{"id":5959,"date":"2005-10-21T21:03:00","date_gmt":"2005-10-21T21:03:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5959"},"modified":"2023-07-01T12:11:29","modified_gmt":"2023-07-01T12:11:29","slug":"abd-ve-genisletilmis-ortadogu-projesi-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5959","title":{"rendered":"ABD ve Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi (1)"},"content":{"rendered":"\n<p>D\u00fcnyada ve b\u00f6lgemizde \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fmeler ya\u015fanmakta.<\/p>\n\n\n\n<p>Amerika Birle\u015fik Devletleri, bu geli\u015fmelerin ba\u015f akt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Geli\u015fmelerin h\u0131z\u0131, kapsam\u0131 ve zaman\u0131 ABD&#8217;ce tasarlanm\u0131\u015f ve &#8220;<strong><em>Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika Projesi GOP<\/em><\/strong>&#8220;la belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu geli\u015fmelerin ana nedeni petrol m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n\n\n\n<p>Olaylara petrol a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde petrol\u00fcn stratejik \u00f6neminin hi\u00e7 azalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve giderek artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gelece\u011fin b\u00fcy\u00fck bir sorunu olarak da ortada durdu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. G\u00fcnde 80 milyon varil petrol t\u00fcketen d\u00fcnyam\u0131z\u0131n 20 y\u0131l sonraki t\u00fcketiminin g\u00fcnde 120 milyon varili bulaca\u011f\u0131 bildiriliyor. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn petrol kaynaklar\u0131, b\u00f6ylesine artarak b\u00fcy\u00fcyen ihtiyac\u0131 ne zamana kadar kar\u015f\u0131layabilir?<\/p>\n\n\n\n<p>Yoksa ABD bu projeyle d\u00fcnyay\u0131 denetim alt\u0131na m\u0131 almak istiyor?<\/p>\n\n\n\n<p>Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika Projesi&#8217;nin kapsad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafya, Fas&#8217;tan ba\u015flay\u0131p \u00c7in s\u0131n\u0131r\u0131na kadar gidiyor. Bu alan\u0131n i\u00e7ine giren Ortado\u011fu, Hazar Denizi Havzas\u0131, G\u00fcney Kafkasya ve Orta Asya&#8217;da d\u00fcnya petrol kaynaklar\u0131n\u0131n y\u00fczde 69&#8217;u bulunuyor. Bat\u0131 ve Kuzey Afrika&#8217;daki yataklarla birlikte bu oran y\u00fczde 80 dolay\u0131na ula\u015f\u0131yor. \u00d6yleyse bu proje, Avrupa Birli\u011fi, Japonya ve \u00c7in&#8217;deki t\u00fcketim art\u0131\u015f\u0131n\u0131n gelecek 20 y\u0131lda en az 10 kat olaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutan ABD&#8217;nin, 22 \u00fclkenin bulundu\u011fu bu b\u00fcy\u00fck b\u00f6lgeyi, ba\u015fka bir ifadeyle &#8220;D\u00fcnya Enerji Kaynaklar\u0131 Ku\u015fa\u011f\u0131&#8221;n\u0131 denetim alt\u0131na alma giri\u015fimi midir?<\/p>\n\n\n\n<p>Benzer sorulara yan\u0131t ararken, ABD&#8217;nin bug\u00fcnk\u00fc durumunu da irdelemenin gereklili\u011fine inan\u0131yorum. \u00d6nce, d\u00fcnyada bir &#8220;s\u00fcper veya hiper g\u00fc\u00e7&#8221; olman\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m. Bu konuda, esas itibar\u0131yla, \u00fc\u00e7 temel kriter gerekmektedir. Bunlar:<br>1. Ekonomik \u00fcst\u00fcnl\u00fck,<br>2. Ekonomik g\u00fc\u00e7le olu\u015fturulan asker\u00ee \u00fcst\u00fcnl\u00fck,<br>3. Ekonomik ve asker\u00ee \u00fcst\u00fcnl\u00fckten g\u00fc\u00e7 alan siyas\u00ee \u00fcst\u00fcnl\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ABD, d\u00fcnya \u00fcretiminin y\u00fczde 26&#8217;s\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na olu\u015fturan, d\u00fcnya t\u00fcketiminin y\u00fczde 28&#8217;ini kullanan, ger\u00e7ek bir &#8220;ekonomik dev&#8221;dir. Yine ABD, bu ekonomik g\u00fcce dayanarak, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck &#8220;askeri g\u00fcc\u00fc&#8221;n\u00fc olu\u015fturmu\u015f durumdad\u0131r. Bug\u00fcn d\u00fcnyadaki 200&#8217;e yak\u0131n devletin y\u0131ll\u0131k savunma harcamalar\u0131n\u0131n toplam\u0131 yakla\u015f\u0131k 750 milyar dolard\u0131r. ABD&#8217;nin 2004 savunma b\u00fct\u00e7esi ise, tek ba\u015f\u0131na 435,5 milyar dolar. ABD, i\u015fte b\u00f6ylesine \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ekonomik ve asker\u00ee g\u00fcc\u00fc arkas\u0131na alm\u0131\u015f y\u00fcr\u00fcyen bir &#8220;siyasi g\u00fc\u00e7&#8221;t\u00fcr: Hem de tek ger\u00e7ek &#8220;hiper g\u00fc\u00e7&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Stratejinin temel kurallar\u0131ndand\u0131r: &#8220;Bir g\u00fc\u00e7 olu\u015fturdu\u011funuzda, o g\u00fc\u00e7 sizi, kendisini kullanmaya zorlar.&#8221; Madelenie Albright, bunu \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r: &#8220;ABD, mademki bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ordu olu\u015fturdu, onu gerekti\u011fi \u015fekilde kullanmas\u0131 do\u011fald\u0131r.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7ta, bu d\u00fc\u015f\u00fcnce bir grup &#8220;g\u00fc\u00e7l\u00fc&#8221; Amerikal\u0131da \u015fu inanc\u0131 olu\u015fturdu: &#8220;Mademki en g\u00fc\u00e7l\u00fc biziz, o zaman her \u015fey bizim hakk\u0131m\u0131zd\u0131r.&#8221; Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7, 1990&#8217;da Sovyetler Birli\u011fi&#8217;nin da\u011f\u0131lmas\u0131 ile tam bir uygulama f\u0131rsat\u0131n\u0131 yakalad\u0131. Bu durum, 1991&#8217;de ba\u015flay\u0131p 1997&#8217;de kristalize olan &#8220;XXI.yy.&#8217;\u0131 Amerikan Y\u00fczy\u0131l\u0131 Yapmak Projesi&#8221;ni uygulamaya konulmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu &#8220;g\u00fc\u00e7l\u00fc&#8221; Amerikal\u0131lar 2000 y\u0131l\u0131 se\u00e7imlerinde arad\u0131klar\u0131 siyasi arac\u0131 buldular ve s\u00f6z konusu projeden yeni bir doktrin olu\u015fturdular. Ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bu doktrin; &#8220;Hedef \u00fclkeleri, tehdit yetene\u011fi kazanmadan vur&#8221; olarak sloganla\u015fan \u015fu d\u00f6rt amaca y\u00f6neliktir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 ABD askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, gerekti\u011finde n\u00fckleer silah kullanmak da d\u00e2hil hedeflerin ele ge\u00e7irilmesinde kullan\u0131lmas\u0131,<br>\u2022 Herhangi bir uluslararas\u0131 anla\u015fma veya uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn Washington&#8217;un kararlar\u0131n\u0131n reddi,<br>\u2022 Herhangi bir stratejik rakibin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131, her yola ba\u015fvurarak engellemek,<br>\u2022 ABD&#8217;nin siyasal \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in, asker\u00ee ve siyas\u00ee g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde, ortaya koymak.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler, sadece dok\u00fcmanlarda kalmam\u0131\u015f, bizzat Ba\u015fkan Bush taraf\u0131ndan da a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015ftir. 26 \u015eubat 2002&#8217;de Washington&#8217;da elit bir toplulu\u011fa bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemi\u015ftir: &#8220;Tarihin geri kalan\u0131, bizim taraf\u0131m\u0131zdan yaz\u0131lacakt\u0131r.&#8221; Yine, ayn\u0131 y\u0131l\u0131n Haziran ay\u0131nda West Point&#8217;te ABD Kara Harp Okulu&#8217;nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada da: &#8220;Amerika, pazarl\u0131\u011fa tabi olmayan ve gerekleri t\u00fcm insanl\u0131kla \u00f6rt\u00fc\u015fen, tart\u0131\u015fmas\u0131z ahlaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin y\u00f6nlendirdi\u011fi ilahi bir ulustur.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu beyanlara ilave olarak, daha anlaml\u0131 ve objektif bir tan\u0131mlama Bush&#8217;un G\u00fcvenlik Dan\u0131\u015fman\u0131 Condoleezza Rice taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Temmuz 2003&#8217;te Washington Post&#8217;taki bir makalesinde, niyet ve maksatlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmi\u015ftir: &#8220;Fas&#8217;tan \u00c7in s\u0131n\u0131r\u0131na kadar, 22 \u00fclkenin siyasi ve ekonomik co\u011frafyas\u0131n\u0131 yeniden d\u00fczenleyece\u011fiz.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu beyan ve a\u00e7\u0131klamalar, Amerika&#8217;n\u0131n niyet, ama\u00e7, stratejisini \u00e7ok iyi a\u00e7\u0131klamakta ve nas\u0131l bir gelecek tasarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca, burada ak\u0131lda tutmam\u0131z gereken bir \u015fey de, Fas&#8217;tan \u00c7in s\u0131n\u0131r\u0131na kadar \u00fclkelerin siyasi ve ekonomik co\u011frafyas\u0131 yeniden d\u00fczenlenirken, bu d\u00fczenlemenin &#8220;kilit ta\u015f\u0131&#8221;n\u0131 &#8220;Kuzey Irak&#8221;\u0131n veya ba\u015fka bir ifadeyle &#8220;G\u00fcney K\u00fcrdistan&#8221;\u0131n ve daha geni\u015f anlam\u0131yla da K\u00fcrtlerin olu\u015fturaca\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Devam\u0131 haftaya\u2026)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131: <a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5957\" data-type=\"post\" data-id=\"5957\">ABD ve Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi (2)<\/a><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p><strong><em>21 Ekim 2005<br>Ergani Haber Gazetesi<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=abd\" rel=\"tag\">abd<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=askeri-ustunluk\" rel=\"tag\">asker\u00ee \u00fcst\u00fcnl\u00fck<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=condoleezza-rice\" rel=\"tag\">condoleezza rice<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ekonomik-ustunluk\" rel=\"tag\">ekonomik \u00fcst\u00fcnl\u00fck<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=genisletilmis-ortadogu-projesi\" rel=\"tag\">geni\u015fletilmi\u015f ortado\u011fu projesi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=gop\" rel=\"tag\">gop<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=guney-kurdistan\" rel=\"tag\">g\u00fcney k\u00fcrdistan<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=kilit-tasi\" rel=\"tag\">kilit ta\u015f\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=madelenie-albright\" rel=\"tag\">madelenie albright<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=siyasi-ustunluk\" rel=\"tag\">siyas\u00ee \u00fcst\u00fcnl\u00fck<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=sovyetler-birligi\" rel=\"tag\">sovyetler birli\u011fi<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada ve b\u00f6lgemizde \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fmeler ya\u015fanmakta. Amerika Birle\u015fik Devletleri, bu geli\u015fmelerin ba\u015f akt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Geli\u015fmelerin h\u0131z\u0131, kapsam\u0131 ve zaman\u0131 ABD&#8217;ce tasarlanm\u0131\u015f ve &#8220;Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika Projesi GOP&#8220;la belirlenmi\u015ftir. Bu geli\u015fmelerin ana nedeni petrol m\u00fcd\u00fcr? Olaylara petrol a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde petrol\u00fcn stratejik \u00f6neminin hi\u00e7 azalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve giderek artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gelece\u011fin b\u00fcy\u00fck bir sorunu olarak da ortada durdu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. G\u00fcnde 80 milyon varil petrol t\u00fcketen d\u00fcnyam\u0131z\u0131n 20 y\u0131l sonraki t\u00fcketiminin g\u00fcnde 120 milyon varili bulaca\u011f\u0131 bildiriliyor. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn petrol kaynaklar\u0131, b\u00f6ylesine artarak b\u00fcy\u00fcyen ihtiyac\u0131 ne zamana kadar kar\u015f\u0131layabilir? Yoksa ABD bu projeyle d\u00fcnyay\u0131 denetim alt\u0131na m\u0131 almak istiyor? Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu ve<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[449,97],"tags":[187,3820,3821,3822,3810,3808,3823,3824,3818,3819,102],"class_list":["post-5959","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inceleme","category-politika","tag-abd","tag-askeri-ustunluk","tag-condoleezza-rice","tag-ekonomik-ustunluk","tag-genisletilmis-ortadogu-projesi","tag-gop","tag-guney-kurdistan","tag-kilit-tasi","tag-madelenie-albright","tag-siyasi-ustunluk","tag-sovyetler-birligi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5959","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5959"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5959\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6596,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5959\/revisions\/6596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5959"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5959"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5959"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}