{"id":6467,"date":"2007-09-21T20:08:00","date_gmt":"2007-09-21T20:08:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6467"},"modified":"2023-06-26T20:15:31","modified_gmt":"2023-06-26T20:15:31","slug":"felsefenin-kenarindan-gecen-bir-ozanimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6467","title":{"rendered":"Felsefenin Kenar\u0131ndan Ge\u00e7en Bir Ozan\u0131m\u0131z"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Cennetle cehennemi iyi \u00f6\u011frendim<br>Ruh cenneti ben ise cehennemi gezdim.&#8221; -Muzaffer \u00dcnal<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Felsefe, \u0130lk\u00e7a\u011f d\u00fc\u015f\u00fcncesinden al\u0131nan, asl\u0131 Yunanca Philosophia s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Arap\u00e7ada ald\u0131\u011f\u0131 \u015fekildir. Sonra aynen T\u00fcrk\u00e7eye girmi\u015ftir. Eski Yunancada bu s\u00f6zc\u00fck Filo-Sofia \u015feklinde iki s\u00f6zc\u00fckt\u00fc. Filo, Sevgi; Sofia da Hikmet anlam\u0131ndad\u0131r. Filo-Sofia (Felsefe)&#8217;n\u0131n s\u00f6zl\u00fck manas\u0131 Hikmet Sevgisi demektir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk\u00e7a\u011f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerine \u00f6nceleri Sofos denirdi. Sofos, hikmet sahibi demektir. Bu ismi ta\u015f\u0131yan kimse, b\u00fct\u00fcn bilgilere sahip bir ki\u015fi say\u0131l\u0131yordu. Sofos unvan\u0131n\u0131n \u00e7ok abart\u0131l\u0131 bulunmas\u0131 nedeniyle, onun yerine sonralar\u0131 daha m\u00fctevaz\u0131 bir unvan olan Filosofos, yani Hikmet Seven ifadesi kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin; \u0130lk\u00e7a\u011f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinden Thales (M\u00d6. 624-546)&#8217;in her \u015feyi bildi\u011fi kabul edilerek, ona Sofos unvan\u0131 verilmi\u015f; daha sonra Pythagoras bunu \u00e7ok iddial\u0131, abart\u0131l\u0131 bulmu\u015f, her \u015feyi bilmenin m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle insan\u0131n ancak Filosofos olabilece\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Felsefenin bat\u0131l\u0131 ve do\u011fulu filozoflarca bir\u00e7ok tan\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sl\u00e2m kaynaklar\u0131nda ve bat\u0131l\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan da kabul edilen, Felsefe kavram\u0131n\u0131 ilk kullanan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Pythagoras (M\u00d6. 580-500)&#8217;t\u0131r. \u0130hvan\u00fc&#8217;s Saf\u00e2 ekol\u00fc olarak bilinen \u0130sl\u00e2m Ansiklopedistleri, Pythagoras&#8217;\u0131n felsef\u00ee anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r: &#8220;Pythagoras&#8217;a g\u00f6re felsefenin ba\u015flang\u0131c\u0131 ilim sevgisi, ortas\u0131 insan g\u00fcc\u00fc kadar\u0131yla varl\u0131klar\u0131n mahiyetini bilip tan\u0131mas\u0131, sonu da ilme uygun \u015fekilde konu\u015fup ya\u015famakt\u0131r&#8221;. Yunan filozofu Platon\/ Efl\u00e2tun (M\u00d6. 427-347), felsefeye &#8220;g\u00f6r\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan ilim&#8221; demi\u015ftir. \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk filozoflar\u0131ndan biri olan el-Kind\u00ee (\u00f6l. MS. 873) ise, kendinden sonrakiler taraf\u0131ndan da kabul edilen \u015fu tan\u0131m\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r: &#8220;Felsefe, insan\u0131n kendini tan\u0131mas\u0131d\u0131r. Felsefe sanatlar\u0131n sanat\u0131 ve hikmetlerin hikmetidir. Felsefe, insan\u0131n g\u00fcc\u00fc yetti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u00fcll\u00ee-edeb\u00ee \u015feylerin hakikatlar\u0131n\u0131, m\u00e2hiyetlerini ve sebeplerini bilmektir&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>(Hikmet, \u0130bran\u00eece k\u00f6kenlidir; Arap\u00e7ada bilgi anlam\u0131na gelir, Yunancadaki Sophia s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcne denk d\u00fc\u015fer. \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri Hikmet&#8217;i \u00e7o\u011funlukla Felsefe anlam\u0131nda kullanm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131saca, felsefe kavramlarla d\u00fc\u015f\u00fcnme olup, \u00e7ok geni\u015f bir alan\u0131 kapsar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan kendi d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7inde hissetti\u011fi, kavrad\u0131\u011f\u0131 ve arzu etti\u011fi \u015feyleri felsefe yaparak de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, ama \u015fu da iyi bilinmelidir ki; evrenin durumu, do\u011fan\u0131n s\u0131rr\u0131, olay ve olgular\u0131n geli\u015fimi hakk\u0131nda din\u00ee, siyas\u00ee veya sosyal bir d\u00fcnya veya hayat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne sahip olmak herkes i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu halde, felsefe yapmak, felsef\u00ee sorunlarla ilgilenmek herkesin i\u015fi de\u011fildir!<\/p>\n\n\n\n<p>Felsefeye b\u00f6yle bak\u0131nca, Muzaffer \u00dcnal&#8217;a ne felsefeci ve ne de bir filozof diyebiliriz. O, felsefeyi te\u011fet ge\u00e7en, ama filozofik g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc, kendi \u00e7ap\u0131nda d\u00fcnyay\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan biriydi. Bir yandan &#8220;Hikmet&#8217;inden sual olmaz&#8221; derdi, ama di\u011fer yandan merak edip, dayanamayarak durmadan &#8220;Hikmet&#8217;in S\u0131rr\u0131&#8221;n\u0131 arad\u0131, sevgilinin pe\u015finden ko\u015ftu. G\u00fczele duydu\u011fu sevgi ile ilah\u00ee sevgisini harmanlay\u0131p, a\u015fk ate\u015finde yanmak istedi. Hep, sevgilisini, Rab&#8217;\u0131n\u0131 arad\u0131. Ama &#8220;gizlilik perdesi&#8221;ni aralayamad\u0131: Ne sevgili Rab&#8217;\u0131 kendisine g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, ne de o sevdi\u011fi Rab&#8217;\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Deli divane gezdi: \u00c2\u015f\u0131k olup \u015fiirler yazd\u0131, duygular\u0131n\u0131 yaz\u0131ya d\u00f6kt\u00fc. Pe\u015f pe\u015fe, Erganili \u00c2\u015f\u0131k Muzaffer \u00dcnal (1956), Edebiyat \u015eatosu (1963), G\u00f6n\u00fcl Testisi&#8217;nden Derlemeler (1964) kitaplar\u0131n\u0131 yay\u0131nlad\u0131. Kitapla\u015fmayan \u00e7ok say\u0131daki yaz\u0131 ve \u015fiirleri ise yok oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ona g\u00f6re, \u015fiirin hayali ve ger\u00e7ek iki t\u00fcr\u00fc mevcuttur. Ve yine ona g\u00f6re; &#8220;Hayali \u015fiirlerde mant\u0131k yoktur. Fakat s\u00f6z s\u00f6ylemek mesuliyet ve kutsiyetini bilen bir kimse oldu\u011funu amme vicdan\u0131na kabul ettirebilen bir \u015fairin hayali \u015fiirleri: m\u00e2n\u00e2 ile mant\u0131k\u0131 yo\u011furarak hayali insan\u0131 fazilet yolundan sap\u0131tmadan aklen y\u00fckselmeyi temin eder. Tasavvuf\u00ee (a\u015fki) \u015fiirler (ilm\u00ee alanda) verilen \u00f6nem bundand\u0131r.<br>\u015eu halde hayali \u015fiirler duygulara hitap eder, duygular hayal yarat\u0131r; yarat\u0131lan hayali yakal\u0131yabilirsek hayal \u015fuurla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hayalin \u015fuurla\u015fmas\u0131 demek m\u00e2na ile mant\u0131k\u0131n yo\u011frulmu\u015f hali demektir.<\/p>\n\n\n\n<p>O gibi \u015fiirlere de felsef\u00ee \u015fiirler diyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015euura hitap ederler. Hayallerini \u015fuurla\u015ft\u0131rmaya muaffak olmu\u015f kimselerin izan\u0131nda (anlay\u0131\u015f\u0131nda M. \u00dcz\u00fclmez) manalan\u0131r.&#8221; (M. \u00dcnal, G\u00f6n\u00fcl Testisi&#8217;nden Derlemeler, s. 4-5)<br>***<br>Muzaffer \u00dcnal, 1340 (1924) y\u0131l\u0131nda Ergani&#8217;de do\u011fdu. Ortaokul ikinci s\u0131n\u0131fa kadar okuyabildi. 1954 y\u0131l\u0131nda \u015fiir yazmaya ba\u015flad\u0131. Sonralar\u0131 denemeler de yazd\u0131. 1973&#8217;te Ergani&#8217;de vefat etti. (Daha geni\u015f bilgi i\u00e7in, \u00c7ay\u00f6n\u00fc&#8217;nden Ergani&#8217;ye Uzun bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kitab\u0131ma bak\u0131n\u0131z. s: 386-391)<\/p>\n\n\n\n<p>Mesle\u011fi \u015fof\u00f6rl\u00fckt\u00fc. Babam\u0131n arkada\u015f\u0131yd\u0131 ve beni de tan\u0131rd\u0131. Ergani&#8217;de, genellikle \u015fimdiki \u0130\u015f Bankas\u0131 Bankas\u0131&#8217;n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda bulunan Zoro&#8217;nun Kahvesi ile Belediye Park\u0131&#8217;n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda bir zamanlar var olan Fethi Amcan\u0131n Kahvesi&#8217;nin \u00f6n\u00fcnde ve bazen de Belediye Park\u0131&#8217;nda otururdu. Ankara&#8217;da bulundu\u011fu zaman ise, Ulus-R\u00fczg\u00e2rl\u0131 Sokakta bulunan \u00c7ermiklilerin Kahvesi&#8217;ne tak\u0131l\u0131rd\u0131. Ergani&#8217;de bir iki defa babamla yapt\u0131klar\u0131 sohbete tan\u0131k oldum. Akl\u0131mda kalan: Nesim\u00ee, Halac-\u0131 Mansur ve Tasavvuf ilm\u00ee \u00fczerine konu\u015ftuklar\u0131d\u0131r. Ankara&#8217;da ise, 1971-1972 y\u0131llar\u0131nda \u00c7ermiklilerin kahvesinde -\u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131ma denk geldi\u011fi i\u00e7in- bir iki defa birlikte oturup konu\u015ftu\u011fumu hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve yine onu, kahvelerde otururken sanki ba\u015fka bir d\u00fcnyan\u0131n insan\u0131ym\u0131\u015f gibi \u00e7o\u011funlukla yaln\u0131z oturdu\u011funu; hep d\u00fc\u015f\u00fcnceli ve kafas\u0131n\u0131n s\u00fcrekli me\u015fgul oldu\u011funu; \u00e7ok sigara ve \u00e7ay i\u00e7ti\u011fini hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Kar\u0131ncay\u0131 incitmeyen, elindeki son kuru\u015fu dahi payla\u015fmak isteyen ve payla\u015fmadan mutluluk duyan biriydi O.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylesine de\u011ferli insanlar\u0131m\u0131z\u0131, -arada s\u0131rada da olsa- anmak, y\u00e2d etmek gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc: &#8220;Ger\u00e7ek ilim zihniyetinde: bilgisiyle faydal\u0131 olmak a\u015fk\u0131 ta\u015f\u0131yanlar hakiki karde\u015ftirler.&#8221; (M. \u00dcnal, Edebiyat \u015eatosu, s. 7)<\/p>\n\n\n\n<p>Gelin, G\u00f6n\u00fcl Testisi&#8217;nden Derlemeler kitab\u0131ndaki &#8220;Dermand\u0131r&#8221; \u015fiirinden \u00fc\u00e7 d\u00f6rtl\u00fckle O&#8217;nu y\u00e2d edelim:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Saatleri s\u0131kla\u015ft\u0131r yerimiz tenha olsun.<br>Dolsun bo\u015fals\u0131n badeler ruhlar\u0131m\u0131z \u015fad olsun.<br>Yanar m\u0131 dersin da\u011flar yanacaksa ha yans\u0131n?..<br>Bu b\u00fcy\u00fck hasretimiz vars\u0131n mah\u015fere kals\u0131n.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u00fcn gecenin hat\u0131ras\u0131 a\u015fk\u0131m\u0131zda yer ald\u0131,<br>Her an\u0131 \u00f6mr\u00fcme bedel zefki sefaya dald\u0131,<br>O s\u0131cak leblerinden akan ne z\u00fclal bald\u0131\u2026<br>Bilsen ruhum sevgiyle ne kadar tatl\u0131 yand\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nice g\u00fcnler ge\u00e7irdim y\u0131llard\u0131r gurbet elde\u2026<br>A\u015fk b\u0131rakt\u0131 sineme derin derin yareler,<br>Bazen co\u015ftum \u00e7a\u011flad\u0131m, bazen sakin a\u011flad\u0131m.<br>Bir netice vermedi arad\u0131\u011f\u0131m \u00e7areler.&#8221; (s. 41)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">21 Eyl\u00fcl 2007<br>Ergani Haber Gazetesi<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=cermiklilerin-kahvesi\" rel=\"tag\">\u00e7ermiklilerin kahvesi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=edebiyat-satosu\" rel=\"tag\">edebiyat \u015fatosu<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=felsefe\" rel=\"tag\">felsefe<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=gonul-testisi\" rel=\"tag\">g\u00f6n\u00fcl testisi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=hikmet\" rel=\"tag\">hikmet<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=muzaffer-unal-2\" rel=\"tag\">muzaffer \u00fcnal<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ozan\" rel=\"tag\">ozan<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=sophia\" rel=\"tag\">sophia<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Cennetle cehennemi iyi \u00f6\u011frendimRuh cenneti ben ise cehennemi gezdim.&#8221; -Muzaffer \u00dcnal Felsefe, \u0130lk\u00e7a\u011f d\u00fc\u015f\u00fcncesinden al\u0131nan, asl\u0131 Yunanca Philosophia s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Arap\u00e7ada ald\u0131\u011f\u0131 \u015fekildir. Sonra aynen T\u00fcrk\u00e7eye girmi\u015ftir. Eski Yunancada bu s\u00f6zc\u00fck Filo-Sofia \u015feklinde iki s\u00f6zc\u00fckt\u00fc. Filo, Sevgi; Sofia da Hikmet anlam\u0131ndad\u0131r. Filo-Sofia (Felsefe)&#8217;n\u0131n s\u00f6zl\u00fck manas\u0131 Hikmet Sevgisi demektir. \u0130lk\u00e7a\u011f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerine \u00f6nceleri Sofos denirdi. Sofos, hikmet sahibi demektir. Bu ismi ta\u015f\u0131yan kimse, b\u00fct\u00fcn bilgilere sahip bir ki\u015fi say\u0131l\u0131yordu. Sofos unvan\u0131n\u0131n \u00e7ok abart\u0131l\u0131 bulunmas\u0131 nedeniyle, onun yerine sonralar\u0131 daha m\u00fctevaz\u0131 bir unvan olan Filosofos, yani Hikmet Seven ifadesi kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin; \u0130lk\u00e7a\u011f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinden Thales (M\u00d6. 624-546)&#8217;in her \u015feyi bildi\u011fi kabul edilerek, ona Sofos<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1197],"tags":[4576,4573,203,4574,4572,4575,466,4571],"class_list":["post-6467","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur","tag-cermiklilerin-kahvesi","tag-edebiyat-satosu","tag-felsefe","tag-gonul-testisi","tag-hikmet","tag-muzaffer-unal-2","tag-ozan","tag-sophia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6467"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6468,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6467\/revisions\/6468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}