{"id":6469,"date":"2007-06-29T20:16:00","date_gmt":"2007-06-29T20:16:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6469"},"modified":"2023-06-26T20:24:55","modified_gmt":"2023-06-26T20:24:55","slug":"gertrude-bell-ve-batinin-istihbarat-calismalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6469","title":{"rendered":"Gertrude Bell ve Bat\u0131\u2019n\u0131n \u0130stihbarat \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7 haftad\u0131r \u00fcst \u00fcste Gertrude Bell hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131yla birlikte Diyarbak\u0131r -Ergani- Maden g\u00fczerg\u00e2h\u0131ndaki yazd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u00fck ve mektuplar\u0131n yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m \u00e7evrileri yay\u0131nland\u0131. Bu konu, siz okuyucular\u0131ma s\u0131k\u0131nt\u0131 verdiyse \u00f6z\u00fcr dilerim. Amac\u0131m, Ergani ile ilgili yaz\u0131l\u0131 metinleri g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kartarak toplumsal haf\u0131zam\u0131z\u0131n yeni bilgilerle donanmas\u0131 ve ileride ara\u015ft\u0131rma yapacak olanlara kaynak olu\u015fturmas\u0131d\u0131r. Gertrude Bell konusunu tam kapatacakken, 25 Mart 2007 tarihinde day\u0131m Nurettin De\u011firmenci \u0130stanbul\u2019a beni ziyarete geldi. Konu\u015fmalar\u0131m\u0131z esnas\u0131nda s\u00f6z Gertrude Bell\u2019den a\u00e7\u0131ld\u0131. Day\u0131m, kendisinin 2005 y\u0131l\u0131nda Irak\u2019ta ABD askeri tesislerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken tuttu\u011fu g\u00fcnl\u00fcklerde Gertrude Bell ile ilgili bir yaz\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00f6nderece\u011fini s\u00f6yledi. \u0130ki g\u00fcn sonra da \u201c\u0130ki Bayan\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6nderdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Gertrude Bel\u2019i daha iyi tan\u0131mak ve Bat\u0131l\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma anlay\u0131\u015flar\u0131 konusunda az\u0131c\u0131kta olsa bilgi edinmeye katk\u0131 i\u00e7in \u201c\u0130ki Bayan\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131y\u0131 sizlerle payla\u015fmak istiyorum. Bat\u0131l\u0131lar\u0131n nas\u0131l uzun vadeli \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131, hangi y\u00f6ntemleri kulland\u0131klar\u0131n\u0131 daha iyi anlamak ve onlarla aram\u0131zda var olan muazzam fark\u0131 daha net g\u00f6rmek i\u00e7in; tarihi bilmek ve tarihten gerekli dersleri \u00e7\u0131kartmak i\u00e7in. Bilgiyle donanmak ve \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmak zorunday\u0131z. Tarih, bilgi ve \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseyen toplumlar\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak bilgiyle donan\u0131ml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan ve sava\u015fan toplumlar\u0131n k\u00f6lesi olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yler \u00e7\u00fcnk\u00fc. Bilgi, bilgi birikimi ve \u00e7al\u0131\u015fma olmadan \u00fcretim ve geli\u015fme olmaz. Yeterli \u00fcr\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 zaman da, insanlar zorunlu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakta zorlan\u0131r, kendi aralar\u0131nda bo\u011fu\u015fup dururlar. Bug\u00fcn Ortado\u011fu\u2019da ya\u015fananlar da budur.<\/p>\n\n\n\n<p>Nurettin De\u011firmenci\u2019nin g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde yer alan \u201c\u0130ki Bayan\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131 bir iki ufak d\u00fczeltme yaparak ve az\u0131c\u0131kta k\u0131saltarak a\u015fa\u011f\u0131da sunuyorum:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0130ki Bayan<br>Ak\u015fam yeme\u011finden sonra kap\u0131dan \u00e7\u0131karken bir asker bayanla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m; \u201c\u00d6nce siz buyurun\u201d deyince; te\u015fekk\u00fcr etti, g\u00fcl\u00fcmsedi ve \u00e7\u0131kt\u0131. \u201cBu bayan\u0131 ben nereden tan\u0131yorum?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m. Bayan, sempatik y\u00fczl\u00fc, orta ya\u015f, asker Amerikal\u0131lara g\u00f6re, ufak tefek biri. Yemekhaneden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra b\u00fcroya geldim. Ama, \u201cBayan\u0131 nereden tan\u0131yorum?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Sonunda, bu bayan\u0131 kime benzetti\u011fimi hat\u0131rlad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Bayan, 1909 y\u0131l\u0131nda Mezopotamya ve Arap \u00e7\u00f6llerini, erkek k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ziyaret eden ilk \u0130ngiliz bayan casusu Gertrude Bell\u2019i an\u0131msat\u0131yor. Getrude Bell, erkek k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, arkeolojik ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131yor havalar\u0131nda, \u015feyhleri ikna i\u00e7in dola\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Sonradan \u0130ngiliz Gizli Servisinin Kahire B\u00fcrosunda uzun y\u0131llar g\u00f6rev yapt\u0131. Daha sonra, Ba\u011fdat&#8217;a yerle\u015fti. Irak Kral\u0131 Faysal&#8217;\u0131n dan\u0131\u015fmanlar\u0131ndan biri oldu. 1926 y\u0131l\u0131nda aniden \u00f6ld\u00fc. Ba\u011fdat&#8217;ta g\u00f6rkemli bir t\u00f6renle g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Nas\u0131l \u00f6ld\u00fc, kimler \u00f6l\u00fcmden sorumluydu; hepsi tarihin karanl\u0131klar\u0131nda kal\u0131p unutuldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc: \u00c7\u00f6lde r\u00fczg\u00e2rlar her olu\u015fumu \u00e7abucak \u00f6rter. Lehte (Unutma) Irma\u011f\u0131n\u0131n, Ortado\u011fu&#8217;nun her b\u00f6lgesinde t\u00fckenmez kollar\u0131 vard\u0131r. Bu sayede, hainler unutulur, g\u00f6revini satanlar affedilir, hatta \u00fclkesini yabanc\u0131lara pe\u015fke\u015f \u00e7ekenler, \u00f6ld\u00fckten sonra kahraman ilan edilir. Ne budalad\u0131r \u015fu Ortado\u011fulu insanlar!<\/p>\n\n\n\n<p>Neyse! K\u0131zarak, \u00f6fkelenerek, k\u00fcf\u00fcr ederek bir yere var\u0131lm\u0131yor. Sakin sakin konumuza d\u00f6nelim.<\/p>\n\n\n\n<p>Getrude Bell, me\u015fhur Arap casusu Lawrence\u2019in \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015f\u0131yd\u0131. Her ikisi de, olduk\u00e7a zeki, bilgili, hemen karar verebilen insanlard\u0131. \u00d6rne\u011fin, Lawrence, Hommer\u2019in \u00fcnl\u00fc yap\u0131tlar\u0131n\u0131 Yunanca\u2019dan \u0130ngilizce&#8217;ye \u00e7evirir. Arap\u00e7a, Fars\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e bilir. \u0130lkel M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k hakk\u0131ndaki bilgisi ise t\u00fcm Arap \u015feyhlerinin bilgilerinin toplam\u0131ndan y\u00fcz sekiz kat fazla oldu\u011fu s\u00f6ylenir.<\/p>\n\n\n\n<p>Getrude Bell de olduk\u00e7a zeki, pratik zekal\u0131, her ortamda ya\u015fayabilen biridir. Arap\u00e7a bilir; T\u00fcrk\u00e7e\u2019si fena de\u011fildi. Almanca\u2019y\u0131 B\u00fckre\u015f&#8217;te \u00f6\u011frenir. \u00c7\u00f6llerde Almanlarla m\u00fccadele i\u00e7in tan\u0131nmamas\u0131 gerekir. Bu nedenle, Almanya&#8217;ya gizlice seyahat eder.<br>Lawrence, erkek g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc Getrude Bell, di\u011fer ak\u0131ll\u0131 casuslar gavur diyarlardan gelir, \u015feyhleri ayakland\u0131r\u0131rlar, onlar\u0131 koyunlar gibi arkalar\u0131ndan s\u00fcr\u00fckler ve Ortado\u011fu&#8217;yu ele ge\u00e7irirler.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcsl\u00fcman toplumlardaki y\u00f6neticiler de okullarda ninni s\u00f6yleterek, kahramanl\u0131k yaygaralar\u0131 yapt\u0131rarak, mucizelerle, masallarla \u00e7ocuklar\u0131 kand\u0131r\u0131rlar. T\u00fcrkiye&#8217;de bile, hala evrensel \u00f6l\u00e7\u00fclerle \u00e7ocuklara bilgi verilmesi bir t\u00fcrl\u00fc sa\u011flanamaz.<br>a-Din dersine giren \u00e7ocuk tap\u0131nmay\u0131, boyun e\u011fmeyi \u00f6\u011freniyor,<br>b-Fizik dersinde do\u011fa yasalar\u0131ndan s\u00f6zc\u00fckler ezberliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7ta: \u0130kiy\u00fczl\u00fc, yalanc\u0131, diren\u00e7siz, evrensel erdem ile onurdan yoksun olarak y\u00f6netime ta\u015f\u0131n\u0131yor. Neden b\u00f6ylesi bir y\u00f6netici g\u00f6revini satmas\u0131n? Neden b\u00f6ylesi insan harabesi biri r\u00fc\u015fvet almadan i\u015fini yaps\u0131n? Boyun e\u011fmeyi \u00f6\u011frenen, g\u00f6n\u00fcll\u00fc kul olan direnmeyi bilir mi? G\u00f6revine sahip \u00e7\u0131kar m\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Ne a\u015fa\u011f\u0131l\u0131kt\u0131r \u015fu Ortado\u011fulu y\u00f6neticiler!<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6fkelenmeden, sinirlenmeden tekrar konumuza d\u00f6nelim.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bayan Amerikan askeri, Getrude Bell gibi g\u00f6rev yapm\u0131yor. Elinde silah\u0131, do\u011frudan Ortado\u011fu&#8217;nun zenginli\u011fine el koyuyor. Yakla\u015f\u0131k 130 y\u0131l \u00f6nce haz\u0131rlanan bir program\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinde g\u00f6rev al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bat\u0131l\u0131, as\u0131rlard\u0131r Descartes Y\u00f6ntemi ile hareket eder. Descartes Y\u00f6ntemi, matematik \u00fczerine in\u015fa edilir. Bu nedenle yan\u0131lma, hata yapma miktar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 olur. Her gelen nesil yap\u0131lan hatalar\u0131 d\u00fczelterek yoluna devam eder.<\/p>\n\n\n\n<p>Basit y\u00f6ntemlerin temeli s\u00fcrekli s\u0131f\u0131rdan ba\u015flamakt\u0131r. Unutma, ge\u00e7mi\u015fi yok etme, basit y\u00f6ntemlerin vazge\u00e7ilmez yoludur.<\/p>\n\n\n\n<p>Basit y\u00f6ntemlerle hareket eden u\u00e7kuru bozuk Ortado\u011fulu liderler, Bat\u0131l\u0131larla yar\u0131\u015fa \u00e7\u0131kacak! Ne b\u00fcy\u00fck bir yar\u0131\u015f! Ortado\u011fulu budalalar k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgiler \u00e7izecek! Kim sizin k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgilerinizi fark eder? Ortado\u011fulu y\u00f6neticiler, ancak, kendi insan\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyi, kendi \u00fclkesini bombalamay\u0131 bilir. Buna da \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr! Ba\u015fka \u00fclkeleri bombalamaya kalk\u0131\u015f\u0131rsa ne olur? Irak gibi olur herhalde.<\/p>\n\n\n\n<p>Ne\u2026 Gerisini siz getirin.<\/p>\n\n\n\n<p>05-09-2005<br>Elk. Y\u00fck. M\u00fch. Nurettin De\u011firmenci\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">29 Haziran 2007<br>Ergani Haber Gazetesi<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=abd-askeri-tesisleri\" rel=\"tag\">abd askeri tesisleri<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=arap-casusu-lawrence\" rel=\"tag\">arap casusu lawrence<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=descartes-yontemi\" rel=\"tag\">descartes y\u00f6ntemi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=gertrude-bell\" rel=\"tag\">gertrude bell<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=gunlukler\" rel=\"tag\">g\u00fcnl\u00fckler<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=iki-bayan\" rel=\"tag\">iki bayan<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=irak\" rel=\"tag\">\u0131rak<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=istihbarat-calismalari\" rel=\"tag\">istihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=nurettin-degirmenci\" rel=\"tag\">nurettin de\u011firmenci<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ortadogu\" rel=\"tag\">ortado\u011fu<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dc\u00e7 haftad\u0131r \u00fcst \u00fcste Gertrude Bell hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131yla birlikte Diyarbak\u0131r -Ergani- Maden g\u00fczerg\u00e2h\u0131ndaki yazd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u00fck ve mektuplar\u0131n yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m \u00e7evrileri yay\u0131nland\u0131. Bu konu, siz okuyucular\u0131ma s\u0131k\u0131nt\u0131 verdiyse \u00f6z\u00fcr dilerim. Amac\u0131m, Ergani ile ilgili yaz\u0131l\u0131 metinleri g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kartarak toplumsal haf\u0131zam\u0131z\u0131n yeni bilgilerle donanmas\u0131 ve ileride ara\u015ft\u0131rma yapacak olanlara kaynak olu\u015fturmas\u0131d\u0131r. Gertrude Bell konusunu tam kapatacakken, 25 Mart 2007 tarihinde day\u0131m Nurettin De\u011firmenci \u0130stanbul\u2019a beni ziyarete geldi. Konu\u015fmalar\u0131m\u0131z esnas\u0131nda s\u00f6z Gertrude Bell\u2019den a\u00e7\u0131ld\u0131. Day\u0131m, kendisinin 2005 y\u0131l\u0131nda Irak\u2019ta ABD askeri tesislerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken tuttu\u011fu g\u00fcnl\u00fcklerde Gertrude Bell ile ilgili bir yaz\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00f6nderece\u011fini s\u00f6yledi. \u0130ki g\u00fcn sonra da \u201c\u0130ki Bayan\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[97,1064],"tags":[4580,4581,4582,544,4579,4578,749,4577,298,497],"class_list":["post-6469","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-politika","category-tarih","tag-abd-askeri-tesisleri","tag-arap-casusu-lawrence","tag-descartes-yontemi","tag-gertrude-bell","tag-gunlukler","tag-iki-bayan","tag-irak","tag-istihbarat-calismalari","tag-nurettin-degirmenci","tag-ortadogu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6469"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6470,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6469\/revisions\/6470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}