<\/p>\n\n\n\n
Biran\u0131n tarihi \u00e7ok eskidir, anayurdu da Mezopotamya’d\u0131r. \u00d6rne\u011fin; S\u00fcmerlerde bira \u00e7ok sevilen, bolca i\u00e7ilen bir i\u00e7kidir. S\u00fcmer’de, M\u00d6. 6000’den ba\u015flayarak bira yap\u0131m\u0131 bir end\u00fcstri olma yolunda ilerlemi\u015f ve \u00e7ok ileri bir a\u015famaya gelmi\u015ftir. M\u00d6. 3500 tarihli bir tablette on alt\u0131 \u00e7e\u015fit biran\u0131n i\u00e7ildi\u011fine dair bilgiler var. S\u00fcmerler biray\u0131 sadece sarho\u015fluk yaratt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil; “ila\u00e7, ayin, mit” konulu tabletlerin bulunmas\u0131, biran\u0131n keyif yaratman\u0131n yan\u0131nda, \u015fifa niyetine sa\u011fl\u0131kta; t\u00f6rensel etkinliklerde, dini ayinlerde de kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Ninkasi ad\u0131nda bira Tanr\u0131\u00e7alar\u0131 bile var; anlam\u0131, “a\u011f\u0131z dolduran han\u0131m”d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Arkeolojik kaz\u0131larda bulunan Ninkasi’ye \u0130lahi tabletindeki bir b\u00f6l\u00fcmde \u015funlar yaz\u0131lmakta:<\/p>\n\n\n\n
“Sen b\u00fcy\u00fck, tatl\u0131 arpa mayas\u0131n\u0131 iki eliyle tutan Biran\u0131n tarihi ile ilgili bu k\u0131sa giri\u015ften sonra, genelde Yak\u0131ndo\u011fu’da ve ayn\u0131 zamanda 1962 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden Prof. Dr. Halet \u00c7ambel’le birlikte Diyarbak\u0131r-Ergani il\u00e7e s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ersinde bulunan \u00c7ay\u00f6n\u00fc Tepesi’nde G\u00fcneydo\u011fu Anadolu Tarih\u00f6ncesi Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Projesi kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ba\u015flatanlardan biri olan Chicago \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. Robert J. Braidwood’un ba\u015flatm\u0131\u015f oldu\u011fu ilgin\u00e7 bir tart\u0131\u015fmay\u0131 aktarmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n Tart\u0131\u015fman\u0131n konusu: Tarihte tar\u0131ma ilk ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tah\u0131l\u0131n evcille\u015ftirilmesine neden olan \u015fey bira m\u0131, yoksa ekmek yap\u0131m\u0131 m\u0131 oldu\u011funa dairdir.<\/p>\n\n\n\n Tart\u0131\u015fma, 1950 y\u0131l\u0131nda Amerika’n\u0131n sayg\u0131n bilim dergilerinden Scientific American’da bir makale yay\u0131nlanmas\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor. Makale, ekmek yap\u0131m\u0131 ve tah\u0131l\u0131n ilk evcille\u015ftirilmesi aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00fczerine kaleme al\u0131nm\u0131\u015f bir ara\u015ft\u0131rmay\u0131 i\u00e7ermektedir. Makaleyi kaleme alan da, \u00c7ay\u00f6n\u00fc’nden bildi\u011fimiz kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ba\u015flatan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015f bir bilim adam\u0131 olan Prof. Dr. R. J. Braidwood’dur. Braidwood, s\u00f6z konusu makalesindeki ara\u015ft\u0131rmas\u0131na kaynak olarak Irak’ta Taurus (Toros) Da\u011flar\u0131’nda yap\u0131lan Jarmo kaz\u0131lar\u0131ndan \u00e7\u0131kan tabletleri g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n Wisconsin \u00dcniversitesi’nin botanik\u00e7ilerinden Jonathan D. Sauer, yay\u0131nlanan bu makaleyi inceleyip, konuyu geli\u015ftirici bir ba\u015fka makale yaz\u0131yor. Yazd\u0131\u011f\u0131 makalede “Tah\u0131llar\u0131n ilk evcille\u015ftirilme nedeninin ekmek yapmaktan ziyade bira yapmak i\u00e7in olup olmad\u0131\u011f\u0131” sorusunu sorar.<\/p>\n\n\n\n Saurer’in yay\u0131nlanan bu makalesi kamuoyunda geni\u015f yank\u0131 yarat\u0131nca, ilk makalenin yazar\u0131 Braidwood tart\u0131\u015fmay\u0131 daha geni\u015f kitlelere g\u00f6t\u00fcrmeye karar verir: Hemen, American Anthropologiest Journal adl\u0131 bilim dergisi i\u00e7in “\u0130lk insan bir zamanlar sadece bira ile mi ya\u015f\u0131yordu?” adl\u0131 bir sempozyum d\u00fczenler.<\/p>\n\n\n\n Sauer, sempozyumda tah\u0131l tar\u0131m\u0131ndaki g\u00fc\u00e7l\u00fcklere dikkat \u00e7ekerek “arpa tar\u0131m\u0131n\u0131n o zaman ilk insan i\u00e7in \u00e7ok zor oldu\u011funu; \u00fcstelik bu \u00e7aba sonucunda \u00e7ok az besin elde edildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve o \u00e7a\u011f insanlar\u0131n\u0131n avc\u0131-toplay\u0131c\u0131l\u0131ktan bu zahmetli olaya ge\u00e7melerinin bamba\u015fka bir nedeni olmas\u0131 gerekti\u011fi” \u00fczerinde durur ve konu\u015fmas\u0131n\u0131 iki \u00e7arp\u0131c\u0131 soruyla noktalar: “Bu neden acaba bira yapma arzusu muydu? \u00c7ok zor olan arpa yeti\u015ftirme zorlulu\u011funu g\u00f6ze alabilmek i\u00e7in gerekli itilimi sa\u011flayan ekmek yeme de\u011fil, bira i\u00e7me arzusu muydu?” Bu teori i\u00e7in ise \u00e7ok sa\u011flam bir dayana\u011f\u0131 var; o da arpan\u0131n, do\u011fal olarak -insan eli de\u011fmeden- mayalanabilmesi!<\/p>\n\n\n\n Daha sonra bu tart\u0131\u015fmaya Paul Manglesdorf adl\u0131 ba\u015fka bir botanik\u00e7i kat\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Manglesdorf: “Tah\u0131l\u0131n evcille\u015ftirilmesine biran\u0131n neden oldu\u011fu akla yatk\u0131n olsa da, insanlar\u0131n sadece bira ile ya\u015fad\u0131klar\u0131 mant\u0131kl\u0131 de\u011fildir. Bu neolitik \u00e7ift\u00e7iler, psikolojik gereksinimleri olmad\u0131\u011f\u0131 halde, sadece alkol almak i\u00e7in tah\u0131llar\u0131n besin de\u011ferinden mi vazge\u00e7tiler? Bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn temelini k\u00f6t\u00fc beslenmi\u015f ve s\u00fcrekli sarho\u015f gezen insanlar m\u0131 yaratm\u0131\u015f?” \u015feklindeki “tumturakl\u0131” kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan sonra teori rafa kalk\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Pennsylvania \u00dcniversitesi kurulu\u015flar\u0131ndan University Museum, Braidwood-Sauer bulgular\u0131n\u0131 Expeditions adl\u0131 bilimsel bir dergide yay\u0131nl\u0131yor. Tart\u0131\u015fma da g\u00fcndemden d\u00fc\u015f\u00fcyor, ama b\u00fct\u00fcn\u00fcyle de unutulmuyor. Y\u0131llar sonra, San Francisco’da kurulu bulunan The Anchor Brewing Company adl\u0131 bira \u015firketi 10. y\u0131l\u0131n\u0131 kutlama i\u00e7in \u00f6zel bir olay arar ve Expeditions dergisinde yay\u0131nlanan Braidwood-Sauer’in bulgular\u0131n\u0131 yeniden yay\u0131nlayarak konuyu tekrar g\u00fcndeme ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yay\u0131nlanan rapor \u015fu bilgileri i\u00e7ermektedir: Burada akla tak\u0131lan soru:<\/p>\n\n\n\n Birada ger\u00e7ekten bir insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesine yetecek oranda besleyici de\u011ferler mi bulunmakta, yoksa bira \u015firketleri bu tart\u0131\u015fmalarla bira rekl\u00e2m\u0131 m\u0131 yapmaktad\u0131rlar?<\/p>\n\n\n\n Ne dersiniz?<\/p>\n\n\n\n Kaynak: 17 Nisan 2007 tarihinde http:\/\/www.gunlukhaberler.com sitesinde, <\/p>\n\n\n Biran\u0131n tarihi \u00e7ok eskidir, anayurdu da Mezopotamya’d\u0131r. \u00d6rne\u011fin; S\u00fcmerlerde bira \u00e7ok sevilen, bolca i\u00e7ilen bir i\u00e7kidir. S\u00fcmer’de, M\u00d6. 6000’den ba\u015flayarak bira yap\u0131m\u0131 bir end\u00fcstri olma yolunda ilerlemi\u015f ve \u00e7ok ileri bir a\u015famaya gelmi\u015ftir. M\u00d6. 3500 tarihli bir tablette on alt\u0131 \u00e7e\u015fit biran\u0131n i\u00e7ildi\u011fine dair bilgiler var. S\u00fcmerler biray\u0131 sadece sarho\u015fluk yaratt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil; “ila\u00e7, ayin, mit” konulu tabletlerin bulunmas\u0131, biran\u0131n keyif yaratman\u0131n yan\u0131nda, \u015fifa niyetine sa\u011fl\u0131kta; t\u00f6rensel etkinliklerde, dini ayinlerde de kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Ninkasi ad\u0131nda bira Tanr\u0131\u00e7alar\u0131 bile var; anlam\u0131, “a\u011f\u0131z dolduran han\u0131m”d\u0131r. Arkeolojik kaz\u0131larda bulunan Ninkasi’ye \u0130lahi tabletindeki bir b\u00f6l\u00fcmde \u015funlar yaz\u0131lmakta: “Sen b\u00fcy\u00fck, tatl\u0131 arpa mayas\u0131n\u0131 iki eliyle<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1197,1064],"tags":[1039,4565,2809,4726,4667,4725,4669],"class_list":["post-6509","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur","category-tarih","tag-bira","tag-braidwood","tag-ekmek","tag-manglesdorf","tag-ninkasi","tag-saurer","tag-scientific-american"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6509"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6509\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6651,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6509\/revisions\/6651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Onu \u015farap ve bal ile mayalayans\u0131n
Ninkas\u0131 (\u2026)
Filitre f\u0131\u00e7\u0131s\u0131,
Tatl\u0131 ses veren,
Uygun bir \u015fekilde b\u00fcy\u00fck toplama f\u0131\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00fczerine koyars\u0131n
Filitre edilmi\u015f biray\u0131
Toplay\u0131c\u0131 f\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u00fczerine d\u00f6k\u00fcnce,
Dicle ve F\u0131rat’\u0131n sald\u0131r\u0131\u015f\u0131 gibidir.”<\/em><\/p>\n\n\n\n
+S\u00fcmerlerde bira, ekmek kullan\u0131larak yap\u0131lmaktayd\u0131. Ama ekmek, genelde bizim t\u00fcketti\u011fimiz \u015fekildeki bir temel besin de\u011fil, bira yapmak i\u00e7in gereken hammaddeyi saklamak ad\u0131na kullan\u0131lan bir “h\u00fclasa”yd\u0131! Bappir adi verilen S\u00fcmer ekme\u011fi, bozulmadan uzun zaman saklan\u0131p depolanabildi\u011fi i\u00e7in, g\u00fcndelik ya\u015famda de\u011fil, sadece k\u0131tl\u0131k zaman\u0131 yenmekteydi!
+Arpadaki \u015fekerin fermente olarak biraya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc esnas\u0131nda bira mayas\u0131 -mideyi tahri\u015f eden bir kimyasal olan- tanen d\u00fczeyini azalt\u0131r, fakat temel amino-asitler ve B vitamini d\u00fczeyini artt\u0131r\u0131r.
+Fermantasyon olu\u015fabilmesi i\u00e7in maya h\u00fccrelerinin ham arpada bulunandan daha y\u00fcksek yo\u011funlukta bir \u015fekere gereksinimi olsa da, arpa filizlenince ni\u015fastay\u0131 \u015fekere \u00e7evirecek enzimleri b\u00fcy\u00fck oranda \u00fcretmeye ba\u015flar. B\u00f6ylelikle arpa hem ni\u015fasta, hem de -filizlenmi\u015f halinde- ni\u015fastay\u0131 \u015fekere \u00e7evirecek enzimleri i\u00e7ermi\u015f olur.
+Tohumlar senenin istenen zaman\u0131nda filizlenebilir. Vs…
***<\/p>\n\n\n\n
Evlin Azar, Seks Tanr\u0131lar\u0131, Berfin Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 2006, s. 178, 182, 253-258.<\/p>\n\n\n\n
20 Temmuz 2007 tarihinde Ergani Haber gazetesinde,
A\u011fustos 2007’de Berfin Bahar dergisinde (Say\u0131: 114) yay\u0131mland\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n