{"id":5923,"date":"2021-03-12T18:59:00","date_gmt":"2021-03-12T18:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5923"},"modified":"2023-07-02T10:11:04","modified_gmt":"2023-07-02T10:11:04","slug":"cermike-sol-ve-devrimci-goruslerin-girisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5923","title":{"rendered":"\u00c7ermik&#8217;e Sol ve Devrimci G\u00f6r\u00fc\u015flerin Giri\u015fi"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong>Kamil S\u00fcmb\u00fcl<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ya\u015fam\u0131mda iz b\u0131rakan an\u0131lar-3<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1960\u2019lar\u0131n sonlar\u0131na geldi\u011fimizde \u00c7ermik\u2019te derli toplu bir sol ve devrimci g\u00f6r\u00fc\u015fler, \u00e7evre il\u00e7eler Siverek ve Ergani ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yok denecek gibiydi. 1960\u2019lar\u0131n ortalar\u0131ndan sonra \u00e7ok say\u0131da olmasa da mezun olan baz\u0131 \u00f6\u011fretmenlerin farkl\u0131 bir duru\u015flar\u0131 oldu\u011fu g\u00f6ze \u00e7arpmaktayd\u0131. Bunlar; \u0130smet \u00d6zden, Ekrem K\u0131l\u0131\u00e7, Ebubekir Pamuk\u00e7u, Osman Bardak\u00e7\u0131 ve \u00c7ermik maliyesinde memur olan Mehmet Ali Esmer \u00c7ermik\u2019te ilk kez baz\u0131 yenilikleri ba\u015flatman\u0131n \u00f6nc\u00fcleriydiler.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ermik Maliye M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan Mehmet Ali Esmer \u00f6\u011fretmen de\u011fildi ama ayd\u0131n biri oldu\u011fu, \u00c7ermik\u2019e yeni gelmeye ba\u015flayan g\u00fcnl\u00fck gazeteleri al\u0131p okuyan, \u00fclke sorunlar\u0131n\u0131 kahvede di\u011fer \u00f6\u011fretmenler ve \u00c7ermiklilerle konu\u015fup tart\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u0130smet \u00d6zden\u2019in kald\u0131\u011f\u0131 ev nenemin evine biti\u015fikti ve ben yaz aylar\u0131 hemen her gece nenemin dam\u0131nda uyurdum. \u0130smet Hoca\u2019n\u0131n kald\u0131\u011f\u0131 evin dam\u0131 da biti\u015fik oldu\u011fundan nenemle birlikte onlara misafirli\u011fe gitti\u011fimizde \u00e7ok say\u0131da kitaplar\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. \u0130smet Hoca\u2019dan kitaplar\u0131n\u0131 okumak istedi\u011fimi s\u00f6yleyince bana Aziz Nesin, Mahmut Makal, Orhan Kemal\u2019in kitaplar\u0131ndan birka\u00e7 tane vermi\u015f okumaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. \u015eimdiye kadar okudu\u011fum kitaplar; anlam\u0131n\u0131 bilmedi\u011fim Arap\u00e7a Kuran\u0131 Kerim, Hz. Ali\u2019nin cenkleri ve okul kitaplar\u0131yd\u0131. 1970\u2019lerin ba\u015f\u0131na kadar ayd\u0131n, ilerici g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip olan \u0130smet \u00d6zden\u2019in birden y\u00f6n de\u011fi\u015ftirip dinci olmas\u0131, han\u0131m\u0131n\u0131n kapanmas\u0131, dinci kesimlerle oturup kalkmaya ba\u015flamas\u0131 beni \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekrem K\u0131l\u0131\u00e7 \u00c7ermik\u2019in k\u00f6ylerindendi, her \u00c7ermik\u2019e geli\u015finde elinde bir foto\u011fraf makinas\u0131 vard\u0131. Elinde makinas\u0131yla \u00c7ermik\u2019in tarihi ve do\u011fal manzaralar\u0131n\u0131 \u00e7ekmesi ile farkl\u0131 biri oldu\u011fu belli oluyordu. Ekrem K\u0131l\u0131\u00e7 foto\u011fraf \u00e7ekmenin yan\u0131nda resim yapmay\u0131 da sevdi\u011finden \u00c7ermik\u2019in baz\u0131 yerlerini bir tabloya \u00e7izip boyalamaktayd\u0131. Ekrem Hoca da ilerici g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip olman\u0131n yan\u0131nda \u00c7ermik\u2019in ilk ressam\u0131, e\u011fer Nacar Kaz\u0131m ve Bak\u0131rc\u0131 Adil\u2019in iki adet eski sulu foto\u011fraf makinesini saymazsak ilk foto\u011fraf \u00e7ekeni unvan\u0131na sahiptir. Bug\u00fcn, ya\u015flanmas\u0131na ra\u011fmen h\u00e2l\u00e2 resim yapt\u0131\u011f\u0131 gibi Diyarbak\u0131r Musiki Cemiyeti korosunu y\u00f6netmektedir. Tek g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm eksikli\u011fi, K\u00fcrt\u00e7e anadili olmas\u0131na ra\u011fmen K\u00fcrt sorunu kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fimdiye kadar bir tavr\u0131n\u0131 g\u00f6remeyi\u015fimdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ebubekir Pamuk\u00e7u da \u00c7ermik\u2019te ilk kez \u015fiir yazan biriydi. \u00c7ok okuyan ve zengin bir k\u00fct\u00fcphanesi oldu\u011fu s\u00f6ylenirdi. 1972 yaz ay\u0131nda \u00fcniversite imtihan\u0131 i\u00e7in Ankara\u2019ya gitmi\u015ftim. Ankara Ulus semtindeki R\u00fczgarl\u0131 Sokakta \u00c7ermiklilerin kahvesinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken kahveye s\u0131k s\u0131k gelen Ebubekir Pamuk\u00e7u bir g\u00fcn 30-40 adet bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 MEZARLI\u011eI UNUTMAK adl\u0131 \u015fiir kitab\u0131n\u0131 bana verip satmam\u0131 isteyince ben de kahveye gelen \u00c7ermiklilere satm\u0131\u015ft\u0131m. Kitab\u0131n sonunda ise ben de d\u00e2hil bir\u00e7ok \u00c7ermiklinin ezberledi\u011fi B\u0130Z K\u00dcRD\u00dcZ \u015fiiri yer almaktayd\u0131. Ayr\u0131ca ailece tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z, babam\u0131n dostlar\u0131 olan bir aileydi. Pamuk\u00e7u ailesinden bir\u00e7ok gen\u00e7 okuyup \u00f6\u011fretmen olup ilerici g\u00f6r\u00fc\u015fler ta\u015f\u0131maktayd\u0131lar. Amcas\u0131 o\u011flu Hikmet Pamuk\u00e7u ise deniz astsubay\u0131 olmu\u015f fakat devrimci g\u00f6r\u00fc\u015fleri ate\u015flice savunan biriydi. 1970\u2019li y\u0131llarda Pamuk\u00e7u ailesinden \u00f6\u011fretmenler ve gen\u00e7leri T\u00d6B-DER (T\u00fcrkiye \u00d6\u011fretmenler Derne\u011fi) ve K\u00fcrt gruplar\u0131 i\u00e7inde aktif olarak yer alm\u0131\u015flard\u0131. 1991\u2019de Stockholm\u2019de Ebubekir Pamuk\u00e7u ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca bir kafateryada oturup uzun uzun sohbet etmi\u015ftik. Ben ona cezaevi ya\u015fam\u0131m\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131m. Onu K\u00fcrt \u00e7evrelerinde g\u00f6remedi\u011fimi s\u00f6yledi\u011fimde bana; K\u00fcrt olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Zazalar ayr\u0131 bir ulustur demesi \u00fczerine tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Farkl\u0131 bir yere geldi\u011fini, ortak olarak hem\u015ferili\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda bir yan\u0131m\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca haliyle ili\u015fkilerim de zay\u0131flam\u0131\u015f oldu. 1991-95 aras\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m matbaaya arada bir gelip \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 Piya dergisini bast\u0131r\u0131rken selamla\u015f\u0131rd\u0131k. Hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydu\u011fum zaman annem de yan\u0131ma gelmi\u015fti, birlikte iki kez ziyaretine de gitmi\u015ftim.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ermik\u2019te 1970 \u00f6ncesi de\u011fi\u015fiklikte en b\u00fcy\u00fck eme\u011fi ge\u00e7en ise bibim (halam) o\u011flu Osman Bardak\u00e7\u0131\u2019yd\u0131. Osman abi \u00c7ermik\u2019e her geli\u015finde, evlerimiz aras\u0131 100 metre kadard\u0131, yan\u0131na gidip odas\u0131ndan \u00e7\u0131kmaz, getirdi\u011fi kitaplar\u0131 okumak isterdim. Diyarbak\u0131r yat\u0131l\u0131 \u00d6\u011fretmen Okulu\u2019nu bitirince ilk tayin oldu\u011fu yer Isparta\u2019da Fakir Baykurt\u2019un k\u00f6y\u00fcyd\u00fc. Ona gitti\u011fi yerleri sorar \u00c7ermik\u2019in d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fcnya nas\u0131ld\u0131 hep merak ederdim. Yine day\u0131m o\u011flu Celal De\u011firmenci de Diyarbak\u0131r yat\u0131l\u0131 \u00d6\u011fretmen Okulu\u2019nu okumaktayd\u0131. Her \u00c7ermik\u2019e geli\u015finde beraberinde Tommiks, Teksas \u00e7izgili kitap\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 getirince hemen al\u0131p okurdum. Art\u0131k Celal De\u011firmenci\u2019nin Tommiks, Teksas kitap\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n yeni serisini d\u00f6rt g\u00f6zle beklerdim. Osman abi ise Tommiks, Teksas kitap\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n bana bir \u015fey \u00f6\u011fretemeyece\u011fini \u0131srarla s\u00f6yler, kendi getirdi\u011fi kitaplardan verirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Osman Bardak\u00e7\u0131 sadece \u00c7ermik\u2019te kitap da\u011f\u0131tmayla kalmay\u0131p, kahve k\u00f6\u015felerinde zaman \u00f6ld\u00fcren \u00f6\u011fretmen ve memurlarla memleket sorunlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131r, T\u00d6S (T\u00fcrkiye \u00d6\u011fretmenler Sendikas\u0131)\u2019n\u0131n m\u00fccadelesini anlat\u0131r, \u00c7ermik gen\u00e7li\u011fini voleybol oynamaya \u00f6zendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Ortaokulun kar\u015f\u0131s\u0131ndaki bo\u015f bir arazinin ta\u015flar\u0131n\u0131 birka\u00e7 arkada\u015f\u0131yla birlikte temizlemi\u015f, kendi paras\u0131yla voleybol topu, a\u011f\u0131 ve direklerini al\u0131p kurmu\u015f, kire\u00e7le de sahan\u0131n \u00e7izgilerini \u00e7izmi\u015fti. \u0130lk ba\u015flarda ilgi az olmas\u0131na ra\u011fmen oyuna giderek ilgi artm\u0131\u015f, \u00f6yle ki voleybol ma\u00e7\u0131na ba\u015flad\u0131klar\u0131nda kahvelerin yar\u0131s\u0131 bo\u015fal\u0131p ma\u00e7\u0131 izlemeye gelirlerdi. Ayr\u0131ca birka\u00e7 tak\u0131m kurup iddias\u0131na oynamaya ba\u015flay\u0131nca ilgi daha artm\u0131\u015ft\u0131. \u0130ddialar\u0131; ya gazozuna, ya f\u0131r\u0131na bir g\u00fcve\u00e7 atmas\u0131na, ya da leblebi ve f\u0131st\u0131\u011f\u0131na oynarlard\u0131. Hemen hemen t\u00fcm ma\u00e7lar\u0131 izlerdim, gazoz i\u00e7tiklerinde benim i\u00e7in de bir tane al\u0131r, avucuma leblebi veya f\u0131st\u0131k doldurmay\u0131 da unutmazd\u0131. Bazen Herefene yapmak i\u00e7in de oynarlard\u0131. Herefene \u00c7ermik\u2019e \u00f6zg\u00fc bir kelimeydi; anlam\u0131 ya f\u0131r\u0131na b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir g\u00fcve\u00e7 atarlar, ya da bal\u0131k tutarlar, yan\u0131na da taze ekmek, rak\u0131 ve meze t\u00fcr\u00fc \u015feyler al\u0131p \u00e7ay \u00f6n\u00fcne gidip yiyip i\u00e7ip e\u011flenirlerdi. Masraflar\u0131 ise yenilen tak\u0131m \u00f6derdi. Bu duruma en fazla kahve sahipleri k\u0131zmaktayd\u0131lar fakat \u00c7ermikli \u00f6\u011fretmenler, memur ve gen\u00e7ler voleybol oyununa iyice \u0131s\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ortaokulu bitirmi\u015ftim, day\u0131mo\u011flu Celal De\u011firmenci de \u00f6\u011fretmen okulunu bitirmi\u015f ve \u00c7ermik\u2019e gelmi\u015fti. Bir konu\u015fmam\u0131zda Alpaslan T\u00fcrke\u015f\u2019in o d\u00f6nem slogan var\u0131 s\u00f6zlerini s\u00f6yledi\u011fimde sert bir tokat y\u00fcz\u00fcme vurup, bana: \u2018O bir fa\u015fist! Sen nas\u0131l onu \u00f6versin\u2019, diye ba\u011f\u0131rm\u0131\u015f, ben de a\u011flayarak eve gitmi\u015ftim. Bir g\u00fcn sonra beni \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015f, bu kez bana bir yabanc\u0131 yazar\u0131n kitab\u0131n\u0131 vermi\u015fti. Yazar\u0131 Polonyal\u0131 Jerzy Kosinski, kitab\u0131n ad\u0131 da BOYALI KU\u015e\u2019tu. Kitab\u0131 h\u0131zla okudu\u011fumda \u00e7ok etkilenmi\u015ftim. \u015eimdiye kadar okuduklar\u0131m T\u00fcrkiyeli yazarlar\u0131n kitaplar\u0131yd\u0131. \u0130lk kez ba\u015fka d\u00fcnyalar\u0131, oralar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcrlerini ve sava\u015flar\u0131n\u0131 anlatan bir kitap okumu\u015ftum. D\u00fcnya haritas\u0131ndaki \u00fclkelerin isimlerini co\u011frafya derslerinde okumu\u015ftum fakat bizden farkl\u0131 dini inan\u00e7lar\u0131, de\u011fi\u015fik uluslar\u0131, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131, Yahudi soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f oldum, d\u00fc\u015f\u00fcnsel anlamda ufkum geni\u015fledi. Kitap, t\u00fcm ailesini kaybeden bir Yahudi \u00e7ocu\u011fu Polonyal\u0131 bir k\u00f6yl\u00fc evlatl\u0131k edinerek \u00f6l\u00fcmden kurtarm\u0131\u015ft\u0131. Yahudi \u00e7ocu\u011fun ya\u015fam m\u00fccadelesini anlatan kitap benim \u015fimdiye kadar dini bir a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m dar g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131m\u0131 de\u011fi\u015ftirmi\u015f, ba\u015fka d\u00fcnyalar\u0131n da oldu\u011funu beynime i\u015flemi\u015fti. Devrimci fikirleri benimsememde bu kitap ilk ad\u0131m olmu\u015ftu. Ayr\u0131ca Celal a\u011fabeyin bana att\u0131\u011f\u0131 tokat, ya\u015fam\u0131m\u0131n en g\u00fczel ve beni de\u011fi\u015ftirmeye yarayan bir tokatt\u0131. Ellerine sa\u011fl\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p>1969 son bahar\u0131nda \u00c7ermik\u2019te lise olmad\u0131\u011f\u0131ndan Siverek Lisesi\u2019nde okumaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda \u00e7ok farkl\u0131 bir ortamla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Lisede okuyan \u00f6\u011frencilerin \u00e7o\u011fu sol politik g\u00f6r\u00fc\u015fleri savunup tart\u0131\u015fmaktayd\u0131lar. Lise \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda sol, sosyalizm tart\u0131\u015fmalar\u0131 oldu\u011funda kulak misafiri olmaktayd\u0131m. Biz \u00fc\u00e7 karde\u015f Mehmet Uzun\u2019lar\u0131n evindeki bir oday\u0131 kiralam\u0131\u015ft\u0131k. Mehmet Uzun hemen her ak\u015fam bizim kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z odaya gelir b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyimle T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019ni, sosyalizmi, kapitalizmi anlat\u0131p konu\u015furlarken can kula\u011f\u0131yla dinlerdim. Mehmet Uzun okumam i\u00e7in baz\u0131 kitaplar\u0131 da bana vermi\u015f, akl\u0131mda kalan sadece Erhan Bener\u2019in bir kitab\u0131yd\u0131. Lise ikiye devam ederken 12 Mart askeri darbesi olmu\u015ftu. \u015eehir ve kasabalar\u0131n giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda asker kontrolleri vard\u0131. Okulun tatil oldu\u011fu g\u00fcnlerde \u00c7ermik\u2019e Diyarbak\u0131r \u00fczeri giderken bazen Ergani\u2019de iner ya bibim \u00e7ocuklar\u0131na ya da \u00c7ermik\u2019te lise olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ocukluk, ilk ve ortaokul arkada\u015flar\u0131m\u0131n \u00e7o\u011fu Ergani Lisesi\u2019nde okuduklar\u0131ndan onlar\u0131n \u00f6\u011frenci evlerine gitti\u011fimde hemen hemen t\u00fcm\u00fcn\u00fcn de sol g\u00f6r\u00fc\u015fleri savundu\u011funu, Ergani gen\u00e7li\u011finin de Siverek gen\u00e7li\u011fi gibi politize oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. San\u0131r\u0131m T\u00fcrkiye\u2019de ilk lise boykotu Ergani Lisesi\u2019nde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ergani \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131nda gezerken arkada\u015flar\u0131m giden \u00fc\u00e7 ki\u015fiyi ve ortada y\u00fcr\u00fcyeni bana g\u00f6sterdiler. Dersimli olup lisede \u00f6\u011fretmen oldu\u011funu, sol g\u00f6r\u00fc\u015fler konusunda \u00e7ok bilgi sahibi olup Ergani gen\u00e7li\u011fini hem lisede hem de kahvelerde \u00e7ok etkiledi\u011fini anlatt\u0131lar. Dikkatli bakt\u0131\u011f\u0131mda uzun boylu, yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 ve simsiyah pala b\u0131y\u0131klar\u0131n\u0131 ucundan a\u015fa\u011f\u0131 k\u0131v\u0131rm\u0131\u015f haliyle etkileyici bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc vard\u0131. Arkada\u015flar\u0131m bana isminin Kaz\u0131m Budak oldu\u011funu s\u00f6ylediler. Ergani\u2019ye geldi\u011fimde ayr\u0131ca akrabalar\u0131ma da u\u011frar M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez bana okumam i\u00e7in kitaplar verip \u00c7ermik\u2019e getirirdim. Bekir Y\u0131ld\u0131z\u2019\u0131n hik\u00e2ye kitaplar\u0131n\u0131 ilk kez M\u00fcsl\u00fcm\u2019de g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. \u00d6zellikle KA\u00c7AK\u00c7I \u015eAHAN kitab\u0131n\u0131 zevkle iki kez okumu\u015ftum.<\/p>\n\n\n\n<p>12 Mart darbesinin bask\u0131lar\u0131 devam ederken gazetelerde ve halk aras\u0131nda bir Deniz Gezmi\u015f efsanesi de dola\u015fmaktayd\u0131. S\u0131k\u0131y\u00f6netimce arananlar\u0131n resimleri duvarlara yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, i\u00e7lerinden biri Siverekli Necmettin B\u00fcy\u00fckkaya idi. Siverek ve Ergani\u2019den \u00e7ok say\u0131da insanlar\u0131n tutukland\u0131klar\u0131n\u0131 duymaktayd\u0131m. 30 Mart 1972 K\u0131z\u0131ldere\u2019de Mahir \u00c7ayan ve 10 arkada\u015f\u0131n\u0131n askerle \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 dilden dile dola\u015fmakta i\u00e7lerinden biri de Diyarbak\u0131rl\u0131 \u00d6mer Ayna olunca ilgi ile izlenmekteydi. Denizlerin as\u0131l\u0131p idam edilmeleri kafalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, \u015fimdiye kadar anar\u015fist diye an\u0131lan bu gen\u00e7ler halk aras\u0131nda ilgi \u00e7ekmekteydi. Ayr\u0131ca kom\u015fu il\u00e7emiz \u00c7\u00fcng\u00fc\u015f\u2019\u00fcn k\u00f6kl\u00fc ailelerinden biri olan Y\u0131ld\u0131zhan\u2019lardan biri Niyazi Y\u0131ld\u0131zhan\u2019\u0131n Ankara\u2019da Jandarma Genel Komutan\u0131 olan Kemalettin Eken\u2019e suikast d\u00fczenlemesi olay\u0131 da halk aras\u0131nda konu\u015fulmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Osman Bardak\u00e7\u0131 Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n Kulp il\u00e7esine tayinini ald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Kulp\u2019ta bir \u00c7ermikli \u00f6\u011fretmen daha vard\u0131 Mahmut Akta\u015f. Denizlerin idam\u0131n\u0131 k\u0131nayan konu\u015fmalar\u0131n\u0131 duyan Kulp jandarma komutan\u0131 olan k\u0131demli ba\u015f\u00e7avu\u015f Mahmut Akta\u015f\u2019\u0131 karakola getirip i\u015fkence yapm\u0131\u015ft\u0131. Osman Bardak\u00e7\u0131 bunu duyunca karakola gidip Mahmut\u2019u serbest b\u0131rakt\u0131r\u0131p evine kucaklayarak getirmi\u015fti. Mahmut Akta\u015f\u2019\u0131n y\u00fcz\u00fc g\u00f6z\u00fc kan i\u00e7inde, s\u0131rt\u0131nda dip\u00e7ik darbeleri ayaklar\u0131 falakadan \u015fi\u015fmi\u015f bir haldeydi. Osman Bardak\u00e7\u0131 birka\u00e7 g\u00fcn evinde misafir edip yaralar\u0131n\u0131n verdi\u011fi ac\u0131y\u0131 hafifletmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, ba\u015f \u00e7avu\u015fun 5. s\u0131n\u0131ftaki o\u011flunu s\u0131n\u0131fta b\u0131rak\u0131p Mahmut\u2019un intikam\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bizlere anlatm\u0131\u015ft\u0131. Mahmut Akta\u015f yedi\u011fi bu darbeler kar\u015f\u0131s\u0131nda daha bilenmi\u015f gibi devrimci m\u00fccadeleye sar\u0131lm\u0131\u015f, Diyarbak\u0131r E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde okurken 1975\u2019e kadar Diyarbak\u0131r\u2019da okuyan fa\u015fist \u00f6\u011frencilerin \u00f6n\u00fcne geleni d\u00f6venlerden biriydi. Ayr\u0131ca Diyarbak\u0131r\u2019da 12 Mart sonras\u0131 ilk \u00f6\u011frenci derne\u011fi olan DY\u00d6D\u2019\u00fcn kurucular\u0131ndan biri olup sonradan DDKD hareketinin militanca bir savunucusu ve kadrosu olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>1971 May\u0131s ay\u0131nda \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi\u2019nde okuyan bibimo\u011flu Nurettin De\u011firmenci\u2019nin askeri y\u00f6netimce tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyunca, t\u00fcm ailece \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f ve merak etmi\u015ftik. Babam o s\u0131rada Ankara\u2019dayd\u0131 ve ye\u011feni Niyazi De\u011firmenci (Nurettin abi\u2019nin b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyi) ile birlikte \u0130stanbul\u2019a gidip ziyaret g\u00fcn\u00fc Selimiye k\u0131\u015flas\u0131na gitmi\u015flerdi. Ziyaret saatini ka\u00e7\u0131rd\u0131klar\u0131ndan i\u00e7eriye al\u0131nmam\u0131\u015flard\u0131. Babam kap\u0131da n\u00f6bet\u00e7i olan bir astsubay\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Babam Urfa\u2019ya bu\u011fday, bulgur almaya gider ve \u00c7ermik\u2019te satard\u0131. Bu\u011fday ald\u0131\u011f\u0131 t\u00fcccarlardan birinin karde\u015fi olan astsubay\u0131 defalarca Urfa\u2019da g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Babam\u0131 g\u00f6r\u00fcnce astsubay yak\u0131n ilgi g\u00f6stermi\u015f, babam durumu anlat\u0131nca; yaln\u0131z seni g\u00f6t\u00fcr\u00fcp g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcrebilirim, s\u00f6yleyince babam g\u00f6r\u00fc\u015f kabininde Nurettin abiyi g\u00f6rm\u00fc\u015f Ankara\u2019ya geri d\u00f6nm\u00fc\u015flerdi. 68 ku\u015fa\u011f\u0131ndan olan Nurettin abi THKP-C davas\u0131ndan Mahir \u00c7ayan gurubuyla birlikte yarg\u0131lanm\u0131\u015f aylarca i\u00e7erde kal\u0131p sonradan tahliye olmu\u015ftu. \u00c7ermik\u2019te ise kahvelerde baz\u0131 dedikocu ki\u015filer; \u2018\u00c7ermik\u2019ten de bir ana\u015fit (anar\u015fist) \u00e7\u0131kt\u0131\u2019, diye ailemize kar\u015f\u0131 dedikodu yap\u0131p aleyhimizde konu\u015fmaktayd\u0131lar. Nurettin abi\u2019nin babas\u0131 ve babam\u0131n \u00fcvey karde\u015fi ayn\u0131 zamanda eni\u015ftesi olan Faho amca kahveye pek gitmedi\u011finden yap\u0131lan dedikodular babamla amcam\u0131n kula\u011f\u0131na gitmekteydi. O d\u00f6nem \u00c7ermik\u2019te anar\u015fist demek; ba\u015f\u0131bozuk, namusu olmayan, kom\u00fcnist, halk\u0131n huzurunu bozan, devlet ve millet d\u00fc\u015fman\u0131, dinsiz ve imans\u0131z olarak biliniyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Liseyi bitirip \u00c7ermik\u2019e geri gelmi\u015ftim. Be\u015f ya\u015f\u0131nda ilkokula ba\u015flamam nedeniyle 16 ya\u015f\u0131mda lise mezunu olmu\u015ftum. Gelen bir haberde Nurettin De\u011firmenci tahliye olmu\u015f ve yak\u0131nda \u00c7ermik\u2019e gelece\u011fini bibimden (halamdan) duydum. Merdivenli bah\u00e7eli kahvede \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. Ergani\u2019ye gelen Nurettin abi M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez\u2019le birlikte \u00c7ermik\u2019e geldiler. M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez Ankara\u2019da kimya m\u00fchendisli\u011finde okumaktayd\u0131. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m kahveye genelde \u00f6\u011fretmenler ve memur olanlar geliyordu. Nurettin abinin geldi\u011fini duyan eski tan\u0131d\u0131klar\u0131, ilerici \u00f6\u011fretmen ve memurlar hemen kahvede ba\u015f\u0131na toplan\u0131p sohbete ba\u015flad\u0131lar. Bazen \u00fc\u00e7 masay\u0131 birle\u015ftirip etraf\u0131na lastikli k\u00fcrs\u00fcleri dizerdim, oturup dinleyenler bazen 20 ki\u015fiyi bulmaktayd\u0131. Nurettin abi, inan\u00e7la, heyecanla, kararl\u0131 bir \u015fekilde etraf\u0131ndakilere sosyalizmi, kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc, devletin bask\u0131lar\u0131n\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 anlat\u0131rd\u0131, f\u0131rsat bulduk\u00e7a konu\u015fmalara kulak kabart\u0131rd\u0131m. Nurettin abi kald\u0131\u011f\u0131 iki hafta boyunca ya kahvede, ya Hamamba\u015f\u0131 yolunda gezerek ya da bah\u00e7elerde toplan\u0131p tan\u0131d\u0131klar\u0131yla konu\u015fmaktayd\u0131. \u015eimdiye kadar \u00c7ermik\u2019te birka\u00e7 \u00f6\u011fretmen ve bir iki memurun sohbet d\u00fczeyinde konu\u015fmalar\u0131 yerini, Nurettin abi gelince bu insanlar aktif bir \u015fekilde sol g\u00f6r\u00fc\u015fleri savunan bir gurup olmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Nurettin abiyi hemen her g\u00fcn dinleyip tart\u0131\u015fan Mahmut Akta\u015f, Mehmet Ali Esmer, S\u00fcleyman S\u00fczen, Hayrettin \u015eeker, Celal De\u011firmenci, Ahmet Engin, Hac\u0131 Osman \u00d6zer ve ismini hat\u0131rlayamad\u0131\u011f\u0131m \u00c7ermikliler sol d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00f6z\u00fcmseyerek \u00e7evrelerinde anlatmaya ba\u015flad\u0131lar. F\u0131rsat buldu\u011fumda Nurettin abiye sorular sorard\u0131m. Ben h\u00e2l\u00e2 toplumsal olaylara dinsel a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131mdan anlat\u0131lanlar\u0131 dinliyor fakat kabul edemiyordum. Nurettin abiye; yak\u0131nda Ankara\u2019ya \u00fcniversite imtihanlar\u0131na girece\u011fimi s\u00f6yledim. Bana; e\u011fer \u0130stanbul\u2019da bir okula girebileceksen G\u00fcm\u00fc\u015fsuyu\u2019nda \u0130T\u00dc\u2019ye (\u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi) gel ve Elektrik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde beni bulursun, demi\u015fti. Bu arada \u00c7ermik jandarma komutan\u0131 olan binba\u015f\u0131 (o d\u00f6nem \u00c7ermik\u2019te daha polis te\u015fkilat\u0131 yoktu) bir g\u00fcn babam\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015f ve; \u201cye\u011fenine s\u00f6yle dikkat etsin, kula\u011f\u0131m\u0131za baz\u0131 \u015feyler geliyor,\u201d diye uyarm\u0131\u015ft\u0131. Nurettin ve M\u00fcsl\u00fcm a\u011fabeyler \u00c7ermikten ayr\u0131ld\u0131klar\u0131nda art\u0131k bir sol gurup, devrimci bir taban ve bunu savunanlar olu\u015fmu\u015f, \u00f6zellikle Mahmut Akta\u015f aktif olarak \u00e7al\u0131\u015fmakta, eldeki kitaplar gizlice elden ele dola\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcniversite imtihan\u0131 tarihinden birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce Ankara\u2019ya gittim. Ankara\u2019ya ilk gidi\u015fim oldu\u011fundan imtihan yerini g\u00fc\u00e7l\u00fckle buldum, az kals\u0131n beni i\u00e7eri almayacaklard\u0131. \u0130mtihandan sonra \u00c7ermik\u2019e geri d\u00f6nmek istemedi\u011fimden tan\u0131d\u0131klar Gen\u00e7lik Park\u0131\u2019nda bana i\u015f buldu. Bir hafta kadar Gen\u00e7lik Park\u0131 gazinosunda komilik i\u015finde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, akl\u0131ma yatmay\u0131nca oyuncaklar b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde i\u015f buldum. Bu arada Gen\u00e7lik Park\u0131 gazinosunda garsonluk yapan Erganili Abdurrahman ve abisi Muharrem Demir\u2019le tan\u0131\u015ft\u0131m. Abdurrahman Demir\u2019in sesi de g\u00fczeldi, K\u00fcrt\u00e7e t\u00fcrk\u00fcler s\u00f6yler dinlerdim. Gen\u00e7lik Park\u0131\u2019ndan ayr\u0131l\u0131p \u00c7ermik\u2019e gitmeden \u00f6nce iki haftal\u0131k \u00fccretimi muhasebeye gidip isteyince benim \u00f6n\u00fcmden birinin imza at\u0131p \u00fccretimi ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyince \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m. T\u00fcm tart\u0131\u015fmam\u0131za ra\u011fmen, at\u0131lan imzan\u0131n benim olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 diretmeme ra\u011fmen param\u0131 alamad\u0131m, b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle muhasebeci ad\u0131ma imza at\u0131p param\u0131 cebine indirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ermik\u2019e geri d\u00f6n\u00fcp s\u0131nav sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 beklerken \u00c7ermik Pazar Yeri\u2019nde bu\u011fday satan babama bir s\u00fcre yard\u0131m ettim. \u00dcniversite s\u0131nav sonu\u00e7lar\u0131 gelmi\u015f, iyi bir puan alamam\u0131\u015ft\u0131m. Lise fen b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bitirmeme ra\u011fmen sosyal puan\u0131m fen puan\u0131mdan fazlayd\u0131. Ankara\u2019da Dil Tarih, \u0130stanbul\u2019da Edebiyat Fak\u00fcltesi ve G\u00fczel Sanatlar Akademisi\u2019nin Resim B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019ne \u00f6n kay\u0131t yapt\u0131rabilece\u011fimden hemen \u00f6nce Ankara\u2019ya sonra da \u0130stanbul\u2019a gidip \u00f6n kay\u0131t yapt\u0131r\u0131p listeleri beklerken \u0130T\u00dc\u2019ye gidip Nurettin abiyi arad\u0131m. Okul kap\u0131s\u0131ndaki polisler \u00f6\u011frenci olmad\u0131\u011f\u0131mdan \u00f6nce beni i\u00e7eri b\u0131rakmad\u0131lar. Sonra polislerden biri Diyarbak\u0131rl\u0131 ve benimde oral\u0131 oldu\u011fumu kimli\u011fimden \u00f6\u011frenince beni Elektrik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019ne g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. S\u0131n\u0131fta yoktu, tan\u0131yan arkada\u015flar\u0131ndan biri; biraz bekle birlikte evine gidelim, deyince biraz bekledim.<\/p>\n\n\n\n<p>Arkada\u015f\u0131yla okuldan \u00e7\u0131k\u0131p \u00f6nce Karak\u00f6y\u2019den vapurla Bostanc\u0131\u2019ya, oradan da dolmu\u015fa binip Suadiye\u2019ye geldik. Bir apartman\u0131n giri\u015f kat\u0131nda d\u00f6rt okul arkada\u015f\u0131yla birlikte oturmaktayd\u0131. Bazen topluca bazen de her g\u00fcn bir arkada\u015f\u0131 benimle konu\u015fup sosyalizmi, devrimi, kapitalizmi anlatmaktayd\u0131. Ben h\u00e2l\u00e2 dini de\u011ferleri savundu\u011fumdan anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 tam kabul edemiyordum \u00e7\u00fcnk\u00fc dinden hi\u00e7 bahsetmiyorlard\u0131. Sordu\u011fumda ise; \u201cinan\u00e7lar Allah\u2019la kul aras\u0131ndad\u0131r, araya girilmesi do\u011fru de\u011fil\u201d derlerdi. Bir arkada\u015f\u0131 bana Kuran\u2019\u0131n T\u00fcrk\u00e7esini okumam i\u00e7in getirmi\u015fti. Evlerinde kald\u0131\u011f\u0131m on g\u00fcn i\u00e7inde T\u00fcrk\u00e7e anlam\u0131n\u0131 okuyunca kafam t\u00fcmden kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Nurettin abi beni birka\u00e7 kez Bostanc\u0131 sahiline g\u00f6t\u00fcr\u00fcp aya\u011f\u0131ma palet takarak y\u00fczmeyi \u00f6\u011fretmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. O d\u00f6nem Bostanc\u0131 sahili sakin, deniz temiz, halka a\u00e7\u0131k, isteyen herkesin gidip y\u00fcz\u00fcp g\u00fcne\u015flendi\u011fi yerler vard\u0131 ve daha bozulmam\u0131\u015ft\u0131. Tart\u0131\u015fmalar sonucu sosyalizmin ezilen tabakalar i\u00e7in, yoksullar i\u00e7in bir kurtulu\u015f yolu oldu\u011fu kafamda netle\u015fmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Nurettin abi beni 1950 ba\u015flar\u0131nda \u0130stanbul\u2019a gelip yerle\u015fen babam\u0131n halas\u0131 o\u011flunun i\u015f yerine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Akrabam\u0131z olan Abbas Tanr\u0131verdi -ona hep Xalo diye hitap ederdim- \u00e7ok muhterem biri, akrabas\u0131na d\u00fc\u015fk\u00fcn, misafirperver, c\u00f6mert ve cana yak\u0131n biriydi. Han\u0131m\u0131 ise \u0130stanbullu, tam bir asilzade han\u0131mefendisi idi. \u0130\u015f bulup \u00c7ermik\u2019e gitmek istemeyince evlerinde 45 g\u00fcnden fazla kald\u0131\u011f\u0131mda yengemiz M\u00fcr\u00fcvvet abla sanki d\u00fcn gelmi\u015fim gibi davranmas\u0131, Xalo Abbas\u2019\u0131n cana yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131, ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 insani de\u011ferlerden \u00e7ok etkilendim, onlardan \u00e7ok \u015feyler \u00f6\u011frenip ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 de\u011ferleri kendime bundan sonraki ya\u015fam\u0131mda hep \u00f6rnek almaya ba\u015flad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Okumak istedi\u011fim b\u00f6l\u00fcmler de olmay\u0131nca yedek listeleri beklemek istemedim, babam da halas\u0131 o\u011flu Xalo Abbas\u2019a haber g\u00f6nderip beni geri g\u00f6ndermesini isteyince ben de Nurettin abiye geri gidece\u011fimi, bana dergi, gazete g\u00f6nderece\u011fi adresi verip kara trene binip Diyarbak\u0131r\u2019a d\u00f6nmeye karar verdim. Kara tren \u0130stanbul\u2019dan Diyarbak\u0131r\u2019a iki bu\u00e7uk g\u00fcnde gitmesine ra\u011fmen biletleri ucuzdu. Trende baz\u0131 yolcularla samimi olup onlara sosyalizmi anlatmaya ba\u015flay\u0131nca ilgi ile beni dinliyorlard\u0131. Kald\u0131\u011f\u0131m kompart\u0131manda iki de Silvanl\u0131 vard\u0131. Cebimdeki 20 liray\u0131 ceketimin cebine koyarken g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi. Ceketimi cam\u0131n yan\u0131na as\u0131p tuvalete gidip d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde 20 liran\u0131n cebimde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce Silvanl\u0131 iki yolcuya; \u201cparam\u0131 siz \u00e7ald\u0131n\u0131z,\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131m. Onlar da almad\u0131klar\u0131n\u0131 ve birbirimize ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131r\u0131nca tren g\u00f6revlisi geldi ve durumu anlatt\u0131m. Bana; \u201cg\u00f6rd\u00fcn m\u00fc\u201d sorunca \u201cgeldi\u011fimde cebimde yoktu\u201d deyince, \u201cg\u00f6rmemi\u015fsen bir \u015fey yapamay\u0131z,\u201d deyip gitti. Olay Kayseri\u2019yi ge\u00e7ince olmu\u015ftu. Diyarbak\u0131r\u2019a var\u0131ncaya kadar yiyecek bir \u015fey alamad\u0131m. Kara tren Diyarbak\u0131r\u2019a var\u0131nca istasyondan Da\u011fkap\u0131\u2019ya kadar y\u00fcr\u00fcd\u00fcm. Day\u0131m Seydi De\u011firmenci o zaman Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n en eski lokantalar\u0131ndan biri olan S\u0130NAN\u2019\u0131n yerinde \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131. Yan\u0131na gidince bana b\u00fcy\u00fck bir tasa pa\u00e7a \u00e7orbas\u0131 doldurup yemem i\u00e7in verdi. Ayr\u0131ca cebime de on lira koyunca \u00c7ermik yol param \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu. O d\u00f6nem Diyarbak\u0131r \u00c7ermik 2,5 lirayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ermik\u2019e d\u00f6n\u00fcnce tekrar merdivenli kahvede \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. Nurettin De\u011firmenci\u2019nin olu\u015fturdu\u011fu grupla temasa ge\u00e7ip onlara Nurettin abinin selamlar\u0131n\u0131 ilettim. Mahmut Akta\u015f\u2019la uzunca \u00c7ermik\u2019te neler yapabilece\u011fimizi, ba\u015fta kendimizi ve sonra halk\u0131 nas\u0131l bilin\u00e7lendirece\u011fimizi grupla tart\u0131\u015ft\u0131k. \u0130\u00e7lerinde en genci bendim, ya\u015f\u0131m daha 17 olmam\u0131\u015ft\u0131. \u0130stanbul\u2019dan Nurettin abinin g\u00f6nderme s\u00f6z\u00fc verdi\u011fi gazete YEN\u0130 ORTAM haftada iki kez verdi\u011fim adrese gelmeye ba\u015flad\u0131, ard\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez Ankara\u2019dan YEN\u0130G\u00dcN gazetesi ve kitaplar da postalamaya ba\u015flad\u0131. Elimizdeki kitaplar; Aziz Nesin, Orhan Kemal, Fakir Baykurt, Ya\u015far Kemal, Bekir Y\u0131ld\u0131z gibi yazarlar\u0131n kitaplar\u0131yd\u0131. Kimlere verilece\u011fini Mahmut Akta\u015f, saklama ve da\u011f\u0131tma i\u015fini de ben yapacakt\u0131m. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m kahvede bir zula yeri yap\u0131p kitap ve gazeteleri saklamaya ba\u015flad\u0131m. Okuyacak ki\u015fiye ya bir naylon po\u015fet i\u00e7inde ya da eski gazete k\u00e2\u011f\u0131d\u0131na sar\u0131p vermekteydim. Okuyup geri getiren de ayn\u0131 po\u015fet ve gazete k\u00e2\u011f\u0131d\u0131na sar\u0131l\u0131 bana vermekteydi. Bu kitaplar yasak de\u011fil piyasada sat\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen d\u00f6nem 12 Mart ve s\u0131k\u0131y\u00f6netim d\u00f6nemi olunca illegal olarak saklay\u0131p da\u011f\u0131t\u0131yorduk. Bir g\u00fcn Mahmut Akta\u015f siyah bir naylon po\u015fet i\u00e7inde bir kitap b\u0131rak\u0131p; \u201cbunu herkese verme, ben kime ver desem ona vereceksin,\u201d s\u00f6yleyince merak etmi\u015ftim. A\u00e7\u0131p bak\u0131nca ilk kez Lenin\u2019in bir kitab\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f oldum, ad\u0131 \u0130\u015f\u00e7i ve K\u00f6yl\u00fc \u0130ttifak\u0131\u2019yd\u0131. Grubumuzun en aktif \u00fcyeleri Mahmut Akta\u015f, S\u00fcleyman S\u00fczer, Mehmet Ali Esmer, Hayrettin \u015eeker ve ismini yazmak i\u00e7in temas kuramad\u0131\u011f\u0131m on civar\u0131 \u00f6\u011fretmenlerdi. Bu arada M\u00fcsl\u00fcm\u2019\u00fcn bana verdi\u011fi yazar\u0131 Enver At\u0131lgan\u2019\u0131n NUHUN ADAMI \u015fiirini ve elime ge\u00e7en Necati Siyahhan\u2019\u0131n NATA\u015eA \u015fiirini ezberleyip s\u0131k s\u0131k okumaktayd\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ermik\u2019te sol ve devrimci m\u00fccadeleyi geli\u015ftiren bir yer daha vard\u0131: Ankara\u2019da Ulus R\u00fczgarl\u0131 sokaktaki \u00c7ermiklilerin kahvesi. 1960\u2019lar\u0131n ortalar\u0131ndan sonra bir\u00e7ok \u00c7ermikli aile Ankara\u2019ya ta\u015f\u0131n\u0131p ya bir bakkal d\u00fckk\u00e2n\u0131 ya da kahvehane a\u00e7\u0131p i\u015fletmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. \u00d6zellikle \u00f6\u011fretmen ve memur olan \u00c7ermikliler tayin veya mesleki konular\u0131nda ya da i\u015fi i\u00e7in Ankara\u2019ya gittiklerinde u\u011frad\u0131klar\u0131 ilk yer \u00c7ermiklilerin bu kahvesi olurdu. Kahveye o y\u0131llar sadece \u00c7ermikliler gelmeyip, Erganililer, Siverekliler, Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f b\u00fcrokratlar\u0131 ve arada bir Diyarbak\u0131r milletvekillerinin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bir yerdi. \u00c7ermik ve kom\u015fu il\u00e7eler ile Diyarbak\u0131r\u2019dan gelen yeni haberler ilk \u00f6nce bu kahvede konu\u015fulurdu. Kahveye aral\u0131klarla gelen be\u015f \u00c7ermikli: Ankara\u2019da oturan ve Siyasal Bilgiler Fak\u00fcltesi\u2019nde okuyan Emin K\u00f6se, ODT\u00dc\u2019de okuyan Yusuf Andi\u00e7, deniz astsubay\u0131 Hikmet Pamuk\u00e7u, yar\u0131m \u00c7ermikli Kimya M\u00fchendisli\u011fi\u2019nde okuyan M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez, e\u011fer Ankara\u2019daysa Nurettin De\u011firmenci gelenlerle kahvede konu\u015fup sol ve sosyalist g\u00f6r\u00fc\u015fleri anlat\u0131p etkilemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. Ankara\u2019dan d\u00f6nen \u00c7ermikli \u00f6\u011fretmen, memur ve gen\u00e7ler aram\u0131za kat\u0131l\u0131r, \u00c7ermik\u2019te hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir g\u00fc\u00e7 olmada o arkada\u015flar\u0131n da etkisi \u00e7oktu. Ben a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak yeni a\u00e7\u0131lan lise gen\u00e7leri ile konu\u015fup sola kazand\u0131rmak i\u00e7in \u00e7aba sarf ederdim.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ermik\u2019te de T\u00d6B-DER \u015fubesi a\u00e7mak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131. \u00c7ermik\u2019te devletin g\u00f6z\u00fc ve kula\u011f\u0131 olan Nebo Mehmet (Akda\u011f) g\u00fcc\u00fc yetebildi\u011fi \u00f6\u011fretmenleri tehdit etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 duyulunca ba\u015fta Mahmut Akta\u015f ve di\u011ferleri hemen tehdit edilen \u00f6\u011fretmenlere sahip \u00e7\u0131k\u0131p tav\u0131r ald\u0131lar. Osman Bardak\u00e7\u0131 Diyarbak\u0131r merkezde \u00f6\u011fretmenli\u011fe ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Her Diyarbak\u0131r\u2019a gidi\u015fimde T\u00d6B-DER lokaline u\u011frar uzun uzun konu\u015fup onu dinler ve her gidi\u015fimde ondan birka\u00e7 kitap al\u0131p \u00c7ermik\u2019e d\u00f6nerdim. Osman Bardak\u00e7\u0131\u2019n\u0131n Diyarbak\u0131r Karayollar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan karde\u015fi Ali Bardak\u00e7\u0131 Almanya\u2019ya i\u015f\u00e7i olarak gidince, Osman abi tayinini \u0130stanbul\u2019a ald\u0131r\u0131p evini ta\u015f\u0131d\u0131. Bu s\u0131rada 1973 se\u00e7imleri yakla\u015fmakta, Ecevit r\u00fczg\u00e2r\u0131 b\u00f6lgemizde de esmekteydi. B\u00fclent Ecevit Diyarbak\u0131r\u2019a gelmeden \u00f6nceki gece \u00c7ermik\u2019te ilk kez bir mitingi organize edip \u00e7ar\u015f\u0131y\u0131 ba\u015ftanba\u015fa slogan atarak y\u00fcr\u00fcd\u00fck. Diyarbak\u0131r \u00d6\u011fretmen Okulu\u2019nu yeni bitiren Orhan \u00c7etin de sol g\u00f6r\u00fc\u015fleri savundu\u011fundan o gece birka\u00e7 pankart\u0131 birlikte yazd\u0131k. Sabah\u0131 CHP \u00c7ermik y\u00f6neticilerinin tuttu\u011fu iki kamyonun arkas\u0131na 50-60 kadar gen\u00e7le binip Diyarbak\u0131r\u2019a geldik. Konu\u015fma alan\u0131na giderken kalabal\u0131k Siverek gurubunu g\u00f6rd\u00fcm, ba\u015flar\u0131nda Mehmet Uzun vard\u0131 ve cezaevinden yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Alana do\u011fru y\u00fcr\u00fcrken yan\u0131na gittim. Bana Ecevit\u2019in devrimci ve solcu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hapiste \u00e7ok ki\u015fi yat\u0131yor, af \u00e7\u0131karma ve s\u0131k\u0131y\u00f6netimi kald\u0131rma s\u00f6z\u00fc verdi\u011fi i\u00e7in destek vereceklerini, ayr\u0131ca CHP\u2019nin niteli\u011fini de alana giderken anlatt\u0131. Da\u011fkap\u0131 meydan\u0131 t\u0131kl\u0131m t\u0131kl\u0131m doluydu. Kahrolsun Fa\u015fizm, Kahrolsun Emperyalizm sloganlar\u0131 CHP\u2019lilerin att\u0131\u011f\u0131 Halk\u00e7\u0131 Ecevit, Karao\u011flan Ecevit sloganlar\u0131n\u0131 bast\u0131rmaktayd\u0131. Bir ara Halklara \u00d6zg\u00fcrl\u00fck slogan\u0131 da at\u0131ld\u0131. Bu se\u00e7im mitingi, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m ilk kitlesel eylemdir.<br>Se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda MSP (Milli Selamet Partisi) ba\u015fkan\u0131 Necmettin Erbakan\u2019\u0131n da \u00c7ermik\u2019e gelece\u011fi duyuldu. MSP il\u00e7e \u015fubesi ba\u015fkan\u0131n\u0131n manifaturac\u0131 d\u00fckk\u00e2n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m kahvenin yan\u0131ndayd\u0131. Erbakan ve parti y\u00f6neticileri gelip d\u00fckk\u00e2nda otururken kahveden \u00e7ay \u0131smarlay\u0131nca, 15 adet civar\u0131 \u00e7ay\u0131 bir tepsiye koyup d\u00fckk\u00e2na girdi\u011fimde il\u00e7e ba\u015fkan\u0131 Bedri Ad\u0131g\u00fczel bana; \u201csa\u011fdan da\u011f\u0131t biz sa\u011fc\u0131y\u0131z,\u201d s\u00f6yleyince ben de; \u201cben solcuyum soldan da\u011f\u0131t\u0131yorum,\u201d deyip soldan \u00e7ay\u0131 da\u011f\u0131tmaya ba\u015flad\u0131m. \u0130l\u00e7e ba\u015fkan\u0131 surat\u0131n\u0131 asarken Necmettin Erbakan badem b\u0131y\u0131klar\u0131 ile bana bak\u0131p g\u00fcl\u00fcmsedi. \u00c7ay\u0131 yan\u0131ndaki masaya b\u0131rak\u0131nca yine g\u00fcl\u00fcmseyerek kafas\u0131n\u0131 hafif \u00f6ne e\u011fip hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylemedi. \u00c7aylar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131p kahveye d\u00f6nd\u00fcm, onlar da sinema salonu olarak kullan\u0131lan Halk E\u011fitim Merkezi\u2019nde toplant\u0131ya gittiler.<\/p>\n\n\n\n<p>Se\u00e7imler olmu\u015f, CHP en fazla oyu almas\u0131na ra\u011fmen h\u00fck\u00fcmet kuracak \u00e7o\u011funlu\u011fa ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131. 1973\u2019te yine \u00fcniversite s\u0131nav\u0131na girmi\u015ftim. Sorular\u0131n \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 gazetelerde yaz\u0131lmaya ba\u015flay\u0131nca \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m. \u00c7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ispatlan\u0131nca s\u0131nav iptal edilmi\u015fti. Tekrar edilen s\u0131navda yine istedi\u011fim puan\u0131 alamam\u0131\u015ft\u0131m. Kahvede \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 da b\u0131rakt\u0131m. G\u00fcnlerim tart\u0131\u015fma ve kitap okumayla ge\u00e7iyordu. Ama bir yandan da bo\u015f gezmeyi sevmedi\u011fimden, kendi ayaklar\u0131m \u00fczerinde durmay\u0131 hedefledi\u011fimden bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in \u00e7abal\u0131yordum. \u00c7ermik\u2019te o y\u0131llar onlarca gen\u00e7 ya polis ya da astsubayl\u0131\u011fa m\u00fcracaat edip gitmi\u015flerdi, ben bu iki mesle\u011fi de sevmiyor, d\u00fc\u015f\u00fcncelerime ters buluyordum. Konya Seydi\u015fehir Al\u00fcminyum Tesisleri\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyimin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 benim i\u00e7in \u00e7ok iyi bir f\u0131rsat oldu, hemen haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131 yap\u0131p Diyarbak\u0131r\u2019a gidip Konya\u2019dan ge\u00e7en \u0130zmir otob\u00fcslerine Konya i\u00e7in bir bilet al\u0131p yola koyuldum. Art\u0131k benim i\u00e7in yeni bir ya\u015fam ba\u015flayacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Gerek \u00c7ermik\u2019e gerekse bende eme\u011fi olup \u015fimdi aram\u0131zda olmayan Osman Bardak\u00e7\u0131, Nurettin De\u011firmenci, Emin K\u00f6se, Mahmut Akta\u015f, Mehmet Ali Esmer, Hayrettin \u015eeker, Yusuf Andi\u00e7, S\u00fcleyman S\u00fczen ve Mehmet Uzun\u2019u sayg\u0131 ve sevgi ile an\u0131p an\u0131lar\u0131 \u00f6n\u00fcnde h\u00fcrmetle e\u011filirim.<\/p>\n\n\n\n<p>17.03.2021\/Stockholm<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>12 Mart 2021<\/strong><br>http:\/\/www.rupelanu.org\/cermike-sol-ve-devrimci-goruslerin-girisi-1-858yy.htm<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=12-mart-darbesi\" rel=\"tag\">12 mart darbesi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=68-kusagi\" rel=\"tag\">68 ku\u015fa\u011f\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=boyali-kus\" rel=\"tag\">boyal\u0131 ku\u015f<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=celal-degirmenci\" rel=\"tag\">celal de\u011firmenci<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=cermik\" rel=\"tag\">\u00e7ermik<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=diyarbakir\" rel=\"tag\">diyarbak\u0131r<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ebubekir-pamukcu\" rel=\"tag\">ebubekir pamuk\u00e7u<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ergani-gencligi\" rel=\"tag\">ergani gen\u00e7li\u011fi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=fakir-baykurt\" rel=\"tag\">fakir baykurt<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=herefene\" rel=\"tag\">herefene<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=jerzy-kosinski\" rel=\"tag\">jerzy kosinski<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=kamil-sumbul\" rel=\"tag\">kamil s\u00fcmb\u00fcl<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=mahir-cayan\" rel=\"tag\">mahir \u00e7ayan<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=mahmut-aktas\" rel=\"tag\">mahmut akta\u015f<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=mehmet-uzun\" rel=\"tag\">mehmet uzun<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=necmettin-buyukkaya\" rel=\"tag\">necmettin b\u00fcy\u00fckkaya<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=niyazi-degirmenci\" rel=\"tag\">Niyaz\u0131 De\u011firmenci<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=nurettin-degirmenci\" rel=\"tag\">nurettin de\u011firmenci<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=osman-bardakci\" rel=\"tag\">osman bardak\u00e7\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=suleyman-suzen\" rel=\"tag\">s\u00fcleyman s\u00fczen<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=yusuf-andic\" rel=\"tag\">yusuf andi\u00e7<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kamil S\u00fcmb\u00fcl Ya\u015fam\u0131mda iz b\u0131rakan an\u0131lar-3 1960\u2019lar\u0131n sonlar\u0131na geldi\u011fimizde \u00c7ermik\u2019te derli toplu bir sol ve devrimci g\u00f6r\u00fc\u015fler, \u00e7evre il\u00e7eler Siverek ve Ergani ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yok denecek gibiydi. 1960\u2019lar\u0131n ortalar\u0131ndan sonra \u00e7ok say\u0131da olmasa da mezun olan baz\u0131 \u00f6\u011fretmenlerin farkl\u0131 bir duru\u015flar\u0131 oldu\u011fu g\u00f6ze \u00e7arpmaktayd\u0131. Bunlar; \u0130smet \u00d6zden, Ekrem K\u0131l\u0131\u00e7, Ebubekir Pamuk\u00e7u, Osman Bardak\u00e7\u0131 ve \u00c7ermik maliyesinde memur olan Mehmet Ali Esmer \u00c7ermik\u2019te ilk kez baz\u0131 yenilikleri ba\u015flatman\u0131n \u00f6nc\u00fcleriydiler. \u00c7ermik Maliye M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan Mehmet Ali Esmer \u00f6\u011fretmen de\u011fildi ama ayd\u0131n biri oldu\u011fu, \u00c7ermik\u2019e yeni gelmeye ba\u015flayan g\u00fcnl\u00fck gazeteleri al\u0131p okuyan, \u00fclke sorunlar\u0131n\u0131 kahvede di\u011fer \u00f6\u011fretmenler ve \u00c7ermiklilerle konu\u015fup tart\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u0130smet \u00d6zden\u2019in<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1321],"tags":[3722,176,3718,3716,304,115,3719,3720,376,3717,3721,454,3724,3723,171,3595,1944,298,450,3727,3726],"class_list":["post-5923","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-basinda","tag-12-mart-darbesi","tag-68-kusagi","tag-boyali-kus","tag-celal-degirmenci","tag-cermik","tag-diyarbakir","tag-ebubekir-pamukcu","tag-ergani-gencligi","tag-fakir-baykurt","tag-herefene","tag-jerzy-kosinski","tag-kamil-sumbul","tag-mahir-cayan","tag-mahmut-aktas","tag-mehmet-uzun","tag-necmettin-buyukkaya","tag-niyazi-degirmenci","tag-nurettin-degirmenci","tag-osman-bardakci","tag-suleyman-suzen","tag-yusuf-andic"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5923"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6715,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5923\/revisions\/6715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}