{"id":6121,"date":"2006-04-07T17:42:00","date_gmt":"2006-04-07T17:42:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6121"},"modified":"2023-06-21T17:47:42","modified_gmt":"2023-06-21T17:47:42","slug":"hilar-adi-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6121","title":{"rendered":"Hilar Ad\u0131 \u00dczerine"},"content":{"rendered":"\n<p><em>&#8220;Nereye bir ad verilmi\u015fse, bir sebebi oldu\u011fu i\u00e7in o ad oraya verilmi\u015ftir. D\u00fcnyada sebepsiz verilmi\u015f hi\u00e7bir ad yoktur.&#8221; -\u0130m\u00e2m\u00ee<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Hilar&#8217;da tarih\u00ee s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli devletler, imparatorluklar, b\u00fcy\u00fck ve k\u00fc\u00e7\u00fck krall\u0131klar, beylikler ve \u015fehir devletleri belli zaman dilimlerinde h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015f olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, ma\u011fara ve kabartmalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, bunlardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan kal\u0131nt\u0131 ve eser hemen hemen yok gibi. Oysa Hilar, kayalar\u0131n aras\u0131nda kurulu tarih\u00ee, kadim bir k\u00f6yd\u00fcr. Ta\u015f devrinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00e7ok say\u0131da k\u00fclt\u00fcr ve devletin ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, Mezopotamya&#8217;n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6y, \u00c7ay\u00f6n\u00fc kaz\u0131lar\u0131yla d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr tarihine ismini yazd\u0131rm\u0131\u015f, ama kendisi, ma\u011fara ve kabartmalar \u00c7ay\u00f6n\u00fc&#8217;n\u00fcn g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi ma\u011fara, mahzen ve kabartmalar\u0131yla tarihinin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131n\u0131 beklemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6y\u00fcn ad\u0131 da kendisi gibi \u00e7ok eskidir. K\u00f6y, Hilar ad\u0131ndan \u00f6nce ba\u015fka adlar alm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r \u015fimdilik bilemiyoruz. Hilar&#8217;a, Hilar ad\u0131 ne zaman, neden ve kimler taraf\u0131ndan verilmi\u015f oldu\u011funu da bilemiyoruz. Basri Konyar, Diyarbak\u0131r Tarihi adl\u0131 kitab\u0131nda, kayal\u0131klar aras\u0131nda bulunan eski Mabed&#8217;te bulunan heykelin sa\u011f ve sol cephelerinde hilal nak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, burada Kamer&#8217;i\/Ay&#8217;\u0131 tanr\u0131, il\u00e2h kabul eden soy ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r diye yazmaktad\u0131r (Basri Konyar, Seferberlik zaman\u0131nda bu heykelin Almanlar taraf\u0131ndan tahrip edildi\u011fini de a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. s. 350). Bu nedenle, baz\u0131lar\u0131 burada Ay&#8217;a tapanlar\u0131n, yani S\u00e2bilerin ya\u015famas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, Hilar ad\u0131n\u0131n Hilal&#8217;dan geldi\u011fini ileri s\u00fcrmektedirler. Ne olursa olsun, \u0130m\u00e2m\u00ee&#8217;nin dedi\u011fi gibi: &#8220;Nereye bir ad verilmi\u015fse, bir sebebi oldu\u011fu i\u00e7in o ad oraya verilmi\u015ftir. D\u00fcnyada sebepsiz verilmi\u015f hi\u00e7bir ad yoktur&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Hilar&#8217;\u0131n yeni ad\u0131 Sesverenp\u0131nar&#8217;d\u0131r. Bu ad resmi evrak ve m\u00fclki idarenin haricinde kimsenin i\u00e7ine sinmemi\u015ftir ve kimse de resmi olmayan yerlerde Sesverenp\u0131nar demez.<\/p>\n\n\n\n<p>Leyla Umar, T\u00fcrkiye&#8217;deki Tarihsel Adlar adl\u0131 kitab\u0131nda incelemesinin ortaya koydu\u011fu genel sonu\u00e7lar\u0131 de\u011ferlendirirken, birinci s\u0131rada: &#8220;Her yerel k\u00fclt\u00fcr, eski k\u00fclt\u00fcrlerden kalma tarihsel co\u011frafya adlar\u0131n\u0131 kendi dilinin foneti\u011fine uydurur ve uyarlama, belli kurallar\u0131 izler&#8221; diye yazar. (\u0130nk\u0131l\u00e2p Yay\u0131nevi, s. 831)<\/p>\n\n\n\n<p>Ama bu kural Hilar i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc kurallar Hilar&#8217;da i\u015flemez. Ne dilin foneti\u011fine bak\u0131l\u0131r, ne yer ad\u0131n\u0131n anlam\u0131na bak\u0131l\u0131r ve ne de kurallar izlenir. Tarihsel bir ad olarak Hilar bildi\u011fimiz k\u00f6y, bir sabah kalkt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ad\u0131n\u0131n Sesverenp\u0131nar olarak de\u011fi\u015fti\u011fini \u00f6\u011freniriz. Hi\u00e7bir tarih\u00e7iden, arkeologdan, ayd\u0131ndan, siyaset\u00e7iden ve de halktan bir tepki olmaz. Biz tarihi b\u00f6yle severiz: Biz tarihe ve olaylara b\u00f6ylesine \u015fa\u015f\u0131 bakar\u0131z!<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ad de\u011fi\u015ftirme tabi ki sadece Hilar ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil; T\u00fcrkiye&#8217;de K\u00fcrt\u00e7e, Zazaca, Ermenice, Rumca bilinen ne kadar da\u011f bay\u0131r, dere tepe, k\u00f6y kent gibi yer adlar\u0131 varsa hi\u00e7 alakas\u0131 olmayan isimlerle adlar\u0131 de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Ama\u00e7: Kimliklerini de\u011fi\u015ftirmektir, k\u00f6k\u00fcnden\/k\u00f6keninden koparmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ben, Hilar&#8217;\u0131n ad\u0131n\u0131 ve ad\u0131n\u0131n anlam\u0131n\u0131 ansiklopedi, s\u00f6zl\u00fcklerde bulamad\u0131m ve \u00e7ok \u00fcz\u00fcld\u00fcm. T\u00fcrkiye ve d\u00fcnya uygarl\u0131k tarihi literat\u00fcr\u00fcnde yer almamas\u0131 bizim ay\u0131b\u0131m\u0131z. Bu ay\u0131b\u0131n bir an \u00f6nce giderilmesi i\u00e7in herkes \u00fczerine d\u00fc\u015feni yapmal\u0131d\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, ama ne yaz\u0131k ki do\u011fdu\u011fumuz, b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, bize ait olan yerleri \u00f6yle kuru kurusuna sevmek veya \u00f6vmekle bu i\u015fler olmuyor. \u00dcstelik kuru kurusuna \u00f6v\u00fcnmenin oldu\u011fu bir yerde, ne tarih, ne tarih bilinci, ne tarih anlay\u0131\u015f\u0131 ve ne de dil geli\u015fimi olur. Dil, tarih bilincinin oldu\u011fu yerde geli\u015fir. Tarih bilinci ise, ancak bulundu\u011fumuz yeri, bulundu\u011fumuz yerde ya\u015fayan insanlar\u0131 sevmekle olur. Yoksa tarih, belli bir yerde ya\u015fayan insanlar\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en ba\u015far\u0131l\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131z olaylar\u0131n bir \u00f6yk\u00fc niteli\u011finde dizilimi de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hilar, co\u011frafi bir mek\u00e2n olman\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde, yaz\u0131l\u0131 olmayan ve yazl\u0131 tarihin \u00f6nemli tan\u0131klar\u0131ndan biridir. Bug\u00fcn Hilar k\u00f6y\u00fc ve bu k\u00f6y\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde bulunan \u00c7ay\u00f6n\u00fc (Qot\u00ea Ber \u00c7em) tepesini de i\u00e7ine alan tarihi bir mek\u00e2nd\u0131r. 10 000 y\u0131ll\u0131k bir tarihin bizlere b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bir mirast\u0131r. K\u0131ymetini bilelim!<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>ay&#8217;a g\u00fczelleme<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>delikanl\u0131l\u0131k \u00e7a\u011f\u0131mda<br>ay gecenin koynunda uyurken<br>tenim teninde yanard\u0131;<br>\u0131\u015f\u0131ktan \u00fcrperirdi ter damlalar\u0131.<br>haz doruklara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda<br>mutlulu\u011fun sarho\u015flu\u011funu ya\u015fard\u0131k.<br>mevsim de\u011fi\u015fti, a\u00e7m\u0131yor art\u0131k g\u00fcl.<br>\u015fimdi ay\u0131n alt\u0131nda hat\u0131ralarday\u0131m:<br>bilinen d\u00fcnyadan bilinmez d\u00fcnyaya<br>yolculu\u011fa do\u011fru sona yakla\u015f\u0131rken olsa bile<br>g\u00fczeldir; ay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda<br>g\u00fcl bah\u00e7esinin efsunlu kokusunu koklayarak<br>ate\u015fli yapraklar\u0131n a\u00e7\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131n<br>istekli tatl\u0131 yumu\u015fakl\u0131\u011f\u0131n derinli\u011finde, k\u0131sa s\u00fcren<br>ama insana sonsuz gelecekmi\u015f gibi<br>\u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir \u00fcrperi\u015fle bir ba\u015fka bedende<br>kendini yeniden var etmenin gizli zevkini ya\u015famak.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><strong>7 Nisan 2006<br>Ergani Haber Gazetesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=aya-guzelleme\" rel=\"tag\">ay&#039;a g\u00fczelleme<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=basri-konyar\" rel=\"tag\">Basri Konyar<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=cayonu\" rel=\"tag\">\u00e7ay\u00f6n\u00fc<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=hilar\" rel=\"tag\">hilar<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=hilar-adi-uzerine\" rel=\"tag\">hilar ad\u0131 \u00fczerine<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=imami\" rel=\"tag\">im\u00e2m\u00ee<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=leyla-umar\" rel=\"tag\">leyla umar<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=qote-ber-cem-3\" rel=\"tag\">qot\u00ea ber \u00e7em<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Nereye bir ad verilmi\u015fse, bir sebebi oldu\u011fu i\u00e7in o ad oraya verilmi\u015ftir. D\u00fcnyada sebepsiz verilmi\u015f hi\u00e7bir ad yoktur.&#8221; -\u0130m\u00e2m\u00ee Hilar&#8217;da tarih\u00ee s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli devletler, imparatorluklar, b\u00fcy\u00fck ve k\u00fc\u00e7\u00fck krall\u0131klar, beylikler ve \u015fehir devletleri belli zaman dilimlerinde h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015f olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, ma\u011fara ve kabartmalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, bunlardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan kal\u0131nt\u0131 ve eser hemen hemen yok gibi. Oysa Hilar, kayalar\u0131n aras\u0131nda kurulu tarih\u00ee, kadim bir k\u00f6yd\u00fcr. Ta\u015f devrinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00e7ok say\u0131da k\u00fclt\u00fcr ve devletin ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, Mezopotamya&#8217;n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. K\u00f6y, \u00c7ay\u00f6n\u00fc kaz\u0131lar\u0131yla d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr tarihine ismini yazd\u0131rm\u0131\u015f, ama kendisi, ma\u011fara ve kabartmalar \u00c7ay\u00f6n\u00fc&#8217;n\u00fcn g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi ma\u011fara, mahzen ve kabartmalar\u0131yla<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1064],"tags":[938,2842,489,892,4114,4115,4116,1690],"class_list":["post-6121","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","tag-aya-guzelleme","tag-basri-konyar","tag-cayonu","tag-hilar","tag-hilar-adi-uzerine","tag-imami","tag-leyla-umar","tag-qote-ber-cem-3"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6121"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6122,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6121\/revisions\/6122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}