ve so\u011fuk ayran. Bug\u00fcn \u00f6zel bir g\u00fcn, ziyafet var. Y\u0131llar sonra yolda\u015flar\u0131mlay\u0131m. Bizi rahats\u0131z eden hi\u00e7bir \u015fey yok. Yan tarafta k\u00fc\u00e7\u00fck t\u00fcp\u00fcn \u00fcst\u00fcnde su kayn\u0131yor, \u00e7ay demliyece\u011fiz. G\u00fcve\u00e7ten sonra keyifle \u00e7ay i\u00e7ece\u011fiz. Yemek yerken sohbete ba\u015flad\u0131k. Hal-hat\u0131rdan sonra, g\u00fcncel konular\u0131, \u00f6zelikle de se\u00e7imleri, Ye\u015fil Sol Parti\u2019yi, b\u00f6lge partilerini ve HDP\u2019yi, HDP \u00e7izgisini, bug\u00fcnk\u00fc HEDEP’i konu\u015ftuk.<\/p>\n\n\n\n Sohbetimiz \u00e7ok olumlu ge\u00e7ti. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi payla\u015ft\u0131k. A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk. Sonra konu d\u00f6nd\u00fc dola\u015ft\u0131 ge\u00e7mi\u015fimize geldi. \u0130GD, \u0130KD ve partimiz TKP’yi konu\u015ftuk. Bir arkada\u015f\u0131m: “Biz Parti’ye ve devrime a\u015f\u0131kt\u0131k” dedi. Sonra devam etti: “Nas\u0131l a\u015f\u0131k olanlar\u0131n g\u00f6z\u00fc hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6rmez, yaln\u0131z onun tatl\u0131 hazz\u0131n\u0131 ve gelece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse biz de \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, \u00e7al\u0131\u015fmalardan da \u00f6yle haz al\u0131yorduk.\u201d Bu tespit beni \u00e7ok etkiledi. Kendi kendime \u201ctam 12\u2019den vurma!\u201d dedim.<\/p>\n\n\n\n Vay be!<\/p>\n\n\n\n Devrime ve Parti’ye a\u015f\u0131k olmak!…<\/p>\n\n\n\n Di\u011fer arkada\u015f\u0131m: \u201cAsl\u0131nda biz Marx’la, Marksizm\u2019le, Sovyetlerle ve TKP ile ilgili bir \u015fey bilmeden TKP’ye kat\u0131ld\u0131k. Ben, TKP\u2019nin program\u0131n\u0131, t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc okumadan partiyi kabul ettim. \u0130deolojik etkide kalarak, tarihsel olan\u0131 kabul ettim,” dedi. Bu tespit de beni ge\u00e7mi\u015fe g\u00f6t\u00fcrd\u00fc ve etkiledi. Beynimde onlarca soru dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Yeni yeni d\u00fc\u015f\u00fcnceler olu\u015ftu. Arkada\u015flar\u0131m bana, “Hocam sen bizden \u00f6nce Parti’ye kat\u0131ld\u0131n. \u00c7ok \u015feyler ya\u015fad\u0131n. Diyarbak\u0131r 5 No\u2019lu Cezaevi\u2019nde kald\u0131n, y\u0131llarca arand\u0131n, yurt d\u0131\u015f\u0131nda, Moskova’da e\u011fitim ald\u0131n, SBKP’nin 27. Kongresi\u2019ni yerinde, Moskova’da izledin, Haydar Kutlu (Nabi Ya\u011fc\u0131) ve Nihat Sarg\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015fleri sonras\u0131 tutuklan\u0131nca tutuklu bulundu\u011fun Ankara Ulucanlar Cezaevi\u2019nde onlar\u0131 sen kar\u015f\u0131lad\u0131n. \u0130GD Diyarbak\u0131r \u015eubesi\u2019nin kurulu\u015funda yer ald\u0131n, Parti’nin de\u011fi\u015fik kademelerinde g\u00f6rev yapt\u0131n. S\u00fcrekli okuyorsun, zaman zaman yaz\u0131lar da yaz\u0131yorsun. Sen neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun?” dediler. Sohbet koyu, yerimiz uygun oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7ay\u0131m\u0131z\u0131 i\u00e7erek d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi arkada\u015flarla payla\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Verimli, keyifli bir bulu\u015fma oldu.<\/p>\n\n\n\n Ak\u015fam ge\u00e7 saatte arkada\u015flar\u0131mla ayr\u0131ld\u0131k. Ayr\u0131l\u0131rken arkada\u015flar: “Hocam bize anlatt\u0131\u011f\u0131n bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yaz\u0131p payla\u015f\u0131rsan iyi olur,” dediler.<\/p>\n\n\n\n Ben de \u201cYazabilirim,\u201d dedim…<\/p>\n\n\n\n Yazd\u0131klar\u0131m benim d\u00fc\u015f\u00fcncelerim.<\/p>\n\n\n\n 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesi ya\u015fad\u0131klar\u0131m, okuduklar\u0131m, Diyarbak\u0131r 5 No\u2019lu Cezaevi\u2019nde ya\u015fad\u0131klar\u0131m, arand\u0131\u011f\u0131m d\u00f6nemde ya\u015fad\u0131klar\u0131m, Moskova’da Bilimler Akademisi\u2019nde okuduklar\u0131m, ya\u015fad\u0131klar\u0131m, daha sonraki d\u00f6nemde ya\u015fay\u0131p, okuduklar\u0131m; k\u0131saca 50 k\u00fcsur y\u0131la yay\u0131lan devrimci ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n sonucunda bug\u00fcn i\u00e7in bende olu\u015fan d\u00fc\u015f\u00fcncelerdir. Tekrar ediyorum bug\u00fcn i\u00e7in bende olu\u015fan fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerdir.<\/p>\n\n\n\n Tabii ki d\u00fc\u015f\u00fcncelerim her t\u00fcrl\u00fc \u00f6neri ve ele\u015ftiriye a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca, son 6 ayda okudu\u011fum a\u015fa\u011f\u0131daki kitaplardan yararland\u0131m:<\/p>\n\n\n\n – Murray Bookchin | 1905’ten 1907’ye Rus Devrimleri<\/strong>. Dipnot Yay\u0131nlar\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n – Edward Hallett Carr | Lenin’den Stalin’e Rus Devrimi<\/strong>, 1917-1929. Yordam Kitap.<\/em><\/p>\n\n\n\n – Alexander Rabinowitch | Devrime Do\u011fru: Petrograd Bol\u015fevikleri ve 1917 Temmuz Ayaklanmas\u0131<\/strong>. Yordam Kitap.<\/em><\/p>\n\n\n\n – David Priestland | K\u0131z\u0131l Bayrak. Bir Kom\u00fcnizm Tarihi<\/strong>. \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n – Moshe Lewin | Sovyet Y\u00fczy\u0131l\u0131<\/strong>. \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n – John Reed | D\u00fcnyay\u0131 Sarsan On G\u00fcn<\/strong>. Yordam Kitap.<\/em><\/p>\n\n\n\n – Svetlana Aleksiyevi\u00e7 | \u0130kinci El Zaman (K\u0131z\u0131l \u0130nsan\u0131n Sonu)<\/strong>. Epsilon Yay\u0131nevi.<\/em><\/p>\n\n\n\n – Nihat Karademir | \u0130ngiltere’nin K\u00fcrt Politikas\u0131 (1918-1932)<\/strong>. N\u00fbbihar Yay\u0131nlar\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca Lenin\u2019in \u201cNe Yapmal\u0131\u201d, \u201cNisan Tezleri\u201d, \u201cDevlet ve Devrim\u201d kitap \u00f6zetlerini g\u00f6zden ge\u00e7irdim.<\/p>\n\n\n\n 3. B\u00f6l\u00fcm: Parti’ye \u00dcyelik<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nerden ba\u015flamal\u0131?<\/p>\n\n\n\n Kendimden ba\u015flayay\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Y\u0131l, 1968\/69. Amcam\u0131n kahvesinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Kahve c\u0131v\u0131l c\u0131v\u0131l, Ergani’nin \u00f6zellikle Saray Mahallesi\u2019nin gen\u00e7leri amcam\u0131n kahvesine geliyorlar. T\u00fcrkiye’nin de\u011fi\u015fik kentlerinde de\u011fi\u015fik okullarda okuyan gen\u00e7ler de…<\/p>\n\n\n\n Siyasi, sosyal olaylar\u0131n\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu y\u0131llar. Gen\u00e7lik ayakta. \u00dcniversite ve yurtlarda direni\u015f, boykotlar g\u0131rla gidiyor. O d\u00f6nem day\u0131m Nurettin De\u011firmenci \u0130T\u00dc’de okuyor. Kahvenin tam kar\u015f\u0131s\u0131nda Belediye Pasaj\u0131 d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n\u0131n birinde DDKO Ergani \u015eubesi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. Ba\u015fkan\u0131 \u00d6mer Kan. Onlara tepsi tepsi taze \u00e7ay g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorum. Tart\u0131\u015fmalara \u015fahit oluyor, kulak veriyorum. Afi\u015flerine bak\u0131p, bildirilerini okuyorum. Do\u011fudan, jandarma bask\u0131s\u0131ndan, yoksulluktan, i\u015fsizlikten, yani bizlerden bahsediyorlar. \u0130lgim art\u0131yor. Onlar\u0131 seviyorum. Onlar da beni seviyorlar. Bah\u015fi\u015f veriyorlar.<\/p>\n\n\n\n Bir taraftan \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor di\u011fer taraftan okula, Ergani Lisesi’ne devam ediyorum. Fen b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeyim. Matematik ve edebiyat derslerini seviyorum. Ergani Lisesi Diyarbak\u0131r’daki en iyi liselerden biri. Liseler aras\u0131 bilgi yar\u0131\u015fmas\u0131nda b\u00f6lgede birinci oluyor. Bu arada okulda boykot yap\u0131l\u0131yor. Ergani Lisesi T\u00fcrkiye’de ilk boykot yapan lise oluyor. Devrimci ve sol bilincim y\u00fckseliyor. Saf\u0131m, yolum netle\u015fiyor: Devrimciyim\/Solcuyum art\u0131k!<\/p>\n\n\n\n Devrimci olmama neden olan bir\u00e7ok etmen var. Hemen akl\u0131ma gelenleri sayay\u0131m: i\u00e7inde bulundu\u011fum ko\u015fullar, iyi g\u00f6zlem yapmam ve olaylar\u0131 neden, ni\u00e7in diye sorgulamam; yap\u0131 olarak duygusal y\u00f6n\u00fcm\u00fcn ve duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131n fazla olmas\u0131, haks\u0131zl\u0131\u011fa, adaletsizli\u011fe kar\u015f\u0131 olmam, okuyanla okumayan aras\u0131ndaki fark\u0131 g\u00f6rmem, Nurettin day\u0131m\u0131n devrimci olmas\u0131; devrimcilerin Deniz Gezmi\u015f\u2019le, kom\u00fcnistlerin Naz\u0131m Hikmet’le an\u0131lmas\u0131, Deniz\u2019in yi\u011fitli\u011fi ve g\u00f6z\u00fc karal\u0131\u011f\u0131, Naz\u0131m\u2019\u0131n \u015fiirleri, \u00f6zellikle “Yap\u0131yla Yap\u0131c\u0131lar” \u015fiirinin bana bir ta\u015f ustas\u0131 olan babam\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmas\u0131, \u00c7etin Altan’\u0131n davudi sesi ile bu \u015fiiri okumas\u0131; \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hor g\u00f6r\u00fclmesi, boyunlar\u0131n\u0131n hep b\u00fck\u00fck olmas\u0131; Che Guevara’n\u0131n \u00e7ekicili\u011fi, cazibesi, enternasyonal duru\u015fu; proletarya enternasyonalizmi, b\u00fcy\u00fck insanl\u0131k davas\u0131 fikri, Annemin, kad\u0131nlar\u0131n ezilmi\u015fli\u011fi, en \u00f6nemlisi de K\u00fcrtlerin horlanmas\u0131, yok say\u0131lmas\u0131 ve daha bir \u00e7ok neden…<\/p>\n\n\n\n Devrimci olmama gibi bir se\u00e7ene\u011fim yoktu! Olmasayd\u0131m akl\u0131ma ve y\u00fcre\u011fime ihanet ederdim.<\/p>\n\n\n\n 1974\/75 e\u011fitim \u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131nda Diyarbak\u0131r E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc ak\u015fam Matematik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kazand\u0131m. Enstit\u00fc\u2019n\u00fcn sabah b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fclk\u00fcc\u00fclerin kontrol\u00fcnde, gece b\u00f6l\u00fcm\u00fc bizim. Yer yer \u00e7at\u0131\u015fmalar ba\u015fl\u0131yor. Sonu\u00e7ta \u00fclk\u00fcc\u00fcler \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyor. Diyarbak\u0131r’\u0131 terk ediyorlar ve ba\u015fka okullara, Erzurum ve Antep’e gidiyorlar.<\/p>\n\n\n\n 1976 y\u0131l\u0131nda Ergani K\u00fclt\u00fcr ve Dayan\u0131\u015fma Derne\u011fi’ni kuruyoruz. Bu dernek sonradan Ergani \u0130GD \u015eubesi’ne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n 1977’de \u0130GD Diyarbak\u0131r \u015eubesi\u2019ni kurduk. Ayn\u0131 y\u0131l \u015eeref Y\u0131ld\u0131z’\u0131n oluru Kemal Y\u0131ld\u0131z\u2019\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile TKP’ye \u00fcye oldum. Parti ismim: “G\u00fcven”. Parti ismimi sevmi\u015ftim ama s\u00fcrekli b\u00f6lgede \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in parti ismimi hi\u00e7 kullanmad\u0131m. Zaten herkes beni tan\u0131y\u0131p biliyordu. Arkada\u015flar “Hoca” ya da K\u00fcrt\u00e7e aksanla “Heyder” diye hitap ediyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Neden TKP derseniz?<\/p>\n\n\n\n \u015e\u00f6yle a\u00e7\u0131klayabilirim:<\/p>\n\n\n\n – Parti\u2019nin gizli olu\u015fu,<\/p>\n\n\n\n – Naz\u0131m Hikmet’in partisi olu\u015fu,<\/p>\n\n\n\n – Ve arkas\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin olmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n Tabii bunlara ek olarak \u015eeref A\u011fabey\u2019e olan g\u00fcven ve sayg\u0131.<\/p>\n\n\n\n Parti’nin program ve t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc okumadan \u00fcyeli\u011fi kabul ettim. Asl\u0131nda bilin\u00e7li olmaktan \u00f6te pratik ve pragmatik bir se\u00e7im yapt\u0131m:<\/p>\n\n\n\n Legal partiler kapat\u0131l\u0131yor, K\u00fcrt hareketleri ve partileri kendi ba\u015flar\u0131na devrimi yapamazlar, di\u011fer sol ve devrimci hareketlerle gen\u00e7lik hareketlerinin arkalar\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin deste\u011fi yok.<\/p>\n\n\n\n \u0130GD “yolumuz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yoludur\u201d diyor, -yani politik olarak TKP’nin \u00e7izdi\u011fi yol-. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde Ayr\u0131ca d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc ordular\u0131 aras\u0131nda yer alan, disiplinli bir orduya sahip, NATO \u00fcyesi T\u00fcrk Devleti\u2019ni SSCB olmadan tek ba\u015f\u0131m\u0131za alt edemeyiz. TKP \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve onlar\u0131n m\u00fcttefiki olan K\u00fcrtlerle birlikte, Sovyetler\u2019in deste\u011fi ile devrimi yapar, uluslar\u0131n kendi kaderini belirleme hakk\u0131 gere\u011fi K\u00fcrtler de \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine kavu\u015fur diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum.<\/p>\n\n\n\n O g\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncelerim bu kadar pratik ve pragmatikti.<\/p>\n\n\n\n 4. B\u00f6l\u00fcm: Lenin Ustas\u0131n\u0131n \u0130ste\u011fini Yerine Getirdi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Okyanusta veya a\u00e7\u0131k denizde, pusulas\u0131 yanl\u0131\u015f g\u00f6steren bir gemi kaptan\u0131n\u0131n istedi\u011fi limana varmas\u0131 mucize olmaz m\u0131?<\/p>\n\n\n\n Rusya\u2019da, \u015eubat ve Ekim devrimleri \u00f6ncesi RSD\u0130P’nin \u00f6n\u00fcnde Marx’la Engels’in teorik tespitleri vard\u0131. \u00d6nce parti ile ilgili tart\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131. RSD\u0130P’nin 1903 tarihinde yap\u0131lan 2. Kongresi\u2019nde, \u201cParti’ye \u00fcyelik\u201d ve \u201cNas\u0131l bir parti?\u201d konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 olu\u015ftu. Bir tarafta Lenin, di\u011fer tarafta J. Martov ve taraftarlar\u0131. \u00d6zetle Martov Parti’nin kitle partisi olmas\u0131n\u0131, parti \u00fcyelerinin parti ile “ili\u015fkide” olmas\u0131n\u0131 ve \u00e7o\u011fulculuk ile farkl\u0131 fikirler olmas\u0131<\/em> gerekti\u011fini s\u00f6ylerken bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda Lenin Parti’nin kadro partisi olmas\u0131n\u0131, partiye ba\u011fl\u0131 profesyonel “\u00e7elik-\u00e7ekirdek” \u00fcyelerden olu\u015fmas\u0131n\u0131 ve homojen, devrimi ama\u00e7 edinen proletaryan\u0131n tek partisi olmal\u0131<\/em> diyor. Tart\u0131\u015fmalar sonunda Lenin kazand\u0131, Martov kaybetti. B\u00f6ylece Proletarya Diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc kavram\u0131, d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 tarihinde ilk olarak parti program\u0131na eklendi. Parti, Lenin yanl\u0131lar\u0131 -Bol\u015fevikler- ve Martov yanl\u0131lar\u0131 -Men\u015fevikler- olarak b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Marksist harekette bu b\u00f6l\u00fcnme \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu b\u00f6l\u00fcnme d\u00fcnya Marksist hareketinin ilk b\u00f6l\u00fcnmesidir.<\/strong> B\u00f6l\u00fcnmenin, al\u0131nteriyle ge\u00e7inenler ve emek\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan tahribat\u0131, bug\u00fcn de devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Marx’a g\u00f6re: Yukar\u0131da zenginler ve onlarla i\u015f birli\u011fi yapan, m\u00fclkiyeti, paray\u0131 elinde bulunduranlar; a\u015fa\u011f\u0131da, yani yukar\u0131dakilerin kar\u015f\u0131s\u0131nda ise onlar\u0131n tarlalar\u0131nda, fabrikalar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan ve onlar i\u00e7in \u00fcreten, art\u0131 de\u011fer yaratan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve k\u00f6yl\u00fcler ile di\u011fer yoksullar var. G\u00fcc\u00fc, paray\u0131 elinde bulunduranlar ayn\u0131 zamanda devleti de y\u00f6netmektedirler ve devletin t\u00fcm bask\u0131s\u0131 yukar\u0131dakilerin mal\u0131n\u0131, m\u00fclk\u00fcn\u00fc, paras\u0131n\u0131 korumak i\u00e7indir. Yani k\u0131saca yukar\u0131da burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 var. Devlet de onun yani burjuvazinin devletidir. A\u015fa\u011f\u0131da ise i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve m\u00fcttefikleri var. Devlet onlar\u0131n devleti de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n Peki, bu durum nas\u0131l de\u011fi\u015fecek?<\/p>\n\n\n\n Marx, Paris Kom\u00fcn\u00fc’nden ders \u00e7\u0131kartarak, burjuva devletinin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 devrimi taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 ve yerine i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde sosyalist devletin kurulmas\u0131n\u0131, bu devlet s\u00f6n\u00fcmleninceye -yani kom\u00fcnist a\u015famaya- kadar da diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn devam etmesini ister.<\/p>\n\n\n\n Burada araya gireyim. Bence, Marksizmin t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 burada ba\u015fl\u0131yor: proletarya, burjuva devletini ele ge\u00e7irecek ve ele ge\u00e7irdi\u011fi devlet s\u00f6n\u00fcmleninceye kadar diktat\u00f6rl\u00fck uygulayacak.<\/p>\n\n\n\n Peki bu diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc hangi ara\u00e7la uygulayacak? Parti ile mi, partilerle mi? Marx buna a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmemi\u015f. Bu bo\u015flu\u011fu Lenin dolduruyor: proletaryan\u0131n \u00f6nc\u00fc partisi ile. Ba\u015fka partilere gerek yok. Proletarya tek s\u0131n\u0131ft\u0131r, \u00e7\u0131karlar\u0131 ortakt\u0131r. O halde parti de tek olmal\u0131. Peki i\u015f\u00e7iler bu partiyi be\u011fenmezse? Be\u011fenmeme l\u00fcks\u00fc yok, be\u011fenecek… bu parti onun partisidir! \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n i\u015fin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fik katmanlar\u0131 ve i\u015f kollar\u0131 olmaz m\u0131? Olmaz! Hepsi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r. Olursa, farkl\u0131 i\u015f\u00e7i partileri olur. Peki sendikalar ne olacak? Sendikalar etkisizle\u015ftirilip \u00fcretime y\u00f6neltilecek. Grevler olmayacak. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 kendi s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131 grev yapar m\u0131? Bu e\u015fyan\u0131n tabiat\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Peki tek partide farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceler, hizipler, kanatlar olacak m\u0131?<\/p>\n\n\n\n Hay\u0131r!<\/p>\n\n\n\n Burada, Rusya’daki \u015eubat ve Ekim Devrimi’ni destekleyen, F. Engels’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Avrupa i\u015f\u00e7i hareketi \u00fczerinde en etkin ki\u015fi olan K. Kautsky’nin proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili Lenin’le olan tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak isterim. Kautsky, tek parti iktidar\u0131nda proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar, Lenin onu “d\u00f6nek” olarak niteler. Bu konuda koca bir de kitap yazar. Ama ne yaz\u0131k ki ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z pratik Lenin’i de\u011fil Kautsky’yi hakl\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Lenin inand\u0131\u011f\u0131 yolda devam eder: 1921 tarihinde yap\u0131lan 10. Kongre’de parti i\u00e7indeki farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelere sava\u015f a\u00e7\u0131l\u0131r. Hizipler partiden tamamen tasfiye edilir. Lenin yanl\u0131\u015f m\u0131 yap\u0131yor? Hay\u0131r, asla! \u00c7\u00fcnk\u00fc usta, yani Marx bunu istiyor.<\/p>\n\n\n\n Proletaryan\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc olacak,<\/p>\n\n\n\n Diktat\u00f6rl\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in zorunlu olarak tek parti olacak,<\/p>\n\n\n\n Sendikalar ve ba\u015fka i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 partileri olmayacak,<\/p>\n\n\n\n Parti i\u00e7inde farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve hizipler olmayacak.<\/p>\n\n\n\n Lenin kendi prati\u011finde hakl\u0131!<\/p>\n\n\n\n Peki, bunun sonu nereye vard\u0131?<\/p>\n\n\n\n Sovyetler Birli\u011fi’ndeki ac\u0131 trajediye.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler Birli\u011fi prati\u011fini bu \u00e7er\u00e7eveden de de\u011ferlendirmek gerekir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Hatay\u0131 yapan yaln\u0131z Lenin, Stalin ve arkada\u015flar\u0131 de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n Teorinin, kuram\u0131n kendisi proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6nermekle hatal\u0131d\u0131r: \u00e7ok partili bir hayata, emek\u00e7ilerin lehine kurulacak parti ve sendikalara, farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelere m\u00fcsaade etmedi\u011fi i\u00e7in.<\/p>\n\n\n\n Diktat\u00f6rl\u00fck alt\u0131nda farkl\u0131 fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015fmez. Bu insan\u0131n do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Nitekim geli\u015fmedi ve ortaya kat\u0131 devlet\u00e7i Sovyet Devleti \u00e7\u0131kt\u0131. Bu devlet Parti’yi de etkisizle\u015ftirerek despot bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Ustan\u0131n bekledi\u011fi gibi devlet s\u00f6n\u00fcmlenmedi, g\u00fc\u00e7lendi, g\u00fc\u00e7lendik\u00e7e halk\u0131 ezdi, halktan koptu ve halk\u0131n deste\u011fini kaybetti; yukar\u0131dan \u00e7\u00f6z\u00fclerek, arkas\u0131nda b\u00fcy\u00fck ac\u0131lar b\u0131rakarak yok olup gitti.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi ad\u0131m ad\u0131m Rusya’daki Marksizm\u2019in prati\u011fine bakal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n 5. B\u00f6l\u00fcm: \u015eubat Devrimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tepesinde \u00c7ar’\u0131n (Sezar) oldu\u011fu Rusya \u0130mparatorlu\u011fu’nun \u015eubat Devrimi \u00f6ncesi durumu i\u00e7ler ac\u0131s\u0131yd\u0131: <\/p>\n\n\n\n Bir tarafta n\u00fcfusun y\u00fczde 90’n\u0131 olu\u015fturan yar\u0131 k\u00f6le durumundaki yoksul k\u00f6yl\u00fcler, di\u011fer tarafta Japonya Sava\u015f\u0131 ve 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n getirmi\u015f oldu\u011fu a\u00e7l\u0131k ve y\u0131k\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Devlet organlar\u0131 hasta, sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor. Siyaset ise c\u0131v\u0131l c\u0131v\u0131l. Bir tarafta \u00c7ar ve yanda\u015flar\u0131, onlarla ve kar\u015f\u0131 tarafla ili\u015fkiyi s\u00fcrd\u00fcren Kadetler, kar\u015f\u0131 tarafta \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan Sosyalist Devrimciler, Men\u015fevikler, Bol\u015fevikler ve aralar\u0131nda Anar\u015fistlerin de oldu\u011fu irili ufakl\u0131 bir\u00e7ok grup, muhalif hareket.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ar 2. Nikola imparatorlu\u011fu y\u00f6netemiyor.<\/p>\n\n\n\n K\u0131rsal kesimde k\u00f6yl\u00fcler, Petersburg ve Moskova’da i\u015f\u00e7iler a\u00e7l\u0131\u011fa, yoksullu\u011fa ve sava\u015fa kar\u015f\u0131 grev ve g\u00f6steri yap\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n Askerler sava\u015f cephesinden b\u00fct\u00fcn \u00f6nlemlere ra\u011fmen firar ediyor, sava\u015f de\u011fil bar\u0131\u015f istiyorlar. Halklar bu iste\u011fe destek oluyor.<\/p>\n\n\n\n 23 \u015eubat 1917 g\u00fcn\u00fc Petersburg’da kad\u0131n fabrika i\u015f\u00e7ilerinin, sava\u015f\u0131n yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu yoksullu\u011fa kar\u015f\u0131 “sava\u015f de\u011fil ekmek istiyoruz” talebi di\u011fer i\u015f\u00e7iler -erkek metal i\u015f\u00e7ileri- taraf\u0131ndan desteklendi. Ba\u015fkent Petersburg’da genel direni\u015f dalgas\u0131 ile grev olu\u015ftu. Men\u015fevikler, Bol\u015fevikler ve Sosyalist Devrimciler tabanda birle\u015fti. Parti y\u00f6neticileri olay\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131 g\u00f6remiyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu g\u00f6sterilere \u00c7ar yanl\u0131s\u0131 Kazak S\u00fcvari Birlikleri, Petersburg’daki askerler g\u00f6z yumdu. Daha sonra 170 bin asker i\u015f\u00e7ilerin eylem ve grevlerine destek olup, i\u015f\u00e7ilerle birlikte oldular. Askerler i\u015f\u00e7ilerle birlik olunca \u00c7ar’\u0131n polisleri (firavunlar) etkisiz konuma d\u00fc\u015ft\u00fc. Grev ve g\u00f6steriler bir hafta s\u00fcrd\u00fc, \u00c7ar ve taraftarlar\u0131 geri \u00e7ekildi, h\u00fck\u00fcmet d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Devrimin bilan\u00e7osu yakla\u015f\u0131k olarak 1500 \u00f6l\u00fc ve yaral\u0131. Bunun 869’u asker. \u015eubat Devrimi g\u00f6rece kans\u0131z bir devrim olarak kabul edilir.<\/p>\n\n\n\n Bu arada muazzam bir \u00f6zg\u00fcr ortam olu\u015fmaya ba\u015flar. Yukar\u0131dan ve a\u015fa\u011f\u0131dan Rusya’n\u0131n her taraf\u0131nda i\u015f\u00e7iler, askerler ve k\u00f6yl\u00fcler komiteler, konseyler, \u015furalar ve birlikler olu\u015fturmaya ba\u015flar. K\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck birlikler orta birliklere, orta birlikler de b\u00fcy\u00fck birliklere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Sonu\u00e7ta Petersburg’da, Moskova’da ve t\u00fcm Rusya’da birlikler yani Sovyetler olu\u015fur. \u00c7arl\u0131k Duma’s\u0131 ikinci plana d\u00fc\u015fer.<\/p>\n\n\n\n “Petrograd Sovyet Y\u00fcr\u00fctme Komitesi ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren kendisini devrimin koruyucusu olarak g\u00f6rd\u00fc ve Rusya’n\u0131n me\u015fru h\u00fck\u00fcmeti olma konusunda Duma\u2019n\u0131n Ge\u00e7ici Komitesi\u2019ne meydan okumad\u0131. Bunun k\u0131smen doktrinsel nedenleri vard\u0131. Y\u00fcr\u00fctme Komitesi’nde bask\u0131n olan Men\u015fevikler, otokrasinin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n temsil eden ‘burjuva devriminin’ ard\u0131ndan bir s\u00fcre boyunca burjuva ve liberal bir y\u00f6netimin olmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki Ortodoks Marksist varsay\u0131ma ba\u011fl\u0131yd\u0131. Y\u00fcr\u00fctme Komitesi i\u00e7indeki Sosyalist Devrimci Parti temsilcileri ise, iktidar\u0131 ele ge\u00e7irme ideolojilerinden tamamen vazge\u00e7meseler de, esas itibariyle \u00f6rg\u00fctsel zay\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131n fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 konusunda bir\u00e7ok Men\u015fevikle ayn\u0131 fikirdeydiler ve Rusya’n\u0131n t\u00fcm g\u00fcc\u00fcn\u00fcn savunma \u00e7abas\u0131 ve kar\u015f\u0131-devrimin \u00f6nlenmesi amac\u0131yla siperlerde birle\u015ftirilmesi konusunda Men\u015feviklerle ortak arzuyu payla\u015f\u0131yorlard\u0131. Sonu\u00e7 olarak 1 Mart tarihinde Petrograd Sovyeti Y\u00fcr\u00fctme Komitesi’nin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu, baz\u0131 siyasi \u015fartlar\u0131n yerine getirilmesi ko\u015fuluyla Duma\u2019ya Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmeti kurma yetkisi vermeyi kararla\u015ft\u0131rd\u0131. Ayn\u0131 zamanda sosyalistlerin ilkelerine ihanet etmemeleri ve liberal bir h\u00fck\u00fcmette bakanl\u0131k g\u00f6revlerini kabul ederek kitleler aras\u0131ndaki duru\u015flar\u0131na zarar vermemeleri de kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ertesi g\u00fcn Duma Ge\u00e7ici Komitesi ve Sovyet Y\u00fcr\u00fctme Komitesi bir siyasal program \u00fczerinde anla\u015fmaya vard\u0131. Duma Ge\u00e7ici Komitesi, Zemstvolar Birli\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Prens Georgi Lvov’un Ba\u015fbakan, Kerenski’nin Adalet Bakan\u0131 oldu\u011fu Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmeti atad\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n Sovyet Y\u00fcr\u00fctme Komitesi’nde Men\u015fevikler ve Sosyalist Devrimciler, Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet\u2019te liberaller etkindi. Bol\u015fevikler Sovyet Y\u00fcr\u00fctme\u2019de var ama h\u00fck\u00fcmette yoktu. Bu durum ilerleyen aylarda b\u00fcy\u00fck sorunlara ve t\u0131kan\u0131klara neden olurken, Bol\u015feviklerin i\u015fine yarad\u0131. \u015eubat Devrimi’ne Bol\u015feviklerin fazla bir katk\u0131s\u0131 yoktur. Zaten Men\u015feviklere ve Sosyalist Devrimcilere g\u00f6re zay\u0131f durumdalar. Lenin \u0130svi\u00e7re’de s\u00fcrg\u00fcndedir. Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet’in \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 siyasi afla Lenin Nisan ba\u015f\u0131nda Almanya \u00fczerinden Petersburg’a, Stalin ve Kamenev de Mart ay\u0131nda Sibirya’dan s\u00fcrg\u00fcnden d\u00f6nerek Petersburg’a gelir, Parti \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet, 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131 “devrimci savunmac\u0131l\u0131k\u201d, Stalin ve Kamenev ise “Anayurdu savunma” olarak niteleyerek dolayl\u0131 \u015fekilde sava\u015fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmazlar.<\/p>\n\n\n\n Sava\u015f konusunda en net ve tutarl\u0131 Lenin’dir.<\/p>\n\n\n\n G\u00f6relim,<\/p>\n\n\n\n Lenin \u0130svi\u00e7re’den d\u00f6n\u00fcnce parti ve Sovyet toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131ld\u0131. Bu toplant\u0131larda yeni yazd\u0131\u011f\u0131 Nisan Tezleri’ndeki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yolda\u015flar\u0131na ve Sovyet delegelerine kabul ettirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Partide ve Sovyetler’de olumsuz tepkilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Lenin y\u0131lmad\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde \u0131srar etti.<\/p>\n\n\n\n \u00d6ng\u00f6r\u00fc, liderlik ve keskin zek\u00e2s\u0131n\u0131 kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u0130ki stratejik konu \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131:<\/p>\n\n\n\n 1. Sava\u015fa kar\u015f\u0131 net tutum ald\u0131. “Sava\u015fa hay\u0131r, bu sava\u015f emperyalistlerin payla\u015f\u0131m sava\u015f\u0131d\u0131r, bu sava\u015f\u0131n kazanan\u0131 emperyalistler, kaybedeni ise emek\u00e7i halklard\u0131r,” dedi. Bu onurlu, hakl\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n arkas\u0131nda Bol\u015fevikler ve \u0130ngiltere \u0130\u015f\u00e7i Partisi durdu. Avrupa’daki b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7i partileri ve sosyal demokrat partiler s\u0131n\u0131fta kald\u0131. Bu s\u0131nav\u0131 ge\u00e7emediler. Sosyal demokrat ve i\u015f\u00e7i partilerinde b\u00f6l\u00fcnmeler oldu. Daha sonra kom\u00fcnist partiler kuruldu, kom\u00fcnist partiler de Komintern’i kurdular. Bu b\u00f6l\u00fcnme de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve d\u00fcnya Marksist hareketinin ikinci b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcnmesidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n 2. Kesintisiz Devrim stratejisi. Rusya’da monar\u015fi y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, burjuva h\u00fck\u00fcmeti -liberallerin a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmet- kurulmu\u015f. Lenin “Burjuva demokratik a\u015fama h\u0131zla tamamlanmal\u0131d\u0131r. Burjuvazi sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zemiyor, sorunlar\u0131n alt\u0131nda eziliyor. Kar\u015f\u0131 devrim gelebilir. Kar\u015f\u0131 devrime m\u00fcsaade etmeden sosyalist devrimi yapmal\u0131y\u0131z -“S\u00fcrekli Devrim” tezi gere\u011fi.- Bunun ko\u015fullar\u0131 h\u0131zla olu\u015fuyor. Yapaca\u011f\u0131m\u0131z bu devrim Avrupa proletaryas\u0131 i\u00e7in de bir k\u0131v\u0131lc\u0131m olacak; Almanya, \u0130ngiltere, Fransa proletaryas\u0131 aya\u011f\u0131 kalkarak bize destek olduklar\u0131 gibi kendi \u00fclkelerinde de devrim yapacaklard\u0131r. O nedenle t\u00fcm iktidar Sovyetlere,” der.<\/p>\n\n\n\n Lenin’in bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerini Tro\u00e7ki de destekler.<\/p>\n\n\n\n Lenin’in d\u00fc\u015f\u00fcnceleri kendi \u00fclkesinde kar\u015f\u0131l\u0131k bulur. Ekim Devrimi’nin yolu a\u00e7\u0131l\u0131r. Ancak Avrupa’da ba\u015fkald\u0131r\u0131lar ba\u015far\u0131ya ula\u015famaz.<\/p>\n\n\n\n Tek \u00fclkede sosyalizmin yolu a\u00e7\u0131l\u0131r, yepyeni bir d\u00f6nem ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n 6. B\u00f6l\u00fcm: Ekim Devrimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yaz boyunca Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet’in ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131, Lenin’in ataklar\u0131, Bol\u015feviklerin g\u00fc\u00e7lenmesi devam etti.<\/p>\n\n\n\n Eyl\u00fcl ay\u0131nda sa\u011fc\u0131 General Kornilov’un ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanan iktidar\u0131 ele ge\u00e7irme giri\u015fiminden sonra Bol\u015fevikler, Petrograd ve Moskova Sovyetlerinde \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flad\u0131lar. Bir s\u00fcre teredd\u00fct ettikten sonra Lenin, Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet’e y\u00f6nelik do\u011frudan bir tehdit olan “B\u00fct\u00fcn \u0130ktidar Sovyetlere ” slogan\u0131n\u0131 yeniden y\u00fckseltti. Ekim’de gizlice Petrograd’a d\u00f6nerek -\u015eubat Devrimi sonras\u0131 tekrar Rusya’n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak zorunda kal\u0131r.- Parti Merkez Komitesi’nin bir toplant\u0131s\u0131na kat\u0131ld\u0131. Lenin’in ikna etti\u011fi komite, Zinovyev ve Kamenev’in kar\u015f\u0131 oyuna ra\u011fmen, iktidar\u0131n hemen ele ge\u00e7irmesi i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k yapmaya karar verdi. Haz\u0131rl\u0131klar esas olarak, daha \u00f6nce Petrograd Sovyeti Y\u00fcr\u00fctme Komitesi’nde kurulmu\u015f ve art\u0131k tamam\u0131yla Bol\u015feviklerin eline ge\u00e7mi\u015f bulunan Askeri Devrimci Komite taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Yaz\u0131n Petrograd’a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnden sonra Bol\u015feviklere kat\u0131lan Tro\u00e7ki, operasyonun planlamas\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. 25 Ekim g\u00fcn\u00fc (Bat\u0131 takvimine g\u00f6re 7 Kas\u0131m. 25 Ekim, birka\u00e7 ay sonra de\u011fi\u015ftirilen eski takvime g\u00f6redir) \u00e7o\u011funlu\u011funu fabrika i\u015f\u00e7ilerinin olu\u015fturdu\u011fu K\u0131z\u0131l Muhaf\u0131zlar kentteki kilit noktalar\u0131 tutarak K\u0131\u015fl\u0131k Saray’a y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. Bu kans\u0131z bir h\u00fck\u00fcmet darbesiydi. Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet direnmeden devrildi. Baz\u0131 bakanlar tutukland\u0131, Ba\u015fbakan Kerenski ka\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n Darbenin zamanlamas\u0131, ertesi ak\u015fam a\u00e7\u0131lacak olan T\u00fcm Rusya \u0130\u015f\u00e7i ve Asker Temsilcileri Sovyetleri 2. Kongresi’ne denk gelecek \u015fekilde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Art\u0131k Bol\u015fevikler \u00e7o\u011funluktayd\u0131 (649 delegeden 399’u) ve g\u00fcndemi onlar belirliyordu. Kongre, “Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet’in d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve iktidar\u0131n Sovyetler’e ge\u00e7ti\u011fini ilan ederek oy birli\u011fi ile \u00fc\u00e7 \u00f6nemli karar ald\u0131.”<\/p>\n\n\n\n \u0130lki, “\u0130\u015f\u00e7i ve K\u00f6yl\u00fc H\u00fck\u00fcmeti ad\u0131na, ilhaks\u0131z, tazminats\u0131z, adil ve demokratik bir bar\u0131\u015f i\u00e7in sava\u015f halindeki t\u00fcm halklara ve devletlere, m\u00fczakerelere ba\u015flama” \u00f6nerisi yapan bir bildirgeydi.<\/p>\n\n\n\n \u0130kincisi, toprak \u00fczerineydi. Toprak a\u011falar\u0131n\u0131n toprak m\u00fclkiyetini tazminats\u0131z olarak kald\u0131r\u0131yor, toprak \u00f6zel m\u00fclkiyeti ebediyen la\u011fvediyordu.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de Kurucu Meclis toplanana kadar \u00fclkeyi y\u00f6netmek i\u00e7in, T\u00fcm Rusya Sovyetleri Kongresi ve onun y\u00fcr\u00fctme Komitesi’nin otoritesi alt\u0131nda Ge\u00e7ici \u0130\u015f\u00e7i K\u00f6yl\u00fc H\u00fck\u00fcmeti olarak \u00e7al\u0131\u015facak bir Halk Komiserleri Konseyi’nin kurulmas\u0131 ile ilgiliydi. Bu karar do\u011frultusunda,<\/p>\n\n\n\n Konsey’in ba\u015f\u0131na Lenin, D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler ve Savunman\u0131n ba\u015f\u0131na da Tro\u00e7ki getirilir.<\/p>\n\n\n\n Bol\u015feviklere kar\u015f\u0131 olanlar bunlar\u0131 kabul etmez. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 da Petersburg’daki Duma \u00e7eker. Moskova ve ta\u015frayla ili\u015fkiler kopar. Demiryolu Sendikas\u0131 ve posta, telgraf i\u015f\u00e7ileri greve giderler. H\u00fck\u00fcmeti kabul etmeyerek, Duma ile ili\u015fkiye ge\u00e7erler. Demiryolu Sendikas\u0131 Bol\u015feviklerin de i\u00e7inde oldu\u011fu t\u00fcm sosyalistlerden olu\u015fan bir h\u00fck\u00fcmet kurulmas\u0131n\u0131 ister. Duma bu \u00f6neriyi destekler, Bol\u015fevikler kabul etmez.<\/p>\n\n\n\n Soru \u015fu: Demiryolu Sendikas\u0131’n\u0131n ve Duma’n\u0131n bu \u00f6nerisini Bol\u015fevikler kabul etseydi sosyalizmin gelece\u011fi nas\u0131l olurdu? San\u0131r\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011fer bir soru.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcneyden Denikin, do\u011fudan Kol\u00e7ak birlikleri, Moskova \u00fczerine sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7erler. Almanlar da bat\u0131da sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 ba\u015fkent Petersburg \u00fczerine yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131r. Ad\u0131m ad\u0131m \u00fclke i\u00e7 sava\u015fa gider. Tro\u00e7ki’nin liderli\u011finde i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc milislerinden olu\u015fan K\u0131z\u0131l Ordu kurulur. Kar\u015f\u0131 Devrimcilere -Beyaz Orduya- kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7er ve ba\u015far\u0131l\u0131 olur. \u00dclkelerinde kendilerinden ba\u015fka kimseye hayat hakk\u0131 tan\u0131mayan Bol\u015fevikler, \u015eubat ve Ekim Devrimi sonras\u0131 sosyalistlerle ortak h\u00fck\u00fcmete ve birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaya hay\u0131r der.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6ylece Bol\u015fevikler t\u00fcm muhalefeti ortadan kald\u0131r\u0131p, tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde Sovyetler Birli\u011fi’ni kurmu\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n 7. B\u00f6l\u00fcm: \u0130ki Antla\u015fma ve Sonu\u00e7lar\u0131 (\u0130ngiliz \u0130ktisat ve Siyasetinin Derinli\u011fi)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Lenin’in feraseti ve yetene\u011fi Rusya’da devrim yapmaya yetti, ama Avrupa’da beklentileri ger\u00e7ekle\u015fmedi. Avrupa proletaryas\u0131 yer yer ayaklansa da devrimi ger\u00e7ekle\u015ftiremedi. Kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Sovyet \u00dclkesi zor durumdayd\u0131. \u0130\u00e7erde ve d\u0131\u015farda sava\u015f devam ediyordu. Yoksulluk, a\u00e7l\u0131k, \u00f6l\u00fcmler had safhaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Kurdu\u011fu Sovyetleri d\u0131\u015f \u00fclkeler hukuki olarak tan\u0131m\u0131yordu. \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 hukuki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor, ithalat ve ihracat yap\u0131lam\u0131yordu. Bu olumsuz ko\u015fullarda Lenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 ar\u0131yordu. Sovyet y\u00f6netimi ve Bol\u015fevikler zor durumdayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Lenin Almanlarla bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi. Parti MK’s\u0131 ve \u0130ttifak halindeki Sol Devrimciler buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. MK \u00fcst \u00fcste toplant\u0131lar yapt\u0131. Lenin istedi\u011fini alamay\u0131nca MK’dan istifa etti. MK geri ad\u0131m att\u0131 ve Lenin’in dedi\u011fini kabul etti, kazanan yine Lenin oldu. \u00c7ok zor ko\u015fullarda Almanya ile 3 Mart 1918’de Brest Litovsk Antla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131. Antla\u015fman\u0131n \u015fartlar\u0131 Sovyetler i\u00e7in \u00e7ok a\u011f\u0131rd\u0131. Partide Parti’ye, devrime ve sosyalizme olan g\u00fcven sars\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ortak h\u00fck\u00fcmette olan Sol Devrimciler antla\u015fmaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. Antla\u015fmay\u0131 tan\u0131mad\u0131klar\u0131n\u0131 ilan ederek h\u00fck\u00fcmetten ayr\u0131ld\u0131lar. Sovyetler\u2019de durum daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131. Sol Devrimciler Almanya Petersburg B\u00fcy\u00fck El\u00e7isi Wilhelm von Mirbach’a suikast d\u00fczenleyip \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Ard\u0131ndan Bol\u015fevik Moisey Uritski’ye suikast d\u00fczenleyip \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Bunlarla yetinmeyen Sol Devrimciler 30 A\u011fustos 1918 tarihinde Fanya Kaplan’la Lenin’e suikast d\u00fczenledi. Lenin’in yararland\u0131. Lenin’in erken \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn nedenleri, \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, stres ve bu yaralanma oldu\u011fu s\u00f6ylenir.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bunlar olurken Lenin ve partisi bo\u015f durmad\u0131. Tutuklama, sorgu ve i\u015fkenceler (K\u0131z\u0131l Ter\u00f6r) uygulamalar\u0131 ba\u015flad\u0131. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ortam\u0131 yok oldu. Gazete ve dergiler, siyasi partiler tek tek kapat\u0131ld\u0131. Sosyalizmin insani y\u00fcz\u00fc kaybolmaya ba\u015flad\u0131. \u0130stenilen diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe ad\u0131m ad\u0131m ge\u00e7ildi. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ad\u0131na ter\u00f6r estirilmeye ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n Lenin ustas\u0131 Marx’\u0131n istedi\u011fini “Sovyet Prati\u011finde” ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n Tek partiye dayanan proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ad\u0131m ad\u0131m kuruldu!<\/p>\n\n\n\n \u0130ngiltere ile yap\u0131lan Ticaret Antla\u015fmas\u0131 esnas\u0131nda da Sovyetler i\u00e7eride ve d\u0131\u015far\u0131da \u00e7ok zor durumdayd\u0131. Almanya ile yap\u0131lan Brest Litovsk Antla\u015fmas\u0131, iki sene ge\u00e7mesine ra\u011fmen i\u00e7erideki ve d\u0131\u015far\u0131daki dengeleri olumsuz y\u00f6nde etkilemi\u015fti. \u0130\u00e7eride yo\u011fun bir bask\u0131 d\u00f6nemi ba\u015flam\u0131\u015f, d\u0131\u015far\u0131da ise Avrupa ve ABD Sovyetleri tan\u0131mamaya devam ediyor, d\u00f6nemin emperyal lider devleti \u0130ngiltere ticareti engelliyordu. Bu k\u00f6t\u00fc ko\u015fullarda Sovyetler \u0130ngiltere ile antla\u015fma yapmak istiyordu. Antla\u015fma i\u00e7in \u0130ngilizlerin ko\u015fullar\u0131 vard\u0131. Ko\u015fullar\u0131n\u0131 Bol\u015feviklere dayatt\u0131. Bol\u015fevikler zor durumda olduklar\u0131 i\u00e7in kabul ettiler.<\/p>\n\n\n\n Antla\u015fma g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde ticaret antla\u015fmas\u0131yd\u0131 ama sonu\u00e7lar\u0131 politik\/siyasiydi. <\/p>\n\n\n\n Antla\u015fma 16 Mart 1921’de imzaland\u0131. Bu antla\u015fmaya g\u00f6re Sovyetler, \u0130ngiltere’nin s\u00f6m\u00fcrgelerine, s\u00f6m\u00fcrgelerin kom\u00fcnist partileri \u00fczerinden yapm\u0131\u015f oldu\u011fu yard\u0131mlar\u0131, dayan\u0131\u015fmay\u0131 kesecek, KP’ler \u00fczerinden de\u011fil devletler \u00fczerinden ili\u015fkileri s\u00fcrd\u00fcrecek. Sovyetler derhal Afganistan KP, Pakistan KP, \u0130ran KP ve Hindistan KP’ye olan yard\u0131mlar\u0131n\u0131 kesecek. -Ki o zaman bu \u00fclkelerin KP’leri \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc.- \u00d6yle de oldu.<\/p>\n\n\n\n Bu karardan TKP de etkilendi. Antla\u015fmadan hemen \u00f6nce Mustafa Suphi ve yolda\u015flar\u0131, Mustafa Kemal ve Kaz\u0131m Karabekir’in sinsi plan\u0131 ile katledildi. Sovyet y\u00f6neticileri, Bol\u015fevikler ve Komintern bu katliam\u0131 g\u00f6rmezlikten geldi. Kimi Sovyet kom\u00fcnistleri Mustafa Suphi’yi bireysel davranmakla su\u00e7lad\u0131, Komintern de 4 y\u0131l olay\u0131 g\u00fcndemine almad\u0131, g\u00f6rmezlikten geldi. Daha sonra Sovyetler TKP’yi kontrol\u00fcne ald\u0131. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti ile ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc, O ili\u015fkiler y\u00fcz y\u0131ld\u0131r hi\u00e7 bozulmadan \u015fu veya bu \u015fekilde devam etti. Bug\u00fcn de devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n \u0130ngiltere ile yap\u0131lan ticaret antla\u015fmas\u0131yla ayn\u0131 g\u00fcn Kemalistlerle de Moskova Antla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131. Kom\u00fcnistlerin temiz d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, kavgalar\u0131 suland\u0131r\u0131ld\u0131, Kemalist ideoloji ile kirletildi.<\/p>\n\n\n\n Bu antla\u015fma kom\u00fcnistler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck k\u0131r\u0131lma yaratm\u0131\u015f, “Tek \u00dclkede Sosyalizm” tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k “Her \u015eey Sovyetler \u0130\u00e7in” slogan\u0131 i\u00e7erde Bol\u015feviklerin, d\u0131\u015far\u0131da Komintern ve onunla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan KP’lerin ana hedefi haline gelmi\u015ftir. KP’ler \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ve inisiyatiflerini yitirmi\u015f, SBKP’ye ba\u011fl\u0131 Komintern\u2019in birer seksiyonu haline gelmi\u015ftir. Kendi \u00fclkeleri ve halklar\u0131 ile ba\u011flar\u0131 zay\u0131flam\u0131\u015f, KP’lerin yurtsever ve ulusal olma y\u00f6n\u00fc zay\u0131flam\u0131\u015f, Komintern ne derse onu tekrar etmi\u015f, onu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da sosyalizm ve kom\u00fcnist partilerin durumunu olumsuz etkilemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Daha \u00f6nceki \u201cNas\u0131l bir Parti?\u201d ve sonras\u0131ndaki \u201cSava\u015fa kar\u015f\u0131 tav\u0131r\u201d ard\u0131ndan gelen bu \u201cTek \u00dclkede Sosyalizm\u201d ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya Marksist hareketinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcnmesidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Marksist harekette ve Sovyetler\u2019de yeni bir durum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, Sovyetler\u2019de Parti ve kom\u00fcnist d\u00fc\u015f\u00fcnce de\u011fil, Sovyet Devleti \u00f6ne \u00e7\u0131kmaya, devlet kutsanmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n Lenin sonras\u0131 Stalin d\u00f6neminde, Stalin k\u00fclt haline getirilip Sovyet Devleti’nin tepesine oturtuldu.<\/p>\n\n\n\n Devletin di\u015flileri aras\u0131nda farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen binlerce kom\u00fcnist t\u00fckenip gitti. Sovyet halk\u0131 hep k\u0131t kanaat ya\u015fad\u0131, ac\u0131 \u00e7ekti. Sovyet \u00fclkesinde, Avrupa\u2019da ve d\u00fcnyada sosyalizm cazibesini yitirmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu antla\u015fman\u0131n K\u00fcrtler \u00fczerindeki y\u0131k\u0131m\u0131 da a\u011f\u0131r olmu\u015ftur. Partiler de\u011fil devletler muhatap al\u0131n\u0131nca \u0130ran ve T\u00fcrkiye kom\u00fcnist partileri kenara itilmi\u015f, zay\u0131f d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir. Kendi halklar\u0131 i\u00e7in de\u011fil Sovyet Devleti i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar, K\u00fcrtler’in ve di\u011fer halklar\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc dostlar\u0131 olmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Di\u011fer taraftan 12 Mart 1921\u2019de \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmeti ve \u00f6zellikle Churchill y\u00f6netiminde M\u0131s\u0131r’da Kahire Konferans\u0131 d\u00fczenlenmi\u015f, bu konferansta K\u00fcrdistan’\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 test edilmi\u015f, Churchill’in iste\u011fi \u00fczerine antik Yunanl\u0131lar taraf\u0131ndan kullan\u0131lan, tarihsel Mezopotamya kavram\u0131 yerine, Arap\u00e7a olan “Irak” kavram\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 istenmi\u015ftir. Irak, Suriye ve T\u00fcrkiye devletlerinin kurulmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrtler ve vatanlar\u0131 yeniden par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130ngiliz akl\u0131n\u0131n, siyasetinin ne kadar derin oldu\u011funu bu antla\u015fma ile de g\u00f6r\u00fcyoruz. G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde ticaret antla\u015fmas\u0131, hedef: d\u00fcnya ideolojik ve siyasi d\u00fczenini dizayn etme. Bunda da ba\u015far\u0131l\u0131 oldu. Emek\u00e7ilerin, d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n umudu sosyalizm etkisizle\u015ftirilip, i\u00e7ine kapat\u0131ld\u0131. Tek \u00fclkede sosyalizmle de yok edildi.<\/p>\n\n\n\n \u0130ngiliz iktisad\u0131n\u0131n ve siyasetinin derinli\u011fi bu olsa gerek!..<\/p>\n\n\n\n 8. B\u00f6l\u00fcm: Umutlar Ba\u015fka Bahara Kald\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sovyet Devrimi’ni yapanlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde model yoktu. Onlar deneyerek, yaparak sonuca g\u00f6re karar verdiler. Ekonomide Kom\u00fcn Ekonomisini, sonra bundan vazge\u00e7ip K\u0131\u015fla Kom\u00fcnizmi Ekonomisini, tekrar geriye d\u00f6n\u00fcp Yeni Ekonomik Model -NEP- Program\u0131n\u0131 uygulamaya koydular. Stalin d\u00f6neminde tamamen devlet\u00e7i, Sovyet Devleti’nin kontrol\u00fcnde 5 Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Planlar\u0131 uygulanmaya, Kolhoz ve Solhozlar d\u00f6nemine ge\u00e7ildi. Devasa Sovyet Devleti yarat\u0131ld\u0131. \u0130nsan ve insan\u0131n g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131 g\u00f6rmezlikten gelindi. K\u00fc\u00e7\u00fcmsendi. Koca koca tanklar, roketler, d\u00fcnya markas\u0131 Kala\u015fnikof \u00fcretildi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 yiyecek ve giyecek \u015feyler \u00fcretilmedi. B\u00fcy\u00fck Dava, fikirler denilerek halk\u0131n istem ve istekleri hep k\u00fc\u00e7\u00fcmsendi, ertelendi.<\/p>\n\n\n\n Lenin ve Bol\u015fevikler kesintisiz devrim kuram\u0131 ile \u015eubat Devrimi sonras\u0131 \u00e7ok partili sisteme m\u00fcsaade etmediler. Demiryolu sendikac\u0131lar\u0131n\u0131n, se\u00e7ilmi\u015f Duma’n\u0131n, Men\u015feviklerin, Sa\u011f ve Sol Sosyalist Devrimcilerin \u00f6nerisi olan “Sosyalistlerin Ortak H\u00fck\u00fcmetini” kabul etmediler. Oysa iyi bir Kurucu Meclis olu\u015fumu ile \u00e7er\u00e7evesi iyi \u00e7izilmi\u015f, demokratik, sivil bir anayasa ile Sosyalistlerin ba\u015far\u0131s\u0131na ba\u015far\u0131 katabilirlerdi. Bunun insanl\u0131\u011fa katk\u0131s\u0131 farkl\u0131 olurdu diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 nas\u0131l \u00e7ok katmanl\u0131 ise ve buna g\u00f6re sosyal ve siyasal d\u00fczen kurulduysa, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 da homojen de\u011fildir. Onun da i\u015f ko\u015fullar\u0131na ve \u00fcretim \u015fekline g\u00f6re \u00e7ok katmanl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu duruma g\u00f6re sosyal ve siyasal bir ya\u015fam olu\u015fturulmas\u0131 gerekirken i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 bir b\u00fct\u00fcn, homojen olarak ele al\u0131nd\u0131. Bu nedenle de tek parti ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc kabul edildi.<\/p>\n\n\n\n Lenin ve Bol\u015fevikler devrimde \u0131srar ettiler. Ba\u015far\u0131l\u0131 da oldular. Avrupa’da devrim olmay\u0131nca, Sosyalizm ad\u0131na Tek \u00dclkede Sosyalizm uygulamas\u0131na ge\u00e7ildi. Bu tek ba\u015f\u0131nal\u0131k proletarya ad\u0131na Bol\u015feviklerin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve daha sonra Stalin d\u00f6neminde de parti\/devlet diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc getirdi. Sovyetler i\u00e7e kapand\u0131, izole oldu. “Demir Perde” \u00fclkesi olarak an\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Kapal\u0131 bir kutu. \u0130\u00e7eride neler oldu\u011funu, Sovyet halklar\u0131 da d\u00fcnya kamuoyu da bilmiyordu.<\/p>\n\n\n\n Komintern, 1935 y\u0131l\u0131ndaki 7. Kongre\u2019de al\u0131nan kararlar do\u011frultusunda, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi Avrupa’daki kom\u00fcnistlere \u00f6neride bulunarak onlar\u0131n sosyalist ve sosyal demokrat partilerle ittifak yapmalar\u0131n\u0131 istedi, “Fa\u015fizme Kar\u015f\u0131 Birle\u015fik Cephe\u201dyi \u00f6nerdi. Ancak, Sovyetler Birli\u011fi, Hitler Almanya’s\u0131 ile 1939 y\u0131l\u0131nda gizliden sald\u0131rmazl\u0131k antla\u015fmas\u0131 yapt\u0131. Tabi ki bu \u00f6neri ve antla\u015fma, Avrupa’da sosyalist ve sosyal demokratlar\u0131 olumlu ve olumsuz etkiledi.<\/p>\n\n\n\n Kendi \u00fclkesinde hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye ve partiye m\u00fcsaade etmeyen Sovyet kom\u00fcnistlerine, Stalin’e, Avrupa’daki sol, sosyalist, sosyal demokrat partiler hi\u00e7bir zaman tam inanmad\u0131 ve g\u00fcvenmediler.<\/p>\n\n\n\n Nas\u0131l inans\u0131n, g\u00fcvensinler ki!<\/p>\n\n\n\n “Fa\u015fizme kar\u015f\u0131 birle\u015fik cephe” \u00f6nerisi, “fa\u015fizmle uzla\u015fma\/anla\u015fma cephe” sinde bulu\u015fmu\u015ftu!<\/p>\n\n\n\n Stalin \u00f6ld\u00fc, Kru\u015f\u00e7ev sekreter oldu. “Demir Perde” ve kapal\u0131 kutu hafif araland\u0131. \u0130\u00e7erden \u00e7ok k\u00f6t\u00fc kokular d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u00e7erde \u015fok, d\u0131\u015far\u0131da \u015fok ya\u015fand\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu arda Sovyetler cazibesini ad\u0131m ad\u0131m yitirmeye ba\u015flad\u0131. Avrupa’da Avrupa’n\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc olan \u0130talya, Fransa ve \u0130spanya kom\u00fcnist partileri Sovyetlere ele\u015ftirilerini artt\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n “Avrupa Kom\u00fcnizmi” d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler\u2019deki durgunluk ve t\u0131kan\u0131kl\u0131k 1985’e kadar s\u00fcre geldi. Gorba\u00e7ov perdeyi tam aralad\u0131, kapa\u011f\u0131 a\u00e7t\u0131. Gorba\u00e7ov gen\u00e7, dinamik, iyi bir hatipti. Halk inand\u0131 destekledi. Ancak Gorba\u00e7ov’un belli bir program\u0131 yoktu. Konu\u015ftu, konu\u015ftuk\u00e7a ona olan g\u00fcven azald\u0131. Umutlar\u0131 t\u00fcketti.<\/p>\n\n\n\n \u015eubat Devrimi sonras\u0131 \u00e7ok partili hayata ge\u00e7i\u015f yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 gibi, Gorba\u00e7ov’la da demokratikle\u015fme sa\u011flanamad\u0131 ve ba\u015fka sosyalist partilerin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lmad\u0131. “\u00c7ok partili demokratik Sovyet D\u00fczeni” olu\u015fturulmad\u0131, zaten ne Sovyet halk\u0131, ne Sovyet Devleti ve ne de SBKP buna haz\u0131r de\u011fildi. Sonu\u00e7 y\u0131k\u0131m oldu!<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Fikirler \u00f6nemli ancak s\u0131radan halk fikirlerle ya\u015famaz. O, g\u00fcnl\u00fck ya\u015far. Onun i\u00e7in \u00f6ncelik yeme i\u00e7me, bar\u0131nma, i\u015f, a\u015f, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, a\u015fk, sevgi ve \u00e7ocuk yapmad\u0131r. Tank, top, Kala\u015fnikof; vatan, vatan i\u00e7in sava\u015fmak sonra gelir.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7ta Kot Pantolon, Mc Donalds, Marlboro; Kala\u015fnikof’u, topu, tank\u0131 yendi. Fikirler ve b\u00fcy\u00fck dava kar\u0131n doyurmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Sovyet halklar\u0131 \u00e7ok ac\u0131 \u00e7ekti. \u00c7ok a\u011f\u0131r bedeller \u00f6dedi. Refah ve huzur hi\u00e7 g\u00f6rmedi. Sovyet halk\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fi cefan\u0131n sefas\u0131n\u0131 s\u00fcren d\u00fcnya halklar\u0131 ile Avrupa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halklar\u0131 oldu. Avrupa’da sosyalist devrimler olmas\u0131n diye emperyalistler ve burjuvazi kesenin a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131. Avrupa bug\u00fcnk\u00fc sosyal haklara ve refah seviyesine b\u00f6yle vard\u0131. Ulusal kurtulu\u015f ve milli m\u00fccadelelerinin hemen hemen hepsinin arkas\u0131nda -T\u00fcrkiye dahil- \u015fu veya bu \u015fekilde Sovyetler ve Sovyet halklar\u0131n\u0131n eme\u011fi, al\u0131n teri vard\u0131r. Ayr\u0131ca 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sonland\u0131r\u0131lmas\u0131da ve 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda Hitler fa\u015fizminin yenilgisinde de yine Sovyet halklar\u0131n\u0131n soylu direni\u015f ve sava\u015f\u0131n\u0131n pay\u0131 vard\u0131r. 20 milyon Sovyet vatanda\u015f\u0131 \u00f6ld\u00fc, 80 milyonu yaraland\u0131. Maddi ve manevi anlamda b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131m ya\u015fand\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bunlar\u0131 unutmayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Sovyet Devrimi bizlere de esin kayna\u011f\u0131 oldu. Devrimle yat\u0131p devrimle kalkt\u0131k.<\/p>\n\n\n\n \u0130nanm\u0131\u015f insanlard\u0131k. Davam\u0131z b\u00fcy\u00fckt\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Tanr\u0131lar\u0131n, dinlerin sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131 adaleti sa\u011flayacak, s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc ortadan kald\u0131racakt\u0131k. A\u00e7l\u0131\u011f\u0131, yoklu\u011fu, yoksullu\u011fu yenecektik. Sava\u015flar olmayacakt\u0131, s\u0131n\u0131rlar kalkacak, d\u00fcnya hepimizin olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Y\u00fcre\u011fimizde koca bir umut ve sevgi ta\u015f\u0131yorduk!<\/p>\n\n\n\n Bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek dahi g\u00fczeldi.<\/p>\n\n\n\n Elbette ki, bu idealler u\u011fruna m\u00fccadele etmek, b\u00fcy\u00fck bir erdemdi.<\/p>\n\n\n\n Ama olmad\u0131!<\/p>\n\n\n\n Tarihin O sayfas\u0131 kapand\u0131. Bir d\u00f6nem kapand\u0131. \u015eimdi topra\u011f\u0131n nadasta dinlenmesi gibi, d\u00fcnya devrimci hareketi, emek hareketi de dinlenmeye \u00e7ekildi. \u00c7ok yorulduk. Yeniden enerji, g\u00fc\u00e7 toplamal\u0131, kendimize sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir pusula ve yol haritas\u0131 olu\u015fturmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Pandora’n\u0131n kutusundan k\u00f6t\u00fcl\u00fckler sa\u00e7\u0131lsa da, Umut da kutuda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Umutlar ba\u015fka baharlara kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Eyl\u00fcl\/Ekim 2023 Karde\u015fim Ali Haydar Marksizm ve Sovyet Prati\u011fi ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131 yazd\u0131. Yaz\u0131s\u0131nda tarihsel bir \u00f6nemi bulunan, d\u00fcnya genelindeki kolektif yan\u0131lg\u0131m\u0131z Sovyet deneyimini anlat\u0131yor. Sorgulay\u0131c\u0131, olgulardan hareket edilerek yaz\u0131lm\u0131\u015f bir yaz\u0131. Ali Haydar benim sadece karde\u015fim de\u011fil; O, arkada\u015f\u0131m, yolda\u015f\u0131m ve fikirda\u015f\u0131md\u0131r. Bu nedenle d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, yazd\u0131klar\u0131 benim i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferlidir. Payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131s\u0131nda, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131, savundu\u011fumuz siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncenin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yan\u0131lg\u0131m\u0131z\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 samimi duygularla, anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde anlatm\u0131\u015f. Bu yaz\u0131n\u0131n Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnceye ili\u015fkin demokratik bir tart\u0131\u015fma yarataca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek sitemde payla\u015f\u0131yorum. Sovyetlerin ve 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 olu\u015fan Sovyet Sisteminin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n d\u00fcnya sol\/sosyalist\/kom\u00fcnist hareket \u00fczerindeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkisi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olmu\u015ftur. Sola, sosyalizme, kom\u00fcnizme k\u0131saca<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[97,1064],"tags":[105,4972,3425,556,314,518,320,400,524,4970,505,4971,4973,102,104,4974,138,141],"class_list":["post-7191","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-politika","category-tarih","tag-ali-haydar-uzulmez","tag-brest-litovsk-antlasmasi","tag-ekim-devrimi","tag-ingiltere","tag-kautsky","tag-komintern","tag-lenin","tag-marksizm","tag-marx","tag-matematik","tag-mustafa-suphi","tag-proleterya-diktatorlugu","tag-sosyalizm","tag-sovyetler-birligi","tag-sscb","tag-subat-devrimi","tag-tkp","tag-turkiye-komunist-partisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7191"}],"version-history":[{"count":34,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7265,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7191\/revisions\/7265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
15 Aral\u0131k 2023<\/em><\/p>\n\n\n\n
-\u00f6zellikle D\u0130SK’te- \u00f6rg\u00fctl\u00fc olan da bu hareket. Devrimi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 yapaca\u011f\u0131na g\u00f6re i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile i\u00e7 i\u00e7e olan da bu Parti.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.uzulmez.site\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/gorbacov-foto.jpg\")
Ergani\/Diyarbak\u0131r, Mumcular\/Bodrum.<\/p>\n\n\n\n