Tarih kitaplar\u0131 nedense hep sultanlar\u0131, padi\u015fahlar\u0131, beyleri ve pa\u015falar\u0131 anlat\u0131r. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’n\u0131 da T\u00fcrk kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 olarak anlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ben, bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak kendileri hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey duydu\u011fum insanlar\u0131; kan\u0131yla can\u0131yla cephelerde sava\u015fm\u0131\u015f, ama tarihleri, hik\u00e2yeleri yaz\u0131lmam\u0131\u015flar\u0131: \u0130brahimleri, Seferleri, Recepleri, H\u00fcseyinleri, \u00d6merleri, Cemalleri, Kamberleri anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n hik\u00e2yesi, bir anlamda Ergani’nin, Anadolu’nun, K\u00fcrt ve T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n hik\u00e2yesidir.<\/p>\n\n\n\n
“Seferberlik” ilan olunca, yediden yetmi\u015fe, Anadolu’nun d\u00f6rt bir yan\u0131ndan sava\u015fmak i\u00e7in askerler toplan\u0131r; ad\u0131 san\u0131 duyulmad\u0131k cephelere g\u00f6nderilir. T\u00fcm cephelerde insan k\u0131r\u0131m\u0131 ya\u015fan\u0131r. \u00d6lenlerin yerine yeni askerler istenir\u2026 Binlerce insan cephelere gider!<\/p>\n\n\n\n
O g\u00fcnler, zor g\u00fcnlerdi. Gidenler, \u00e7ok zor g\u00fcnler ya\u015fad\u0131lar. Bedeli a\u011f\u0131r olsa da sava\u015fmak zorundayd\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc ate\u015f \u00e7emberindeydiler: D\u00fcnya kazan olmu\u015f kayn\u0131yordu!<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fte o u\u011fursuz g\u00fcnlere ili\u015fkin tarihe d\u00fc\u015f\u00fclen ufak bir not: Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda, Cemal Pa\u015fa’n\u0131n Suriye’deki kararg\u00e2h\u0131nda g\u00f6revli olan Falih R\u0131fk\u0131 Atay, yenilgi sonras\u0131 Suriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, Anadolu’nun \u0131ss\u0131z bir tren istasyonunda “Ahmed’imi g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc?” diye soran bir annenin peri\u015fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Anadolu insan\u0131n\u0131n hayat\u0131yla nas\u0131l kumar oynand\u0131\u011f\u0131n\u0131 Zeytinda\u011f\u0131 kitab\u0131nda \u00e7ok g\u00fczel anlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu annenin o\u011flu gibi binlerce o\u011ful sava\u015fta k\u0131r\u0131ld\u0131!<\/p>\n\n\n\n
Dedelerimizden Sofibekir Mehmed’in b\u00fcy\u00fck o\u011flu \u00d6mer de sava\u015fa gidip d\u00f6nmeyen binlerceden biridir. \u00d6mer, Seferberlikle sava\u015fa gitti. Ama geri gelmedi\u2026 gelemedi. Nereye gitti, nerelerde sava\u015ft\u0131, ba\u015f\u0131na neler geldi bilen yok. Ne oldu\u011fu bilinmiyor; \u00f6ld\u00fc m\u00fc, esir mi al\u0131nd\u0131, kay\u0131p m\u0131 oldu?..<\/p>\n\n\n\n
Gidenlerin her birinin ya\u015fam\u0131 hazin bir \u00f6yk\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Ergani’den seferberli\u011fe, sava\u015fa gidenler ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131. Dicle \u00dcniversitesi tarih b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011frencileri, Askerlik \u015eubesi’yle i\u015fbirli\u011fi yaparak bunu \u00e7ok rahat yapabilirler: \u00d6zellikle Erganili \u00f6\u011frenciler. Ka\u00e7 ki\u015fi sava\u015fa kat\u0131ld\u0131, ka\u00e7\u0131 d\u00f6nd\u00fc, ka\u00e7\u0131 \u015fehit oldu, ka\u00e7\u0131n\u0131n ak\u0131beti me\u00e7hul kald\u0131, geri d\u00f6nenlerden ka\u00e7\u0131 k\u00f6r, topal, sakat d\u00f6nd\u00fc? vs\u2026<\/p>\n\n\n\n
Diyarbak\u0131r’da Valilik kar\u015f\u0131s\u0131ndaki An\u0131tpark’ta Ergani’den sava\u015fa kat\u0131lan gazilerin eksikte olsa, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ismi an\u0131ta \u00e7ak\u0131l\u0131 pl\u00e2ketlerde bulunmaktad\u0131r. Listedeki eksiklik giderilmelidir.
***
Ergani’de g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, Osmanl\u0131lardan kalan hi\u00e7bir miras yoktur: G\u00f6zya\u015f\u0131 ve ac\u0131 hari\u00e7!<\/p>\n\n\n\n
1914’te, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ad\u0131yla ba\u015flayan sava\u015fta Almanya ve Osmanl\u0131lar yenildi. Bu yenilginin ard\u0131ndan, Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kay\u0131p etti ve bir k\u0131sm\u0131 da i\u015fgal edildi. Ergani (ve Diyarbak\u0131r) kay\u0131p edilen topraklar i\u00e7inde olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, i\u015fgal edilen yerler aras\u0131nda da de\u011fildi. Bu nedenle bire bir i\u015fgalin ac\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ekmedi, ama y\u00fczlerce fidan gibi gen\u00e7 evlatlar\u0131n\u0131 bu sava\u015flarda yitirdi. Seferberlikle ba\u015flayan Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’na ve bu sava\u015f\u0131n bitimiyle ba\u015flayan Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’na y\u00fczlerce Erganili kat\u0131ld\u0131 ve bunlar t\u00fcm cephelerde aslanlar gibi sava\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc bu durumu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. “K\u00fcrtlerin k\u00f6t\u00fc sava\u015ft\u0131klar\u0131 konusunda ileri s\u00fcr\u00fclen iddia do\u011fru de\u011fildir. Ayn\u0131 ama\u00e7la ve ayn\u0131 dile\u011fe ula\u015fma yolunda K\u00fcrtler gerek D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda gerekse Ulusal kurtulu\u015f sava\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir sadakatle sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131r” der. (M. Cemil Bilsel, Lozan, Cilt II, Sosyal Yay\u0131nlar\u0131, s. 221.<\/em>)<\/p>\n\n\n\n Diyarbak\u0131r ve Ergani’den y\u00fczlerce, binlerce insan g\u00f6n\u00fcll\u00fc, ama daha \u00e7ok emir gere\u011fi bu sava\u015flara kat\u0131ld\u0131. Kimisi \u015fehit, kimisi gazi ve kimisinin de ne oldu\u011fu dahi bilinmedi, kayboldu. Bizler bu \u015fehitlere, bu gazilere ve de kay\u0131plara \u00e7ok \u015fey bor\u00e7luyuz. Yurdumuzu ger\u00e7ek anlamda sevdi\u011fimizde; sosyal, siyasal, ekonomik ve teknolojik geli\u015fmi\u015fli\u011fimizi tamamlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; \u00e7a\u011fda\u015f toplumlar aras\u0131nda onurluca yerimizi ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu vefa borcumuzu ancak yerine getirmi\u015f oluruz.<\/p>\n\n\n\n Kimse kalk\u0131p ve de \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k yaparak, “T\u00fcrkiye T\u00fcrklerindir” demesin!<\/p>\n\n\n\n Bu \u00fclke i\u00e7in, K\u00fcrtler de en az T\u00fcrkler kadar kanlar\u0131n\u0131, canlar\u0131n\u0131 vermi\u015flerdir. T\u00fcrk\u00fc, K\u00fcrd\u00fc, herkes bu Cumhuriyet’in kurulu\u015funa katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bir bilen var m\u0131: Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun yenilgisini haz\u0131rlayan Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’na Ergani’den acaba ka\u00e7 ki\u015fi askere g\u00f6nderildi? Bu gidenlerin ka\u00e7\u0131 d\u00f6nd\u00fc, ka\u00e7\u0131 esir d\u00fc\u015ft\u00fc, ka\u00e7\u0131 kayboldu, ka\u00e7\u0131 yaraland\u0131 ve ka\u00e7\u0131 \u00f6ld\u00fc? Yine, bu D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 yenilgisinin ard\u0131ndan, verilen Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’na ka\u00e7 Erganili kat\u0131ld\u0131? Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’na kat\u0131lanlar\u0131n ka\u00e7\u0131 esir d\u00fc\u015ft\u00fc, ka\u00e7\u0131 kayboldu, ka\u00e7\u0131 yaraland\u0131, ka\u00e7\u0131 \u00f6ld\u00fc ve ka\u00e7\u0131 geri d\u00f6nebildi?<\/p>\n\n\n\n Hani, usta \u015fairlerimiz Ahmet Arif soruyor ya: “\u00dcsk\u00fcdar’dan bu yan lo kimin yurdu!” diye.<\/p>\n\n\n\n Sorulan soruya verece\u011fimiz do\u011fru yan\u0131t, bizi do\u011fru sonuca g\u00f6t\u00fcrecektir; bize, bu yurdun kimin yurdu oldu\u011funu daha net g\u00f6sterecektir!<\/p>\n\n\n\n Ger\u00e7i bu yurt, bu vatan sonradan bizleri, yani Do\u011fulular\u0131, K\u00fcrtleri, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 ve devrimcileri, kom\u00fcnistleri sevmese de; bizler yurdumuzu, vatan\u0131m\u0131z\u0131 sevmeme gibi bir l\u00fcks i\u00e7erisine d\u00fc\u015fmedik. “Evlatlar\u0131n\u0131 sevmeyen vatan sevilmeyen vatand\u0131r” diyen Suriyeli yazar ve \u015fair Adonis El-Akra’n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerine sadece sayg\u0131 duyduk.<\/p>\n\n\n\n 12 A\u011fustos 2005 Tarih kitaplar\u0131 nedense hep sultanlar\u0131, padi\u015fahlar\u0131, beyleri ve pa\u015falar\u0131 anlat\u0131r. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’n\u0131 da T\u00fcrk kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 olarak anlat\u0131r. Ben, bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak kendileri hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey duydu\u011fum insanlar\u0131; kan\u0131yla can\u0131yla cephelerde sava\u015fm\u0131\u015f, ama tarihleri, hik\u00e2yeleri yaz\u0131lmam\u0131\u015flar\u0131: \u0130brahimleri, Seferleri, Recepleri, H\u00fcseyinleri, \u00d6merleri, Cemalleri, Kamberleri anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n hik\u00e2yesi, bir anlamda Ergani’nin, Anadolu’nun, K\u00fcrt ve T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n hik\u00e2yesidir. “Seferberlik” ilan olunca, yediden yetmi\u015fe, Anadolu’nun d\u00f6rt bir yan\u0131ndan sava\u015fmak i\u00e7in askerler toplan\u0131r; ad\u0131 san\u0131 duyulmad\u0131k cephelere g\u00f6nderilir. T\u00fcm cephelerde insan k\u0131r\u0131m\u0131 ya\u015fan\u0131r. \u00d6lenlerin yerine yeni askerler istenir\u2026 Binlerce insan cephelere gider! O g\u00fcnler, zor g\u00fcnlerdi. Gidenler, \u00e7ok zor g\u00fcnler ya\u015fad\u0131lar. Bedeli a\u011f\u0131r<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1064],"tags":[3829,3827,3833,2973,115,129,3831,3825,3832,3830,3828,3826],"class_list":["post-5961","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","tag-3829","tag-30-agustos","tag-adonis-el-akra","tag-ahmet-arif","tag-diyarbakir","tag-ergani","tag-falih-rifki-atay","tag-ismet-inonu","tag-kurtulus-savasi","tag-lozan","tag-sofibekir-mehmed","tag-zeytindagi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5961"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5961\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5963,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5961\/revisions\/5963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ergani Haber Gazetesi<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n