Eskiden aile b\u00fcy\u00fcklerimiz i\u015f g\u00fc\u00e7 sahibi olmam\u0131z, \u00f6\u011fretmenlerimiz ise hem i\u015f g\u00fc\u00e7 sahibi olmam\u0131z ve hem de “adam” olmam\u0131z ve dolay\u0131s\u0131yla \u00fclke ve toplum sorunlar\u0131na katk\u0131 sunmam\u0131z i\u00e7in bizlere “okuyun!” derlerdi. Bu yakla\u015f\u0131mlar do\u011fru, ama bana g\u00f6re eksik. Bizler hem “okur” ve hem de “yazar” olmal\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizler yazma gelene\u011finin olmad\u0131\u011f\u0131 bir toplumda ya\u015famaktay\u0131z. Hem K\u00fcrtlerde ve hem de T\u00fcrklerde yazma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok az, hemen hemen yok gibi.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye’nin bir\u00e7ok yerinde oldu\u011fu gibi Ergani’de de insanlar kahvehane, birahane\/meyhane ve cami aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f. Bir \u00fc\u00e7genin i\u00e7ine hapis olmu\u015f. Tamam. Kahvehane de olsun, meyhane de olsun, cami de olsun; bunlara da ihtiya\u00e7 var, ama bizlerin bunlardan daha \u00e7ok okumaya ve yazmaya ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bu \u00fc\u00e7genin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmal\u0131y\u0131z. E\u011fitimin, okuman\u0131n, yazman\u0131n \u00f6nemini kavramal\u0131y\u0131z. Hatta sadece okuman\u0131n tek ba\u015f\u0131na yeterli olmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Hem “okur” hem de “yazar” olmad\u0131k\u00e7a, \u00e7a\u011fda\u015f toplumlar aras\u0131nda sayg\u0131n, onurlu bir yer edinemeyiz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn fazla kitap okunmamas\u0131n\u0131n bir\u00e7ok nedeni oldu\u011fu s\u00f6ylenmektedir. Kitap pahal\u0131, zaman\u0131m yok vs\u2026 Bunlar bahane, i\u015fin kolay\u0131na ka\u00e7\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc insano\u011flu S\u00fcredurum Yasas\u0131 gere\u011fi tembelli\u011fe yatk\u0131nd\u0131r. Dijital, g\u00f6rsel izlenceler, TV, DVD, CD, internet ve cep telefonundan sunulan\u0131 izlemek insanlara daha rahat geliyor. \u00dcstelik bu cihazlar her ortamda bulunmakta ve insanlara hitap etmektedirler. Ne olursa olsun, TV’lerde dizi izlemek veya e\u011flence programlar\u0131yla e\u011flenmek, yani “vakit \u00f6ld\u00fcrmek” kitap okumaman\u0131n gerek\u00e7esi olmamal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, bir \u015fi\u015fe viskiye 100 milyon verenlerin, bir kitaba 10 milyonu \u00e7ok g\u00f6rmeleri veya kahvelerde saatlerce oyun oynayanlar\u0131n, “hi\u00e7 zaman\u0131m yok” demeleri inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131ktan \u00e7ok uzakt\u0131r. Sorun daha derinlerde yatmaktad\u0131r bence\u2026<\/p>\n\n\n\n
Birincisi, belleklere kitap d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ve “tek kitap” yeterlidir d\u00fc\u015f\u00fcncesi kodlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kuran, “oku” diye ba\u015flar. Bu “oku”ma, sadece Kuran’\u0131 m\u0131 okumakt\u0131r? Allah, Kuran’da; “Cahillerden y\u00fcz \u00e7evir” (A’r\u00e2f\/199), “Sak\u0131n cahillerden olma!” (E’n\u00e2m\/35), “Ben sana cahillerden olmaman\u0131 tavsiye ederim” (H\u00fbd\/46) diye buyurmu\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n; \u0130sl\u00e2m bilgini \u0130bni Haldun, Mukaddime adl\u0131 eserinde ilgin\u00e7 ve \u00fczerinde \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir olay anlat\u0131r. Bahsi ge\u00e7en yanl\u0131\u015f tutum halen de \u0130sl\u00e2m \u00c2lemi’nde egemen bir anlay\u0131\u015f olarak etkisini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. \u0130bni Haldun: “\u0130sl\u00e2mlar Fars’\u0131 fethettikten sonra bir\u00e7ok eser ve kitaplar buldular. Ordunun ba\u015fkomutan\u0131 olan Saad bin Vakkas, M\u00fcsl\u00fcmanlar faydalans\u0131nlar diye, bu kitaplar\u0131 g\u00f6t\u00fcrmek \u00fczere Halife \u00d6mer bin Hattab’a mektup yazarak m\u00fcsaadesini istedi\u011finde, \u00d6mer; ‘Bu kitaplar\u0131 suya veyahut ate\u015fe at\u0131n\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc Fars’lar\u0131n bu kitaplar\u0131 hidayet yolunu g\u00f6steren ilimleri i\u00e7ine al\u0131yorsa, Y\u00fcce Tanr\u0131 pek m\u00fckemmel olarak bize hidayet yolunu g\u00f6stermi\u015f, insanlar\u0131 azg\u0131nl\u0131\u011fa sevkeden bilgileri i\u00e7ine al\u0131yorsa, Tanr\u0131 bizi bundan korumu\u015f olur’ diye cevap verdi. Bu suretle Fars’lar\u0131n ilimleri bize ula\u015fmadan kayboldu” diye yazmaktad\u0131r. K\u0131saca, “tek kitap”, yani Kuran bize yeter deniyor ve bu nedenle \u0130bni Haldun, Hz. \u00d6mer i\u00e7in, “Tanr\u0131 onu yarg\u0131las\u0131n” diyor (MEB Yay\u0131nlar\u0131, s: 570).<\/p>\n\n\n\n
\u0130kincisi, 12 Mart ve 12 Eyl\u00fcl rejimleri ile bu rejimlerin kuyruklar\u0131 y\u0131llarca kitap d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131lar. Kitaplar toplat\u0131ld\u0131, kitaplar yak\u0131ld\u0131, kitaplar silahlarla, bombalarla birlikte su\u00e7 unsuruymu\u015f gibi g\u00f6sterildi. \u0130\u015fyerinde, evinde, \u00fczerinde kitap bulunanlar i\u015fkence g\u00f6rd\u00fc, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131, ceza ald\u0131. \u0130nsanlar korkudan ve can g\u00fcvenlikleri i\u00e7in kendi ev ve k\u00fct\u00fcphanelerinde bulunan kitaplar\u0131 sobalarda, kaloriferlerde ve banyo kazanlar\u0131nda yakt\u0131lar. Bu bask\u0131lar\u0131n sonucunda toplum b\u00fcy\u00fck bir sars\u0131nt\u0131 ge\u00e7irdi, erozyona u\u011frad\u0131. Depolitize oldu. “Televoleci” bir k\u00fclt\u00fcr egemen oldu. Okumayan, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen bir toplumun temelleri at\u0131ld\u0131. \u0130nsanlar insan\u00ee, ahlak\u00ee, din\u00ee ve politik de\u011ferlerini yitirdi. G\u00fc\u00e7 ve para her \u015feye kadir; korku egemen olmaya ba\u015flad\u0131. Daha birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce bir “kamu” g\u00fcvenlik g\u00f6revlisinin a\u011fz\u0131ndan \u015funa tan\u0131k olmad\u0131k m\u0131: “Adam iki kitap okumu\u015f diye d\u00f6vemiyoruz \u2026”<\/p>\n\n\n\n
Bu a\u00e7\u0131klama, ayd\u0131n ve kitap d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil de nedir?<\/p>\n\n\n\n
Tabi\u00ee ki gelinen nokta i\u00e7ler ac\u0131s\u0131. Okuma ve kitapla ilgili farkl\u0131 \u00fclkeleri T\u00fcrkiye ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rsak uygarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n koordinatlar\u0131n\u0131 da g\u00f6rm\u00fc\u015f oluruz. 20 A\u011fustos 2005 tarihli H\u00fcrriyet gazetesinde Yal\u00e7\u0131n Do\u011fan’\u0131n aktard\u0131\u011f\u0131 bilgiler bu bak\u0131mdan \u00e7ok \u00f6nemli. Verilen bu verilerle, bir Bat\u0131l\u0131 \u00fclkenin yan\u0131nda bir de Asya \u00fclkelerinden bir iki \u00f6rnek vererek durumun vahametini g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
Kitap okumak i\u00e7in ayr\u0131lan zaman:<\/em><\/strong> Bir T.C. vatanda\u015f\u0131n\u0131n ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131n Norve\u00e7li 300 kat\u0131n\u0131, Japon 86 kat\u0131n\u0131 ay\u0131r\u0131yor. D\u00fcnya ortalamas\u0131, bizim ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman\u0131n \u00fc\u00e7 kat\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen kitap say\u0131s\u0131:<\/strong><\/em> \u0130srail’de 1169 ki\u015fiye bir kitap, Almanya’da 1022 ki\u015fiye bir kitap, Japonya’da 622 ki\u015fiye bir kitap d\u00fc\u015ferken T\u00fcrkiye’de ise 10.600 ki\u015fiye bir kitap d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Ders kitaplar\u0131nda kavram say\u0131s\u0131:<\/strong><\/em> Amerika’da ders kitaplar\u0131nda 71.618 kavram var. Japonya’da 44.224, \u0130talya’da 31.762, Suudi Arabistan’da 13.567 kavram var. T\u00fcrkiye’de ise ders kitaplar\u0131ndaki kavram say\u0131s\u0131 7.260. Oysa bak\u0131n, bundan yakla\u015f\u0131k 600 y\u0131l \u00f6nce, Musevi bilim adam\u0131 Yehutla ben Tibbon, o\u011flu Samuil’e sand\u0131klar dolusu (alt\u0131n de\u011fil!) kitap b\u0131rakm\u0131\u015f ve O’na vasiyetnamesinde de ne tembihte bulunmu\u015f:<\/p>\n\n\n\n “Sana b\u00fcy\u00fck bir kitapl\u0131k b\u0131rak\u0131yorum. Onu d\u00fczg\u00fcn tut. Dolaplardaki kitaplar\u0131n bir listesini yap, her kitab\u0131 gerekli dolaba koy. Raflar\u0131 g\u00fczelce perdele, kitaplar\u0131 tavandan akan sulardan, farelerden ve her \u00e7e\u015fit zararl\u0131 \u015feylerden koru, \u00e7\u00fcnk\u00fc kitap en b\u00fcy\u00fck servetin, en iyi dostundur. Kitap dolu bir kitapl\u0131k, bir bilim adam\u0131na en g\u00fczel bir bah\u00e7eden daha g\u00fczeldir.”<\/em><\/p>\n\n\n\n Bu sat\u0131rlar\u0131 okuyunca, d\u00fcnyada her alanda Yahudi bilim adamlar\u0131n\u0131n neden \u00e7ok fazla oldu\u011funu, “bir avu\u00e7” \u0130sraillinin \u00e7\u00f6lde nas\u0131l harikalar yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bununla birlikte; \u00fclkece, say\u0131ca, n\u00fcfus\u00e7a, petrolden dolay\u0131 zenginlik\u00e7e, ayr\u0131ca \u015feyh ve evliyalar bak\u0131m\u0131ndan maneviyat\u00e7a kendisinden \u00e7ok \u00fcst\u00fcn olan Araplara neden kan kusturdu\u011funu anlam\u0131\u015f olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Kitaba harcanan para az, kitap okumaya hi\u00e7 zaman ayr\u0131lm\u0131yor, ki\u015fi ba\u015f\u0131na kitap say\u0131s\u0131 \u00e7ok \u00e7ok az, ders kitaplar\u0131ndaki kavram say\u0131s\u0131 eksik olan bir \u00fclkenin ufku, teknolojisi, bilimi, sanat\u0131, insanlar\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck ili\u015fkileri ne kadar m\u00fckemmel olur? Takdirlerinize b\u0131rak\u0131yorum\u2026 14 Ekim 2005 Eskiden aile b\u00fcy\u00fcklerimiz i\u015f g\u00fc\u00e7 sahibi olmam\u0131z, \u00f6\u011fretmenlerimiz ise hem i\u015f g\u00fc\u00e7 sahibi olmam\u0131z ve hem de “adam” olmam\u0131z ve dolay\u0131s\u0131yla \u00fclke ve toplum sorunlar\u0131na katk\u0131 sunmam\u0131z i\u00e7in bizlere “okuyun!” derlerdi. Bu yakla\u015f\u0131mlar do\u011fru, ama bana g\u00f6re eksik. Bizler hem “okur” ve hem de “yazar” olmal\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizler yazma gelene\u011finin olmad\u0131\u011f\u0131 bir toplumda ya\u015famaktay\u0131z. Hem K\u00fcrtlerde ve hem de T\u00fcrklerde yazma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok az, hemen hemen yok gibi. T\u00fcrkiye’nin bir\u00e7ok yerinde oldu\u011fu gibi Ergani’de de insanlar kahvehane, birahane\/meyhane ve cami aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f. Bir \u00fc\u00e7genin i\u00e7ine hapis olmu\u015f. Tamam. Kahvehane de olsun, meyhane de olsun, cami de olsun; bunlara da ihtiya\u00e7<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1197],"tags":[142,3889,3196,3890,3885,3888,3882,3884,3883,3887,3886],"class_list":["post-5982","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur","tag-12-eylul","tag-12-mart","tag-av-vecdi-subasi","tag-hz-omer","tag-ibni-haldun","tag-kuran-2","tag-oku","tag-okumaya-karsi-ilgisizlik","tag-okur","tag-suredurum-yasasi","tag-yazar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5982","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5982"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5982\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5984,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5982\/revisions\/5984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5982"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5982"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5982"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ki\u015fi ba\u015f\u0131na y\u0131lda kitaba harcanan para:<\/em> <\/strong>Bir Norve\u00e7li y\u0131lda 100 dolar\u0131n\u0131 kitaba harcarken, bir G\u00fcney Koreli 39 dolar, T.C. vatanda\u015f\u0131 bir ki\u015fi ise y\u0131lda 45 cent (yakla\u015f\u0131k yar\u0131m dolar) harc\u0131yor. D\u00fcnya ortalamas\u0131 1,3 dolard\u0131r. Yani d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7ok alt\u0131nday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
***
Okuyan\u0131m\u0131z olmasa da, \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr yazanlar\u0131m\u0131z\/yazarlar\u0131m\u0131z var. Av. Vecdi Suba\u015f\u0131 karde\u015fimiz de bunlardan biridir. Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Diyar\u0131ma Gidilecek Zamand\u0131r<\/strong> \u015fiir kitab\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Kendisini kutlar\u0131m. Ayr\u0131ca bizlere “Sen,\/Sevincim, seve seve ko\u015ftu\u011fum kerpi\u00e7 evim’din\/ Z\u00fclk\u00fcf’\u00fcm, Abbas’\u0131m, Eminim’din\/Makam \u00e7arps\u0131n ki,\/ERGAN\u0130 YEM\u0130N\u0130M’din”<\/em> dizeleri gibi \u00f6zlem dolu, Ergani ile ilgili g\u00fczel \u015fiirler yazd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde te\u015fekk\u00fcr eder ve ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 dilerim.<\/p>\n\n\n\n
Ergani Haber Gazetesi<\/strong><\/p>\n\n\n