{"id":5541,"date":"2009-06-27T19:15:00","date_gmt":"2009-06-27T19:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5541"},"modified":"2023-06-05T08:51:21","modified_gmt":"2023-06-05T08:51:21","slug":"hilar-neolitik-uygarliktan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5541","title":{"rendered":"Hilar, Neolitik uygarl\u0131ktan"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong>Vedat \u00c7etin<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Tarih yazmak zor bir i\u015ftir. Tarihin i\u00e7inde sakl\u0131 birikimin bulunup \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sab\u0131r ve azim gerekir. Bu nedenle Hilar gibi antik bir yerle\u015fim yeri \u00fczerine tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmak demek&#8230;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tarih yazmak zor bir i\u015ftir. Tarihin i\u00e7inde sakl\u0131 birikimin bulunup \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sab\u0131r ve azim gerekir. Bu nedenle Hilar gibi antik bir yerle\u015fim yeri \u00fczerine tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmak demek, kelimenin tam anlam\u0131yla i\u011fne ucuyla kuyu kazmak demektir.<\/p>\n\n\n\n<p>At\u0131n ve bu\u011fday\u0131n ilk evcille\u015ftirildi\u011fi, ekildi\u011fi; ekme\u011fin f\u0131r\u0131nda ilk pi\u015firildi\u011fi, bak\u0131r\u0131n bulunmas\u0131yla ilk madencili\u011fe ge\u00e7ilmesi, Hilar yerle\u015fim yerine aittir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ac\u0131 olan ger\u00e7ek, Hilar\u2019\u0131n yaz\u0131n\u0131n hen\u00fcz bilinmedi\u011fi d\u00f6nemini, yaz\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme oranla daha fazla bilmemizdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hilar gibi co\u011frafi bir mekan olman\u0131n \u00f6tesinde, yaz\u0131l\u0131 ve yaz\u0131l\u0131 olmayan tarihin \u00e7ok \u00f6nemli bir tan\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131p incelemek s\u00f6z konusu olunca, tarihin o belirlenen misyonu daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r. B\u00f6yle olunca, tarih yazman\u0131n zorlu\u011fu daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hilar, on bin y\u0131ll\u0131k tarihin miras\u0131, tarihin upuzun karanl\u0131k t\u00fcnelinde sakl\u0131 s\u0131rlar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131r. B\u00f6ylesine sab\u0131rl\u0131 ve azimli bir \u00e7al\u0131\u015fma gerektiren, sakl\u0131s\u0131nda kocaman bir tarihi kesiti ta\u015f\u0131yan yerle\u015fim yeri de\u011fil d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Burayla ilgili ara\u015ft\u0131rma ve incelemelere giri\u015fmek, ilgili insan\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fcrecek denli k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n tan\u0131t\u0131lmas\u0131ndan \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hilar\u2019da ilk inceleme ve ara\u015ft\u0131rmalarda bulunan, 1876-1947 y\u0131ll\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olan ABD\u2019li co\u011frafyac\u0131 Ellsworth Huntington\u2019dur. Burayla ilgili ilk bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma, Huntington\u2019un \u201cThe Hittite Ruins of Hilar, Asia Minor\u201d T\u00fcrk\u00e7esi; K\u00fc\u00e7\u00fck Asya, Hilar\u2019daki Hitit Kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 ilk bilimsel yaz\u0131d\u0131r. Bu yaz\u0131dan \u00f6\u011frendi\u011fimize g\u00f6re Hilar; Asur, Hitit ve Khaldi gibi \u00fc\u00e7 \u00f6nemli antik imparatorlu\u011fun h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6nem verdi\u011fi bir b\u00f6lgedir. Kitab\u0131n yazar\u0131 \u00dcz\u00fclmez\u2019e g\u00f6re Hilar ve Ergani olarak birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, 31 uygarl\u0131k gelip ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mezopotamya co\u011frafyas\u0131nda, insanl\u0131\u011f\u0131n ma\u011fara ya\u015fam\u0131ndan kurtulup meskene girdi\u011fi, meskenlerden siteler ve devletler olu\u015fturdu\u011fu bilinmektedir. Bu konuda Prof. Halet \u00c7ambel\u2019in \u015f\u00f6yle bir tespiti vard\u0131r: \u2018Yerle\u015fik d\u00fczene ge\u00e7i\u015f Neolitik Devrim olarak insanl\u0131k tarihinde yeni bir \u00e7a\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olmu\u015ftur.\u2019<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6ylemek gerekirse, tarihin \u015fafa\u011f\u0131nda Hilar vard\u0131. Hilar, hem kayal\u0131klar\u0131n, hem ma\u011faralar\u0131n, hem \u00c7ay\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fc de i\u00e7ine alan bug\u00fcnk\u00fc k\u00f6y\u00fcn ortak ad\u0131d\u0131r. Hilar\u2019\u0131n bir tepesi olan \u00c7ay\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn, yap\u0131lan kaz\u0131larla d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr tarihine ad\u0131n\u0131 yazd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ay\u00f6n\u00fc tepesi, Hilar k\u00f6y\u00fc s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde, k\u00f6ye \u00e7ok yak\u0131nd\u0131r. Tepe ile k\u00f6y aras\u0131ndan Bo\u011faz \u00c7ay\u0131 ge\u00e7mektedir. \u00c7ay\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn K\u00fcrt\u00e7e ad\u0131 Qot\u00ea Ber \u00c7em\u2019dir. Buras\u0131 yayg\u0131n olarak resmi ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r: \u00c7ay\u00f6n\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ay\u00f6n\u00fc, ma\u011fara ve kabartmalar\u0131yla bilinen Hilar\u2019\u0131 g\u00f6lgesinde b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n Ergani il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 82 k\u00f6yden biri olan Hilar k\u00f6y\u00fc, Ergani il\u00e7e merkezine 7 km. G\u00fcneyinde, da\u011flara yasl\u0131 kayalar i\u00e7erisinde yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hilar\u2019\u0131n T\u00fcrk\u00e7e ad\u0131 Sesveren P\u0131nar olarak belirlenmi\u015fse de, kimsenin umurunda olmam\u0131\u015ft\u0131r. Zira resmi evraklar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda pek kullan\u0131lmaz; her Hilarl\u0131 ve Erganili, bu uydurma ad\u0131 kullanmamakla adeta resmi ideolojiye kar\u015f\u0131 bir duru\u015f sergilemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hilar\u2019da halen 22 hane bulunmakta ve n\u00fcfusu 250-280 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. K\u00f6yde okuma yazma oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksektir. Bunun nedeni, eski bir yerle\u015fim ve mabed yeri olmas\u0131na ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ay\u00f6n\u00fc kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, Prof. H.\u00c7ambel ve Prof. R.J.Braidwood taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131ld\u0131. Daha sonra Prof. Mehmet \u00d6zdo\u011fan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalara devam edildi. 1990 y\u0131l\u0131nda 15. sezonunda Roma \u00dcniversitesi ad\u0131na Dr. Isabella Caneva ve Dr. Alberto Palmieri\u2019nin kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla bu \u00e7al\u0131\u015fmalar daha da geni\u015fletildi. Ama Hilar, h\u00e2l\u00e2 sakl\u0131s\u0131ndaki s\u0131rlar\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 bekliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Arkeoloji ve Sanat Yay\u0131nlar\u0131, genel olarak ara\u015ft\u0131rma ve kaz\u0131 yapm\u0131\u015f \u00fcnl\u00fc akademisyenlerin ve iyi tarih\u00e7ilerin yap\u0131tlar\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131yla tan\u0131n\u0131yor. Ancak bu kural ilk defa arkeolog veya tarih\u00e7i olmayan birinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 okuyuculara sunmakla bozuluyor. As\u0131l mesle\u011fi kimya m\u00fchendisli\u011fi olan ve aslen Erganili olan M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez\u2019in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 kitap, \u00f6nemli bir ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em>27 Haziran 2009\u2019da:<br>http:\/\/www.evrensel.net\/haber.php?haber_id=53374 de<br>Ve<br>3 Temmuz 2009\u2019da:<br>Ergani Haber Gazetesi<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=10-bin-yillik-tarih\" rel=\"tag\">10 bin y\u0131ll\u0131k tarih<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=arkeoloji-ve-sanat-yayinlari\" rel=\"tag\">arkeoloji ve sanat yay\u0131nlar\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=cayonu-2\" rel=\"tag\">\u00e7ay\u00f6n\u00fc<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=diyarbakir\" rel=\"tag\">diyarbak\u0131r<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=evrensel-gazetesi\" rel=\"tag\">evrensel gazetesi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=hilar\" rel=\"tag\">hilar<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=neolitik\" rel=\"tag\">neolitik<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=prof-h-cambel\" rel=\"tag\">Prof. H.\u00c7ambel<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=qote-ber-cem-3\" rel=\"tag\">qot\u00ea ber \u00e7em<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=prof-dr-robert-j-braidwood\" rel=\"tag\">robert j. braidwood<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=vedat-cetin-2\" rel=\"tag\">vedat \u00e7etin<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vedat \u00c7etin Tarih yazmak zor bir i\u015ftir. Tarihin i\u00e7inde sakl\u0131 birikimin bulunup \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sab\u0131r ve azim gerekir. Bu nedenle Hilar gibi antik bir yerle\u015fim yeri \u00fczerine tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmak demek&#8230; Tarih yazmak zor bir i\u015ftir. Tarihin i\u00e7inde sakl\u0131 birikimin bulunup \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sab\u0131r ve azim gerekir. Bu nedenle Hilar gibi antik bir yerle\u015fim yeri \u00fczerine tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmak demek, kelimenin tam anlam\u0131yla i\u011fne ucuyla kuyu kazmak demektir. At\u0131n ve bu\u011fday\u0131n ilk evcille\u015ftirildi\u011fi, ekildi\u011fi; ekme\u011fin f\u0131r\u0131nda ilk pi\u015firildi\u011fi, bak\u0131r\u0131n bulunmas\u0131yla ilk madencili\u011fe ge\u00e7ilmesi, Hilar yerle\u015fim yerine aittir. Ac\u0131 olan ger\u00e7ek, Hilar\u2019\u0131n yaz\u0131n\u0131n hen\u00fcz bilinmedi\u011fi d\u00f6nemini, yaz\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme oranla daha<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1321],"tags":[3250,625,896,115,866,892,621,3275,1690,1718,1666],"class_list":["post-5541","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-basinda","tag-10-bin-yillik-tarih","tag-arkeoloji-ve-sanat-yayinlari","tag-cayonu-2","tag-diyarbakir","tag-evrensel-gazetesi","tag-hilar","tag-neolitik","tag-prof-h-cambel","tag-qote-ber-cem-3","tag-prof-dr-robert-j-braidwood","tag-vedat-cetin-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5541"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5542,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5541\/revisions\/5542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}