{"id":6475,"date":"2007-06-22T20:44:00","date_gmt":"2007-06-22T20:44:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6475"},"modified":"2023-07-01T14:38:49","modified_gmt":"2023-07-01T14:38:49","slug":"gertrude-bellin-yazilarinda-diyarbakir-ergani-maden-iii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6475","title":{"rendered":"Gertrude Bell\u2019in Yaz\u0131lar\u0131nda Diyarbak\u0131r, Ergani, Maden -III"},"content":{"rendered":"\n

Yaz\u0131n\u0131n \u00f6ncesi:
Gertrude Bell\u2019in Yaz\u0131lar\u0131nda Diyarbak\u0131r, Ergani, Maden -I<\/a>
Gertrude Bell\u2019in Yaz\u0131lar\u0131nda Diyarbak\u0131r, Ergani, Maden -II<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Diyarbak\u0131r\u2019dan ay\u0131n 4\u2019\u00fcnde Cuma g\u00fcn\u00fc ayr\u0131ld\u0131m, ve ucu buca\u011f\u0131 olmayan bir ovada s\u0131k\u0131c\u0131 bir yolculuk yapt\u0131m. Ne\u015feli bir d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tepenin alt\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6yde Tarmur\u2019de (Term\u00fcl-A\u015fa\u011f\u0131 Kuyulu M. \u00dcz\u00fclmez<\/em>) kamp kurduk. Geceleyin kom\u015fu k\u00f6y\u00fcn sakinler f\u0131rsattan yararlan\u0131p bir kat\u0131r\u0131 \u00e7almaya kalkt\u0131lar. Zaten art\u0131k a\u015fina oldu\u011fum t\u00fcfek sesiyle uyand\u0131m. Korumalar\u0131m ve Fattuh\u2019un t\u00fcfeklerine fi\u015fek s\u00fcrd\u00fcklerini i\u015fitene kadar ilgi g\u00f6stermedim, daha sonra neler oldu\u011funa bakt\u0131m. Ama bundan fazla bir \u015fey olmad\u0131, ben tekrar uyudum. Ertesi sabah damad\u0131n k\u00f6y\u00fcnden gelini almak i\u00e7in ge\u00e7tik. Gelin tepeden t\u0131rna\u011fa parlak mor-k\u0131rm\u0131z\u0131 kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bir ipek giymi\u015fti ve gidece\u011fi yer (ki ben g\u00f6rd\u00fcm) hayal edebilece\u011finiz en yoksul\/ peri\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck evlerden olu\u015fan bir k\u00f6yd\u00fc. Umar\u0131m bu ipek giysiye upuzun g\u00fcn boyunca bir daha ihtiya\u00e7 duymaz. G\u00fcn ortas\u0131nda Arghana (Ergani) denen bir yere geldik.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Gelin Evine Giden D\u00fc\u011f\u00fcn Alay\u0131, Y\u0131l 1909, Yer Term\u00fcl K\u00f6y\u00fc, Foto\u011fraf No: N110<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Arghana muhte\u015fem bir \u015fekilde \u00e7ok dik bir tepeye kurulmu\u015f ve dik kayalar\u0131n en tepesinde de bir manast\u0131r var. Manast\u0131r hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilmiyordum, burada kimse H\u0131ristiyanl\u0131kla ilgili \u015feyler hakk\u0131nda bir \u015fey merak etmedi\u011fi i\u00e7in ben de oradan \u00f6ylece ge\u00e7medim. Bir saat r\u00fczg\u00e2rl\u0131 dik bir patikada gittik ve muhte\u015fem bir manzaran\u0131n yan\u0131nda, Ermeni Patrikli\u011fiyle i\u00e7ti\u011fimiz bir fincan g\u00fczel bir kahveyle \u00f6d\u00fcllendirildim. Kilse \u00e7ok eski tarihi bir yap\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131n y\u0131pranmam\u0131\u015f durumda; Orta\u00e7a\u011f\u2019da bir ara yenden in\u015fa edilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131l\u0131rken ba\u015fka bir yerden gittik, di\u011feriyle e\u015fit derecede dik ve kayal\u0131kt\u0131 ve 3 saat s\u00fcren bir yolculuk yapt\u0131k ve bir\u00e7ok \u00e7orak k\u0131rm\u0131z\u0131 tepenin \u00fcst\u00fcnden ge\u00e7tik. \u00d6fkeli bir r\u00fczg\u00e2r vard\u0131 ve bulutlar tepelerin \u00fcst\u00fcnde birbiriyle yar\u0131\u015f ediyorlard\u0131 \u2013bulutlar \u00e7ok vah\u015fi ve muhte\u015femdi. Arghana Maden\u2019inde (Erganimaden) kamp kurduk, daha \u00e7ok bir hand\u0131, kendimizi tekrar Dicle Nehiri\u2019nde bulduk \u2013buraya Maden \u00c7ay\u0131 deniyor. O kadar dik ve dar ki \u00e7ad\u0131r kuracak hi\u00e7bir yer yoktu. \u00c7ok g\u00fczel bir han, daha \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u0130ngiliz kasabas\u0131 han\u0131na benziyordu. \u2013mobilyas\u0131z. Dicle kenar\u0131 boyunca uzanan dut a\u011fa\u00e7lar\u0131 ve asmalar vard\u0131. Penceremden, \u00fcst\u00fcnde dumanlar\u0131n birikti\u011fi, vadinin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tepede olan Arghana Maden k\u00f6y\u00fcne bakt\u0131m. Maden, T\u00fcrkiye\u2019de en b\u00fcy\u00fck ve en eski bak\u0131r madenlerinden birine sahiptir. Bak\u0131r da\u011f\u0131n y\u00fcksek kesimlerinde meydana \u00e7\u0131k\u0131yordu ve orada bak\u0131r filizini k\u0131smen eritiyorlard\u0131 ve b\u00f6ylece de baz\u0131 f\u0131r\u0131nlara getiriliyordu ve burada mangal k\u00f6m\u00fcr\u00fc ve k\u00f6r\u00fcklerle i\u015flemi tamaml\u0131yorlar. Bu kadar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm, ama madenleri g\u00f6rmeye gitmedi\u011fimi s\u00f6ylemeye utan\u0131yorum. Hava o kadar r\u00fczg\u00e2rl\u0131 ve f\u0131rt\u0131nal\u0131yd\u0131 ki; manast\u0131rlardan sonra bir\u00e7ok tepeyi t\u0131rmanmak zorundayd\u0131m. Bak\u0131r yuvarlak disklere d\u00f6k\u00fcl\u00fcr ve develerle ta\u015f\u0131n\u0131r -bug\u00fcn onlardan teller halinde bulduk. Geceleyin hava \u00e7ok ya\u011fmurluydu ve bug\u00fcn \u00e7ok g\u00fczel bir yolculuk yapt\u0131k. Sabah boyunca durmadan ya\u011fd\u0131 ve \u00f6\u011fleden sonra 3\u2019e kadar g\u00fcne\u015f g\u00f6rmedik. Uzun zamand\u0131r hi\u00e7bir \u015feyden bu kadar zevk almam\u0131\u015ft\u0131m; hava \u00e7ok so\u011fuktu. Dar Dicle vadisine kadar birka\u00e7 saat yolculuk yapt\u0131k, \u00e7ok g\u00fczel ve engebeliydi; ve Dicle\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok g\u00fczel k\u00fc\u00e7\u00fck bir ovaya geldik; bu\u011fday tarlalar\u0131n\u0131n aras\u0131ndan, s\u00f6\u011f\u00fct k\u00fcmelerinden s\u00f6\u011f\u00fct k\u00fcmelerine akmaktayd\u0131. Wiske\u2019den daha b\u00fcy\u00fck olmayan ve kayna\u011f\u0131na yakla\u015f\u0131k 4 saatte ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fck akarsudan ayr\u0131ld\u0131k. \u00d6\u011fle yeme\u011fini yedi\u011fim yere ya\u011fan ya\u011fmurla birlikte yolculuk yapt\u0131k ve s\u0131cak kahve i\u00e7tim. Ya\u011fmur durmas\u0131na ra\u011fmen bulutlar tepelerin \u00fcst\u00fcnden s\u00fcr\u00fcklenmekteydi. Yol bizi m\u00fckemmel bir g\u00f6l\u00fcn do\u011fu taraf\u0131ndaki k\u0131sm\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. G\u00f6l\u00fcn ismi G\u00f6lc\u00fck (Hazar), tepelerin aras\u0131nda derin bir yerde; daha sonra y\u00fcksek bir alana t\u0131rmand\u0131k, tepeye geldi\u011fimizde ayaklar\u0131m\u0131z\u0131n dibinde b\u00fcy\u00fck verimli bir ova g\u00f6rd\u00fck. Puslu tepelere, do\u011fuya do\u011fru uzanmaktayd\u0131. Kar\u015f\u0131 taraf\u0131nda sadece 3 saat uzakl\u0131kta olan Harput duruyordu, ama 10 saattir y\u00fcr\u00fcmekte oldu\u011fumuz i\u00e7in ilerlememeye karar verdim ve yolumuzun \u00fcst\u00fcndeki bir dut bah\u00e7esinde kamp kurduk. Dutlar olgundu ve bu da olan\u0131 iyi yap\u0131yordu ve \u00e7ad\u0131r\u0131mdan ovaya kadar olan manzara \u00e7ok g\u00fczeldi. En sonunda K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019ya (T\u00fcrkiye\u2019nin bat\u0131s\u0131na demek isteniyor. M. \u00dcz\u00fclmez<\/em>) gitmem gerekti\u011fini hissediyorum, ba\u015fka hi\u00e7bir \u00fclkenin onunki gibi tepeleri ve g\u00f6lleri yok, k\u00f6yler kavakl\u0131k korular\u0131n ve g\u00fcl\u00fcmseyen vadilerin i\u00e7inde kurulmu\u015f. \u0130nsanlar\u0131n hepsi K\u00fcrt\u00e7e yerine T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuyor, bu da \u00e7ok g\u00fczel, ben de tekrar k\u00f6t\u00fc T\u00fcrk\u00e7eme ba\u015fl\u0131yorum. K\u0131z\u0131n\u0131z Gertrude.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

22 Haziran 2007
Ergani Haber Gazetesi<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
arghana<\/a>, <\/span>diyarbak\u0131r<\/a>, <\/span>d\u00fc\u011f\u00fcn alay\u0131<\/a>, <\/span>ergani<\/a>, <\/span>gertrude bell<\/a>, <\/span>istihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/a>, <\/span>maden<\/a>, <\/span>mektuplar<\/a>, <\/span>term\u00fcl<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yaz\u0131n\u0131n \u00f6ncesi:Gertrude Bell\u2019in Yaz\u0131lar\u0131nda Diyarbak\u0131r, Ergani, Maden -IGertrude Bell\u2019in Yaz\u0131lar\u0131nda Diyarbak\u0131r, Ergani, Maden -II Diyarbak\u0131r\u2019dan ay\u0131n 4\u2019\u00fcnde Cuma g\u00fcn\u00fc ayr\u0131ld\u0131m, ve ucu buca\u011f\u0131 olmayan bir ovada s\u0131k\u0131c\u0131 bir yolculuk yapt\u0131m. Ne\u015feli bir d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tepenin alt\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6yde Tarmur\u2019de (Term\u00fcl-A\u015fa\u011f\u0131 Kuyulu M. \u00dcz\u00fclmez) kamp kurduk. Geceleyin kom\u015fu k\u00f6y\u00fcn sakinler f\u0131rsattan yararlan\u0131p bir kat\u0131r\u0131 \u00e7almaya kalkt\u0131lar. Zaten art\u0131k a\u015fina oldu\u011fum t\u00fcfek sesiyle uyand\u0131m. Korumalar\u0131m ve Fattuh\u2019un t\u00fcfeklerine fi\u015fek s\u00fcrd\u00fcklerini i\u015fitene kadar ilgi g\u00f6stermedim, daha sonra neler oldu\u011funa bakt\u0131m. Ama bundan fazla bir \u015fey olmad\u0131, ben tekrar uyudum. Ertesi sabah damad\u0131n k\u00f6y\u00fcnden gelini almak i\u00e7in ge\u00e7tik. Gelin tepeden t\u0131rna\u011fa parlak mor-k\u0131rm\u0131z\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1197,97,1064],"tags":[542,115,4593,129,544,4577,895,4585,4592],"class_list":["post-6475","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur","category-politika","category-tarih","tag-arghana","tag-diyarbakir","tag-dugun-alayi","tag-ergani","tag-gertrude-bell","tag-istihbarat-calismalari","tag-maden","tag-mektuplar","tag-termul"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6475","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6475"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6475\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6594,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6475\/revisions\/6594"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}