Ergani Haber’de daha \u00f6nce iki hafta aral\u0131klarla yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131larda; 1940’l\u0131 y\u0131llarda, Diyarbak\u0131r’da faaliyet g\u00f6steren Halkevleri yay\u0131n organlar\u0131ndan biri olan KARACADA\u011e dergisinde \u00e7\u0131km\u0131\u015f ERGAN\u0130 ile ilgili iki yaz\u0131y\u0131, ufak bir giri\u015f yaz\u0131s\u0131yla birlikte bilgilerinize sunmu\u015ftum. Bu hafta yine KARACADA\u011e dergisinde yay\u0131nlanan \u00c7ERM\u0130K’le ilgili bir yaz\u0131y\u0131 aktarmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n
Bilindi\u011fi gibi, KARACDA\u011e dergisi ve Halkevleri, Tek Parti D\u00f6nemi’nde Cumhuriyet Halk Partisi’nin birer yan kurulu\u015flar\u0131yd\u0131. Halkevleri bir yandan k\u00fclt\u00fcrel ve e\u011fitimle \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla halk\u0131n sosyal geli\u015fimine katk\u0131 sa\u011flarken, di\u011fer yandan da ” tek lider, tek parti, tek dil, tek ulus, tek \u2026” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n sonucu, ” Ben, Sen, Onlar Yok. Ulus Var ” \u015fiar\u0131yla \u0131rk\u00e7\u0131 ve otoriter ideolojinin propagandas\u0131n\u0131 yapan bir \u00f6rg\u00fctt\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ermikte Halkevleri’nin kurulup-kurulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemiyorum, ama Halkevleri \u00c7ermikle fazlas\u0131yla ilgilenmi\u015ftir. Bildi\u011fim kadar\u0131yla 1940’l\u0131 y\u0131llarda \u00c7ermik’te bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131r: T\u00fcrk\u00e7e terim ve deyimleri derleme, tiyatro g\u00f6sterileri, \u015fiir geceleri, folklor g\u00f6sterileri, resim, yay\u0131n \u00e7\u0131karma, seminer ve konferanslar\u2026 bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n birka\u00e7\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu belgeler olumlu-olumsuz; tarihe \u0131\u015f\u0131k tutacak belgelerdir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu nedenle, bu belgelerden ellerinde veya ar\u015fivlerinde olanlar\u0131n, bunlar\u0131 \u00c7ermiklilerle payla\u015fmalar\u0131 gerekir: T\u00fcm y\u00f6nleriyle tarihimizi, ge\u00e7mi\u015fimizi bilmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n
Bu anlay\u0131\u015fla, elime ge\u00e7en yukar\u0131da bahsini etti\u011fim KARACADA\u011e dergisinin May\u0131s 1949 tarihli 125 inci say\u0131s\u0131nda ” \u0130l\u00e7elerden notlar: KAPLICA (\u00c7ermik) ” ba\u015fl\u0131kl\u0131 M. Fehmi Kaynak imzas\u0131yla yay\u0131nlanan yaz\u0131y\u0131 yorumsuz ve de yaz\u0131m hatalar\u0131na dokunmadan oldu\u011fu gibi a\u015fa\u011f\u0131ya al\u0131yorum:<\/p>\n\n\n\n
“\u0130l\u00e7elerden notlar:
KAPLICA (\u00c7ermik)<\/p>\n\n\n\n
Hep kendimizi yabanc\u0131lara tan\u0131tamamaktan \u015fik\u00e2yet\u00e7iyiz. Bundan l\u00fczumsuz bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc de duyuyoruz. Amerika bizi l\u00e2y\u0131k\u0131yla anlayamam\u0131\u015f. Falan alimin memleketimiz hakk\u0131nda verdi\u011fi malumat hakikatin hilaf\u0131na imi\u015f, falanca muhabir memleketimiz hakk\u0131nda iyi niyet beslemiyormu\u015f. Bundan ne \u00e7\u0131kar, hakikat de\u011fi\u015fir mi? Hem ni\u00e7in endi\u015fe duyuyoruz, onlar bizi tan\u0131mak ihtiyac\u0131n\u0131 ne zaman duyarlarsa o zaman tan\u0131s\u0131nlar. \u00d6yleyse; cereyan eden yeni hadiseler kendimizi tan\u0131tmak istediklerimizi, tabii olarak bize tan\u0131maya sevketmiyor mu?<\/p>\n\n\n\n
Bu bapta bizim daha \u00f6nce yapaca\u011f\u0131m\u0131z bir i\u015f vard\u0131r ki, oda: (Evvela kendimizi tan\u0131makt\u0131r) t\u0131r. Bu husustaki yavanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki k\u00fc\u00e7\u00fck hadise izaha k\u00e2fidir san\u0131r\u0131: Bir lise \u00f6\u011fretmeni Diyarbak\u0131ra tayin edilmi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in \u00fcz\u00fcnt\u00fc i\u00e7ersindedir. Ankarada hen\u00fcz yeni tan\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu ve nereli oldu\u011funu da bilmedi\u011fi bir arkada\u015f\u0131na ac\u0131 ac\u0131 dert yanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
-Efendim Diyarbak\u0131rdan m\u0131 bahsediyorsunuz? Yanl\u0131\u015f\u0131n\u0131z olsa gerek. Orada hocal\u0131k yapabilmek i\u00e7in evvela K\u00fcrt\u00e7e, ve Zazacay\u0131 hi\u00e7 olmazsa Arap\u00e7ay\u0131 bilmek laz\u0131m geliyormu\u015f. Zira talebeler T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmas\u0131n\u0131 bilmezlermi\u015f. Halkta ayn\u0131 vaziyette oldu\u011fundan, g\u0131da temin etmek i\u00e7in bile bu lisanlardan birini \u00f6\u011frenmeli imi\u015f. Talebeler k\u0131z\u0131nca insan\u0131 vurup \u00f6ld\u00fcr\u00fcrlermi\u015f\u2026 Akrepler\u2026 Y\u0131lanlar\u2026 Hortlaklar\u2026 B\u00fct\u00fcn acayip \u015feyler, orada mevcut imi\u015f.<\/p>\n\n\n\n
Fakat say\u0131n \u00f6\u011fretmen arkada\u015f\u0131n\u0131n kendisinden daha saf bir T\u00fcrk\u00e7e ile konu\u015fmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, ona nereli oldu\u011funu sormak ihtiyac\u0131n\u0131 bile duymam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Diyarbak\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan emindir. Buna benzer misallerin say\u0131s\u0131 istenildi\u011fi kadar \u00e7o\u011falt\u0131labilir. Memleketimize tayin edilen ekseri memurun, bundan ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmediklerini, gelmemek i\u00e7in istifa edenlerin miktar\u0131 ispata k\u00e2fi gelmezmi? \u015eu kadarki, geldikten sonra ayr\u0131lmak isteyenlerin say\u0131s\u0131nda her halde \u00e7ok olmasa gerek.. Yurdun hemen bir \u00e7ok k\u00f6\u015fesi \u00e7o\u011fumuzun me\u00e7hul\u00fcd\u00fcr. Mesel\u00e2, bunlardan biri olan (\u00c7ermik kapl\u0131cas\u0131n\u0131) ele alal\u0131m. Bu ismi duydu\u011fu zaman hayalinde \u00e7\u00f6l ortas\u0131nda birka\u00e7 basit kul\u00fcbeden ibaret bir kasaba canlanm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyen bir kaymakamda, hakikat kar\u015f\u0131s\u0131nda olduk\u00e7a memnun olmu\u015ftur..<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6r\u00fcl\u00fcyorki; memleket meseleleri \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek, memleket dertlerile u\u011fra\u015fmak i\u00e7in evvela onu tan\u0131mam\u0131z ve sonrada a\u015f\u0131k olurcas\u0131na sevmemiz icap ediyor. Vatan\u0131 ne kadar tan\u0131rsak, sevgimizde ayn\u0131 nispetde derinle\u015fecek; ona olan sevgimiz fazlala\u015ft\u0131kca da ba\u011fr\u0131nda daha mes’ut daha bahtiyar olaca\u011f\u0131z. Esasen vatansever bir kimse i\u00e7in, (vatan) denen b\u00fct\u00fcn’\u00fcn iyi veya k\u00f6t\u00fc taraf\u0131 olabilir mi?.. Atalar\u0131m\u0131z\u0131n “Ne ekersen onu bi\u00e7ersin” s\u00f6z\u00fc nekadar do\u011frudur. Fakat sevgili vatan bizim pek az \u015fey ekmemize mukabil c\u00f6mertli\u011fi elden b\u0131rakm\u0131yor, bizi nimetleriyle bo\u011fmak i\u00e7in de, kendisini daha \u00e7ok sevece\u011fimiz zaman\u0131 bekliyor.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fte \u00c7ermik.. Bu vatan’\u0131n bir par\u00e7as\u0131. Birazda \u00e7ukurda kalm\u0131\u015f. Havas\u0131da olduk\u00e7a s\u0131cak.. Hani (Devlet ku\u015funun) hi\u00e7 u\u011framad\u0131\u011f\u0131 bir k\u00f6\u015fe. Talihsizli\u011fi de az de\u011fil. Ama, kusursuz g\u00fczel olur mu hi\u00e7? Onun da tabiata bor\u00e7lu oldu\u011fu g\u00fczel taraflar\u0131 pek \u00e7ok. Bol sular\u0131, sebze bostanlar\u0131, meyve bah\u00e7eleri, Ba\u011flar\u0131, cav\u015fak ba\u015flar\u0131, \u00e7ay k\u0131y\u0131larile b\u00fct\u00fcn bir b\u00f6lgenin, Urfa, Mardin, Elaz\u0131\u011f, Malatya, Van, ve Mu\u015f’un bir sayfiyesini te\u015fkil etmiyor mu? Kendi \u00e7ap\u0131nda civar kaza ve vilayetlerine elde etti\u011fi \u00e7e\u015fitli \u00fcr\u00fcnler bak\u0131m\u0131ndan da yard\u0131m\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemez. Fakat bunlar basit \u015feylerdir. Tabiat\u0131n ona bah\u015fetti\u011fi as\u0131l m\u00fchim ve faydal\u0131 olan taraf\u0131; (BEDAVA HASTANE) sidir. Evet, 20. ci asr\u0131n ortas\u0131nda, bedava hastane, Vizitesi 25 kuru\u015f olan bir doktor bu g\u00fcn, d\u00fcnyan\u0131n hangi taraf\u0131nda vard\u0131r. Hem, yalan s\u00f6ylemesini, anlamad\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131ktan anlar g\u00f6r\u00fcnmesini de bilmez. Biraz da onun s\u00f6m\u00fcrgesi i\u00e7in havale edece\u011fi bir meslekda\u015f\u0131 da yoktur. Hastanenin dahiliyecisi, operat\u00f6r\u00fc, hem\u015firesi, ba\u015ftabibi, hatta her \u015feyi, banyosu, hamam\u0131 da gene kendisidir. B\u00fct\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 fenal\u0131k, 15-20 kuru\u015funuzu almaktan, kendisine \u0131s\u0131namayanlar\u0131 \u0131s\u0131n\u0131ncaya kadar, biraz canlar\u0131n\u0131 yakmaktan ibarettir. Ya faydalar\u0131? O da olduk\u00e7a, m\u00fctevazidir. Cilt hastal\u0131klar\u0131n\u0131n her \u00e7e\u015fidine birebirdir. K\u00f6t\u00fcr\u00fcmle\u015fmi\u015f romatizmalar\u0131 bile rahat\u00e7a gezdirmeden g\u00f6ndermedi\u011fi \u015f\u00f6hretine hakaret sayar. Ne diyeyim.. O, her yaz hemen her \u00e7e\u015fit hastay\u0131 sinesinde tedavi etme\u011fe \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fc\u015ffik bir tabiptir. Hastalar\u0131ile birlikte gelenlerin canlar\u0131n\u0131 da s\u0131kmaz. Onlar i\u00e7in de y\u00fczme havuzlu\u011fu yapar. Civar k\u00f6y ve kasabalar\u0131n da hamam\u0131d\u0131r. Fakat bu k\u00f6yl\u00fclerde misafirlerini kapl\u0131calar\u0131 kadar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. \u00c7ok kalabal\u0131k geldikleri i\u00e7in uykular\u0131ndan fedak\u00e2rl\u0131k ederek hamama gece girer, b\u00f6ylece; g\u00fcnd\u00fcz\u00fc misafirlerine tahsis etmi\u015f olurlar. O, yaln\u0131z kendine yak\u0131n olanlar\u0131n aile doktoru olmakla da kalmaz. Y\u0131llarca konforlu kapl\u0131calara d\u00fcnyan\u0131n paras\u0131n\u0131 yat\u0131ran, fakat hi\u00e7bir netice alamayanlar\u0131nda en yak\u0131n bir dostudur.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fte ideal bir hastane olmak i\u00e7in devlet baban\u0131n uzataca\u011f\u0131 eli bekleyen bir yurt k\u00f6\u015fesidir\u2026”<\/p>\n\n\n\n
15 Aral\u0131k 2006 <\/p>\n\n\n Ergani Haber’de daha \u00f6nce iki hafta aral\u0131klarla yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131larda; 1940’l\u0131 y\u0131llarda, Diyarbak\u0131r’da faaliyet g\u00f6steren Halkevleri yay\u0131n organlar\u0131ndan biri olan KARACADA\u011e dergisinde \u00e7\u0131km\u0131\u015f ERGAN\u0130 ile ilgili iki yaz\u0131y\u0131, ufak bir giri\u015f yaz\u0131s\u0131yla birlikte bilgilerinize sunmu\u015ftum. Bu hafta yine KARACADA\u011e dergisinde yay\u0131nlanan \u00c7ERM\u0130K’le ilgili bir yaz\u0131y\u0131 aktarmak istiyorum. Bilindi\u011fi gibi, KARACDA\u011e dergisi ve Halkevleri, Tek Parti D\u00f6nemi’nde Cumhuriyet Halk Partisi’nin birer yan kurulu\u015flar\u0131yd\u0131. Halkevleri bir yandan k\u00fclt\u00fcrel ve e\u011fitimle \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla halk\u0131n sosyal geli\u015fimine katk\u0131 sa\u011flarken, di\u011fer yandan da ” tek lider, tek parti, tek dil, tek ulus, tek \u2026” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n sonucu, ” Ben, Sen, Onlar Yok. Ulus Var ” \u015fiar\u0131yla \u0131rk\u00e7\u0131 ve<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1197,1064],"tags":[4132,304,4133,4130,2840,4134,4131],"class_list":["post-6133","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur","category-tarih","tag-1940li-yillar","tag-cermik","tag-halkevleri","tag-kaplica-cermik","tag-karacadag-dergisi","tag-m-fehmi-kaynak","tag-tek-parti-donemi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6133"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6133\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6134,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6133\/revisions\/6134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ergani Haber Gazetesi<\/em><\/p>\n\n\n\n