{"id":6061,"date":"2006-03-01T20:29:00","date_gmt":"2006-03-01T20:29:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6061"},"modified":"2023-06-19T20:39:57","modified_gmt":"2023-06-19T20:39:57","slug":"bilim-cayonu-ve-halet-cambel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=6061","title":{"rendered":"Bilim, \u00c7ay\u00f6n\u00fc ve Halet \u00c7ambel"},"content":{"rendered":"\n<p><em>&#8220;\u0130nce d\u00fc\u015f\u00fcnceli bilgin ac\u0131 ilac\u0131 \u015fekerle tatl\u0131 hale getirir&#8221; -Molla Cam\u00ee<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsanlar\u0131 hayvanlardan farkl\u0131 k\u0131lan iki \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi var: Elleri ve beyni.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz insanlar, kolay\u0131m\u0131za geldi\u011fi i\u00e7in ve al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan olacak ki hep ellerimizi ve \u00e7enemizi kullan\u0131yoruz. Oysa \u00e7ene ve ellerimizin hareketi kadar akl\u0131m\u0131z\u0131 da kullanmam\u0131z laz\u0131m. Bizler, ellerimiz kadar beynimizi de kullanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman veya bunu ba\u015fard\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcde; t\u00fcketti\u011fimizden daha fazla \u00fcretir duruma geliriz, sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7\u00f6zmede ileri ad\u0131mlar atm\u0131\u015f oluruz, insanca ya\u015faman\u0131n maddi ko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f oluruz: \u00d6zg\u00fcr oluruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Maddeyi harekete ge\u00e7irecek g\u00fc\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcncede sakl\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar, do\u011fa yasalar\u0131n\u0131 tan\u0131yarak, ya\u015fam s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletebilirler. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, do\u011fa yasallar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, nesne ve hareketlerin denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ile geni\u015fler. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00fcretimin olmad\u0131\u011f\u0131, sadece t\u00fcketimin oldu\u011fu toplumlarda din\u00ee ve insan\u00ee b\u00fct\u00fcn de\u011ferler bana g\u00f6re h\u00fck\u00fcms\u00fczd\u00fcr. T\u00fcm de\u011ferler ayaklar alt\u0131ndad\u0131r. Yalan ya\u015fam\u0131n vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131d\u0131r, k\u00f6pr\u00fcy\u00fc ge\u00e7inceye kadar hep ay\u0131lar day\u0131d\u0131r. \u00dcretimle t\u00fcketimin denk olmad\u0131\u011f\u0131 toplumlarda maalesef k\u00f6pr\u00fclerin ve ay\u0131lar\u0131n sonu hi\u00e7 gelmez! De\u011ferlerin de\u011fer olarak varolabilmesi veya kalabilmesi i\u00e7in iki \u015feye ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131r: Bilmek ve \u00e7al\u0131\u015fmak. Bunun yolu da bilim ve bilim insanlar\u0131na sayg\u0131dan ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilgisiz ve etiketsiz \u00e7o\u011funlu\u011fun yar\u0131n\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilim, do\u011fay\u0131 anlama, ona egemen olma \u00e7abam\u0131zda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir y\u00f6ntemdir. Bu y\u00f6ntemleri bulmak ve geli\u015ftirmek \u00f6yle san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi hi\u00e7 kolay de\u011fil, bilim insanlar\u0131 cesaret, sab\u0131r ve uzun u\u011fra\u015flar sonucu ancak bunlar\u0131 elde edebiliyorlar. Bu elde edilen ve geli\u015ftirilen y\u00f6ntemler sayesindedir ki, bilim insanlar\u0131 insanl\u0131\u011fa e\u015fsiz hizmetler sunabilmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsanl\u0131\u011fa bu hizmeti sunan bilim insanlar\u0131m\u0131zdan biri de \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. Halet \u00c7ambel&#8217;dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Halet \u00c7ambel, Ergani&#8217;ye en fazla emek veren bilim insanlar\u0131ndan biridir. O, Ergani&#8217;nin hem T\u00fcrkiye&#8217;de ve hem de D\u00fcnyaca tan\u0131nmas\u0131na, isminin duyulmas\u0131na vesile olmu\u015ftur. Bitmez t\u00fckenmez bir sab\u0131r, gayret ve enerjisiyle yapm\u0131\u015f oldu\u011fu arkeolojik kaz\u0131lar ve kaz\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin yaz\u0131lar nedeniyledir ki, \u00c7ay\u00f6n\u00fc ve Hilar nerdeyse Halet \u00c7ambel ismiyle birlikte an\u0131l\u0131r olmu\u015ftur. Ve yine, \u00c7ay\u00f6n\u00fc kazand\u0131\u011f\u0131 \u00fcn sayesinde, neredeyse, Ergani&#8217;nin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015ftir. Bu nedenle, Halet \u00c7ambel&#8217;e Erganili olmayan, ama Ergani&#8217;ye \u00e7ok emek veren, Ergani&#8217;nin uluslararas\u0131 alanda tan\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir &#8220;Erganili&#8221; diyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Halet \u00c7ambel, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu Tarih\u00f6ncesi Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 kapsam\u0131nda \u00c7ay\u00f6n\u00fc&#8217;nde ba\u015flat\u0131lan arkeolojik kaz\u0131lar\u0131 d\u00fcnyaca me\u015fhur, d\u00fcnya prehistoryas\u0131n\u0131n (tarih \u00f6ncesinin) an\u0131t isimlerinden, Yak\u0131ndo\u011fu arkeolojisinin \u00f6nc\u00fclerinden, Tarih \u00d6ncesi \u0130nsan kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 de\u011ferli Amerikal\u0131 bilim adam\u0131 Prof. Dr. Robert J. Braidwood ve e\u015fi Linda S. Braidwood&#8217;la birlikte ba\u015flamas\u0131 ve yapmas\u0131 Ergani i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir \u015fanst\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ekip sayesinde, \u0130lk K\u00f6y Yerle\u015fimleri ve \u0130lk \u00dcretime Ge\u00e7i\u015f S\u00fcreci Topluluklar\u0131n\u0131n Ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131&#8217;nda \u00f6nemli bilgilere ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>120 bin y\u0131l \u00f6nce bug\u00fcnk\u00fc homo sapiens konumuna y\u00fckselen insan, bu s\u00fcrenin \u00e7ok \u00e7ok uzun bir d\u00f6nemini avc\u0131 ve haz\u0131r yiyecek dev\u015firicisi olarak ge\u00e7irmi\u015ftir. Yani bu uzun s\u00fcrede \u00fcretime katk\u0131s\u0131 olmam\u0131\u015f, yaln\u0131zca t\u00fcketici olarak ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130nsan\u0131n \u00fcretime ba\u015flamas\u0131n\u0131n tarihi yakla\u015f\u0131k olarak M\u00d6. 7000&#8217;ler olarak belirlenmi\u015ftir. Ve arkeolojik bulgular, insan\u0131n yerle\u015fik d\u00fczene ilk kez bu tarihte Ergani \u00c7ay\u00f6n\u00fc Tepesi&#8217;nde (Qot\u00ea Ber \u00c7em&#8217;de) ve yak\u0131n \u00e7evresinde bulunan yerle\u015fim yerinde ge\u00e7ti\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ge\u00e7i\u015fle birlikte, insan\u0131n tar\u0131m \u00fcretimine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hayvanlar\u0131 evcile\u015ftirmeyi ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131; insan\u0131n avc\u0131l\u0131k ve dev\u015firicilikten \u00fcreticili\u011fe ge\u00e7ti\u011fi bu a\u015famaya Tar\u0131m Devrimi ya da isminden esinlenerek Neolitik Devrim olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yerle\u015fik d\u00fczene ge\u00e7me, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fma, yani \u00fcretime ba\u015flama, m\u00fclk edinme ve sava\u015fla elde edilen ganimetlerin sonucu \u00fcr\u00fcnler elde fazla birikince ba\u015fka kabilelerle takas usul\u00fc de\u011fi\u015ftirme yoluna gidilmeye ba\u015fland\u0131. Dolays\u0131yla tar\u0131m devrimi ticaretin de geli\u015fmesinin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturdu. Bizler, bu bilgileri Halet \u00c7ambel ve ekibine ve de sonralar\u0131 benzer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bilim insanlar\u0131na bor\u00e7luyuz.<\/p>\n\n\n\n<p>Halet \u00c7ambel, dost canl\u0131s\u0131d\u0131r, vefal\u0131d\u0131r. O, sadece tarih ve arkeolojiyle de\u011fil, memleket sorunlar\u0131yla u\u011fra\u015f\u0131p cezaevlerinde g\u00fcn sayanlara da ilham ve destek olmu\u015ftur. A\u015fklar\u0131n en g\u00fczelini ya\u015fam\u0131\u015f ve a\u015fk\u0131n\u0131 hep y\u00fcre\u011finde ya\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r. Bir yandan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle Anadolu&#8217;yu kar\u0131\u015f kar\u0131\u015f gezerken, di\u011fer yandan da y\u00fcre\u011finde sevdalar ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Cezaevlerinde hep yolu g\u00f6zlenmi\u015ftir. Cezaevlerinde yatanlar\u0131n dertlerine de \u00e7are olmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f; cezaevindekiler de O&#8217;ndan \u00e7ok \u015fey istemi\u015flerdir: G\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcnlerinde mutlaka gelmesini\u2026 Arkada\u015f\u0131 ve sevgilisi Nail V. \u00c7ak\u0131rhan bir grup arkada\u015f\u0131yla cezaevinde tutuklu olmas\u0131 nedeniyle, g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcnlerini hi\u00e7 ka\u00e7\u0131rmaz. Nail V. \u00c7ak\u0131rhan durmadan kendisine hasret dolu mektuplar yazar. Y\u0131llar sonra, g\u00fcn gelir, 2002&#8217;de T\u00fcrkiye Sosyal Tarih ve Ara\u015ft\u0131rma Vakf\u0131-T\u00dcSTAV bu mektuplar\u0131 bir kitap olarak; \u00dc\u00e7 Hapishaneden Mektuplar CANIM HALET&#8217;\u00c7\u0130\u011e\u0130M ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131nlar. Kitap, Nail V. \u00c7ak\u0131rhan&#8217;n\u0131n, Harbiye, Sultanahmet ve Ayd\u0131n Cezaevlerinden Halet \u00c7ambel&#8217;e yaz\u0131p g\u00f6nderdi\u011fi mektuplardan olu\u015fmaktad\u0131r. Mektuplar; a\u015fka, sevgiye ve \u00f6zleme dair \u015feylerin yan\u0131nda, cezaevi ya\u015fam\u0131na, sosyal sorunlara de\u011finmekte; 1940&#8217;l\u0131, 1950&#8217;li y\u0131llar\u0131n memleket havas\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. Kitab\u0131 bulup okuman\u0131z\u0131 \u00f6neririm.<\/p>\n\n\n\n<p>Hat\u0131rl\u0131yorum, Halet \u00c7ambel 1960&#8217;l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda, uzun olmayan boyuyla, yazl\u0131k \u015fapkas\u0131yla, pantolon ve k\u0131sa kollu ti\u015f\u00f6rt\u00fcyle veya yazl\u0131k montuyla bir &#8220;erkek&#8221; gibi, daha do\u011frusu kendinden emin, korkusuz tav\u0131rlar\u0131yla Ergani i\u00e7ersinde, \u00e7ar\u015f\u0131-pazar gezerdi. Sinemac\u0131 Adil&#8217;in k\u0131rtasiye d\u00fckk\u00e2n\u0131ndan kitap, dergi ve gazeteler al\u0131rd\u0131, k\u0131rtasiye malzemelerini temin ederdi. \u00c7al\u0131\u015fma ve \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na herkes hayrand\u0131. Erganiler O&#8217;na sayg\u0131 g\u00f6sterir ve O&#8217;ndan hep \u00f6vg\u00fcyle s\u00f6z ederlerdi. O, \u00c7ay\u00f6n\u00fc&#8217;n\u00fcn anas\u0131, Ergani&#8217;lerin ise Halet Ablas\u0131yd\u0131. T\u00fcrkiye&#8217;de bir bilim insan\u0131na g\u00f6sterilen ilginin \u00e7ok \u00f6tesinde, gereken sayg\u0131dan fazlas\u0131n\u0131 Halet Hocalar\u0131na g\u00f6sterirlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Halet \u00c7ambel halen \u00c7ay\u00f6n\u00fc&#8217;n\u00fcn Ana&#8217;s\u0131, Erganililerin de Halet Ablas\u0131&#8217;d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Halet \u00c7ambel T\u00fcrkiye&#8217;nin \u00f6nemli bir de\u011feri, bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n y\u00fcz ak\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Mart 2006&#8217;de <strong>Berfin Bahar<\/strong> (Say\u0131: 97) dergisinde,<br>30 Haziran 2006 tarihinde <strong>Ergani Haber<\/strong> gazetesinde,<br>Ocak-Nisan 2007&#8217;de <strong>Yeni \u00c7ABA<\/strong> (Say\u0131: 49-50)&#8217;da yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=bilim\" rel=\"tag\">bilim<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=cayonu\" rel=\"tag\">\u00e7ay\u00f6n\u00fc<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=cezaevleri\" rel=\"tag\">cezaevleri<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ergani\" rel=\"tag\">ergani<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=prof-dr-halet-cambel\" rel=\"tag\">halet \u00e7ambel<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=homo-sapiens\" rel=\"tag\">homo sapiens<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=linda-s-braidwood\" rel=\"tag\">linda s. braidwood<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=nail-v-cakirhan-2\" rel=\"tag\">nail v. \u00e7ak\u0131rhan<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=neolitik-devrim\" rel=\"tag\">Neolitik Devrim<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=qote-ber-cem-3\" rel=\"tag\">qot\u00ea ber \u00e7em<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=prof-dr-robert-j-braidwood\" rel=\"tag\">robert j. braidwood<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=tarim-devrimi\" rel=\"tag\">Tar\u0131m Devrimi<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;\u0130nce d\u00fc\u015f\u00fcnceli bilgin ac\u0131 ilac\u0131 \u015fekerle tatl\u0131 hale getirir&#8221; -Molla Cam\u00ee \u0130nsanlar\u0131 hayvanlardan farkl\u0131 k\u0131lan iki \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi var: Elleri ve beyni. Biz insanlar, kolay\u0131m\u0131za geldi\u011fi i\u00e7in ve al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan olacak ki hep ellerimizi ve \u00e7enemizi kullan\u0131yoruz. Oysa \u00e7ene ve ellerimizin hareketi kadar akl\u0131m\u0131z\u0131 da kullanmam\u0131z laz\u0131m. Bizler, ellerimiz kadar beynimizi de kullanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman veya bunu ba\u015fard\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcde; t\u00fcketti\u011fimizden daha fazla \u00fcretir duruma geliriz, sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7\u00f6zmede ileri ad\u0131mlar atm\u0131\u015f oluruz, insanca ya\u015faman\u0131n maddi ko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f oluruz: \u00d6zg\u00fcr oluruz. Maddeyi harekete ge\u00e7irecek g\u00fc\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcncede sakl\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar, do\u011fa yasalar\u0131n\u0131 tan\u0131yarak, ya\u015fam s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletebilirler. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, do\u011fa yasallar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, nesne ve hareketlerin denetim alt\u0131na<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3901,1064],"tags":[674,489,3988,129,1689,3986,1720,3987,1716,1690,1718,1721],"class_list":["post-6061","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim","category-tarih","tag-bilim","tag-cayonu","tag-cezaevleri","tag-ergani","tag-prof-dr-halet-cambel","tag-homo-sapiens","tag-linda-s-braidwood","tag-nail-v-cakirhan-2","tag-neolitik-devrim","tag-qote-ber-cem-3","tag-prof-dr-robert-j-braidwood","tag-tarim-devrimi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6061"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6062,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6061\/revisions\/6062"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}