{"id":5225,"date":"2010-09-14T13:55:00","date_gmt":"2010-09-14T13:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5225"},"modified":"2024-12-19T19:39:18","modified_gmt":"2024-12-19T19:39:18","slug":"zulkuf-peygamberin-makami-hakkinda-kimi-iddialar-ve-prens-hapik-harbig-olayi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5225","title":{"rendered":"Z\u00fclk\u00fcf Peygamber\u2019in Makam\u0131 Hakk\u0131nda Kimi \u0130ddialar ve Prens Hapik \/ Harbig Olay\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>\u201c<em>Tarih, sadece tarih\u00e7ilere b\u0131rak\u0131lmayacak kadar \u00f6nemli bir \u015feydir<\/em>.\u201d &#8211;<em>Talleyrand<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>3 Eyl\u00fcl 2010 tarihinde <strong>Ergani Haber<\/strong> gazetesinde yay\u0131nlanan \u201c<strong><em>Meryem Ana Kilisesi\/Surp Asdvadzadzin \u0130le \u0130lgili Edindi\u011fim Yeni Bilgiler<\/em><\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131mda; V. Bardizaktsi, B. Natanyan ve K. Sirvantsdyants\u2019in raporlar\u0131ndan olu\u015fan ve <strong>Palu- Harput 1878<\/strong> \u2013<em>\u00c7<\/em><strong><em>arsancak, \u00c7emi\u015fgezek, \u00c7apak\u00e7ur, Erzincan, Hizan ve Civar B\u00f6lgeler 1877\u20131878<\/em>\u2013 2.Cilt\/Raporlar<\/strong> adl\u0131 kitaptan aktard\u0131\u011f\u0131m \u201c<strong><em>Ar\u011f\u0131n veya Arg\u0131ni<\/em><\/strong>\u201d ile ilgili k\u0131s\u0131mda, -dikkat etmi\u015fsinizse e\u011fer- \u00e7ok k\u0131sa Z\u00fclk\u00fcf Peygamber\u2019in t\u00fcrbesine de de\u011finiliyordu: \u201c<em>Manast\u0131r\u0131n \u00fcst taraf\u0131nda, kayan\u0131n tam tepesinde T\u00fcrklerin Z\u00fclf\u00fc Peygamber [Z\u00fclk\u00fcf\u00fcl] adl\u0131 tekkesi bulunuyor. Tekkede s\u00fcsl\u00fc bir de mezar var. Birka\u00e7 duac\u0131 orada ikamet ediyor. Adak ziyaretine gelenler oluyor. Sayg\u0131de\u011fer Abidin Pa\u015fa manast\u0131rda bir g\u00fcn geceleyince kendisiyle tekkeyi ziyaret etme ve mezar\u0131 g\u00f6rme \u015fans\u0131na nail olduk. Tarih bize bu kayan\u0131n Prens Hapik\u2019in Kalesi oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Mezar da bu cesur ama bahts\u0131z Prense ait olmal\u0131 (Urfal\u0131 Mateos),<\/em>\u201d<sup>(1) <\/sup>diye yaz\u0131l\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada Z\u00fclk\u00fcf Peygamber\u2019in T\u00fcrbesi\u2019nin Ermeni Prensi Hapik\u2019e ait oldu\u011funa dair bir ima ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilmem hat\u0131rlar m\u0131s\u0131n\u0131z, Z\u00fclk\u00fcf Peygamber\u2019in Makam\u0131 veya T\u00fcrbesi\u2019nin bulundu\u011fu yap\u0131n\u0131n Ermenilere ait oldu\u011funa dair yine bir ba\u015fka yaz\u0131y\u0131 daha \u00f6nce aktarm\u0131\u015ft\u0131m. Muhtar K\u00f6r\u00fck\u00e7\u00fc adl\u0131 biri<sup>,(2)<\/sup> Aral\u0131k-Ocak 1945\u20131946 tarihli <strong>Karacada\u011f Dergisi<\/strong>\u2019nde (Cilt VII\/85\u201386) yay\u0131nlan \u201c<strong><em>Ergani\u2019nin Z\u00fclk\u00fcf Da\u011f\u0131<\/em><\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda: \u201c<em>Tepedeki manast\u0131r hakk\u0131nda bir\u00e7ok rivayetler var. Esasen bu da\u011f\u0131n, me\u015fhur Z\u00fclk\u00fcf peygamberin t\u00fcrbesi olmay\u0131p makam\u0131 oldu\u011fu muhakkak gibidir. Bu binan\u0131n da bu makam yeri oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Ba\u015fka bir rivayet ise bunun vaktiyle Ermeniler aram\u0131zda karde\u015f gibi ya\u015farken onlar\u0131n yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylentisindedir. Bu son rivayet daha do\u011fruya benziyor. Kasaban\u0131n tarihi hen\u00fcz yaz\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir, fakat inan\u0131l\u0131r kaynaklar bu manast\u0131r\u0131n o zamandan kalma oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Esasen \u015feklinin manast\u0131r \u015fekli olmas\u0131 da bunu ispat eder. Ancak, Ermeniler gittikten sonra zaman\u0131n ulular\u0131 bu manast\u0131r\u0131n tepemizde b\u00f6yle dikili kal\u0131p durmas\u0131n\u0131 istemediklerinden bunu Z\u00fclk\u00fcf peygamberin saray\u0131 oldu\u011fu tarz\u0131nda bir propaganda yapm\u0131\u015flar ve muvaffak ta olmu\u015flard\u0131r. Oysaki bunun bir Ermeni veya (ba\u015fka bir kavmin) eseri olmas\u0131n\u0131n en ufak bir \u00f6nemi yoktur<\/em>,\u201d<sup>(3) <\/sup>diye yazmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Basri Konyar ise, 1936 y\u0131l\u0131nda Diyarbak\u0131r Valili\u011fi taraf\u0131ndan bas\u0131m\u0131 yap\u0131lan <strong>Diyarbak\u0131r Tarihi I, II, III<\/strong> adl\u0131 kitab\u0131nda \u201c<strong><em>Z\u00fclk\u00fcf\u00fcl Yat\u0131r\u0131<\/em><\/strong>\u201dn\u0131 anlat\u0131rken; Mescid\u2019in sa\u011flam ve geni\u015f\u00e7e bir bina oldu\u011fu, d\u00f6rty\u00fcz y\u0131l \u00f6nce yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylense de banisi belirsizdir demektedir. Yan\u0131 yapan\u0131, sahibi belli de\u011fil demektedir.<sup>(4)<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Bu iddialar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka s\u00f6ylentiler de var, ama \u00f6nemli tarihi kaynak \u00f6zellikleri olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in bu s\u00f6ylentileri yazmaya gerek duymuyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u00fclk\u00fcf Da\u011f\u0131, di\u011fere ad\u0131yla \u00c7iyay\u00ea Meryeman\u00ea kutsal bir mek\u00e2nd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc da\u011f\u0131n en y\u00fcksek tepesinde Aziz Meryem Ana (Surp Asdvadzadzin) Kilisesi, kilisenin kuzey taraf\u0131nda ve \u00e7ok yak\u0131n\u0131nda Z\u00fclk\u00fcf Peygamber\u2019in Makam\u0131\/T\u00fcrbesi bulunmaktad\u0131r. K\u00fcrtler, T\u00fcrkler, Ermeniler ve hatta Cumhuriyet \u00f6ncesinde Maden il\u00e7esinde ya\u015fayan Rumlar bile bu da\u011fdaki kutsal mek\u00e2nlara hep h\u00fcrmet etmi\u015f ve kutsall\u0131\u011f\u0131na toz kondurmam\u0131\u015ft\u0131r. Ama sonradan T\u00fcrkler ve K\u00fcrtler devletin y\u00f6nlendirmesi sonucu \u201c<em>\u00f6teki<\/em>\u201dne ait kutsal mek\u00e2nlara \u00e7ok iyi g\u00f6zle bakmam\u0131\u015f; dahas\u0131 resmi ideoloji \u201c<em>\u00f6teki<\/em>\u201dne ait ne varsa kay\u0131t ve belleklerden silmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Z\u00fclk\u00fcf Peygamber\u2019in Makam\u0131 ya da T\u00fcrbesi\u2019nin bulundu\u011fu yap\u0131n\u0131n Ermenilere mi, yoksa ger\u00e7ekten Z\u00fclk\u00fcf Peygamber\u2019e mi ait oldu\u011fu konusunda \u015fimdilik bir \u015fey s\u00f6yleyecek durumda da de\u011filim, \u00e7\u00fcnk\u00fc elimdeki veri ve bilgiler yeterli de\u011fil. Tarihin karanl\u0131\u011f\u0131nda kalm\u0131\u015f bilgi ve belgeleri g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda konunun ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bunun i\u00e7in tarihi belgeleri didik didik ara\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z. Sahte tarihi bir tarafa b\u0131rak\u0131p ger\u00e7eklerle y\u00fczle\u015febilmeliyiz. Ben, Ergani ile ilgili elime ge\u00e7en bilgi ve belgeleri sizlerle payla\u015farak tarihimizin g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in elimden geldi\u011fince yard\u0131mc\u0131 olmaya, yalandan ar\u0131nm\u0131\u015f bir tarihin olu\u015fumuna kendimce katk\u0131 sunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yaz\u0131mda as\u0131l anlatmak istedi\u011fim bunlar de\u011fil, anlatmak istedi\u011fim ge\u00e7mi\u015fte Ergani Kalesi\u2019nde bir ku\u015fatma sonucu ya\u015fam\u0131n\u0131 yitiren Prens Hapik\/Harbig olay\u0131d\u0131r. Yani <strong>Palu-Harput 1878<\/strong> kitab\u0131nda Z\u00fclk\u00fcf Peygamber\u2019in makam\u0131 veya t\u00fcrbesinde yatan zat oldu\u011fu ima edilen Prens Hapik\u2019in ac\u0131kl\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Prens Hapik olay\u0131 ilgin\u00e7 oldu\u011fu kadar Ergani tarihini de yak\u0131ndan ilgilendirir. Ve bu olay\u0131 en iyi anlatan da bildi\u011fim kadar\u0131yla Urfal\u0131 Mateos\u2019tur. <strong>Urfal\u0131 Mateos<\/strong> <strong>Vekayi-N\u00e2mesi<\/strong>\u2019nde<sup>(5)<\/sup> Ergani Kalesi\u2019nin ku\u015fat\u0131lmas\u0131n\u0131 ve sonras\u0131n\u0131 \u00e7ok detayl\u0131, \u201c<em>yan\u0131k bir dille<\/em>\u201d nakletmi\u015ftir. XI. y\u00fczy\u0131l sonunda ve XII. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olan Ermeni rahip Urfal\u0131 Mateos\u2019un vakayinamesi tarih\u00e7iler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli kaynak bir eserdir. Mateos bu eserinde Ermenilerin, S\u00fcryanilerin ve K\u00fcrtlerin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyan\u0131n T\u00fcrkler taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve Bizansl\u0131larla\/Ha\u00e7l\u0131larla M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda yap\u0131lan sava\u015flar\u0131 ve meydana gelen olaylar\u0131 anlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Vakayi-Name\u2019de anlat\u0131lan 952\u20131136 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki d\u00f6nem talihsiz y\u0131llard\u0131r. Mezopotamya\u2019n\u0131n, Ermenistan\u2019\u0131n, K\u00fcrdistan\u2019\u0131n ve Kafkaslar\u0131n \u00fczerine karabulutlar\u0131n \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc; k\u0131l\u0131\u00e7, kalkan ve at nal\u0131n\u0131n \u00e7\u0131lg\u0131n \u015fak\u0131rt\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne y\u00fckseldi\u011fi, oklar\u0131n v\u0131z\u0131lt\u0131s\u0131ndan y\u00fcreklerin titredi\u011fi, g\u00fcrzlerin kalkanlara indi\u011finde da\u011flar\u0131n sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde ise y\u0131rt\u0131c\u0131 ku\u015flar\u0131n s\u00fcr\u00fc halinde u\u00e7u\u015ftu\u011fu y\u0131llard\u0131r. Da\u011f ve vadilerin sava\u015f naralar\u0131, \u00e7\u0131\u011fl\u0131klardan \u00e7\u0131nlad\u0131\u011f\u0131; topraklar\u0131n ordular\u0131n ayaklar\u0131 alt\u0131nda k\u0131s\u0131rla\u015f\u0131p dikenlerden ba\u015fka bir \u015feyin yeti\u015fmez oldu\u011fu; k\u00f6ylerin yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131; tarlalar\u0131n, ba\u011flar\u0131n, bah\u00e7elerin talan edildi\u011fi; oluk gibi kan\u0131n akt\u0131\u011f\u0131, topra\u011f\u0131n kana doymad\u0131\u011f\u0131, \u00e7ay ve derelerin cesetlerle doldu\u011fu; cesetlerin vah\u015fi hayvanlara ve y\u0131rt\u0131c\u0131 ku\u015flara yem oldu\u011fu; insanlar\u0131n insan eti yedi\u011fi; cesaret, nefret ve ihanetin yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131; babalar\u0131n o\u011fullar\u0131, annelerin o\u011ful ve k\u0131zlar\u0131, k\u0131zlar\u0131n anneleri, babalar\u0131 ve karde\u015fleri, dostlar\u0131n da birbirileri i\u00e7in a\u011flad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131r. Devlet, devlet\u00e7ik ve beyliklerin; Perslerin, Ermenilerin, T\u00fcrklerin, K\u00fcrtlerin, Araplar\u0131n, S\u00fcryanilerin, Greklerin\/Rumlar\u0131n ya da M\u00fcsl\u00fcman ve H\u0131ristiyanlar\u0131n ve bunlara ba\u011fl\u0131 mezheplerin, tarikatlar\u0131n h\u00e2kimiyet kurma ve \u00e7\u0131kar elde etmek i\u00e7in hem kendi i\u00e7lerinde ve hem de birbiriyle sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 ya da ittifaklar yapt\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu y\u0131llarda sadece insan insan\u0131 k\u0131rmam\u0131\u015f, k\u0131tl\u0131k da insanlar\u0131 k\u0131r\u0131p bi\u00e7mi\u015ftir. \u00c7ekirge ve k\u0131m\u0131l s\u00fcr\u00fclerinin t\u00fcm tah\u0131l ekinlerini talan etmesi nedeniyle \u00e7ok kimse yiyecek yoklu\u011fundan dolay\u0131 kar\u0131lar\u0131n\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 satar duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130nsanlar o kadar elim bir hale gelirler ki, konu\u015furken bile d\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6l\u00fcrler. Yery\u00fcz\u00fc, k\u0131tl\u0131k nedeniyle viraneye d\u00f6ner. (Mateos, s.58) Hatta daha korkun\u00e7 \u015feyler de olur. 1123\u2019te, Malatya eyaletinde g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde ku\u015flar aras\u0131nda korkun\u00e7 sava\u015flar olur; leyleklerle turnalar ve aroslar (toylar) toplan\u0131p g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde birbirlerine girip sava\u015f\u0131rlar. (Mateos, s.275)<\/p>\n\n\n\n<p>Dahas\u0131, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki tanr\u0131lar bile sava\u015fa kar\u0131\u015f\u0131r. Mateos\u2019un yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re; 421 (28 Mart 972\u201327 Mart 973) tarihinde Bizans ordular\u0131 Amid \u015fehrini ku\u015fat\u0131nca, g\u00f6kten, Allah\u2019\u0131n hiddetini i\u015faret eden bir felaket belirir. O kadar \u015fiddetli bir bora \u00e7\u0131kar ki yery\u00fcz\u00fc sars\u0131l\u0131r ve yukar\u0131 kalkan toz ve toprak h\u0131ristiyan askerlerin \u00fczerine d\u00f6k\u00fcl\u00fcr ve onlar\u0131 kal\u0131n bir toprak tabakas\u0131yla kaplar. Kararg\u00e2h\u0131n b\u00fct\u00fcn e\u015fyas\u0131 Dicle\u2019ye d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Gerek insan, gerekse hayvanlar tozdan k\u00f6r olur. Bizans askerleri bundan kurtulmak i\u00e7in \u00e7are bulamaz. M\u00fcsl\u00fcman askerleri Allah\u2019\u0131n kendileriyle beraber oldu\u011funu anlay\u0131p, 50.000 insan\u0131 merhametsizce k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irip telef eder. (Mateos, s.20). Ve daha sonra 564 (21 \u015eubat 1115- 20 \u015eubat 1116) tarihinde m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u015fehri olan Amid\u2019e korkun\u00e7 bir ni\u015fane belirir. Bu milletin yapmakta oldu\u011fu k\u00f6t\u00fc ve menfur i\u015flerin \u00e7o\u011falmas\u0131ndan dolay\u0131 onlar\u0131n b\u00fcy\u00fck caminin \u00fczerine geceleyin g\u00f6kten ate\u015f d\u00fc\u015fer. Ate\u015f o kadar k\u0131z\u0131\u015f\u0131r ki duvar ta\u015flar\u0131 odun gibi yanar. \u015eehrin b\u00fct\u00fcn erkekleri oraya ko\u015fu\u015fur, fakat bu s\u00f6nmez, ate\u015fi bast\u0131ramazlar. Ate\u015f, bil\u00e2kis git gide daha \u00e7ok alevlenir ve g\u00f6klere y\u00fckselir. Ate\u015f, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu mabedini k\u00e2milen k\u00fcl eder. Ve Ermeni kral\u0131 Tigran\u2019\u0131n in\u015fa etmi\u015f oldu\u011fu Amid \u015fehrinde bu vaka olur. (Mateos, s: 257)<\/p>\n\n\n\n<p>Bu olaylar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi y\u0131llar, Ergani ve \u00e7evresi de\u011fi\u015fik zaman aral\u0131klar\u0131nda Hamdan\u00eelilerin, Mervan\u00eelerin, Sel\u00e7uklular\u0131n, \u0130nano\u011fullar\u0131n\u0131n, Nisano\u011fullar\u0131n\u0131n ve Bizanslar\u0131n egemenli\u011fine girip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131r. Ergani Kalesi\u2019nde ise, bildi\u011fim kadar\u0131yla genelde \u0130slam Halifesine, ama bazen de Bizans \u0130mparatoruna biat eden, vergi veren ve istendi\u011finde sava\u015f d\u00f6nemlerinde asker g\u00f6nderen Ermeni beyleri h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir. Bu d\u00f6nemde Ermeni beyleri iki b\u00fcy\u00fck askeri g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda kalm\u0131\u015f olduklar\u0131ndan bazen Sel\u00e7uklulara, bazen de Bizanslara kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131rlar. Ermeni beylerinden Habel\u2019in o\u011flu olan Prens Hapik\u2019in \u00f6l\u00fcm olay\u0131 i\u015fte bu sava\u015flar\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu bir d\u00f6neminde, Mervan\u00eeler zaman\u0131nda meydana gelmi\u015ftir. Bizans \u0130mparatoru Monomah, ba\u015fta Ani Ermeni krall\u0131\u011f\u0131 olmak \u00fczere b\u00f6lgedeki t\u00fcm yerel Ermeni krall\u0131klar\u0131n\u0131 kendisine ba\u011flamak i\u00e7in b\u00f6lgeye g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ordu g\u00f6ndermi\u015f ve Ergani Kalesi ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r. Prens Hapik bu ku\u015fatmada bir hileyle \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Urfal\u0131 Mateos da Vekayi-N\u00e2mesi\u2019nde bu olay\u0131 yazarak tarihe \u00f6nemli bir kay\u0131t d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<sup>(6)<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Urfal\u0131 Mateos Vekayi-N\u00e2mesi<\/strong>\u2019nde yer alan Prens <strong>Harbig\/Hapik<\/strong> olay\u0131n\u0131 oldu\u011fu gibi yorumsuz a\u015fa\u011f\u0131da bilgilerinize sunuyorum:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c500 (9 Mart 1051\u20138 Mart 1052) tarihinin sonunda, zehirli ve hain dilli adamlar, imparator Monomah\u2019a giderek, Ba\u011fin m\u0131nt\u0131kas\u0131nda ikamet eden Ermeni zadeg\u00e2nlar\u0131 hakk\u0131nda tezviratta bulundular. Bu adamlar, imparatora, onlar\u0131n g\u00fbya kendi emirlerine itaat etmediklerini ve isyan etmek niyetinde olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. \u0130mparator, Ba\u011fin\u2019e, askerlerle beraber bir kumandan sevketti. Beros adl\u0131 bu adam, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn zehrini masum adamlar\u0131n \u00fczerine d\u00f6kt\u00fc. B\u00fct\u00fcn b\u00f6lgeleri hiddetle tahrip etti ve b\u00fct\u00fcn zadeg\u00e2n\u0131 mevkilerinden d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc, menfur ve fena bir adam olan bu Beros,<sup>(7) <\/sup>bir \u015feytan ba\u015f\u0131 idi. Bu, Habel\u2019in d\u00f6rt o\u011flu olan kuvvetli ve cesur Harbig\u2019i, Davit\u2019i, Leon\u2019u ve Kostantin\u2019i di\u011fer baz\u0131 reislerle beraber tevkif etmek istedi. Bunun \u00fczerine onlar gizlice ittifak ettiler ve, imparator zalim Beros\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 tahribattan haberdar edilinceye kadar her birinin kendi kalesinde kapanmas\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rd\u0131lar. Onlar, her birinin cumartesi g\u00fcn\u00fc kendi kalesini zaptetmesi hususunda yemin ettiler. Fakat, m\u00fcttefiklerden T\u0131lba\u011fd kalesinin senyoru olan Torosag, yeminini ayak alt\u0131na al\u0131p, b\u00fct\u00fcn reislerini kendi devletine icabet etmemek i\u00e7in ittifak ettiklerini Beros\u2019a haber verdi. Bundan haberdar olmayan Habel o\u011fullar\u0131, evvelden kararla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 ve\u00e7hile, cumartesi g\u00fcn\u00fc T\u0131lhum eyaletinin yak\u0131n\u0131nda bulunan Arg\u0131n\u0131 kalesini<sup>(8)<\/sup> zaptettiler. Di\u011fer m\u00fcttefikler ise, Beros\u2019un davetine itaat edip yan\u0131na gittiler. Beros, Habel\u2019in o\u011fullar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131 i\u015fi duyunca, b\u00fcy\u00fck bir kuvvetle beraber Arg\u0131n\u0131 kalesine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u00fc ve onu g\u00fcnlerce muhasara alt\u0131na ald\u0131. Beros, kalenin metanetini g\u00f6r\u00fcp hayret i\u00e7inde kald\u0131 ve ona kar\u015f\u0131 harp edemedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc kale \u00e7ok y\u00fcksek bir yerde, zapt\u0131 imk\u00e2ns\u0131z bir halde oldu\u011fundan ona yakla\u015famad\u0131 bile. Bunun \u00fczerin, Beros, bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ve: \u201cHarbig\u2019in ba\u015f\u0131n\u0131 getirene bir\u00e7ok alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f verece\u011fim, imparator taraf\u0131ndan da r\u00fctbe ve mevki verilecektir\u201d diye il\u00e2n etti. Harbig ile beraber b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve onunla birlikte kalede bulunan eski dostlar\u0131, bunu duyunca, Yuda\u2019ya ve karde\u015f katili Kabil\u2019e l\u00e2y\u0131k ihanet d\u00fc\u015f\u00fcncelerine kap\u0131ld\u0131lar. Harbig, kaleye yak\u0131n ve kar\u015f\u0131 tarafta bir yeri bir\u00e7ok adamla beraber m\u00fcdafaa ediyordu. O, tam \u00fc\u00e7 g\u00fcn uyku uyumam\u0131\u015ft\u0131. Hainler, ona: \u201cEy efendimiz, ni\u00e7in uyumuyorsunuz? G\u00f6r\u00fcyorsunuz ki biz senin i\u00e7in \u00f6lme\u011fe haz\u0131r bulunuyoruz\u201d dediler. Son derece yorgun bulunan Harbig, onlar\u0131n s\u00f6zlerine inand\u0131 ve uyudu. Onun uykusu derinle\u015fince akrabas\u0131ndan olan bir adam, kahraman adam\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 kesti ve katapan Beros\u2019a g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Fakat katiller, bu i\u015flerine m\u00fck\u00e2fat olarak, l\u00e2netten ba\u015fka bir \u015fey kazanmad\u0131lar. Beros, Harbig\u2019in ba\u015f\u0131n\u0131n bir kaz\u0131\u011f\u0131n ucuna ge\u00e7irilip kale kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde te\u015fhir edilmesini emretti. Sabah olunca, Harbig\u2019in karde\u015fleri onun ba\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp tan\u0131d\u0131lar. Onlar derhal, kale kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131lar ve \u00fc\u00e7 karde\u015f, ba\u015flar\u0131 \u00fczerine toprak d\u00f6kerek<sup>(9)<\/sup> Harbig\u2019in kesik ba\u015f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde e\u011fildiler ve a\u011flad\u0131lar. Onlar, o kadar ac\u0131kl\u0131 bir surette figan ettiler ki ordunun b\u00fct\u00fcn efrad\u0131 a\u011flamaya ba\u015flad\u0131. Beros, metin Arg\u0131n\u0131 kalesini bu suretle ele ge\u00e7irdi. O, Habel o\u011fullar\u0131 olan Harbig\u2019in karde\u015flerini de \u0130stanbul\u2019a imparator Monomah\u2019\u0131n yan\u0131na getirdi. \u0130stanbul\u2019a getirilen bu adamlar\u0131n heybetleri kar\u015f\u0131s\u0131nda, imparator ile b\u00fct\u00fcn Grekler hayran oldular. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar muhte\u015fem endaml\u0131 ve b\u00fct\u00fcn Greklere nazaran \u00e7ok uzun boylu idiler. Onlar, g\u00fczellikleri sayesinde fena muameleye maruz kalmad\u0131lar ve imparator, bu kuvvetli ve cesur Ermeni prenslerini, Yani Davit\u2019i, Leon\u2019u ve Kostantin\u2019i bir adaya s\u00fcrg\u00fcn etmekle iktifa etti.\u201d (s.92\u201393)<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c504 (8 Mart 1055\u20137 Mart 1056) tarihinde Roma imparatoru Monomah, ond\u00f6rt sene saltanat s\u00fcrd\u00fckten sonra \u00f6ld\u00fc. Yerine, bald\u0131z\u0131 olan K\u00fcra-Todor ge\u00e7ti ki bu Elekhdor (Elector) tesmiye olunmu\u015ftur. Bu, K\u00fcro-Zoi\u2019nin hem\u015ferisi olup \u00e7ok faziletli bir bakire idi. Bu, herkese ve bilhassa dullara ve esirlere iyi bak\u0131lmas\u0131n\u0131 emretti ve haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015f olan b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 iade etti. O, b\u00fct\u00fcn mahpuslar\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmalar\u0131n\u0131 emretti ve bunlar aras\u0131nda bulunan Habel\u2019in o\u011fullar\u0131 ve Harbig\u2019in karde\u015fleri olan Ermeni reislerini hapisten \u00e7\u0131kartt\u0131. Onlar\u0131, bulunduklar\u0131 adadan getirtti ve bir daha kabahat i\u015flememeleri i\u00e7in nesihat edip b\u00fcy\u00fck iltifatlara mahzar k\u0131ld\u0131 ve kendi yurtlar\u0131 olan Arg\u0131n\u0131 kalesine u\u011furlad\u0131.\u201d (s.103)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><strong>Dipnotlar<\/strong>:<br>(1) V. Bardizaktsi, B. Natanyan ve K. Sirvantsdyants, <strong>Palu- Harput 1878 \u2013\u00c7arsancak, \u00c7emi\u015fgezek, \u00c7apak\u00e7ur, Erzincan, Hizan ve Civar B\u00f6lgeler 1877\u20131878\u2013 2.Cilt\/Raporlar<\/strong>, Derlem Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul -Nisan 2010, s.513.<br>(2) Sn. Ali G\u00fczel\u2019le 2 Aral\u0131k 2015 g\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131m bir telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde bana Muhtar K\u00f6r\u00fck\u00e7\u00fc\u2019n\u00fcn 1940\u2019l\u0131, 1950\u2019li y\u0131llarda Ergani\u2019de kaymakaml\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<br>(3) 08.12.2006 tarihli <strong>Ergani Haber<\/strong> gazetesinde yay\u0131nlanan \u201c<em><strong>Karacada\u011f Dergisinde \u2018Ergani\u2019nin Z\u00fclk\u00fcf Da\u011f\u0131<\/strong><\/em>\u2019\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131ma bak\u0131n\u0131z.<br>(4) Basri Konyar,<strong> Diyarbak\u0131r Tarihi I-II-III<\/strong>, Ulus Matbaas\u0131, Ankara 1936, s.345.<br>(5) <strong>Urfal\u0131 Mateos Vekayi-N\u00e2mesi (952\u20131136) ve Papaz Grigor\u2019un Zeyli (1136\u20131162)<\/strong>, \u00c7ev: Hrand D. Andreasyan, T\u00fcrk Tarih Kurumu Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1962, s.92\u201393, 103.<br>(6) Prens Hapik\u2019in<strong> Urfal\u0131 Mateos Vekayi-N\u00e2mesi<\/strong>\u2019nde Harbig, <strong>Palu-Harput 1978<\/strong> kitab\u0131nda Hapik \u015feklinde yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, kan\u0131mca T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirilerin yaz\u0131l\u0131\u015f fark\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<br>(7) <strong>Beros<\/strong>, bu general \u2018Katapan\u2019 unvan\u0131na nazaran, aslen bir Grek olsa gerektir. Beros\u2019un yerine M\u00e9lissene ge\u00e7ti ve imparatori\u00e7e Teodora, Ba\u011fin m\u0131nt\u0131kas\u0131n\u0131n idaresini ve Abel\u2019in o\u011fullar\u0131 olan Ermeni prenslerine bakmak vazifesini ona tevdi etti. Bak: \u00c7ami\u00e7iyan, c. II, s.952 ve 960 -Ed. Dulaurier) (Yay\u0131nevinin notu.)<br>(8) <strong>Arg\u0131n\u0131 Kalesi<\/strong>: Ergani Kalesi.<br>(9) Ergani\u2019de \u00e7ok s\u0131k kullan\u0131lan \u201c<em>Toprak ba\u015f\u0131ma<\/em>\u201d veya \u201c<em>Toprak ba\u015f\u0131na\u201d<\/em> deyimlerinin, Prens Harbig\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine karde\u015flerinin ba\u015flar\u0131 \u00fczerine toprak d\u00f6kme edimiyle bir alakas\u0131 var m\u0131 acaba?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em><strong>14 Eyl\u00fcl 2010 tarihinde ve sonras\u0131nda:<\/strong><br>http:\/\/www.sivildusunce.com,<br>http:\/\/www.kritize.net,<br>http:\/\/www.gelawej.net,<br>http:\/\/www.erganihaber.net de<br>yay\u0131mland\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=argin-veya-argini\" rel=\"tag\">Ar\u011f\u0131n veya Arg\u0131ni<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=basri-konyar\" rel=\"tag\">Basri Konyar<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=beros\" rel=\"tag\">Beros<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ciyaye-meryemane\" rel=\"tag\">\u00c7iyay\u00ea Meryeman\u00ea<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=diyarbakir-tarihi\" rel=\"tag\">Diyarbak\u0131r Tarihi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ergani\" rel=\"tag\">ergani<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=erganinin-zulkuf-dagi\" rel=\"tag\">Ergani\u2019nin Z\u00fclk\u00fcf Da\u011f\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ermeni-prensi-hapik\" rel=\"tag\">Ermeni Prensi Hapik<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=karacadag-dergisi\" rel=\"tag\">Karacada\u011f Dergisi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=kuro-zoi\" rel=\"tag\">K\u00fcro-Zoi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=meryem-ana-kilisesi\" rel=\"tag\">meryem ana kilisesi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=monomah\" rel=\"tag\">Monomah<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=palu-harput-1878-2\" rel=\"tag\">Palu- Harput 1878<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=prens-hapikin-kalesi\" rel=\"tag\">Prens Hapik\u2019in Kalesi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=surp-asdvadzadzin\" rel=\"tag\">Surp Asdvadzadzin<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=urfali-mateos-vekayi-namesi\" rel=\"tag\">Urfal\u0131 Mateos Vekayi-N\u00e2mesi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=zulkuf-peygamberin-makami\" rel=\"tag\">Z\u00fclk\u00fcf Peygamber\u2019in Makam\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=zulkuful-yatiri\" rel=\"tag\">Z\u00fclk\u00fcf\u00fcl Yat\u0131r\u0131<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cTarih, sadece tarih\u00e7ilere b\u0131rak\u0131lmayacak kadar \u00f6nemli bir \u015feydir.\u201d &#8211;Talleyrand 3 Eyl\u00fcl 2010 tarihinde Ergani Haber gazetesinde yay\u0131nlanan \u201cMeryem Ana Kilisesi\/Surp Asdvadzadzin \u0130le \u0130lgili Edindi\u011fim Yeni Bilgiler\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131mda; V. Bardizaktsi, B. Natanyan ve K. Sirvantsdyants\u2019in raporlar\u0131ndan olu\u015fan ve Palu- Harput 1878 \u2013\u00c7arsancak, \u00c7emi\u015fgezek, \u00c7apak\u00e7ur, Erzincan, Hizan ve Civar B\u00f6lgeler 1877\u20131878\u2013 2.Cilt\/Raporlar adl\u0131 kitaptan aktard\u0131\u011f\u0131m \u201cAr\u011f\u0131n veya Arg\u0131ni\u201d ile ilgili k\u0131s\u0131mda, -dikkat etmi\u015fsinizse e\u011fer- \u00e7ok k\u0131sa Z\u00fclk\u00fcf Peygamber\u2019in t\u00fcrbesine de de\u011finiliyordu: \u201cManast\u0131r\u0131n \u00fcst taraf\u0131nda, kayan\u0131n tam tepesinde T\u00fcrklerin Z\u00fclf\u00fc Peygamber [Z\u00fclk\u00fcf\u00fcl] adl\u0131 tekkesi bulunuyor. Tekkede s\u00fcsl\u00fc bir de mezar var. Birka\u00e7 duac\u0131 orada ikamet ediyor. Adak ziyaretine gelenler oluyor. Sayg\u0131de\u011fer Abidin<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1064],"tags":[2833,2842,2844,2839,2134,129,2836,2837,2840,2843,543,2845,2398,2835,2834,2841,2261,2838],"class_list":["post-5225","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","tag-argin-veya-argini","tag-basri-konyar","tag-beros","tag-ciyaye-meryemane","tag-diyarbakir-tarihi","tag-ergani","tag-erganinin-zulkuf-dagi","tag-ermeni-prensi-hapik","tag-karacadag-dergisi","tag-kuro-zoi","tag-meryem-ana-kilisesi","tag-monomah","tag-palu-harput-1878-2","tag-prens-hapikin-kalesi","tag-surp-asdvadzadzin","tag-urfali-mateos-vekayi-namesi","tag-zulkuf-peygamberin-makami","tag-zulkuful-yatiri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5225"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7928,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5225\/revisions\/7928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}