{"id":6207,"date":"2009-06-16T19:17:00","date_gmt":"2009-06-16T19:17:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6207"},"modified":"2023-06-22T19:25:53","modified_gmt":"2023-06-22T19:25:53","slug":"tarih-tkp-ve-fahri-petek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6207","title":{"rendered":"Tarih, TKP ve Fahri Petek"},"content":{"rendered":"\n

“Yenilenlerin tarihidir bu anlataca\u011f\u0131m,
tarihleri anlat\u0131lmayacak olanlar\u0131n tarihi.
Adlar\u0131 sokaklardan adlar\u0131 kitaplardan silinenlerin tarihi.
Zalime kar\u015f\u0131 ba\u015f kald\u0131rd\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenmeyecek olanlar\u0131n tarihi,
d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirme \u00e7abalar\u0131 yads\u0131nanlar\u0131n tarihi,
d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi bazen ba\u015faranlar\u0131n tarihi,
unutulmaya raz\u0131 olmayanlar\u0131n tarihi.” -Francis Combes<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tarih, ge\u00e7mi\u015fimizi ara\u015ft\u0131ran bilim dallar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n

Tarih, ge\u00e7mi\u015ften ders almam\u0131za, tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fimizin g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131na yard\u0131m eder. Ama bunun i\u00e7in tarih yaz\u0131c\u0131lar\u0131 sa\u011flam kaynak ve bilgilere, bilimsel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip olmal\u0131, yan\u0131lg\u0131 ve yanl\u0131\u015flardan olabildi\u011fince uzak ve tutarl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yalanla yaz\u0131lan tarih insanlar\u0131 ayd\u0131nl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcrmez. Tabi burada tarih\u00e7inin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, bilgi birikimi, olaylar\u0131 de\u011ferlendirme tarz ve y\u00f6ntemi de \u00e7ok \u00f6nemlidir. Her olay, her anlat\u0131, her yaz\u0131l\u0131 olan t\u00fcm\u00fcyle do\u011fru veya yanl\u0131\u015fm\u0131\u015f gibi ele al\u0131nmamal\u0131, olaylar ve eldeki veriler ak\u0131l s\u00fczgecinden ge\u00e7irilmelidir. Ayr\u0131ca, tarihin \u00e7o\u011fu kez tek tarafl\u0131 bir yaz\u0131m\/anlat\u0131m oldu\u011fu ve bu tek tarafl\u0131 yaz\u0131m\u0131n\/anlat\u0131m\u0131n da bizlere do\u011fruymu\u015f gibi sunuldu\u011fu ak\u0131ldan \u00e7\u0131kart\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u0130ki kar\u015f\u0131t grup veya k\u00fclt\u00fcr kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda veya sava\u015ft\u0131\u011f\u0131nda genelde kaybeden silinir veya kenara itilir. Bu etkiyle, tarih kitaplar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu kez kazanan ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olan taraf yazm\u0131\u015ft\u0131r. Kaybedenler ise, ancak tarih kitaplar\u0131na dipnot olmu\u015ftur. Tarih, dipnotlarda gizlidir\/sakl\u0131d\u0131r diyebiliriz. Bu nedenle, resm\u00ee ideolojinin veya egemen anlay\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tarihi yazacak olanlar tarihe d\u00fc\u015f\u00fclen dipnotlar\u0131 \u00e7ok iyi okumal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015flerini do\u011fru bilmeyenler geleceklerini do\u011fru temeller \u00fczerinde kuramazlar.<\/p>\n\n\n\n

Kaybeden taraf oldu\u011fumuz i\u00e7in ge\u00e7mi\u015fimiz yok say\u0131l\u0131yor veya \u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131yor. Kazananlar ise kendi tarihlerini abart\u0131p g\u00f6klere \u00e7\u0131kart\u0131yor. Allan\u0131p pullan\u0131p g\u00f6zler boyan\u0131yor. Tarih, toplumsal haf\u0131za ve ahlak\u00ee de\u011ferler ya\u011fmalan\u0131yor. B\u00f6ylesi \u00e7arp\u0131k bir d\u00f6nemde M. \u015eehmus G\u00fczel, bilgi birikimi, verileri de\u011ferlendirme tarz ve y\u00f6ntemiyle, dahas\u0131 sa\u011flam kaynak ve bilgilere dayanarak FAHR\u0130 PETEK: B\u0130R HAYAT, \u00dc\u00c7 CAN<\/strong> ad\u0131yla kaleme ald\u0131\u011f\u0131 eseriyle \u00f6nemli bir bo\u015flu\u011fu gidermekte; toplumsal tarihimizin belli bir kesitine \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r. Yazar ele\u015ftirel bir yakla\u015f\u0131mla, sorgulayarak, tan\u0131klar\u0131 dinleyerek, daha \u00f6nceden yaz\u0131lan kaynaklardan yararlanarak Fahri PETEK adl\u0131 bilim adam\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn etraf\u0131nda geli\u015fen olaylar\u0131, insanlar\u0131, Paris’te N\u00e2z\u0131m Hikmet’i tan\u0131tmak ve cezaevinden kurtarmak i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 anlatmaktad\u0131r. Ve d\u00f6nemin T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi<\/strong>‘nin m\u00fccadelesinden bir kesiti bizlere sunmaktad\u0131r: Yok saymadan ama g\u00f6klere de \u00e7\u0131karmadan.<\/p>\n\n\n\n

Kitap, T\u00dcSTAV (T\u00fcrkiye Sosyal Tarih Ara\u015ft\u0131rma Vakf\u0131) Yay\u0131nlar\u0131 <\/strong>Sar\u0131 Defterserisinden Nisan 2009’da yay\u0131nland\u0131. Kimya m\u00fchendisi olmamdand\u0131r belki, bilim insanlar\u0131n\u0131n ya\u015fam \u00f6yk\u00fcleri hep ilgimi \u00e7eker. Bir d\u00f6nem T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi (TKP) saflar\u0131nda m\u00fccadele vermem dolay\u0131s\u0131yla da kitap bende ayr\u0131ca merak uyand\u0131rd\u0131. Elime ge\u00e7er ge\u00e7mez bir solukta okudum. Kitab\u0131n kurgusu ve dili g\u00fczel. Anlat\u0131m \u00e7ok tatl\u0131. Ve tabi bunlar kadar \u00f6nemli olan kitab\u0131n i\u00e7eri\u011fi: \u00dcnl\u00fc \u015fairimiz Naz\u0131m Hikmet ve bilim adam\u0131m\u0131z Fahri PETEK anlat\u0131lmakta.<\/p>\n\n\n\n

Fahri Petek, 1940’l\u0131 y\u0131llarda eczac\u0131l\u0131kta okurken TKP ile tan\u0131\u015f\u0131r. Okulu bitirince Bergama’da eczac\u0131l\u0131k yapar, ama bir yandan da politik \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131l\u0131r. Ankara ve \u0130stanbul’da tutuklamalar ba\u015flay\u0131nca, partisi yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nerir ve Paris’te \u0130leri J\u00f6n T\u00fcrk Birli\u011fi (\u0130JTB)’nde var olan baz\u0131 sorunlar\u0131 gidermesi hususunda kendisine g\u00f6rev verir. \u0130leri J\u00f6n T\u00fcrk Birli\u011fi’nin tek hedefi vard\u0131r: Bursa Cezaevi’nde mahpus yatan N\u00e2z\u0131m Hikmet’i Avrupa’da tan\u0131tmak ve cezaevinden kurtar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak.<\/p>\n\n\n\n

Fahri Petek, 1949 Temmuz’unda Bergama’ya, \u0130zmir’e, \u0130stanbul’a, T\u00fcrkiye’ye, e\u015fine, k\u0131z\u0131na ve t\u00fcm sevdiklerine “ho\u015f\u00e7a kal<\/em>” der, yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar. \u00c7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz da a\u015fkla hemen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flar. Bir yandan arkada\u015flar\u0131yla Paris’te Naz\u0131m Hikmet i\u00e7in kampanyalar d\u00fczenleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcr, bir yandan ge\u00e7im ve bar\u0131nma sorunlar\u0131 ile bo\u011fu\u015fur. Bir yandan da Avrupa’da bulunan TKP’lilerle ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Ama en \u00f6nemlisi kendi bran\u015f\u0131 olan bio-kimya dal\u0131nda “polisakkarit enzimoloji<\/em>” konusunda azimle \u00e7al\u0131\u015farak d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda sayg\u0131n bir bilim adam\u0131 olur. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli kentlerinde bir bilim adam\u0131 olarak bilimsel kongrelere davet edilir, kongrelerde el \u00fcst\u00fcnde tutulur. Ama egemen anlay\u0131\u015f\u0131n, Devlet’in bu bilim adam\u0131m\u0131za tahamm\u00fcl\u00fc yoktur: 1962’de yurtta\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r. Yetmezmi\u015f gibi, bu arada partisiyle de ili\u015fkileri limon\u00eele\u015fir, so\u011fur. Ama o dimdik ayakta kalmas\u0131n\u0131 bilir, bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam eder.<\/p>\n\n\n\n

Kitapta k\u0131sacas\u0131 Fahri Petek’in ya\u015fam\u0131, m\u00fccadelesi, ailesi; T\u00fcrkiye’nin k\u0131sa k\u0131sa, kesitler halinde 1940-1960 tarihleri aras\u0131ndaki sosyal ve siyasal durumu; TKP ve sol \u00e7evreler, devlet taraf\u0131ndan kaynat\u0131lan “cad\u0131 kazanlar\u0131<\/em>” anlat\u0131lmakta: M. \u015eehmus G\u00fczel, bu eseriyle bizlere tarihsel nitelikte bir belge ikram etmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

TKP, T\u00fcrkiye’nin en eski partilerinden biriydi.<\/p>\n\n\n\n

TKP’nin kendisi \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc olmasa da, T\u00fcrkiye’nin siyasi ya\u015fam\u0131n\u0131 derinden etkilemi\u015f bir \u00f6rg\u00fct oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. (Eski TKP’den s\u00f6z ediyorum. Mevcut, bug\u00fcnk\u00fc TKP’den s\u00f6z etmiyorum.) TKP’nin tarihi bilinmeden, T\u00fcrkiye’nin siyasi tarihi bilinmez veya en iyimser deyi\u015fle eksik bilinir. \u00d6rne\u011fin TKP bilinmeden; T\u00fcrkiye-Sovyetler Birli\u011fi ili\u015fkilerini, T\u00fcrkiye-ABD ili\u015fkilerini, T\u00fcrkiye’nin NATO’ya giri\u015fini ve NATO’ya kar\u015f\u0131 koyu\u015flar\u0131, So\u011fuk Sava\u015f\u0131, 6. Filo’nun T\u00fcrkiye’ye geli\u015f nedenini, \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sendikal ve \u00f6rg\u00fctlenme m\u00fccadelesini, “K\u00fcrt Sorunu<\/em>” konusunda Marksist hareketlerin do\u011fru bir tutum alamay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn gecikme nedenlerini, N\u00e2z\u0131m Hikmet ba\u015fta olmak \u00fczere ayd\u0131nlar ve sanat\u00e7\u0131lar \u00fczerinde estirilen ter\u00f6r\u00fc, siyasi partiler \u00fczerindeki k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 h\u00fck\u00fcmleri… nas\u0131l anlayaca\u011f\u0131z, nas\u0131l anlataca\u011f\u0131z. TKP tarihini bilmenin, TKP tarihini ayd\u0131nlatman\u0131n \u00f6nemi buradan kaynaklan\u0131yor. TKP tarihi bilinmezse, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Tarihi’nin bir k\u0131sm\u0131 karanl\u0131kta\/eksik kal\u0131r. Bu nedenle, elinde bilgi, belge olanlar bunlar\u0131 kamuoyuyla payla\u015fmal\u0131; kom\u00fcnist hareketin \u00f6znesi ve nesnesi olmu\u015f ki\u015filer TKP’ye ait bildiklerini, g\u00f6rd\u00fcklerini ve duyduklar\u0131n\u0131 tarih\u00e7ilerin, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, siyasetle u\u011fra\u015fanlar\u0131n, daha geni\u015f anlam\u0131yla kamuoyunun bilgisine sunmal\u0131d\u0131rlar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n

FAHR\u0130 PETEK: B\u0130R HAYAT, \u00dc\u00c7 CAN, bence bu alanda \u00f6nemli bir bo\u015flu\u011fu dolduruyor; bir d\u00f6neme, tan\u0131klar\u0131n anlat\u0131m\u0131yla \u0131\u015f\u0131k tutuyor. Toplumsal tarihe ilgi duyanlar i\u00e7in ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131 niteli\u011finde bir eser oldu\u011funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n\n\n\n

\u015eehmus Hocam eline sa\u011fl\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

16 Haziran 2009 tarihinde:
http:\/\/www.sivildusunce.com
http:\/\/www.kritize.net sitelerinde yay\u0131mland\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

Fahri Petek<\/a>, <\/span>fahri petek: bir hayat \u00fc\u00e7 can<\/a>, <\/span>m. \u015fehmus g\u00fczel<\/a>, <\/span>tarih<\/a>, <\/span>tkp<\/a>, <\/span>t\u00fcstav<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Yenilenlerin tarihidir bu anlataca\u011f\u0131m,tarihleri anlat\u0131lmayacak olanlar\u0131n tarihi.Adlar\u0131 sokaklardan adlar\u0131 kitaplardan silinenlerin tarihi.Zalime kar\u015f\u0131 ba\u015f kald\u0131rd\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenmeyecek olanlar\u0131n tarihi,d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirme \u00e7abalar\u0131 yads\u0131nanlar\u0131n tarihi,d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi bazen ba\u015faranlar\u0131n tarihi,unutulmaya raz\u0131 olmayanlar\u0131n tarihi.” -Francis Combes Tarih, ge\u00e7mi\u015fimizi ara\u015ft\u0131ran bilim dallar\u0131ndan biridir. Tarih, ge\u00e7mi\u015ften ders almam\u0131za, tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fimizin g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131na yard\u0131m eder. Ama bunun i\u00e7in tarih yaz\u0131c\u0131lar\u0131 sa\u011flam kaynak ve bilgilere, bilimsel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip olmal\u0131, yan\u0131lg\u0131 ve yanl\u0131\u015flardan olabildi\u011fince uzak ve tutarl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yalanla yaz\u0131lan tarih insanlar\u0131 ayd\u0131nl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcrmez. Tabi burada tarih\u00e7inin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, bilgi birikimi, olaylar\u0131 de\u011ferlendirme tarz ve y\u00f6ntemi de \u00e7ok \u00f6nemlidir. Her olay, her anlat\u0131, her<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[97,1064],"tags":[3238,4246,1619,481,138,1561],"class_list":["post-6207","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-politika","category-tarih","tag-fahri-petek","tag-fahri-petek-bir-hayat-uc-can","tag-m-sehmus-guzel-2","tag-tarih","tag-tkp","tag-tustav"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6207","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6207"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6207\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6208,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6207\/revisions\/6208"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6207"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6207"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6207"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}