Mezopotamya, y\u00fckselme ve d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn, b\u00fcy\u00fcme ve t\u00fckenmi\u015fli\u011fin; yorgunlu\u011fun, ya\u015flanman\u0131n, itaatk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n, dinamizmini yitirmenin ve bir volkan gibi her an yeniden patlaman\u0131n; s\u00fcrekli sava\u015flar\u0131n, bir anlam\u0131yla da av ve avc\u0131lar\u0131n co\u011frafyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7mi\u015fte olmu\u015f olaylar, co\u011fraf\u00ee de\u011fi\u015fmeler, etnik geli\u015fmeler, toplumsal ya\u015fam, gelenek ve g\u00f6renekler, inan\u00e7lar tarihle ayd\u0131nlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Devir, devran ve zaman i\u00e7inde, Hilar’dan bir\u00e7ok medeniyet gelip ge\u00e7ti. Bu medeniyetlerin izlerini bulup \u00e7\u0131karma, onlar\u0131 g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne ta\u015f\u0131ma g\u00f6revi \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor.<\/p>\n\n\n\n
Unutmayal\u0131m: Belgesiz ve tan\u0131ks\u0131z tarih, belleksiz insana benzer.<\/p>\n\n\n\n
Bizde yanl\u0131\u015f bir alg\u0131 s\u00f6z konusudur. Tarih denilince sadece siyas\u00ee tarih akla geliyor. Oysa tarih; uygarl\u0131k tarihi, felsefe tarihi, g\u00fczel sanatlar tarihi, ekonomi tarihi, hukuk tarihi, dinler tarihi, folklor-m\u00fczik tarihi, gelenek-g\u00f6renek tarihi gibi dallar\u0131yla bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. Kimlik saptamada ve korumada bunlar\u0131n \u00f6nemi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Kimlik saptama ve korumada ise, yerel isimler \u00e7ok \u00f6nemli bir i\u015fleve sahiptir. \u00c7\u00fcnk\u00fc “kelimenin anlam\u0131, onlar\u0131n anayurtlar\u0131n\u0131 oldu\u011fu kadar tarihlerini de i\u00e7erir<\/em>“. Ve “\u0130simler; inan\u00e7lar\u0131n, a\u011f\u0131tlar\u0131n, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin emanet\u00e7isidir. T\u00fcrk\u00fclerin, \u015fiirlerin, a\u011f\u0131tlar\u0131n ifade arac\u0131; \u00f6fke ve sevin\u00e7lerin akt\u0131\u011f\u0131 mecrad\u0131r\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n Bunun i\u00e7indir ki otoriter rejimler ilk olarak isimleri de\u011fi\u015ftirirler. \u0130smi de\u011fi\u015ftirilenin “\u00f6z\u00fcn\u00fcn”de de\u011fi\u015fece\u011fine olan inan\u00e7la hedef al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r isimler, kelimeler ve diller.<\/em><\/p>\n\n\n\n Beldelerin ismi de\u011fi\u015ftirildi\u011finde “belleklerin”de de\u011fi\u015fece\u011fi umulmu\u015ftur.<\/em><\/p>\n\n\n\n Asimilasyon politikalar\u0131n\u0131n en etkili y\u00f6ntemlerinden biri, dilin ve kelimelerin de\u011fi\u015ftirilmesidir<\/em>.”<\/p>\n\n\n\n Ama\u00e7: Bir b\u00f6lgenin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc top yek\u00fcn yok etmektir. Bir b\u00f6lgeyi k\u00fclt\u00fcr tarihinden silerek oray\u0131, sanki uzaydan getirilip serpi\u015ftirilen, ge\u00e7mi\u015fi olmayan bir toprak par\u00e7as\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir.<\/p>\n\n\n\n Buna izin verilmemeli, kar\u015f\u0131 konulmal\u0131d\u0131r. Bununda en etkili yolu: Tarihle ilgili her \u015feyi kay\u0131t alt\u0131na almakt\u0131r, envanter \u00e7\u0131karmakt\u0131r, ar\u015fivlemektir, korumakt\u0131r ve ilgililerle bunlar\u0131 payla\u015fmakt\u0131r. Kaleler, surlar, h\u00f6y\u00fckler, ma\u011faralar, mezarlar, antika e\u015fyalar, \u015fecereler, defterler, foto\u011fraflar, yer isimleri, mektuplar\u2026 Bunlar tarihin canl\u0131 tan\u0131klar\u0131d\u0131r. Tan\u0131klar yok oldu\u011funda yalanla yaz\u0131l\u0131 resmi tarihi nas\u0131l \u00e7\u00fcr\u00fctece\u011fiz veya ger\u00e7ek tarihin yaz\u0131lmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sunaca\u011f\u0131z?<\/p>\n\n\n\n Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyle yerel tarihimizle ilgili ald\u0131\u011f\u0131m ileti veya mektuplar\u0131 zaman zaman sizlerle payla\u015f\u0131yorum. \u0130ki hafta \u00f6nce Hilar k\u00f6y\u00fcnden Huneyn Kaygusuz ve yurtd\u0131\u015f\u0131ndan Kamil S\u00fcmb\u00fcl’den ald\u0131\u011f\u0131m mektuplar\u0131 ve Kamil S\u00fcmb\u00fcl’e yazd\u0131\u011f\u0131m yan\u0131t\u0131 sizlerle payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n 14 Mart 2010 tarihinde Huneyn Kaygusuz’dan ikinci bir mektup ve Hilar’\u0131n konumunu g\u00f6steren kendi \u00e7izimi bir kroki ald\u0131m. Bu mektup ve krokiyi a\u015fa\u011f\u0131da oldu\u011fu gibi bilgilerinize sunuyorum:<\/p>\n\n\n\n Huneyn Kaygusuz’un Mektubu: Bi Rast\u00ee H\u00ceLAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hilar’\u0131 yeniden ke\u015ffetmiyoruz, ancak do\u011fru ve \u00f6z\u00fcne uygun bir \u015fekilde tan\u0131tmak, yazmak zorunday\u0131z. Hilar’la ilgili yay\u0131nlar hakk\u0131nda ele\u015ftirilere kulak vermek zorunday\u0131z. Bu nedenle enine, boyuna ve derinli\u011fine ara\u015ft\u0131rmak laz\u0131m. 1960’l\u0131 y\u0131llarda Hilar’da yap\u0131lan kaz\u0131larda de\u011ferli insan Prof. Dr. Halet \u00c7ambel k\u00f6yl\u00fclerle konu\u015furken kaz\u0131 yeri i\u00e7in: “Buran\u0131n ismi nedir” diye sordu\u011funda, onlar da kendisine “Qot\u00ea ber \u00e7em” demi\u015fler. Bu ismi o g\u00fcn s\u00f6ylediklerinde de hala oraya Qot\u00ea Meta Zekiya diyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meta Zekiya’n\u0131n tarlas\u0131 idi. Ger\u00e7ekten Qot\u00ea Meta Zekiya li pa\u015f \u00e7em b\u00fb, yani o tepe \u00c7ay’\u0131n arkas\u0131ndayd\u0131. De\u011ferli bilim insan\u0131 Prof. Dr. Halet \u00c7ambel’de oraya T\u00fcrk\u00e7e isim olarak \u00c7ay\u00f6n\u00fc ismini koymu\u015f. Oysa oras\u0131 \u00c7ay’\u0131n \u00f6n\u00fcnde de\u011fil, tam tersine Hilar’\u0131n konumuna g\u00f6re \u00c7ay’\u0131n arkas\u0131nda kal\u0131yor. E\u011fer bu mant\u0131kla isim konulsayd\u0131 Qot\u00ea pa\u015f \u00e7em olurdu. Buraya Qot\u00ea ber \u00e7em, Qot\u00ea pa\u015f \u00e7em ya da Qot\u00ea Meta Zekiya denilsin, de\u011fi\u015fen bir \u015fey olmazd\u0131. \u00d6nemli olan Hilar’a ait bir yerdir. Yani bu on bin y\u0131ll\u0131k tarihi olan yer Hilar’dad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Hilar’\u0131n kom\u015fusu olan Tilx\u00fcz\u00fcr’a da, Tilhuzur diye bahsediliyor ve yaz\u0131l\u0131yor. Tilx\u00fcz\u00fcr t\u0131pk\u0131 Tilx\u00fcm, Tilelo gibi hakim tepelere sahiptir. Til tepe demektir. Bilmeyenler i\u00e7in yaz\u0131yorum T\u00fcrk\u00e7e’deki (\u0131 ve i) harflerinin K\u00fcrt\u00e7e’deki kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 (i ve \u00ee) d\u0131r. Say\u0131n M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez’in kitaplar\u0131nda da bu konu i\u015flenmi\u015f. Bence yer isimleri oldu\u011fu gibi kalmal\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde “A\u00e7\u0131l\u0131m” ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ve \u00e7al\u0131\u015ftaylarda yerlerin eski isimlerinin iadesi g\u00fcndemde. Zaten hi\u00e7 kimse “ben Sesverenp\u0131nar’dan geliyorum, Sesverenp\u0131nar’a gidiyorum” demiyor. Her kes “ben Hilar’a gidiyorum” ya da “Hilar’dan geliyorum” diyor. O zaman Hilar, Hilar olarak kalmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n Hilar’la ilgili her kim katk\u0131da bulunmu\u015fsa sayg\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131yorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc yap\u0131lmasayd\u0131, ben de bu ele\u015ftirileri yapmazd\u0131m. Bu konuda herkesin bildiklerini yazmas\u0131n\u0131 istiyorum. 1950 y\u0131llar\u0131nda Hilar’da do\u011fdum ve Hilar’da ya\u015f\u0131yorum. Ben, b\u00fcy\u00fcklerimden duyduklar\u0131m\u0131 ve g\u00f6rd\u00fcklerimi yazmak zorunday\u0131m. Bir tarih\u00e7i, bir arkeolog de\u011filim, ancak Hilar’\u0131 iyi bilen bir insan\u0131m ve her \u015feyiyle Hilar’\u0131n Hilar olarak kalmas\u0131n\u0131 istiyorum.<\/p>\n\n\n\n E\u011fer Hilar iyi anlat\u0131lsayd\u0131, belki de \u00e7ocuklu\u011fumda anlat\u0131lanlar ger\u00e7ek olurdu.<\/p>\n\n\n\n Kal \u00fb p\u00eer\u00ean me digotin ku di dema seferberlik\u00ea de hin kes\u00ean me derbas\u00ee h\u00eala \u00dbris b\u00fbb\u00fbn, li w\u00ea der\u00ea rast\u00ee Ermenan b\u00fbb\u00fbn, bi hev re qise kirib\u00fbn. Ermenan ji wan pirs\u00eeb\u00fb ku “hun ji ku der\u00ea ne?” Wan j\u00ee gotib\u00fbn “em ji Erxen\u00eey\u00ea ne, em xelk\u00ea H\u00eelar\u00ea ne.” Ermenan pir ji wan hezkirib\u00fbn. Wan kal \u00fb p\u00eeran qala Eloy\u00ea S\u00eev\u00ee dikirin, digotin ku ji me ev pirs kir\u00eeye: “Gel\u00ea H\u00eelar\u00ea bi g\u00eesn\u00ea hesin\u00ee an bi g\u00eesn\u00ea z\u00ear\u00een cot dikin?” Wan j\u00ee gotine ku; “na Welle bi g\u00eesn\u00ea hesin\u00ee cot dikin.” Wan Ermenan gotine ku “hek wisa be we h\u00een H\u00eelar nasnekir\u00eeye, we bin\u00ea H\u00eelar\u00ea ned\u00eet\u00eeye.” Ez j\u00ee dib\u00eajim ku ten\u00ea H\u00eelarek heye, H\u00eelarek din tune. (T\u00fcrk\u00e7esi: Ya\u015fl\u0131lar\u0131m\u0131z diyorlard\u0131 ki, seferberlik zaman\u0131nda bizden baz\u0131lar\u0131 Rus taraf\u0131na ge\u00e7mi\u015fler, orada Ermenilerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flar, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sohbet etmi\u015fler. Ermeniler onlara “nerelisiniz?” diye sormu\u015f. Onlar da “Erganiliyiz, Hilarl\u0131y\u0131z” demi\u015fler. Ermeniler onlar\u0131 \u00e7ok sevmi\u015fler. O ya\u015fl\u0131lar Sivili Alo’dan bahsediyorlard\u0131, diyorlard\u0131 ki bizlere \u015funu sormu\u015f; “Hilar halk\u0131 demir sabanla m\u0131 yoksa alt\u0131n sabanla m\u0131 \u00e7ift s\u00fcr\u00fcyorlar?” Onlar da demi\u015fler ki “Valla demir sabanla \u00e7ift s\u00fcr\u00fcyorlar.” O Ermeniler de demi\u015fler ki; “e\u011fer \u00f6yleyse siz daha Hilar’\u0131 tan\u0131mam\u0131\u015fs\u0131n\u0131z, Hilar’\u0131n alt\u0131n\u0131 daha g\u00f6rmemi\u015fsiniz.” Ben de diyorum ki, bir tane Hilar var, ba\u015fka bir Hilar yok.)<\/p>\n\n\n\n Yer isimleriyle ilgili duyarl\u0131l\u0131k olunmal\u0131, ancak asimilasyon politikas\u0131n\u0131n e\u015fyan\u0131n tabiat\u0131yla ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Her \u015feyin \u00f6z\u00fcne uygun olmas\u0131n\u0131 istiyorum ve diyorum ki, de\u011ferlere sayg\u0131l\u0131 olmal\u0131y\u0131z. Belki de Hilar’la ilgili yaz\u0131lar\u0131 yazan sayg\u0131 de\u011fer insanlar\u0131n kendi dilleriyle yazmalar\u0131 daha kolay olmu\u015ftur. Bunu da bir kazan\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcyorum. \u00d6nemli olan Hilar’\u0131 tan\u0131tmakt\u0131r. Nas\u0131l olsa Hilar’a gelenler; Hilar’\u0131, kaya mezarlar\u0131n\u0131, Qot\u00ea ber \u00e7em’i nas\u0131l, nerede, ne durumda olduklar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6recekler ve y\u00f6re insan\u0131yla konu\u015facaklar, kararlar\u0131n\u0131 verecekler.<\/p>\n\n\n\n Ancak Go\u015ftkar diye bahsedilen yerin ger\u00e7ek ismi Go\u015fkar’d\u0131r. Go\u015ft et, kar i\u015f demektir. Et i\u015fiyle u\u011fra\u015fmak ayr\u0131 \u015fey, eski ayakkab\u0131 tamiri yapmak ayr\u0131 i\u015ftir. Go\u015fkar deri, dericilik, dabak, dabak\u00e7\u0131l\u0131k, ayakkab\u0131 ve ayakkab\u0131 tamircili\u011fini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Net kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ayakkab\u0131 tamircisidir. T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 sara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Hilar’\u0131n kom\u015fusu Xi\u015fot i\u00e7in A\u015fot, Hu\u015fot yazanlar adeta K\u00fcrt\u00e7e ismi olan yerin ismini nas\u0131l T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131l\u0131p konu\u015fulaca\u011f\u0131 konusunda baya\u011f\u0131 m\u00fccadele vermi\u015fler. Buna hi\u00e7 gerek yok, ismi nas\u0131lsa \u00f6yle kals\u0131n derim. Xi\u015fot, Hilar’\u0131n do\u011fusunda eski bir k\u00f6yd\u00fcr. \u015eu anda yerinde yeller esiyor diyemeyece\u011fim. \u00c7\u00fcnk\u00fc orada Yat\u0131l\u0131 \u0130lk\u00f6\u011fretim B\u00f6lge Okulu -Y\u0130BO var. Daha \u00f6nce Dicle \u0130lk \u00d6\u011fretmen Okulu -D\u0130\u00d6O vard\u0131. Daha \u00f6ncesinde de Dicle K\u00f6y Enstit\u00fcs\u00fc idi. Xi\u015fot’un sahibi \u0130brahim A\u011fa \u00e7evre tefecilerden ve bankalardan ald\u0131\u011f\u0131 bor\u00e7 ve kredileri \u00f6deyemedi\u011fi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn k\u00f6y\u00fcn\u00fc kaybetti. Daha \u00f6nce herkesin \u0130brahim A\u011fa, \u0130brahim Efendi diye bahsetti\u011fi zat Zil\u00fbt A\u011fa oldu. Zil\u00fbt A\u011fa’ya ait k\u00f6y\u00fcn harabeleri halen mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n Hilar’da halen g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ge\u00e7erli olan baz\u0131 yer isimleri hakk\u0131nda da baz\u0131 bilgiler vermek istiyorum. Korta Rez\u00ea \u015eerav\u0131 (Rez\u00ea Arut), Besta Ago, A\u015f\u00ea V\u0131rto, Erd\u00ea Kot\u0131n, Erd\u00ea Pap\u00eaz, Mezel\u00ea Sarkis, Sikefta Mano, Sikefta Wel\u00ea, Kan\u0131ya Kuba bu bahsetti\u011fimiz yerlerin sahipleri isimlerinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi bir zamanlar Ermenilerdi.<\/p>\n\n\n\n Onlar (Ermeniler) \u015fu anda burada yoklar, buradan gitmi\u015fler. Nas\u0131l ve ne \u015fekilde gittiklerini bilmiyorum. Ancak i\u00e7lerinden biri var ki, ad\u0131 Mano’dur. Mano, \u015fu anda a\u011fz\u0131 ve \u00fcst\u00fc kapal\u0131 ma\u011farada katledilmi\u015f. Mano, uzun zaman bu ma\u011farada saklanm\u0131\u015f. K\u00f6yl\u00fcler ona her g\u00fcn ekmek g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlarm\u0131\u015f ve ma\u011faran\u0131n kap\u0131s\u0131nda kendisine; “Mano me ji te re nan an\u00ee were bigre (Mano sana ekmek getirdik gel al)” deyip ekme\u011fi veriyorlarm\u0131\u015f. “Mano ji te re nan” diye diye Mano’nun ad\u0131 Nano olmu\u015f. Sonradan bir g\u00fcn biri; “Nano ha ji re ra nan” diye seslenmi\u015f. Mano ma\u011faran\u0131n kap\u0131s\u0131na gelince, Mano’yu tabancayla \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f. Hilar’da ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn ya\u015fl\u0131lar bu olay\u0131 bilirlerdi. Di\u011ferleri de b\u00fcy\u00fcklerinden duymu\u015flard\u0131r. Bunu yazmak beni \u00e7ok rahats\u0131z etti. Ke\u015fke b\u00f6yle olmasayd\u0131. Mano’da pek \u00e7ok insan gibi ya\u015fl\u0131l\u0131k, hastal\u0131k veya eceliyle \u00f6lseydi.<\/p>\n\n\n\n Hilar hudutlar\u0131 i\u00e7ersindeki b\u00fct\u00fcn yer isimlerinin ayn\u0131 kalmas\u0131 ve gelecek nesillere arma\u011fan etmek amac\u0131yla Hilar’\u0131n bir krokisini veya haritas\u0131n\u0131 ya da isim olarak ne derseniz deyin bir \u00e7izim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapt\u0131m. Yaz\u0131mla birlikte bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 da g\u00f6nderiyorum.<\/p>\n\n\n\n Sayg\u0131 de\u011fer dostum M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez’e daha \u00f6nce bir mektup yazm\u0131\u015ft\u0131m. Konu Hilar olunca, bunu gazetelerde yay\u0131nlatt\u0131. Yine kendisine bu yaz\u0131m\u0131 g\u00f6nderiyorum. Bu nedenle yaz\u0131m\u0131 hem kendisine, hem de kendi okuyucu dostlar\u0131na hitap edecek \u015fekilde yazmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Kendisine ve okuyucu dostlara sayg\u0131lar ve sevgiler sunuyorum.<\/p>\n\n\n\n Ve diyorum ki; H\u00eelar yek ten\u00ea ye, H\u00eelarek din tuneye (bir tane Hilar var, ba\u015fka bir Hilar yok.)<\/p>\n\n\n\n 14.03.2010 Not<\/strong>: K\u00fcrt\u00e7e gramer hatalar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi ve katl\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 sevgili arkada\u015f\u0131m Abdurrahman \u00d6nen’e \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. M. \u00dcz\u00fclmez.<\/em><\/p>\n\n\n\n 25 Mart 2010’da http:\/\/www.erganihaber.net\/kose_yazisi_detayi.asp?id=1013 de, <\/p>\n\n\n Tarihin \u015fafa\u011f\u0131nda Hilar vard\u0131r. B\u00f6lgemizin on bin y\u0131ll\u0131k tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; ayn\u0131 co\u011frafyada, birbirinden farkl\u0131, hatta birbirlerine kar\u015f\u0131 duran pek \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel, etnik ve din\u00ee olu\u015fumun de\u011fi\u015ferek, birle\u015ferek, da\u011f\u0131larak ve sonra yeniden ve yeniden b\u00fct\u00fcnle\u015ferek, ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe yapt\u0131klar\u0131 kanl\u0131 ve co\u015fkulu yolculu\u011funa tan\u0131k oluruz. Ne de olsa b\u00f6lgemizin i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 Mezopotamya, dinlerin bereketli ve hareketli d\u00f6l yata\u011f\u0131 ve Tevrat’ta yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi “kendi halk\u0131n\u0131 yiyenlerin topra\u011f\u0131“d\u0131r; bir\u00e7ok inan\u0131\u015f ve etnik toplulu\u011fun mezar\u0131d\u0131r. Mezopotamya, y\u00fckselme ve d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn, b\u00fcy\u00fcme ve t\u00fckenmi\u015fli\u011fin; yorgunlu\u011fun, ya\u015flanman\u0131n, itaatk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n, dinamizmini yitirmenin ve bir volkan gibi her an yeniden patlaman\u0131n; s\u00fcrekli sava\u015flar\u0131n, bir anlam\u0131yla da av ve avc\u0131lar\u0131n co\u011frafyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1197,1064],"tags":[2832,2821,2824,2820,115,2817,2822,129,111,1689,892,2819,1279,454,2829,2823,2830,2826,409,2828,2827,481,2818,2831,2825],"class_list":["post-5221","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur","category-tarih","tag-abdurrahman-onen","tag-ase-virto","tag-besta-ago","tag-bi-rasti-hilar","tag-diyarbakir","tag-erde-kotin","tag-erde-papez","tag-ergani","tag-ermeni","tag-prof-dr-halet-cambel","tag-hilar","tag-hilardaki-yer-isimleri","tag-huneyn-kaygusuz","tag-kamil-sumbul","tag-kaniya-kuba","tag-korta-reze-seravi-reze-arut","tag-mano","tag-mezele-sarkis","tag-mezopotamya","tag-sikefta-mano","tag-sikefta-wele","tag-tarih","tag-tilxuzur","tag-xisot","tag-zilut-aga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5221","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5221"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5221\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5223,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5221\/revisions\/5223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5221"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5221"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/www.uzulmez.site\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/s-1-1024x725.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n
Huneyn Kaygusuz\/Hilar<\/p>\n\n\n\n
26 Mart 2010’da Ergani Haber<\/strong> gazetesinde,
Ve 29 Mart 2010’da www.sivildusunce.com\u2019da da, “Tarihin \u015eafa\u011f\u0131nda Hilar Vard\u0131r<\/strong>” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n