T\u00fcrkiye genelinde tarihi eserlere maalesef yeteri kadar ilgi g\u00f6sterilmiyor ve korunmuyor. K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131nda ise durum daha k\u00f6t\u00fc: Keldanilere, S\u00fcryanilere, Ermenilere, Yahudilere, Araplara, T\u00fcrklere, K\u00fcrtlere ait tarihi eserler ya tahrip ediliyor ya da sahipsizlikten yok oluyor.<\/p>\n\n\n\n
Tarihi eserlerin yok olu\u015f ve tahrip edili\u015f nedenleri aras\u0131nda \u015funlar say\u0131labilir:<\/p>\n\n\n\n
Do\u011fal a\u015f\u0131nma<\/em><\/strong>: Tarih\u00ee yap\u0131lar, kaya kabartmalar\u0131, ma\u011faralar binlerce y\u0131ld\u0131r ya\u011fmur, dolu, kar, s\u0131cak, so\u011fuk, r\u00fczg\u00e2r, f\u0131rt\u0131na gibi fiziki do\u011fa ko\u015fullar\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda. Bu durum, tarih\u00ee yap\u0131lar\u0131n ve \u00fczerlerindeki kabartmalar\u0131n, desenlerin, yaz\u0131lar\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Zaman\u0131nda bak\u0131m ve onar\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmamas\u0131, koruyucu \u00f6nlemlerin al\u0131nmamas\u0131 do\u011fal olarak tarih\u00ee eserlerin yok olu\u015funu h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Mevcut olan tarih\u00ee eserlerin do\u011fal a\u015f\u0131nmaya kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 i\u00e7in, devlet g\u00f6revi gere\u011fi gerekli tedbirleri bir an \u00f6nce almal\u0131, tarih\u00ee eserlere sahip \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n Ka\u00e7ak kaz\u0131 ve define aramalar\u0131<\/em><\/strong>: 629 y\u0131l \u00f6nce, Do\u011fu ve \u0130slam \u00e2leminin \u00fcnl\u00fc tarih ve sosyal bilimcisi \u0130bn Haldun define avc\u0131lar\u0131 i\u00e7in \u015funlar\u0131 yazmaktad\u0131r: \u201cAk\u0131llar\u0131 zay\u0131f olan kimseler yerde g\u00f6m\u00fcl\u00fc olan define ve hazineleri aramaya d\u00fc\u015fk\u00fcnd\u00fcrler. Onlar bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131yla kazan\u00e7 temin etmek isterler. Bunlar eski kavimlerin b\u00fct\u00fcn servetlerinin yeralt\u0131nda g\u00f6m\u00fcl\u00fc olup, b\u00fct\u00fcn bu servetlerin t\u0131ls\u0131ml\u0131 ve sihirli m\u00fch\u00fcrlerle m\u00fch\u00fcrlenmi\u015f oldu\u011funa ve ancak bu t\u0131ls\u0131mlar\u0131n ilmine vak\u0131f olanlar\u0131n, bu t\u0131ls\u0131mlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesine hizmet eden buhur ve kurbanlar getirenlerin, bunlar\u0131 \u00e7\u00f6zen dualar bilenlerin bu t\u0131ls\u0131ml\u0131 \u00e7\u00f6zebilece\u011fine inan\u0131rlar.<\/em>\u201d (\u0130bn Haldun, Mukaddime-II, \u00c7ev: Zakir Kadr\u00ee Ugan, MEB Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 1989, s:330\u2013331)<\/p>\n\n\n\n \u201cAk\u0131llar\u0131 zay\u0131f olan<\/em>\u201d bu kimseler, yani defineciler yeralt\u0131nda yatan hazinelere sahip olma ve arama tutkular\u0131 sonucu, hayal g\u00fc\u00e7lerini kullanarak tarihin \u00e7e\u015fitli evrelerinde h\u00fck\u00fcm s\u00fcren medeniyetlerin, kavimlerin ziynet ve de\u011ferli e\u015fyalar\u0131n\u0131, alt\u0131nlar\u0131n\u0131, hazinelerini g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen yerlerde kaz\u0131lar yap\u0131p, tarih\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel hazineleri zalimce talan ediyor. Tarih\u00ee harabelerin, yap\u0131lar\u0131n, mezarlar\u0131n, kilise ve cami kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne getiriyorlar. Bunlar, sadece tarih\u00ee eserlere zarar vermekle kalm\u0131yor; bilgiyi, tarihi ve ge\u00e7mi\u015fi de ya\u011fmalay\u0131p tahrip ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n Defineciler s\u00f6ylentilere, rivayetlere, yalan pazarlama mihraklar\u0131na inanarak ve hatta alt\u0131nlar\u0131n g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu yerleri bulmak i\u00e7in \u00fcf\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc kuvvetli hocalara giderek muska yard\u0131m\u0131 ve ebced<\/em> hesab\u0131yla t\u0131ls\u0131mlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcp definenin yerini belirlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Gece olunca da omuzlar\u0131nda kazma, ellerinde k\u00fcrek -paras\u0131 olanlarda ilaveten dedekt\u00f6r-, \u015febeke halinde durmadan izinsiz kaz\u0131lar yaparlar. Bunlar, alt\u0131n, para veya de\u011ferli nesneler bulup bir anda k\u00f6\u015feyi d\u00f6nmenin hayaliyle g\u00fcnd\u00fczleri uyur, geceleri de \u015fafak s\u00f6k\u00fcnceye kadar zengin olman\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcyle akla gelebilecek her yeri kazarlar. Oysa K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 27.07.2004 tarih ve 25535 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de 5226 Say\u0131l\u0131 K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Kanunu \u0130le \u00c7e\u015fitli Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u2019unu ve 27.01.1984 tarih ve 18294 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de Define Arama Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ni yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Kanun ve Y\u00f6netmelikte, hangi alanlarda arama ve kaz\u0131 yap\u0131labilece\u011fi, kaz\u0131lar\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131, kaz\u0131lar\u0131n hangi resmi g\u00f6revliler e\u015fli\u011finde olaca\u011f\u0131 belirlenmi\u015f ve h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ama kim takar kanunu, kim takar y\u00f6netmeli\u011fi!<\/p>\n\n\n\n Eski kent harabeleri, \u00f6ren yerleri, tarih\u00ee mezar ve mezarl\u0131klar, kaya ve ma\u011fara oyuklar\u0131 ve daha bir\u00e7ok yer define avc\u0131lar\u0131n\u0131n (alt\u0131n aray\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n) yasad\u0131\u015f\u0131 ve bilin\u00e7siz kaz\u0131lar\u0131na hedef oldu, h\u00e2l\u00e2 da olmaktad\u0131r. Ve bu kaz\u0131lar sonucu tarih\u00ee eserler, yap\u0131lar, mezarlar, do\u011fal g\u00fczellikler, e\u015fyalar zarar g\u00f6r\u00fcyor ve ya\u011fmalan\u0131yor, dahas\u0131 bilgi tahrip ediliyor. Do\u011frusu Cumhuriyet tarihinin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 \u201cS\u0131k\u0131y\u00f6netim<\/em>\u201d ve \u201cOla\u011fan\u00fcst\u00fc Hal<\/em>\u201d ile ge\u00e7en K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131nda define avc\u0131lar\u0131n\u0131n bu kadar pervas\u0131z hareket etmeleri de insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor!<\/p>\n\n\n\n K\u00f6yl\u00fclerin tarihi eserlere sahip \u00e7\u0131kmamas\u0131<\/em><\/strong>: K\u00f6yl\u00fclerin tarihi yap\u0131lar\u0131, ma\u011faralar\u0131 samanl\u0131k ve hayvan bar\u0131na\u011f\u0131 olarak kullanmalar\u0131; tarih\u00ee yap\u0131lara ait ta\u015flar\u0131 s\u00f6kerek g\u00f6t\u00fcrmeleri ve ev\/bina yap\u0131m\u0131nda kullanmalar\u0131 tahribat\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir nedenidir. K\u00f6yl\u00fcler; tarih\u00ee yap\u0131lar\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n birer bilgi hazinesi, k\u00fclt\u00fcrel ve turistik de\u011ferler oldu\u011funu; bu yap\u0131lar\u0131n, bu eserlerin kendileri i\u00e7in, gelecek nesiller i\u00e7in, hem k\u00f6yleri hem de \u00fclkemiz i\u00e7in bir zenginlik oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnemiyorlar, bilmiyorlar. Hazinenin \u00fczerine oturmu\u015flar, ama haberleri yok! Bu durum, insanlar\u0131m\u0131z\u0131n tarih bilincinden ne kadar yoksun olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6teki\u201dne ait olan t\u00fcm de\u011ferleri tarihten silme mant\u0131\u011f\u0131<\/em><\/strong>: Dicle-F\u0131rat aras\u0131, daha do\u011frusu Mezopotamya, k\u00fclt\u00fcrlerin, inan\u00e7lar\u0131n var olu\u015f ve yay\u0131l\u0131\u015f merkezidir. Burada ya\u015fayan y\u00fczlerce etnik ve dinsel inan\u00e7 sahibi her t\u00fcrden k\u00fclt\u00fcrel eseri geriye b\u0131rakt\u0131, ama sava\u015flar, \u00e7at\u0131\u015fmalar, \u201c\u00f6teki\u201dne tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fck sonucu yer \u00fcst\u00fcndekilerin \u00e7o\u011fu yok oldu.<\/p>\n\n\n\n Tarih\u00ee s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde b\u00f6lgemiz bu olumsuzluktan fazlas\u0131yla etkilenmi\u015ftir. \u201cG\u00e2vurun mal\u0131\u201d i\u00e7in her\u015fey mubah say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sonucu bir\u00e7ok tarihi eser tahrip ve yok edilmi\u015ftir. \u0130bn Haldun; \u201cElimize ge\u00e7meyen ilm\u00ee eserler, elimize ge\u00e7enlerden daha \u00e7oktur. Halife \u00d6mer (onu Tanr\u0131 yarg\u0131las\u0131n), Fars feth olundu\u011funda eski Farslardan kalma eserleri yok etmeyi emretmi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in, Farslar\u0131n ilimleri ve eserleri yok oldu gitti. Keldan\u00eelerin, S\u00fcryan\u00eelerin ve Babil ahalisinin ilimleri, kendi \u00e7a\u011flar\u0131nda bilginlerin meydana koyduklar\u0131 eserler ve bunlar\u0131n neticeleri nerede<\/em>?\u201d diye hakl\u0131 olarak sorar. Ve k\u0131ymetli bilgi\/belgelerin nas\u0131l yok edildi\u011fini tarihe \u00f6nemli bir not d\u00fc\u015ferek belgeler. (\u0130bn Haldun, Mukaddime-I, \u00c7ev: Zakir Kadr\u00ee Ugan, MEB Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 1989, s: 91\u201392)<\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6teki\u201dni tarihten silme mant\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcn de devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6lgemizin uygarl\u0131k tarihindeki \u00f6nemi ve yerini yeterince kavrayam\u0131yoruz. Yak\u0131ndo\u011fu\u2019da en eski tap\u0131na\u011f\u0131 yapanlar G\u00f6bekli Tepeliler, ilk yerle\u015fik hayata ge\u00e7enler ise \u00c7ay\u00f6n\u00fc\/Qot\u00e9 Ber \u00c7em (Ergani), Nevala \u00c7ori\/\u00d6l\u00fcm Vadisi (Hilvan), Hallan \u00c7em (Batman) gibi yerle\u015fim yerlerinde ya\u015fayanlard\u0131r. Bunun bilincinde olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafyan\u0131n tarihi zenginli\u011finin ve farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u0131ymetini, bu tarihin \u201cmeleklerin k\u00fcllerinden yarat\u0131lm\u0131\u015f<\/em>\u201d yasakl\u0131 bir halk\u0131n miras\u0131 oldu\u011funu bilelim.<\/p>\n\n\n\n Tarihin, tarihini bilmeyenleri kay\u0131tlar\u0131ndan sildi\u011fini unutmayal\u0131m!<\/p>\n\n\n\n 1 \u015eubat 2009 <\/p>\n\n\n T\u00fcrkiye genelinde tarihi eserlere maalesef yeteri kadar ilgi g\u00f6sterilmiyor ve korunmuyor. K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131nda ise durum daha k\u00f6t\u00fc: Keldanilere, S\u00fcryanilere, Ermenilere, Yahudilere, Araplara, T\u00fcrklere, K\u00fcrtlere ait tarihi eserler ya tahrip ediliyor ya da sahipsizlikten yok oluyor. Tarihi eserlerin yok olu\u015f ve tahrip edili\u015f nedenleri aras\u0131nda \u015funlar say\u0131labilir: Do\u011fal a\u015f\u0131nma: Tarih\u00ee yap\u0131lar, kaya kabartmalar\u0131, ma\u011faralar binlerce y\u0131ld\u0131r ya\u011fmur, dolu, kar, s\u0131cak, so\u011fuk, r\u00fczg\u00e2r, f\u0131rt\u0131na gibi fiziki do\u011fa ko\u015fullar\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda. Bu durum, tarih\u00ee yap\u0131lar\u0131n ve \u00fczerlerindeki kabartmalar\u0131n, desenlerin, yaz\u0131lar\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Zaman\u0131nda bak\u0131m ve onar\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmamas\u0131, koruyucu \u00f6nlemlerin al\u0131nmamas\u0131 do\u011fal olarak tarih\u00ee eserlerin yok olu\u015funu h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r. Mevcut olan tarih\u00ee eserlerin<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1064],"tags":[4273,4269,2651,4268,4272,4271,4270],"class_list":["post-6222","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","tag-define-aramalari","tag-dogal-asinma","tag-ibn-haldun","tag-kacak-kazi","tag-kurt-cografyasinda-tarihi-eserlerin-tahribi","tag-sahip-cikmama","tag-otekine-ait-olan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6222"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6807,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6222\/revisions\/6807"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Bilgi, belge ve tarih\u00ee yap\u0131lar nas\u0131l var olsun? 639 y\u0131l\u0131nda \u0130sl\u00e2m ordular\u0131 Urfa\u2019y\u0131, Diyarbak\u0131r\u2019\u0131, daha do\u011frusu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafyay\u0131 ele ge\u00e7irdi\u011finde, fetih esnas\u0131nda ve sonras\u0131nda eski inan\u0131\u015flara, eski k\u00fclt\u00fcrlere, bilimlerle ilgili ne kadar yap\u0131, kitap, belge ve yaz\u0131l\u0131 \u00e7izili, resimli nesne varsa talan edilmi\u015f, yak\u0131lm\u0131\u015f, y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, imha edilmi\u015ftir diyebiliriz. Bunun en \u00f6nemli belgesi \u0130bn Haldun\u2019un Mukaddime adl\u0131 \u00fcnl\u00fc eseridir.<\/p>\n\n\n\n
https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/02\/01\/kurt-cografyasinda-tarihi-eserlerin-tahribi-ve-nedenleri\/<\/em><\/p>\n\n\n\n