{"id":5395,"date":"2016-05-14T17:54:00","date_gmt":"2016-05-14T17:54:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5395"},"modified":"2023-07-01T17:26:55","modified_gmt":"2023-07-01T17:26:55","slug":"nereye-gittiler-bu-ergani-ermenileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5395","title":{"rendered":"Nereye Gittiler Bu Ergani Ermenileri?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong>Aziz Tekin<br>\u0130stanbul-B\u0130A Haber Merkezi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Art\u0131k susman\u0131n \u00e7ok iyi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<br>Zira kelimeler insan\u0131n duydu\u011fu \u015feylerin hepsini anlatmaya yetmiyor.<br>Yetersiz art\u0131k kelimeler\u2026<br>Andrei Tarkovsky\u2019nin Ayna filminden<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Uzun bir sessizlik d\u00f6neminden sonra \u00fczerinde tortulanm\u0131\u015f tabular\u0131 y\u0131karak kendisine konu\u015fma alan\u0131 a\u00e7an Ermeniler ve sorunlar\u0131, son y\u0131llarda yerel tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla, insana insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha i\u00e7ten hat\u0131rlatan hikayelerle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 yerel tarih, s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olan bu eserler b\u00fcy\u00fck bir bo\u015flu\u011fu doldurmaktad\u0131rlar. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar insanlar\u0131n zihninde hapishane duvarlar\u0131 gibi olan resmi tarih kal\u0131plar\u0131n\u0131 y\u0131kmakta daha maharetli ve olay\u0131n insani boyutunu daha iyi hissettirmektedir. S\u0131radan insan\u0131n g\u00fcndelik hayat\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fcze sunarken tarihin de daha da siville\u015fmesini sa\u011fl\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smail Be\u015fikci Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan yazar M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez\u2019in \u201cErgani Tarihinin Sakl\u0131 Sayfas\u0131: Ermeniler\u201d adl\u0131 kitab\u0131 bu t\u00fcrden bir \u00e7al\u0131\u015fma. M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez tarihsel bir kronoloji izleyerek Meryemana Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n ete\u011fine kurulmu\u015f Ergani\/Erxan\u00ee\/Ar\u011f\u0131ni\u2019de Ermeni ulusunun izini s\u00fcr\u00fcyor. Sadece izini s\u00fcrmekle kalmay\u0131p g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki durumunu da ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. Ergani Sanca\u011f\u0131n\u0131; Asurlar, Persler, Ermeniler, Medler, Romal\u0131lar, Bizansl\u0131lar, Araplar, Rumlar, K\u00fcrtler, T\u00fcrkmenler, Mo\u011follar, Sel\u00e7uklular, Osmanl\u0131lar aras\u0131nda el de\u011fi\u015ftirmesine k\u0131sa k\u0131sa de\u011finiyor, bu el de\u011fi\u015ftirmelerle birlikte de\u011fi\u015fen yer adlar\u0131n\u0131n haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>1846 tarihine kadar Diyarbak\u0131r Eyaleti\u2019ne ba\u011fl\u0131 olan Ergani Sanca\u011f\u0131 Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin hakimiyetindeydi. 1846\u2019da sancakta bulunan madenin etkisiyle ismi de\u011fi\u015ftirilerek Erganimaden olur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcz\u00fclmez, \u00f6nemli tarihi kitaplara referans g\u00f6steriyor, di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalardan al\u0131nt\u0131lar yap\u0131yor ama en \u00f6nemlisi de hala hayatta olan ya\u015fl\u0131 ki\u015filerden 1915 ve sonras\u0131 hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fler al\u0131p b\u00fct\u00fcn bu bilgileri i\u00e7 i\u00e7e harmanl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131 Devleti taraf\u0131ndan yap\u0131lan her y\u00f6netim de\u011fi\u015fikli\u011finde yereldeki insanlar\u0131n \u2013kitapta Ergani\u2019de oturanlar- s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n, d\u00fczenle ili\u015fkilerinin nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini rahatl\u0131kla g\u00f6rebiliyoruz. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n yereldeki y\u00f6neticilerinin de\u011fi\u015fimi Ermeni Katliam\u0131\u2019na giden yolda ayak sesleri gibi. 18 Temmuz 1913-11 Kas\u0131m 1914 tarihleri aras\u0131nda Erganimaden mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapmakta olan Ermeni Mihran Boyac\u0131yan ve Dikran Mardirosyan\u2019\u0131n g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131 (s. 25) katliam\u0131n i\u015faret fi\u015fe\u011fiydi. Bunun yan\u0131nda \u00dcz\u00fclmez \u015fehir salnamelerini inceleyerek 1915 \u00f6ncesi Ergani de g\u00f6rev alm\u0131\u015f Ermenilerin isim ve g\u00f6revlerini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu resmi g\u00f6revlerin yan\u0131 s\u0131ra yazar, ki\u015fisel tan\u0131kl\u0131klar\u0131ndan yolla \u00e7\u0131karak Ermenilerin 1915 \u00f6ncesi K\u00fcrdistan\u2019da ki durumlar\u0131na, sosyal hayat i\u00e7indeki yerlerine, kom\u015fuluklar\u0131na, \u015fakalar\u0131na, \u015fehirle\u015fme \u015fekillerine geni\u015f\u00e7e de\u011finiyor. Ermenilerin \u00e7\u00f6kertilmesinden sonra bir\u00e7ok mesle\u011fin nas\u0131l sahipsiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir\u00e7o\u011funun da nas\u0131l ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya olaylar\u0131 bizzat ya\u015fam\u0131\u015f ya da tan\u0131klar\u0131ndan dinlemi\u015f ki\u015filerin anlat\u0131m\u0131yla bize aktar\u0131yor. Bir elin parmaklar\u0131 kadar azalan M\u00fcsl\u00fcmanla\u015f(t\u0131r\u0131l)m\u0131\u015f Ermenilerin bile nas\u0131l isimlerinin \u00f6n\u00fcne getirilen \u201cd\u00f6nme\u201d, \u201cgavur\u201d, \u201cfille\u201d gibi kelimelerle \u00f6tekile\u015ftirildiklerinin ve hayatlar\u0131n\u0131n \u00e7ekilmez hale getirdiklerini \u00f6rneklerle bize a\u00e7\u0131kl\u0131yor. (s. 27)<\/p>\n\n\n\n<p>Felaketin boyutunu beklide en iyi anlatan katliam\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yerde azalan insanlar\u0131n say\u0131s\u0131; 1914\u2019te 1800 hane say\u0131s\u0131 olan sancak merkezi Maden\u2019in 1938\u2019de nas\u0131l 530 haneye kadar geriledi\u011fini kitapta a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyoruz. (s. 36) Katliamda sadece Ermeniler etkilenmiyor, Diyarbak\u0131r vilayeti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde oturan \u2013 ve elbette di\u011fer yerlerde dahil- Nasturiler, Keldaniler ve S\u00fcryaniler de zarar g\u00f6r\u00fcyor. Bir \u00e7ok ailenin ev ve d\u00fckkanlar\u0131 ya\u011fmalan\u0131yor, \u00e7ocuk ve kad\u0131nlar\u0131na el konuluyor ve de\u011ferli e\u015fyalar\u0131n hepsi talan ediliyor. (s. 34)<\/p>\n\n\n\n<p>Katliamdan esnas\u0131nda ve sonras\u0131nda bir\u00e7ok kad\u0131n ve \u00e7ocu\u011fun evlatl\u0131k verildi\u011fi, evlatl\u0131k al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, baz\u0131lar\u0131na el konuldu\u011fu yazar bizzat g\u00f6rd\u00fcklerinden yola \u00e7\u0131karak anlat\u0131yor. Kad\u0131nlar evlenilmek ya da ev i\u015flerinde hizmet\u00e7i olarak kullan\u0131lmak i\u00e7in al\u0131konuldular. Baz\u0131 ailelerin mal ve m\u00fclklerine konmak i\u00e7in kad\u0131nlarla evlenildi. (s. 57)<\/p>\n\n\n\n<p>Yazar kitab\u0131n birka\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc katliamdan arta kalan insanlar\u0131n hikayelerine ay\u0131rm\u0131\u015f. Onlar\u0131n \u201c\u00f6l\u00fcm\u00fcn beyaz y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fckten sonra nas\u0131l eskisi gibi olmad\u0131klar\u0131n\u0131\u201d bu insanlar\u0131n hikayeleri \u00fczerinden anlat\u0131yor. Ha\u00e7o Usta, Parisli Ahmet, Gavur Papo&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ergani\u2019deki Ermeni mallar\u0131n\u0131n kaderini de ara\u015ft\u0131ran yazar, bu mallarla \u201cmilli sermaye\u201dnin nas\u0131l olu\u015fturuldu\u011funu, 1915\u2019te el konulan zenginliklerle yetinmeyen devletin Varl\u0131k Vergisi\u2019yle nas\u0131l geride kalan Ermenilerin de b\u00fct\u00fcn biriktirdiklerini yuttu\u011funu ayr\u0131nt\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131kl\u0131yor. (s. 84)<\/p>\n\n\n\n<p>Yazar M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez, Ergani\u2019de Ermenilerden kalan yerlerin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p, Osmanl\u0131 d\u00f6neminden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bu yerlerin de\u011fi\u015fimini ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc anlat\u0131yor. Kendisi de Erganili olan ve orada b\u00fcy\u00fcyen \u00dcz\u00fclmez, bu Ermeni yap\u0131lar\u0131n\u0131n nas\u0131l \u00e7ocuk oyun alanlar\u0131, hayvan a\u011f\u0131llar\u0131 oldu\u011funu ve devlet taraf\u0131ndan te\u015fvik edilmi\u015f \u2018hazine avc\u0131lar\u0131\u2019 taraf\u0131ndan talan edildi\u011fini bize ayr\u0131nt\u0131yla aktar\u0131yor. (s. 123-161)<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eayet yazar\u0131n s\u00f6zleriyle yaz\u0131n\u0131n sonunu ba\u011flayacaksak \u201csusman\u0131n de\u011fil konu\u015fman\u0131n, yazman\u0131n zaman\u0131.\u201d (AT\/EA)<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Kitab\u0131n K\u00fcnyesi<\/strong>:<br>M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez, <strong>Ergani Tarihinin Sakl\u0131 Sayfas\u0131: Ermeniler<\/strong>, \u0130smail Be\u015fikci Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 255 Sayfa, Nisan 2016<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Aziz Tekin<\/strong><br>Marmara \u00dcniversitesi Gazetecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc&#8217;nden mezun. Arel \u00dcniversitesi Medya ve K\u00fclt\u00fcrel \u00c7al\u0131\u015fmalar b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde y\u00fcksek lisans\u0131na devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em><strong>14 May\u0131s 2016 tarihinde:<\/strong><br>http:\/\/bianet.org\/biamag\/diger\/174765-ergani-tarihinin-sakli-sayfasi-ermeniler<br>yay\u0131mland\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=aziz-tekin\" rel=\"tag\">Aziz Tekin<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=bia-haber-merkezi\" rel=\"tag\">B\u0130A Haber Merkezi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=dikran-mardirosyan\" rel=\"tag\">Dikran Mardirosyan<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ergani\" rel=\"tag\">ergani<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ergani-erxani-argini\" rel=\"tag\">Ergani\/Erxan\u00ee\/Ar\u011f\u0131ni<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=erganimaden\" rel=\"tag\">Erganimaden<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ermeniler\" rel=\"tag\">ermeniler<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=gavur-papo\" rel=\"tag\">Gavur Papo<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=haco-usta\" rel=\"tag\">Ha\u00e7o Usta<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ismail-besikci-vakfi-yayinlari-2\" rel=\"tag\">ismail be\u015fikci vakf\u0131 yay\u0131nlar\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=meryema-dagi\" rel=\"tag\">Meryema Da\u011f\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=mihran-boyaciyan\" rel=\"tag\">Mihran Boyac\u0131yan<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=parisli-ahmet\" rel=\"tag\">Parisli Ahmet<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aziz Tekin\u0130stanbul-B\u0130A Haber Merkezi Art\u0131k susman\u0131n \u00e7ok iyi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.Zira kelimeler insan\u0131n duydu\u011fu \u015feylerin hepsini anlatmaya yetmiyor.Yetersiz art\u0131k kelimeler\u2026Andrei Tarkovsky\u2019nin Ayna filminden Uzun bir sessizlik d\u00f6neminden sonra \u00fczerinde tortulanm\u0131\u015f tabular\u0131 y\u0131karak kendisine konu\u015fma alan\u0131 a\u00e7an Ermeniler ve sorunlar\u0131, son y\u0131llarda yerel tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla, insana insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha i\u00e7ten hat\u0131rlatan hikayelerle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 yerel tarih, s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olan bu eserler b\u00fcy\u00fck bir bo\u015flu\u011fu doldurmaktad\u0131rlar. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar insanlar\u0131n zihninde hapishane duvarlar\u0131 gibi olan resmi tarih kal\u0131plar\u0131n\u0131 y\u0131kmakta daha maharetli ve olay\u0131n insani boyutunu daha iyi hissettirmektedir. S\u0131radan insan\u0131n g\u00fcndelik hayat\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fcze sunarken tarihin de daha da siville\u015fmesini sa\u011fl\u0131yorlar. \u0130smail Be\u015fikci<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1321],"tags":[3124,3128,3130,129,3127,3131,393,3129,3121,3125,3126,3122,3123],"class_list":["post-5395","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-basinda","tag-aziz-tekin","tag-bia-haber-merkezi","tag-dikran-mardirosyan","tag-ergani","tag-ergani-erxani-argini","tag-erganimaden","tag-ermeniler","tag-gavur-papo","tag-haco-usta","tag-ismail-besikci-vakfi-yayinlari-2","tag-meryema-dagi","tag-mihran-boyaciyan","tag-parisli-ahmet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5395"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6664,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5395\/revisions\/6664"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}