<\/p>\n\n\n\n
Kamil S\u00fcmb\u00fcl\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131m bir yaz\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Sevgili Day\u0131mo\u011flu Kamil,<\/p>\n\n\n\n Yo\u011fun i\u015flerin aras\u0131nda, bana uzun uzun mail’ler att\u0131\u011f\u0131n ve sab\u0131rla yaz\u0131lar\u0131m\u0131 okudu\u011fun i\u00e7in en samimi duygular\u0131mla sana te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131lar\u0131n\u0131zdaki samimiyet, i\u00e7erik ve farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131 benim a\u00e7\u0131mdan \u00f6nemli olman\u0131n yan\u0131nda, \u00f6\u011fretici de olmaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imiyle s\u00f6yledikleri e\u011fer \u00f6rt\u00fc\u015fm\u00fcyorsa, s\u00f6yledikleri \u00e7ok d\u00fczg\u00fcn \u015feyler olsa dahi at \u00e7\u00f6pe gitsin. \u0130nsanlar\u0131n fikri ve zikri bir olmal\u0131. Siz fikri ve zikri bir olan bir dostum, bir arkada\u015f\u0131m ve bir akrabam oldu\u011funuz i\u00e7in, benim i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferlisiniz.<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131 ve ele\u015ftirilerine (s\u00f6z\u00fcn geli\u015fi\u2026) gelince, nereden ba\u015flayaca\u011f\u0131m\u0131 bilemiyorum. D\u00fc\u015f\u00fcncelerimi bir sistem d\u00e2hilinde de\u011fil de, akl\u0131ma esti\u011fi \u015fekilde, do\u011fa\u00e7lama yazd\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in ho\u015f g\u00f6r. \u00c7ok \u00e7ok uzun bir zamand\u0131r bu konularda konu\u015fma ve tart\u0131\u015fma i\u00e7inde olmad\u0131m, kitap ve yaz\u0131lar da okumad\u0131m. Seninle bu konular\u0131 konu\u015ftu\u011fum ve yaz\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in kendimi \u015fansl\u0131 say\u0131yorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne inananlardan hi\u00e7 olmad\u0131k: Hep akl\u0131m\u0131z\u0131n ve y\u00fcre\u011fimizin sesini dinledik. Ben, d\u00fc\u015f\u00fcncelerime ters gelse de, yeni \u015feyleri anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ve \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Sen ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun bilemiyorum, sonu\u00e7 istedi\u011fimiz gibi olmasa dahi bence biz do\u011fru olan\u0131 yapt\u0131k: Hakl\u0131n\u0131n, ezilenin, g\u00fc\u00e7s\u00fczlerin yan\u0131nda olduk, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler i\u00e7in m\u00fccadele ettik; haks\u0131zl\u0131\u011fa, namussuzlu\u011fa, zalime, g\u00fc\u00e7l\u00fclere kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131k! G\u00fcc\u00fcn ve paran\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u011filmedi\u011fimiz gibi, g\u00fcc\u00fcn ve paran\u0131n egemenli\u011fine ba\u015f kald\u0131rd\u0131k.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn yine ayn\u0131 duygular\u0131 ta\u015f\u0131yorum. O g\u00fcn, o g\u00fcnk\u00fc bilgilerimle, kom\u00fcnizmin b\u00fct\u00fcn haks\u0131zl\u0131klara \u00e7are olaca\u011f\u0131, TKP’nin de bizi o istedi\u011fimiz yere g\u00f6t\u00fcrece\u011fine inan\u0131yordum. Olmad\u0131, yan\u0131ld\u0131k. Bizler, \u00f6z\u00fcnde insanlar\u0131n mutlu ve \u00f6zg\u00fcr olmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131k, bug\u00fcn de ayn\u0131 duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ta\u015f\u0131yorum, yani ama\u00e7ta bir de\u011fi\u015fiklik yok.<\/p>\n\n\n\n A\u015fa\u011f\u0131da bir iki noktaya de\u011finmek istiyorum. Burada yapt\u0131\u011f\u0131m ele\u015ftiriler, do\u011frudan seninle veya benimle bir alakas\u0131 yok, genelde s\u0131k s\u0131k yap\u0131lan hatalar\u0131m\u0131zla ilgili \u015feylerdir.<\/p>\n\n\n\n Petersburg izlenimlerim\u2026<\/p>\n\n\n\n Petersburg izlenimlerimde olabildi\u011fince tarafs\u0131z kalmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u0130yimser veya ummak istedi\u011fim \u015fekilde yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131 sanm\u0131yorum. K\u0131saca g\u00f6rd\u00fcklerimi, duyduklar\u0131m\u0131 ve edindi\u011fim bilgileri yazd\u0131m. K\u0131yaslamay\u0131 ancak T\u00fcrkiye’deki kentler ve sosyal ya\u015famla yapabildim. Dedi\u011fin gibi e\u011fer Bat\u0131 Avrupa’y\u0131 g\u00f6rseydim daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 k\u0131yaslama ve de\u011ferlendirme yapma \u015fans\u0131na sahip olurdum. K\u0131smet olursa o da olur.<\/p>\n\n\n\n Beyaz gecelere gelince\u2026<\/p>\n\n\n\n Beyaz geceleri, ya\u015fayamamam; Ku\u011fu G\u00f6l\u00fc’n\u00fc, Rus halk danslar\u0131n\u0131, Yazl\u0131k Saray\u0131 g\u00f6rmemem, dedi\u011fin gibi bir eksiklik. K\u0131smet olursa bu eksikli\u011fi bir ba\u015fka zaman gideririz. Nas\u0131l olsa Ozan art\u0131k oral\u0131 say\u0131l\u0131r. Hem kim bilir, belki ikimiz birlikte Petersburg’u gezeriz. Ne g\u00fczel olur, de\u011fil mi? Olmaz deme! Benim okudu\u011fum “Beyaz Geceler”, Dostoyevski’nin eseridir. \u00c7evrisini Mehmet \u00d6zg\u00fcl yapm\u0131\u015f. Cumhuriyet Yay\u0131nlar\u0131nca \u201cD\u00fcnya Klasikleri\u201d listesinde yay\u0131nlanm\u0131\u015f. Yaz\u0131nda Anton \u00c7ehov yazm\u0131\u015f diye yaz\u0131nca teredd\u00fctte d\u00fc\u015ft\u00fcm, kitab\u0131 bulup sayende yeniden tekrar okudum. Okurken de alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fim bir b\u00f6l\u00fcmle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Be\u011fenece\u011finden emin oldu\u011fum i\u00e7in, alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fim b\u00f6l\u00fcm\u00fc sana da yaz\u0131yorum: Naz\u0131m ve Maksim Gorki konusuna gelince\u2026<\/p>\n\n\n\n Naz\u0131m ve Gorki ile ilgili Avrupa’daki izlenimlerini anlat\u0131rken; “Demek istedi\u011fim Bat\u0131 D\u00fcnyas\u0131’nda ideolojik i\u00e7erikli kitaplar tutulmuyor ve de ilgi g\u00f6rm\u00fcyor” diye yazm\u0131\u015fs\u0131n. Bir defa Bat\u0131 ile biz her bak\u0131mdan \u00e7ok farkl\u0131y\u0131z. Bat\u0131’n\u0131n de\u011ferleri ile bizim de\u011ferlerimiz de farkl\u0131d\u0131r. Sen de \u00e7ok iyi bilirsin ki, her d\u00fc\u015f\u00fcncenin, her eylemin arka plan\u0131nda bir ideoloji vard\u0131r. \u0130deolojisiz bir d\u00fc\u015f\u00fcnce m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Nas\u0131l ki dinsizlikte bir dinse, ideolojisizlikte bir ideolojidir. Her sanat eserinin mutlaka s\u00f6ylemek istedi\u011fi bir \u015fey var; i\u015fte o \u015fey ideolojiden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Burada sizin ve benim onaylamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z; roman, \u015fiir, hik\u00e2ye\u2026 daha do\u011frusu t\u00fcm sanat yap\u0131tlar\u0131nda politikan\u0131n kaba i\u015fleni\u015fi, propaganda s\u0131r\u0131tan yan\u0131d\u0131r. Elbette bir sanat yap\u0131t\u0131 parti propaganda bildirisi veya b\u00fclteni \u015feklinde olmamal\u0131. Tabi, bunu becermek her yi\u011fidin k\u00e2r\u0131 de\u011fil, klasik sanat\u00e7\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funun birer d\u00e2hi olu\u015fu bu nedenledir.<\/p>\n\n\n\n Naz\u0131m bence iyi bir \u015fair ve inanm\u0131\u015f iyi bir dava adam\u0131. Sosyalizm \u015fimdi y\u00fckselen de\u011fer olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, sosyalizme dair olan \u015feyler de maalesef pek ra\u011fbet g\u00f6rm\u00fcyor. Naz\u0131m’da bundan pay\u0131na d\u00fc\u015feni alm\u0131\u015f olabilir. Veya dedi\u011fin gibi belli \u00fclkelerde dar bir \u00e7evrece tan\u0131nm\u0131\u015f olabilir, bilemiyorum. Ama bizde Naz\u0131m y\u00fckselen bir de\u011fer halen. Alpaslan T\u00fcrke\u015f \u00f6lmeden \u00f6nce, bir parti toplant\u0131s\u0131nda kalk\u0131p; “D\u00f6rtnala gelip Uzak Asya’dan\/ Akdeniz’e bir k\u0131srak ba\u015f\u0131 gibi uzanan\/ bu memleket bizim” \u015fiirini okuyabiliyor. Medya imparatorlu\u011funun de\u011fi\u015fik kalem\u015f\u00f6rleri Naz\u0131m’\u0131n \u00f6l\u00fcm ve do\u011fum y\u0131ld\u00f6n\u00fcmlerinde O’nu anar oldular. Bu yap\u0131lanlar\u0131n \u00e7o\u011funun iyi niyetle yap\u0131lan \u015feyler oldu\u011fu \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Onlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu bence, Naz\u0131m’\u0131 devrimci kimli\u011finden, devrimci \u00f6z\u00fcnden koparmak istiyor. Kimisi milliyet\u00e7ili\u011fini, memleket sevgisini, kimisi a\u015fklar\u0131n\u0131, kimisi sevgililerini, kimisi sevdi\u011fi kad\u0131nlar\u0131 ve kimisi de T\u00fcrk\u00e7eyi \u00e7ok iyi kullanan \u015fair y\u00f6n\u00fcn\u00fc \u00f6n plana \u00e7\u0131kart\u0131yor. Kom\u00fcnist oldu\u011fu, TKP \u00fcyesi oldu\u011fu ise g\u00f6rmemezlikten geliniyor. Ben, Naz\u0131m’\u0131n \u015fiirlerini halen severek ve zevkle okuyorum. Naz\u0131m, T\u00fcrkiye’nin yeti\u015ftirdi\u011fi d\u00e2hilerden biridir bence. Ayn\u0131 \u015fekilde Gorki de, benim en \u00e7ok sevdi\u011fim yazarlardan biriydi. Okudu\u011fum eserleri i\u00e7inde en \u00e7ok sevdi\u011fim, “Benim \u00dcniversitelerim” olmu\u015ftu. Bu eserini ANA’dan \u00e7ok sevmi\u015ftim.<\/p>\n\n\n\n ANA olsun, Dimitri Dimov’un “T\u00dcT\u00dcN”\u00fc roman\u0131 olsun (Senin gibi bende T\u00fct\u00fcn’\u00fc okudu\u011fumda \u00e7ok sevmi\u015ftim.) belki devrimci m\u00fccadelenin s\u0131cak atmosferi i\u00e7inde bulundu\u011fumuz ana denk geldikleri i\u00e7in \u00e7ok ho\u015fumuza gitmi\u015fti. Bu iki yap\u0131t okudu\u011fum zamanda bana bir romandan \u00e7ok, birer “Militana Notlar” gibi gelmi\u015fti. Bu kitaplar\u0131 okudu\u011fumda, hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla, o zamanlar sanat y\u00f6n\u00fcnden \u00e7ok, kitaplardaki devrimci duru\u015fun nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fi mesaj\u0131 ilgimi \u00e7ekmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n \u0130sa’n\u0131n foto\u011fraf\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n \u0130sa’n\u0131n tablosu \u00f6n\u00fcnde foto\u011fraf \u00e7ektirmem anla\u015f\u0131lan size \u00e7ok ilgin\u00e7 gelmi\u015f. Ben de o foto\u011fraf\u0131 \u00e7ektirirken g\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcm (Foto\u011frafa yeniden bakarsan g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn). Nedeni, do\u011frusu 40 y\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnseydim \u0130sa’n\u0131n tablosunun \u00f6n\u00fcnde resim \u00e7ektirece\u011fim akl\u0131ma gelmezdi. O foto\u011fraf bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan da bence ilgin\u00e7tir: Bir kom\u00fcnist bir peygamberin, tanr\u0131n\u0131n o\u011flunun tablosu \u00f6n\u00fcnde resim \u00e7ektiriyor, olacak \u015fey mi?<\/p>\n\n\n\n Day\u0131mo\u011flu, ufak bir hat\u0131rlatma yapay\u0131m: Sen, foto\u011fraflar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015fs\u0131n, elimle i\u015faret etti\u011fim \u0130sa de\u011fil, Dostoyevski’dir. B\u00f6yle olsa da, ben ve \u0130sa ile ilgili yazd\u0131klar\u0131n ho\u015fuma gitti.<\/p>\n\n\n\n “Ezber bozma”ya gelince\u2026<\/p>\n\n\n\n Ben, kendi ad\u0131ma her \u015feyi yeniden ve yeniden sorgulamaya ba\u015flad\u0131m: Hem bireysel, hem sosyal ve hem de siyasi ya\u015fam\u0131m\u0131. B\u00f6yle yap\u0131nca da, ister istemez “ezber” bozuluyor. \u0130kincisi, bu sorgulaman\u0131n yan\u0131nda yo\u011fun \u015fekilde okumaya, yazmaya ba\u015flad\u0131m. Sonra okuduklar\u0131m, yazd\u0131klar\u0131m, sohbetlerim \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi prensip edindim. Ba\u015fka \u015fans\u0131m\u0131z da yok; \u00e7\u00fcnk\u00fc her \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnmeyle oluyor. D\u00fc\u015f\u00fcnmeden neyi, nas\u0131l yapaca\u011f\u0131z? Gelenek, g\u00f6renek, eski al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131zla m\u0131 hareket edece\u011fiz, yoksa bilgiyle donan\u0131ml\u0131, y\u00f6ntemli mi hareket edece\u011fiz? Bilgiyle donand\u0131\u011f\u0131m\u0131z, y\u00f6ntemli hareket etti\u011fimiz zaman, “ezber bozma” kendili\u011finden ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n Bende “ezber” bozulmaya ba\u015flay\u0131nca, hem ki\u015fisel davran\u0131\u015flar\u0131mda ve hem de d\u00fc\u015f\u00fcncelerimde olumlu anlamda (G\u00f6receli oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131r\u0131m\u2026) de\u011fi\u015fmeler oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler, Lenin, Ekim Devrimi ve Darbe olay\u0131na gelince\u2026<\/p>\n\n\n\n Bizde s\u0131k tekrarlanan bir yanl\u0131\u015fl\u0131k var: D\u00fcnyaya, olaylara, olgulara ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131yoruz, ya Do\u011fu’nun ya da Bat\u0131’n\u0131n penceresinden, bir t\u00fcrl\u00fc kendimiz olam\u0131yoruz, bireyselle\u015femiyoruz. Olaylar\u0131 ve olgular\u0131 kendi ak\u0131l s\u00fczgecimizden ge\u00e7irip analiz edemiyoruz. B\u00f6yle olunca da bir u\u00e7tan di\u011fer ba\u015fka bir uca savruluyoruz: Bir Bat\u0131l\u0131, bir Do\u011fulu oluyoruz. Oysa diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekenler en \u00e7ok bizler olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Lenin, Trocky, Stalin, Buharin\u2026 bunlar iyi birer \u00f6rg\u00fct\u00e7\u00fc, entelekt\u00fcel ve \u00f6nder. Bunlar sevaplar\u0131 ve g\u00fcnahlar\u0131yla sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceye katk\u0131da bulunmu\u015flard\u0131r. Bat\u0131 Avrupal\u0131lar \u015f\u00f6yle demi\u015f b\u00f6yle demi\u015f, bence o kadar \u00f6nemli de\u011fil; bizler \u00e7ok ac\u0131 bedellerle \u00f6dedik, neyin ne oldu\u011funu, neyin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fini herkesten daha iyi bilecek durumday\u0131z. Tabi ki bu emek ister, sab\u0131r ister, \u00f6zveri ister ve her \u015feyden \u00f6nce de bilgi ister.<\/p>\n\n\n\n \u0130kincisi, her \u015fey kendi zaman dilimi i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmelidir. Bug\u00fcn geriye d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131mda, deneyim ve \u00f6\u011frendiklerimden \u015funu \u00e7\u0131kar\u0131yorum: Sosyalizm kendi i\u00e7inde \u00e7o\u011fulculu\u011fu, \u00e7ok seslili\u011fi, demokrasiyi ye\u015fertebilseydi, bu duruma d\u00fc\u015f\u00fclmezdi. Dahas\u0131, bir d\u00fc\u015f\u00fcnce kendisini koruma derdine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc an, kendini korumaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 an tutucula\u015f\u0131r, muhafazak\u00e2rla\u015f\u0131r. Muhafazak\u00e2rla\u015fan, tutucu bir d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6nce kendini t\u00fcketmeye, yemeye ba\u015flar, sonra da devrimci \u00f6z\u00fcnden kopar, ilericili\u011fini yitirir.<\/p>\n\n\n\n Di\u011fer bir sorun da kan\u0131mca, Kautsky-Lenin tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc yeterince kavrayamam\u0131\u015f olmam\u0131zd\u0131r. Kautsky-Lenin aras\u0131ndaki kavgan\u0131n veya daha \u00fcsluplu bir deyimle ideolojik m\u00fccadelenin \u00f6z\u00fcnde “Proletarya Diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc” ile “Proletarya Enternasyonalizmi” sorunu yatmaktad\u0131r. Proletarya Enternasyonalizmini \u015fimdilik bir tarafa b\u0131rakal\u0131m, hi\u00e7 diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn oldu\u011fu yerde d\u00fc\u015f\u00fcnce olur mu, devrimci d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00fcretilebilir mi? \u00dcretilen yeni d\u00fc\u015f\u00fcncelere diktat\u00f6rl\u00fck izin verir mi? Biz, kan\u0131mca bunu anlayamad\u0131k. “D\u00f6nek” Kautsky deyip, i\u015fin i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131k; Kautsky’nin devrimci-demokrat d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden yararlanmas\u0131n\u0131 bilemedik. Lenin “d\u00f6nek” demi\u015f ya, hangi yi\u011fit o d\u00f6nem kalk\u0131p; “Sosyalizmin \u00f6z\u00fcnde demokrasi vard\u0131r, bu Kautsky iyi \u015feyler de s\u00f6yl\u00fcyor” deme cesaretini g\u00f6sterebilirdi? Bizler o d\u00f6nem ta\u015fradan geldi\u011fimiz i\u00e7in, yeterli bilgiyle donanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, entelekt\u00fcel seviyemiz d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in baz\u0131 \u015feyleri g\u00f6remedik, tamam. Peki, bu i\u015fin i\u00e7inde olan ayd\u0131nlar neden bunu g\u00f6remedi? \u00d6dedi\u011fimiz bedellerin, \u00e7ekilen ac\u0131lar\u0131 bir k\u0131sm\u0131n\u0131n nedeni, ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnebilen ger\u00e7ek ayd\u0131nlardan yoksun olu\u015fumuzdur. Bu sorunu, bug\u00fcn bile ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n Kautsky-Lenin tart\u0131\u015fmas\u0131na tekrar d\u00f6nersek, Bol\u015feviklerle Men\u015feviklerin temel ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u2013akl\u0131mda kald\u0131\u011f\u0131 kadar-dedi\u011fim gibi proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile proletarya enternasyonalizmi idi. \u015eimdi eskisi gibi kimse kalk\u0131p proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile proletarya enternasyonalizmini savunmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Sosyal-demokratlar ile kom\u00fcnistler ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda bulunamazlar m\u0131, diye y\u00fcksek sesle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Biliyorsun, eskiden -Lenin \u00f6ncesi- i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, Marksist hareket “Sosyal-Demokrat” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yordu. Lenin’den sonra Sosyal-Demokrat Hareket, Men\u015fevikler (sosyal-demokratlar, sosyalistler) ve Bol\u015fevikler (kom\u00fcnistler) \u015feklinde ikiye b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. \u015eimdi ko\u015fullar de\u011fi\u015fti\u011fine ve nesnel durum olu\u015fturdu\u011funa g\u00f6re ayn\u0131 nehrin de\u011fi\u015fik iki kolu, tekrar bir nehir yata\u011f\u0131nda birle\u015femezler mi? K\u00fcrtler i\u00e7in de, bu dediklerim ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n Sovyetlerin y\u0131k\u0131lmas\u0131 sadece yanl\u0131\u015f uygulanan politikalardan de\u011fil; bence biraz da sosyalist kuram\u0131n kendisinden kaynaklan\u0131yor. Yanl\u0131\u015f politikalar ve uygulamalar ancak bu i\u015fin tuzu biberi olur. Sovyetlerin, Arnavutluk ve \u00c7in\u2019in uygulamalar\u0131 farkl\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, t\u00fcm\u00fc de yetersiz kald\u0131; kapitalizmin kar\u015f\u0131s\u0131nda ilk ba\u015flarda g\u00f6sterdikleri ba\u015far\u0131y\u0131 devam ettiremediler, yenildiler. K\u0131saca, sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnce, uyguland\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerde muhafazak\u00e2rla\u015fmas\u0131, tutucula\u015fmas\u0131, devrimci ve sosyalist \u00e7o\u011fulculuktan uzak olmas\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir nedeniyse, ikinci neden, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131ndaki niteliksel de\u011fi\u015fimdir. \u00d6zellikle \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, proletaryan\u0131n yap\u0131s\u0131nda niteliksel de\u011fi\u015fimi sezinleyemedik. Savunmu\u015f oldu\u011fumuz ideoloji gere\u011fi yeni durumlar\u0131 diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcnme y\u00f6ntemiyle analiz edece\u011fimize, \u00e7\u00f6z\u00fcmleyece\u011fimize; ustalar\u0131, bilinenlerin tekrar\u0131yla yetindik: Tarikat m\u00fcridi olduk. Bizler, birer d\u00e2hi olan Marx ve Engels’in kapitalizmin geli\u015fme evresi d\u00f6nemine ili\u015fkin geli\u015ftirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncelere s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 sar\u0131ld\u0131k. Marx, “Proletaryan\u0131n zincirlerinden ba\u015fka kay\u0131p edecek bir \u015feyi yoktur” diyordu. Ne zaman: Vah\u015fi kapitalizm d\u00f6neminde! Biz, 20. y\u00fczy\u0131lda modern kapitalizm d\u00f6neminde ayn\u0131 teraneyi tekrarlay\u0131p durduk. Bu ya\u015famla \u00f6rt\u00fc\u015fmedi. \u0130\u015f\u00e7ilerin arabalar\u0131, evleri, buzdolab\u0131, \u00e7ama\u015f\u0131r makinesi, televizyonu\u2026 en \u00f6nemlisi e\u015fi, \u00e7ocuklar\u0131, bir ailesi var. Yani i\u015f\u00e7ilerin kay\u0131p edecekleri \u00e7ok \u015feyleri var art\u0131k. Bug\u00fcnk\u00fc proletarya ile Marx’\u0131n tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 proletarya \u00e7ok farkl\u0131. Sen, uzun s\u00fcredir refah d\u00fczeyinin \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fu bir \u00fclkede, \u0130sve\u00e7’te ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in ne demek istedi\u011fimi daha iyi anlayacak durumdas\u0131n\u0131z (Eme\u011fin niteliksel de\u011fi\u015fimi \u00e7ok \u00e7ok \u00f6nemli bence. Yaz\u0131m\u0131 fazla uzatmak ve konuyu da\u011f\u0131tmamak i\u00e7in, bu konuda 29 Temmuz ve 5 A\u011fustos 2005 tarihlerinde iki posta halinde Ergani Haber gazetesinde yay\u0131nlanan “Eme\u011fin D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131m\u0131 okuman\u0131 \u00f6neririm.)<\/p>\n\n\n\n Ekim Devrimi devrim mi, darbe mi?..<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131n\u0131z\u0131n bir iki yerinde bana “belki k\u0131zacaks\u0131n” diyorsun. Ben ise daha farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum; ben neysem, sen de osun. R\u0131zgari’nin devrimci m\u00fccadelesini yeterli g\u00f6rmeyip ba\u015fkald\u0131ran, devrimci proleterler olarak Alar\u0131zgari’yi olu\u015fturanlar kimlerdi? Bu arkada\u015flar\u0131m\u0131z, Marksizm-Leninizm’i savunan sosyalistler de\u011fil midi? Bizler, “bir fidan\u0131n g\u00fcller a\u00e7an” dal\u0131yd\u0131k. Ha, benim i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131m grubun sorumlulu\u011fu daha fazlayd\u0131, bu nedenle g\u00fcnah\u0131n b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc de sizindir diyorsan, bak bu do\u011fru.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi ben sana, “belki k\u0131zacaks\u0131n” diyorum. Her devrimin bir yasas\u0131 vard\u0131r: Kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan veya \u00e7\u0131kacak olanlar\u0131 ortadan kald\u0131rmak, etkisiz duruma getirmek. \u0130sve\u00e7 solcular\u0131 Ekim Devrimi’ni devrim olarak de\u011fil de, DARBE olarak g\u00f6r\u00fcyorlarm\u0131\u015f. Onlar g\u00f6rebilir, ama \u015fa\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlar. \u0130sve\u00e7liler hayat\u0131nda hi\u00e7 darbe g\u00f6rd\u00fc m\u00fc, darbelerin \u00e7izmesi alt\u0131nda hi\u00e7 ya\u015fad\u0131 m\u0131, sormak laz\u0131m. Oysa bizler her on y\u0131lda bir darbe g\u00f6rd\u00fck ve bu darbeler bizlerden \u00e7ok \u015feyleri al\u0131p g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Kim ne derse desin, hatas\u0131 sevab\u0131yla, \u00f6rg\u00fctleni\u015fiyle, liderleriyle, Rusya’da ve D\u00fcnya’da yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiyle b\u00fcy\u00fck bir devrimdir Ekim Devrimi. \u015eimdi devrimci dalga duruldu\u011fu i\u00e7in, g\u00f6zden d\u00fc\u015febilir, g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmek istene bilinir. D\u00fcnyay\u0131 aya\u011fa kald\u0131ran, Hitler fa\u015fizminin \u00f6n\u00fcnde barikat olan; ezilenlerin, s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin, i\u015f\u00e7ilerin, k\u00f6yl\u00fclerin, ulusal kurtulu\u015f hareketlerinin umudu olan ve onlara ivme kazand\u0131ran Ekim Devrimi de\u011fil miydi? \u00c7ar ailesi ve Romanoflar \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, bu \u00e7ok mu \u00f6nemli? Romanof kimdir: Asalak bir asil, zalim bir \u00c7ar. D\u00fcnyada her g\u00fcn binlerce insan i\u015fkencede, sava\u015flarda, faili cinayetlerde \u00f6l\u00fcyor. D\u00fcnyada tarih boyunca \u00f6ld\u00fcr\u00fclen devrimcilerin, ayd\u0131nlar\u0131n, yazarlar\u0131n kim say\u0131s\u0131n\u0131 s\u00f6yleye bilir? Ben s\u00f6yleyeyim: K\u0131z\u0131lderililerin deyi\u015fiyle, “g\u00f6kteki y\u0131ld\u0131z ve ormandaki yapraklar kadar”. Hem art\u0131k tek tekte \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fcyor: Haritadan k\u00f6yler, kentler siliniyor. Bu nedenle, Romanoflar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc\/ \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi o kadar \u00f6nemli de\u011fil. Sak\u0131n \u00f6l\u00fcmleri savundu\u011fumu sanma! Ben burada devrimin mant\u0131\u011f\u0131ndan, yasas\u0131ndan s\u00f6z ediyorum. Unutma: \u0130ster devrim denilsin, ister darbe denilsin, hareket K\u0131\u015fl\u0131k Saray’dan ba\u015fl\u0131yor. \u00c7ar Romanof, Saraydan farz edelim ki sa\u011f \u00e7\u0131ksayd\u0131 neler olurdu, d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musun? Dedi\u011fim gibi, her \u015fey kendi mant\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirilmelidir. Lenin ve arkada\u015flar\u0131 bir devrim yap\u0131yor: Devrimin \u00f6n\u00fcnde ki engelleri veya engel olabilecekleri yok ediyor veya etkisiz hale getiriyor. Devrimin s\u0131cak g\u00fcnleri veya saatleri i\u00e7inde bu t\u00fcr vakalar olabilir ve oluyor. Y\u0131llard\u0131r bu olay devrimcilerin, kom\u00fcnistlerin “vah\u015fili\u011fi”ni kan\u0131tlamak i\u00e7in \u0131s\u0131t\u0131l\u0131p, \u0131s\u0131t\u0131l\u0131p piyasaya s\u00fcr\u00fclmektedir: Yani yeni bir \u015fey de\u011fil!<\/p>\n\n\n\n B\u0131rakal\u0131m Lenin ve Romanof’u\u2026 Nerede g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f burjuvazinin devrimci, sosyalist ve kom\u00fcnist m\u00fccadeleye ho\u015fg\u00f6r\u00fcyle bakt\u0131\u011f\u0131? Burjuvazi iktidar\u0131 halk g\u00fc\u00e7lerine, devrimciler nerede ve ne zaman bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l \u015fekilde vermi\u015ftir. Se\u00e7imle iktidara gelen Allende’nin, \u015eili’de ba\u015f\u0131na neler geldi\u011fine hep birlikte tan\u0131k olmad\u0131k m\u0131? 8 saatlik \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi, grev ve sendika hakk\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131n tepside mi sunuldu? O \u0130sve\u00e7lilere bir sormak laz\u0131m bunlar\u0131.<\/p>\n\n\n\n Devrimciler hep bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ve demokratik yollardan m\u00fccadele etmeyi arzu etmi\u015flerdir. \u015eiddeti devrimciler de\u011fil, kar\u015f\u0131m\u0131zdakiler uyguluyorlard\u0131 ve hala da uyguluyorlar. Bu nedenle, Romanoflar\u0131n katili Lenin de\u011fil, Burjuvazidir demek laz\u0131m. Ha, ba\u015fta Sovyetler Birli\u011fi olmak \u00fczere t\u00fcm sosyalist olu\u015fumlar daha h\u00fcmanist bir yakla\u015f\u0131m, daha demokratik bir yap\u0131lanma i\u00e7inde olsalard\u0131 daha iyi olurdu deniliyorsa, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye kat\u0131l\u0131r\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Neyse, sonu\u00e7 itibariyle, bence, Sovyetler Birli\u011fi kendisi yok olsa da, tarihin \u00f6nemli sayfalar\u0131ndan biri olarak hep var olacakt\u0131r!<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi sevincime gelelim\u2026<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131nda beni en \u00e7ok sevindiren, senin ev alman ve ev sorunu hal etmi\u015f olman oldu. Bah\u00e7eli g\u00fczel bir ev almana ve 15 A\u011fustos’ta ta\u015f\u0131nacak olmana \u00e7ok sevindim. Ailece can sa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla oturun. T\u00fcm dileklerinizin ger\u00e7ekle\u015fmesi dile\u011fimdir. Benim de \u0130sve\u00e7’te art\u0131k bir evim var diyebilirim. Nazik davetin i\u00e7in de ayriyeten \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. S\u00f6z, gelece\u011fim, ama bu sene olmaz, iznim yok. Belki \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l olabilir\u2026<\/p>\n\n\n\n ***<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131m biraz uzun oldu, biliyorum. Kusuruma bakma. \u0130yi de oldu, senin sayende baz\u0131 \u015feyleri yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnme \u015fans\u0131n\u0131 yakalad\u0131m. Sa\u011f ol!<\/p>\n\n\n\n Benim kadir k\u0131ymet bilen can dostum, yol arkada\u015f\u0131m g\u00f6zlerinden \u00f6p\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n Selamlar\u2026<\/p>\n\n\n\n 19 May\u0131s 2006 <\/p>\n\n\n Kamil S\u00fcmb\u00fcl\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131m bir yaz\u0131 Sevgili Day\u0131mo\u011flu Kamil, Yo\u011fun i\u015flerin aras\u0131nda, bana uzun uzun mail’ler att\u0131\u011f\u0131n ve sab\u0131rla yaz\u0131lar\u0131m\u0131 okudu\u011fun i\u00e7in en samimi duygular\u0131mla sana te\u015fekk\u00fcr ediyorum. Yaz\u0131lar\u0131n\u0131zdaki samimiyet, i\u00e7erik ve farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131 benim a\u00e7\u0131mdan \u00f6nemli olman\u0131n yan\u0131nda, \u00f6\u011fretici de olmaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imiyle s\u00f6yledikleri e\u011fer \u00f6rt\u00fc\u015fm\u00fcyorsa, s\u00f6yledikleri \u00e7ok d\u00fczg\u00fcn \u015feyler olsa dahi at \u00e7\u00f6pe gitsin. \u0130nsanlar\u0131n fikri ve zikri bir olmal\u0131. Siz fikri ve zikri bir olan bir dostum, bir arkada\u015f\u0131m ve bir akrabam oldu\u011funuz i\u00e7in, benim i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferlisiniz. Yaz\u0131 ve ele\u015ftirilerine (s\u00f6z\u00fcn geli\u015fi\u2026) gelince, nereden ba\u015flayaca\u011f\u0131m\u0131 bilemiyorum. D\u00fc\u015f\u00fcncelerimi bir sistem d\u00e2hilinde de\u011fil de,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3403],"tags":[4794,4795,229,454,4796,3664,4227,109],"class_list":["post-6920","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-plus","tag-beyaz-geceler","tag-devrime-ezber-bozma","tag-isa","tag-kamil-sumbul","tag-maksim-gorki","tag-nazim","tag-petersburg-izlenimlerim","tag-rusya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6920","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6920"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6920\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6927,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6920\/revisions\/6927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
[Arada bir kendime “Hayallerin nerede?” diye sorar\u0131m. Ama ba\u015f\u0131m\u0131 sallay\u0131p, “Y\u0131llar ne \u00e7abuk ge\u00e7iyor!” demekten ba\u015fka \u00e7arem olmaz. Bu kez ba\u015fka sorular gelir akl\u0131ma: “Peki, y\u0131llar\u0131n\u0131 ne yapt\u0131n? Hayat\u0131n\u0131n en iyi y\u0131llar\u0131n\u0131 nereye g\u00f6md\u00fcn?” \u0130\u00e7imden bir ses y\u00fckseliyor: “Bak \u00e7evrende her \u015fey nas\u0131l gittik\u00e7e so\u011fuyor? Birka\u00e7 y\u0131l daha ge\u00e7sin, koyu bir yaln\u0131zl\u0131kla birlikte bastonuna dayanm\u0131\u015f, titreyen bir ya\u015fl\u0131l\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geleceksin. Ondan sonra da umutsuzluk, keder, bezginlik\u2026 Bir g\u00fcn gelip hayal d\u00fcnyam yerle bir olacak, hayallerim sar\u0131 yapraklar gibi bir bir d\u00f6k\u00fclecek\u2026” Ah, Nastenka! O zaman hem yaln\u0131z, yapayaln\u0131z kald\u0131\u011f\u0131m, hem de ac\u0131nacak bir \u015feyim olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u00f6v\u00fcnece\u011fim. \u00c7\u00fcnk\u00fc yitirdiklerimin hepsi kocaman bir s\u0131f\u0131r de\u011ferindeki hayallerden ba\u015fkas\u0131 olmayacak!]<\/p>\n\n\n\n
Bibino\u011flu\/ M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez<\/strong><\/p>\n\n\n\n