Hilar kitab\u0131mla ilgili iki mektup ald\u0131m. Biri Hilar k\u00f6y\u00fcnden, di\u011feri yurtd\u0131\u015f\u0131ndan.<\/p>\n\n\n\n
Bu mektuplar\u0131 ve bu mektuplardan birine yazd\u0131\u011f\u0131m yan\u0131t\u0131 sizlerle payla\u015fmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n
Mektuplar her ne kadar \u015fahs\u0131ma yaz\u0131lm\u0131\u015fsa da, esas itibariyle mektubu yazanlar Hilar ve Hilar kitab\u0131m\u0131 ele almaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
Bildi\u011finiz gibi Hilar d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131n \u00f6nemli yerlerinden biridir. B\u00f6ylesine \u00f6nemli tarihi bir yerle ilgili yap\u0131lan yaz\u0131\u015fmalar\u0131n ki\u015filer aras\u0131nda kalmamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n
Do\u011fu toplumlar\u0131n\u0131n eskiye\/tarihe bak\u0131\u015f\u0131, belgelerden \u00e7ok s\u00f6ylentilere dayal\u0131d\u0131r. “Zamans\u0131z ge\u00e7mi\u015f” olarak tan\u0131mlan\u0131r. Tarihi kal\u0131nt\u0131lar\u0131n veri niteli\u011fi kazanmas\u0131 ve bunlardan, bir zamana \u00f6l\u00e7e\u011fine ba\u011fl\u0131 bilgi edinilmesi yeni yeni anla\u015f\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fcp bir bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bunu daha net g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6rne\u011fin d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu co\u011frafyan\u0131n hemen hemen t\u00fcm\u00fcne sahip olan Osmanl\u0131lar\u0131n, ya da bu kal\u0131nt\u0131larla birlikte ya\u015fayan insanlar\u0131n, Bat\u0131l\u0131 gezgin ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar gelinceye kadar bunlara t\u00fcm\u00fc ile ilgisiz kalm\u0131\u015f olmas\u0131 bir rastlant\u0131 m\u0131d\u0131r? Hay\u0131r, Do\u011fulu d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131n\u0131n bir sonucudur. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131n\u0131n en tipik \u00f6rne\u011fi Musul Kad\u0131s\u0131’n\u0131n, S\u0131r Henry Layard’a g\u00f6nderdi\u011fi bir mektupta g\u00f6rebiliriz. Kad\u0131 mektubunda \u015funlar\u0131 yazmaktad\u0131r: “\u2026benim b\u00fct\u00fcn ya\u015fam\u0131m burada ge\u00e7ti,\u2026ama i\u015fim olmayan \u015feyler ile ilgilenmedim. Buran\u0131n tarihine gelince, \u0130slam\u0131n k\u0131l\u0131c\u0131ndan \u00f6nce burada olanlar\u0131 ancak Tanr\u0131 bilir ve bunu \u00f6\u011frenmenin de bizim i\u00e7in bir yararl\u0131 hi\u00e7bir taraf\u0131 yoktur. \u2026seni ilgilendirmeyen \u015feylerle u\u011fra\u015fma..” (New York Times, Nisan 1925, s.18. Aktaran: Mehmet \u00d6zdo\u011fan, T\u00fcrk Arkeolojisinin Sorunlar\u0131 ve Koruma Politikalar\u0131, s.32, 48.<\/em>)<\/p>\n\n\n\n Do\u011fulu d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131ndan kurtulman\u0131n bir yolu bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara \u00f6nem vermektir, di\u011fer bir yolu da eldeki bilgi ve belgeleri ar\u015fivlemek, koruma alt\u0131na almak ve payla\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerle ald\u0131\u011f\u0131m mektuplar\u0131 ve yazd\u0131\u011f\u0131m bir yan\u0131t\u0131 sizlerle payla\u015f\u0131yorum. Bu mektuplar ve yazd\u0131\u011f\u0131m yan\u0131t umar\u0131m Hilar’\u0131 daha fazla sahiplenmemize, \u00f6nemini kavramam\u0131za ve daha geni\u015f boyutta tart\u0131\u015f\u0131p ele almam\u0131za bir vesile olur.<\/p>\n\n\n\n Mektuplar\u0131 yazan arkada\u015flar\u0131ma \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n\n\n\n 1. Sevgili Huneyn Kaygusuz’un Mektubu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201cH\u0130LAR’DAN MERHABA<\/strong><\/p>\n\n\n\n Anadilim K\u00fcrt\u00e7e, edeb\u00ee dilim T\u00fcrk\u00e7e. Ancak ikisini de usul\u00fcne uygun konu\u015fam\u0131yor ve yazam\u0131yorum. Bu nedenle imla hatas\u0131, devrik c\u00fcmle vs. hatalar\u0131m varsa ve ak\u0131c\u0131 bir \u00fcslup yoksa beni anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131ndan eminim.<\/p>\n\n\n\n Biliyorsun, Hilar’da oturuyorum. Evimin tam kar\u015f\u0131s\u0131nda pencereden, balkondan bakarken, merdivenden inerken tam kar\u015f\u0131mda muhte\u015fem ve g\u00f6rkemli kayalar var. \u0130lk g\u00f6ze \u00e7arpan ve \u00e7ok sevdi\u011fim bir kaya var ki, ad\u0131 Kevr\u00e9 M\u0131st\u00e9 Sor’dur. T\u00fcrk\u00e7esi K\u0131rm\u0131z\u0131 Mustafa’n\u0131n Ta\u015f\u0131’d\u0131r. Ancak T\u00fcrk\u00e7e anlam\u0131 pek kula\u011fa ho\u015f gelmiyor ya da ben \u00f6yle alg\u0131l\u0131yor ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Takriben a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 be\u015f y\u00fcz ton kadard\u0131r. \u0130\u015fte o g\u00f6rkemli ve muhte\u015fem Kevr\u00e9 M\u0131st\u00e9 Sor kadar y\u00fcre\u011fin var. Ellerine, ayaklar\u0131na ve y\u00fcre\u011fine sa\u011fl\u0131k; onlar\u0131 sevk ve idare eden akl\u0131n ve zihninle bin ya\u015fa.<\/p>\n\n\n\n Hani \u00dc\u00e7evler’de \u00e7ocuklu\u011funda yaz geceleri damda yatarken y\u0131ld\u0131zlar\u0131 sayar dururdun. Sonra bir y\u0131ld\u0131z kayarken (akarken) yine “biri gitti” diyor ve diyordunuz ya! Ben de \u00e7ocuklu\u011fumda Hilar’da damda ak\u015famlar\u0131 yata\u011fa uzan\u0131rken ba\u015flard\u0131m y\u0131ld\u0131zlar\u0131 saymaya, sonra yorulup uyurdum. Ertesi ak\u015fam tekrar devam ederdim ta ki belli bir ya\u015fa gelinceye kadar devam etti.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ocuklu\u011fumuzda bize s\u00f6yledikleri gibi e\u011fer uzayda her insana ait bir y\u0131ld\u0131z varsa, dilerim sana ait olan y\u0131ld\u0131z en son kayan (akan) y\u0131ld\u0131z olsun.<\/p>\n\n\n\n De\u011ferli dostum, de\u011ferli hem\u015ferim: \u00c7ay\u00f6n\u00fc’nden Ergani’ye Uzun bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f<\/strong>, On Bin Y\u0131ll\u0131k Tarihin Tan\u0131\u011f\u0131: H\u0130LAR <\/strong>ve Hazinenin Anahtar\u0131<\/strong> (\u015eiir<\/strong>) adl\u0131 eserlerinizin tamam\u0131n\u0131 okudum.<\/p>\n\n\n\n Bu eserlerinizi okumadan \u00f6nce biri bana ya\u015f\u0131m\u0131 sorsayd\u0131 on y\u0131l \u00f6nce elli derdim. Bu g\u00fcn altm\u0131\u015f derim. Ama eserlerinizi okuduktan sonra on bin ya\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f\u0131m gibi geliyor bana. \u00c7\u00fcnk\u00fc on bin y\u0131l \u00f6nce Hilar’da, Ergani’de, Mezopotamya’da olup bitenlerin bir\u00e7o\u011funa tan\u0131kl\u0131k ettim. Vah\u015fi insanlarla dola\u015ft\u0131m, do\u011fayla m\u00fccadele ettim. Avc\u0131 oldum, toplay\u0131c\u0131 oldum. \u00c7aresi olmayan hastal\u0131klardan dolay\u0131 kaybettikleri \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ac\u0131lar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131m. Sonra barbar insanlar\u0131n Hilar’da, Ergani’de ve Mezopotamya’da yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bir film seyreder gibi izledim. \u015eimdi ise Hilar’da, Ergani’de ve Mezopotamya’da uygar(!) insanlar\u0131n ne yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum ve ya\u015f\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Zaman\u0131nda ve g\u00fcn\u00fcnde iyi m\u00fccadele verdin, fazlas\u0131yla bedel \u00f6dedin. Bu g\u00fcn de en iyisini yap\u0131yorsun. Ben hi\u00e7 kom\u00fcnist olmad\u0131m, o tad\u0131 tatmad\u0131m ya beceremedim. Ya da cesaretim yoktu. Belki de o bilince sahip de\u011fildim. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 o duyguyu ya\u015fayamad\u0131m. Ben kendisiyle bar\u0131\u015f\u0131k bireylerden olu\u015fan sosyalist bir d\u00fczenden, sistemden yana oldum. Halen de \u00f6yleyim. Tabi ki kom\u00fcnistleri hep sevdim.<\/p>\n\n\n\n Kom\u00fcnistim demekle kom\u00fcnist olunmaz derim.<\/p>\n\n\n\n Bilgi payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ne kadar gerekli oldu\u011funu daha iyi anl\u0131yorum. Bu nedenle baz\u0131 konularda bilgilerimi kendi yorumumla sizinle payla\u015fmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n H\u0130LAR kitab\u0131n\u0131zda sayfa 66’da; “Ayr\u0131ca, yerle\u015fim yerindeki meydandan uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a evlerin k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve daha yoksul insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kesimlerin varl\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r” diye yazmaktas\u0131n\u0131z. Bundan \u015funu anl\u0131yorum: Neolitik \u00e7a\u011fda kent merkezi ile varo\u015flar\u0131n, l\u00fcx evler ile gecekondular\u0131n temeli at\u0131lm\u0131\u015f. Varl\u0131kl\u0131-fakir, g\u00fc\u00e7l\u00fc-zay\u0131f, ezen-ezilen bir sistemin ve adaletin oldu\u011funu anl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Ne kadar g\u00fczel! M.\u00d6. 3.000 y\u0131llar\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar Hilar’da h\u00fck\u00fcm s\u00fcren, devir ve devranlar\u0131yla Mittanniler, Asurlar, Urartular, \u0130skitler, Medler, Persler, Ermeniler, Romal\u0131lar, Bizanslar, Emeviler, Abbasiler, \u0130nano\u011fullar\u0131, Akkoyunlar ve de Osmanl\u0131lar hakk\u0131nda baz\u0131 bilgilere sahip oldum. Bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’ni de zaten ya\u015f\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Yine H\u0130LAR kitab\u0131n\u0131z\u0131n 113.sayfas\u0131nda “Hilar kayal\u0131klar\u0131 i\u00e7ersinde k\u0131rk merdivenli bir kuyu bulunmaktad\u0131r” diye yaz\u0131yorsunuz. San\u0131r\u0131m yararland\u0131\u011f\u0131n\u0131z kaynaklardan yanl\u0131\u015f bir bilgi alm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc kayal\u0131klardaki kuyuda k\u0131rk merdiven yok, sadece bir merdiven var. O da k\u0131rk basamakl\u0131 (ayakl\u0131). \u0130ndik\u00e7e sa\u011fa do\u011fru kavislidir. Dibinde de bir zamanlar i\u00e7ilebilen su bulunmaktayd\u0131. \u015eu anda bak\u0131ms\u0131zl\u0131ktan suyu g\u00f6z\u00fckmemektedir. Rahmetli Annem 1930’lu y\u0131llarda buradan eve so\u011fuk su getirirmi\u015f. As\u0131l ismi \u00c7elp\u00e9 (\u00c7elp\u0131)’d\u0131r. K\u00fcrt\u00e7ede p\u00e9 ayak, \u00e7el k\u0131rk demektir. Yani bu kuyunun T\u00fcrk\u00e7e ismi K\u0131rkayak (K\u0131rkbasamak) kuyusudur.<\/p>\n\n\n\n 119. sayfada “X\u0131re Sinka” diye yaz\u0131p bahsetti\u011finiz yer, benim bildi\u011fim kadar\u0131yla, bu yerin ger\u00e7ek ismi Xirb\u00e9 S\u0131nga d\u0131r. Xirb\u00e9 T\u00fcrk\u00e7ede harabe anlam\u0131ndad\u0131r. S\u0131ng ise, g\u00f6\u011f\u00fcs anlam\u0131ndad\u0131r. T\u00fcrk\u00e7ede da\u011f\u0131n \u00f6n\u00fc, da\u011f\u0131n ete\u011fi, da\u011f\u0131n ba\u015f\u0131, zirvesi vs. denildi\u011fi gibi K\u00fcrt\u00e7ede de P\u00e9\u015f \u00c7\u0131y\u00e9, Ser\u00e9 \u00c7\u0131y\u00e9, B\u00e9 \u00c7\u0131y\u00e9, S\u0131nga \u00c7\u0131y\u00e9 \u015feklindedir. O da\u011f\u0131n g\u00f6\u011fs\u00fcnde bir harabe var, yani Xirb\u00e9 S\u0131nga’n\u0131n T\u00fcrk\u00e7esi g\u00f6\u011f\u00fcsteki harabedir. Harabenin hangi kavime ve kimlere ait oldu\u011funu bilmiyorum. O harabelerin alt k\u0131sm\u0131nda (g\u00fcneyinde) Berwan da\u011f\u0131na do\u011fru dedemden kalma altm\u0131\u015f d\u00f6n\u00fcml\u00fck bir tarlam\u0131z var. Bir zamanlar o tarlan\u0131n tamam\u0131 \u00fcz\u00fcm ba\u011f\u0131ym\u0131\u015f. Ben asmalar\u0131n izlerini g\u00f6rd\u00fcm. Eski \u00fcz\u00fcm ba\u011f\u0131 yeri oldu\u011fu i\u00e7in ve yok olmu\u015f ba\u011f yeri i\u00e7in K\u00fcrt\u00e7ede Xopana denir. Biz \u015fu anda oraya Xopana tarlas\u0131 diyoruz. Tarlan\u0131n \u00fc\u00e7te biri bana aittir. Bu sene oraya mercimek ekmi\u015fim. Yine baz\u0131 d\u00fczeltmeler yapmak istiyorum: Kevre Gere’nin do\u011frusu Kevr\u00e9 Ger\u00e9, Kevre Kele’nin do\u011frusu Kevr\u00e9 Kel\u00e9, Warge ise Warg\u00e9, Tahte Bulxur da Taht\u00e9 Bulxur’dur.<\/p>\n\n\n\n Okudu\u011fum eserlerinden biri yedi y\u00fcz k\u00fcs\u00fcr, biri \u00fc\u00e7 y\u00fcz k\u00fcs\u00fcr sayfadan olu\u015fuyor. Toplam bin k\u00fcs\u00fcr sayfa ve her sayfas\u0131 bir birinden de\u011ferli bilgilerle dolu olan eserlerinin \u00f6zetini \u00e7\u0131kartmak i\u00e7in yazmad\u0131m. De\u011fil \u00f6zetini, \u00f6zetinin \u00f6zetini bile \u00e7\u0131kartamam.<\/p>\n\n\n\n Amac\u0131m bir mektup yaz\u0131p sana MERHABA demekti.<\/p>\n\n\n\n Bana bu zevki tatt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in \u00e7ok sevindim.<\/p>\n\n\n\n Sayg\u0131lar ve sevgiler sunar g\u00f6zlerinden \u00f6perim.<\/p>\n\n\n\n \u0130Y\u0130 YA\u015eA!..<\/p>\n\n\n\n 28.02.2010 <\/p>\n\n\n\n 2. Yurtd\u0131\u015f\u0131ndan Gelen Sevgili Kamil S\u00fcmb\u00fcl\u2019\u00fcn Mektubu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201c(\u2026)<\/p>\n\n\n\n Hilar kitabini okurken baz\u0131 notlar tutmu\u015ftum ve o notlara d\u00fcn gece bir g\u00f6z at\u0131p art\u0131k cevap yazmal\u0131y\u0131m dedim.<\/p>\n\n\n\n Hilar kitab\u0131n tam bir arkeolog ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve o d\u00f6nemi sanki az da olsa ya\u015f\u0131yormu\u015f ya da ya\u015famlar\u0131n\u0131 \u015fekillerle, yap\u0131larla, b\u0131rakt\u0131klar\u0131 izlerle a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fs\u0131n ve seni kutlar\u0131m. Ergani’ye ve B\u00f6lgemize, tarihi ara\u015ft\u0131rmalara iyi bir katk\u0131n olmu\u015f. Fakat baz\u0131 kendime \u00f6zg\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi de s\u00f6ylemek istiyorum.<\/p>\n\n\n\n Hilar K\u00fcrdistan’da ve orada y\u00fczy\u0131llarca K\u00fcrtler ya\u015fam\u0131\u015f. \u0130sa’dan \u00f6ncede g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki K\u00fcrtlerin atalar\u0131 m\u0131 yoksa ba\u015fka halklar m\u0131, ayr\u0131 bir de\u011ferlendirme. Kitapta kulland\u0131\u011f\u0131n dil ayn\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan gelen bir arkeologun dili ya da \u0130stanbullu bir T\u00fcrk arkeologun ara\u015ft\u0131rmas\u0131. Senin k\u00f6keninde hangi halk olup olmamas\u0131 \u00f6nemli de\u011fil ve o b\u00f6lgenin insan\u0131s\u0131n ve kulland\u0131\u011f\u0131n dil, o b\u00f6lgenin adam\u0131 dilinden ziyade ara\u015ft\u0131rmaya d\u0131\u015far\u0131dan gelen bir bilim adam\u0131n\u0131n de\u011ferlendirmesi gibi geldi bana. Belki de yan\u0131l\u0131yorum, ama ben \u00f6yle anlad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Devletin asimilasyoncu-resmi dilini yer yer kullanmamana ra\u011fmen, yine de s\u0131k\u00e7a kullan\u0131yorsun. \u00d6rne\u011fin, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi, bu ad\u0131 b\u00f6lgeye takanlar cumhuriyet sonras\u0131 T\u00fcrk y\u00f6netim tak\u0131m\u0131. Bazen de Yukar\u0131 Mezopotamya ad\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015fs\u0131n ve en uygunu da bu ad bence. Tarih\u00e7i ve arkeologlar ge\u00e7mi\u015fi incelerken 2-3 bin y\u0131ll\u0131k yeri eski ad\u0131yla anmal\u0131 yoksa son 50 y\u0131lda zorlamayla adland\u0131r\u0131lan isimlerle de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n Bir de\u011ferlendirmen de Fatih Sultan Mehmet’in \u0130stanbul’u almas\u0131yla Bat\u0131n\u0131n denizlere a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klaman T\u00fcrk tarih\u00e7ilerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc. Burada ben 5 ay tarih okudum, okulda \u00f6yle bir de\u011ferlendirme hi\u00e7 yapmad\u0131lar. Bat\u0131 tarih\u00e7ileri, denizlere a\u00e7\u0131lmay\u0131 \u0130stanbul’un Osmanl\u0131larca al\u0131nmas\u0131na de\u011fil, geli\u015fen tekni\u011fin, bulu\u015flar\u0131n verdi\u011fi bir sonu\u00e7 olarak g\u00f6rmektedirler. Ayr\u0131ca \u015f\u00f6valyelik diye bir olay var. Bu kahramanl\u0131k taslayan ekip g\u00f6z\u00fc hep d\u0131\u015far\u0131da ve yeni yerler, yeni zenginlikler bulma pe\u015findeler. Bat\u0131 Avrupa’daki toplumsal geli\u015fmeler bunu dayat\u0131yor, yoksa T\u00fcrk tarih\u00e7ilerin dedi\u011fi Fatih’in \u00e7a\u011f de\u011fi\u015ftirdi\u011fi tezi sadece T\u00fcrkiye’deki tarih kitaplar\u0131nda var. Burada ise AYDINLANMA \u00c7A\u011eI diye an\u0131l\u0131yor ve gerek\u00e7esi de ba\u015fka nedenler.<\/p>\n\n\n\n Di\u011fer bir nokta da Ergani’deki Ermenilerin gidi\u015fi veya ayr\u0131lmak zorunda kal\u0131\u015f deyimi de biraz d\u00fczeni fazla rahats\u0131z etmemeye \u00e7al\u0131\u015fan c\u00fcmleler. Ermeniler soyk\u0131r\u0131ma u\u011frad\u0131lar, ad\u0131n\u0131 tam koymak laz\u0131m. Ayr\u0131ca da bu c\u00fcmleyi Martin Van Bruinessen’e at\u0131fta bulunmu\u015fsun, vaktim olsa da Martin Van’in kitaplar\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p onun Ermeni olay\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyor, bilmek de istiyorum.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ilk yerle\u015fim yerleri nerede, da\u011f doruklar\u0131nda m\u0131 yoksa \u0131rmak kenarlar\u0131nda m\u0131 sorusunu bence de iyi koymu\u015fsun. Bu tart\u0131\u015fma insanl\u0131\u011f\u0131n ilk toplu yerle\u015fimini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in bence bir anahtard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kitab\u0131nda arada bir \u00c7ay\u00f6n\u00fc olan uyduruk isminin yerine QOTE BER \u00c7EM’i kullansan da a\u011f\u0131r basan yine uyduruk \u00c7ay\u00f6n\u00fc ad\u0131 yayg\u0131n, bu konuyu seninle eskidende tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Hilar kelimesinin T\u00fcrk\u00e7e k\u00f6kenini aramak, bence bo\u015fa k\u00fcrek sallamakt\u0131r. T\u00fcrklerin Anatolia’ya geli\u015fleri 11. y\u00fcz y\u0131lla birliktedir, tersini iddia etmek bizleri \u0131rk\u00e7\u0131 Kemalistlerin “T\u00fcrk Tarih Tezi” olan t\u00fcm \u0131rklar T\u00fcrk k\u00f6keninden gelmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu da \u00c7etin Altan’\u0131n deyimiyle T\u00fcrke T\u00fcrk propagandas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n Hilar’a devlet Sesverenp\u0131nar hi\u00e7 tutmad\u0131ysa niye Qote ber \u00e7em de\u011fil de \u00c7ay\u00f6n\u00fc’nde \u0131srar ediliyor? Tillhuzur yazarken parantez i\u00e7inde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde devletin takti\u011fi ad\u0131 paranteze al\u0131yorsun, ayni \u015feyi Qote ber \u00e7em i\u00e7in yapm\u0131yorsun. \u00c7ay\u00f6n\u00fc ismini bir kazan\u0131m diye (s.36) belirtirken bence Hilar olmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Sabiler \u00e7ok ilgin\u00e7, \u00f6nceden de k\u0131s\u0131tl\u0131 bir bilgim olmas\u0131na ra\u011fmen senin SAB\u0130’lerle ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131n benim bilgi da\u011farc\u0131\u011f\u0131ma katk\u0131 yapt\u0131 ve k\u0131smen de olsa senin sayende bilgi edindim.<\/p>\n\n\n\n Bir\u00e7ok kimyasal terimleri bazen parantezde T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vermene ra\u011fmen \u00e7o\u011funlukla vermemi\u015fsin. Kimya ve arkeolojik terimleri bilmeyenler i\u00e7in anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor olabilir, kitab\u0131n sonunda o t\u00fcr kelimeleri bir fihrist \u015feklinde T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 verseydin daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r olur d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim. \u00d6rne\u011fin; Obsidiyen, mikrolit, paleolitik d\u00f6nemler (alt-\u00fcst), neolitik, kalkolitik, nekropol vs\u2026<\/p>\n\n\n\n Sahife 120, 121, 122 ve sonras\u0131 baz\u0131 isimler var, hem T\u00fcrk\u00e7e hem de parantez i\u00e7inde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz K\u00fcrt\u00e7esiyle yazm\u0131\u015fs\u0131n? T\u00fcrk\u00e7e isimleri bir yana b\u0131rakal\u0131m, bu K\u00fcrt\u00e7e adlar orijinal mi yoksa sonradan yaz\u0131lan m\u0131?<\/p>\n\n\n\n \u00d6rne\u011fin; \u0130\u00e7 Kale-Kevr\u00e9 Kel\u00e9, \u00c7elp\u00e9, Wargeh Xirb\u00e9, Kevr\u00e9 Ger\u00e9, Sikefta Kirassoya, Taxt\u00e9 Bulgxur (K\u00fcrt\u00e7ede bulgur diye ge\u00e7mez SAWAR diye ge\u00e7er) ve di\u011ferleri, dikkatimi \u00e7ekti, bu isimler arkeologlar\u0131n adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 m\u0131 yoksa sonradan verilen K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e adland\u0131rmalar m\u0131? Veya bu yer adlar\u0131n\u0131n eski isimlerini de arkeologlar biliyorlar m\u0131?<\/p>\n\n\n\n Ellsworth Huntington’un \u00e7eviri yaz\u0131s\u0131n\u0131 ilgiyle okudum. Bulmak i\u00e7in bir y\u0131ldan fazla bir zaman\u0131m\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. Ger\u00e7ekten ilgin\u00e7, fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki tarih\u00e7iler Huntingtton’un baz\u0131 de\u011ferlendirmelerine kat\u0131lm\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n \u015eerafettin G\u00fcneli’nin Zagros y\u00f6resindeki de\u011fi\u015ftirilen tarihi yer isimleri yaz\u0131s\u0131 yerinde bir tepki, fakat kendisinin do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc yer olan Qote ber \u00e7em ismi yerine uyduruk \u00c7ay\u00f6n\u00fc ismini kullanmas\u0131 kendisiyle \u00e7eli\u015fiyor diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n Sevgili arkada\u015f\u0131m, Hilar kitabini okuyunca sanki kendin kazma-k\u00fcrek elinde kaz\u0131 yaparak, i\u011fneyle e\u015ferek tarihi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yorsun duygusunu edindim ve \u00e7okta g\u00fczel bir emek sarf etmi\u015fsin.<\/p>\n\n\n\n Kitabin genelindeki bilimsellik ve arkeolog dili son b\u00f6l\u00fcmde biraz basit bir anlat\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f gibime geldi. \u00d6rne\u011fin D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm. Bu b\u00f6l\u00fcmde anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n bir\u00e7ok i\u015f ve yemek \u00e7e\u015fidi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile hala devam etmekte veya \u00e7ocuklu\u011fum bu t\u00fcr \u00fcretime yeti\u015fti. Nergizleme yeme\u011fi bahar\u0131n yap\u0131lan \u00f6zellikle Newroz ve Hidirellez’de millet k\u0131rlara \u00e7\u0131k\u0131p yapard\u0131. \u00c7ocuklu\u011fumda OGLAK kesme diye bir gelenek vard\u0131, millet k\u0131rlarda toplan\u0131p Nergizleme yap\u0131p yerdi ve O\u011fla\u011f\u0131 d\u00fczenleyen aile kazanlarla bulgur pilav\u0131 ve \u00fczerine kesilip pi\u015firilen o\u011flak eti koyup da\u011f\u0131t\u0131rlard\u0131. Demek bu bahar salats\u0131 yeme\u011fi \u00e7ok eskiymi\u015f, \u00fcz\u00fcm ezme-\u015fira olay\u0131 hala bi\u015fme- bulama\u00e7 ad\u0131 alt\u0131nda ba\u011flar\u0131 olan yap\u0131yor, g\u00f6\u015fgerlik, dabakl\u0131k vs.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 ve \u00f6neri b\u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00e7ok yerinde, bizlerin en b\u00fcy\u00fck sorunu tarih bilincine sahip olamama sorunudur.<\/p>\n\n\n\n Eline sa\u011fl\u0131k.<\/p>\n\n\n\n Art\u0131k B\u00f6lgemizde tarihi ara\u015ft\u0131rma yapmak isteyen her tarih\u00e7i i\u00e7in Hilar kitab\u0131n bir ba\u015fucu kayna\u011f\u0131d\u0131r bence.<\/p>\n\n\n\n Selamlar\u2026<\/p>\n\n\n\n Kamil S\u00fcmb\u00fcl <\/p>\n\n\n\n 3. Sevgili Kamil S\u00fcmb\u00fcl’e Yazd\u0131\u011f\u0131m Yan\u0131t<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sevgili Kamil,<\/p>\n\n\n\n Yo\u011fun i\u015flerin aras\u0131nda zaman yarat\u0131p kitaplar\u0131mla ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yazman s\u0131cak ili\u015fkimizin bir ni\u015fanesi olarak g\u00f6r\u00fcyor ve size te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n\n\n\n Siz benim sadece bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m de\u011fil; siz benim arkada\u015f\u0131m, dostum, yolda\u015f\u0131m, hapishane arkada\u015f\u0131m ve can\u0131ms\u0131n, ci\u011ferimsin.<\/p>\n\n\n\n Sizin ele\u015ftirileriniz, \u00f6nerileriniz benim i\u00e7in her zaman de\u011ferlidir. Bir k\u0131sm\u0131na kat\u0131lmasam da, onlar benim i\u00e7in yine de yazd\u0131klar\u0131m\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi yeniden ak\u0131l s\u00fczgecinden ge\u00e7irmemin bir tetikleyicisi, yanl\u0131\u015flardan s\u0131yr\u0131lmam\u0131n bir uyar\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Ele\u015ftiri-\u00f6zele\u015ftiri; \u00f6vg\u00fc-yergi; dua-beddua ikiz karde\u015flerdir. Kendimi en az\u0131ndan ele\u015ftiriye hep a\u00e7\u0131k biri olarak bilir ve yeri geldi\u011finde de \u00f6zele\u015ftirimi yapar\u0131m. Ve \u00f6zele\u015ftiri yapman\u0131n da bir erdem oldu\u011funa inan\u0131r\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Hilar kitabim ile ilgili \u00f6vg\u00fclerin ve ele\u015ftirilerin i\u00e7in \u00f6ncelikle te\u015fekk\u00fcr ederim, bu bir. \u0130kincisi, ele\u015ftirilerin ile ilgili k\u0131s\u0131mlar\u0131 yan\u0131tlamadan \u00f6nce, bir hususu hat\u0131rlatmak istiyorum. Ben, ger\u00e7ek anlamda ne akademisyen, ne tarih\u00e7i, ne yazar\u0131m. Y\u00fcksek \u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015f bir Kimya M\u00fchendisiyim ve bir tercih sonucu uzun y\u0131llar TKP saflar\u0131nda m\u00fccadele etmi\u015f bir kom\u00fcnistim. Ama olaylar ve olgular beni baz\u0131 \u015feyleri yapmaya itekledi veya baz\u0131 \u015feyleri yapmaya kendimi bor\u00e7lu hissettim. Yazd\u0131klar\u0131m bir vefa borcu olarak alg\u0131lanmal\u0131 bence. Ve kendimi yazma konusunda da hep amat\u00f6r olarak g\u00f6r\u00fcr\u00fcm. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bizler genelde \u00e7ok konu\u015fup, az i\u015f yapan bir karakteristik yap\u0131ya sahibiz. Oysa s\u00f6z\u00fcn kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Olaylar\u0131, olgular\u0131, ya\u015fananlar\u0131, ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 kal\u0131c\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z. Bu nedenle, yerel olarak Ergani, \u00c7ermik ve Maden’le ilgili elime ge\u00e7en veya buldu\u011fum bilgi ve belgeleri payla\u015f\u0131yorum, kendi ilgi alan\u0131ma giren sanat, politika, tarih, \u00e7evre ve teknik konularda d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi kaleme al\u0131yorum. Okuyan\u0131m\u0131z kadar yazan\u0131m\u0131zda e\u011fer olursa, o zaman ger\u00e7ek anlamda bir yol alm\u0131\u015f oldu\u011fumuza inanaca\u011f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi s\u0131ras\u0131yla Hilar kitab\u0131yla ilgili ele\u015ftirilerine yan\u0131t vermeye \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m:<\/p>\n\n\n\n 1. “Kitapta kulland\u0131\u011f\u0131n dil ayn\u0131, d\u0131\u015far\u0131dan gelen bir arkeologun dili”, \u2026”dil o b\u00f6lgenin adam\u0131 dilinden ziyade ara\u015ft\u0131rmaya d\u0131\u015far\u0131dan gelen bir bilim adam\u0131n\u0131n de\u011ferlendirmesi gibi geldi bana” diyorsun.<\/p>\n\n\n\n Biraz haks\u0131zl\u0131k ediyorsun gibime geliyor. Sadece sayfa 25-29’da “Tarih Nedir, Tarihi Kimler Yazar ve Ne Yapmal\u0131y\u0131z” ba\u015fl\u0131kl\u0131 k\u0131sm\u0131 bir daha okursan, bu konuda yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6receksin. Bir yaz\u0131da i\u00e7erikten \u00e7ok i\u00e7inde ge\u00e7en s\u00f6zc\u00fckler mi o yaz\u0131n\u0131n de\u011ferini belirlemektedir? \u0130lla ki, K\u00fcrdistan, K\u00fcrt s\u00f6zc\u00fcklerinin mi ge\u00e7mesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n 2. “Devletin asimilasyoncu-resmi dilini yer yer kullanmamana ra\u011fmen, yine de s\u0131k\u00e7a kullan\u0131yorsun. \u00d6rne\u011fin, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi, bu ad\u0131 b\u00f6lgeye takanlar cumhuriyet sonras\u0131 T\u00fcrk y\u00f6netim tak\u0131m\u0131” demene gelince;<\/p>\n\n\n\n “G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi” dedi\u011fim yerler genellikle rapor veya kitaplardan ald\u0131\u011f\u0131m al\u0131nt\u0131lar k\u0131sm\u0131nda ge\u00e7mektedir. Al\u0131nt\u0131 yaparken etik olarak orijinaline sad\u0131k kalmak gerekir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, bu bir. \u0130kincisi be\u011fensek de, be\u011fenmesek de T\u00fcrkiye’nin idari yap\u0131s\u0131nda var olan bir b\u00f6lge bu isimle adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 3. “Fatih Sultan’in \u0130stanbul’u almas\u0131yla Bat\u0131n\u0131n denizlere a\u00e7\u0131l\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klaman T\u00fcrk tarih\u00e7ilerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc”d\u00fcr diyorsun.<\/p>\n\n\n\n Sayfa 19-20 de “Hilar’\u0131n Konumu” ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmde bu konu ge\u00e7mektedir. Burada Hilar’\u0131n tarihte var olan \u00f6nemini yitirmesine neden olan bir\u00e7ok olay s\u0131ralanmaktad\u0131r. Hilar ve Diyarbak\u0131r’\u0131n stratejik \u00f6nemini yitirmesine neden olan olaylardan biri de \u0130stanbul’un al\u0131n\u0131\u015f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Onun bunun ne yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir tarafa b\u0131rakal\u0131m; \u0130stanbul al\u0131n\u0131nca Anadolu \u00fczerinden Ortado\u011fu, Yak\u0131ndo\u011fu ve Uzakdo\u011fu’ya karayoluyla yap\u0131lan ticaret ve ula\u015f\u0131m Osmanl\u0131lar\u0131n denetimine ge\u00e7mez mi? Osmanl\u0131’n\u0131n \u00fcretimi mi var? Geliri sava\u015f ganimeti, vergi ve hara\u00e7 de\u011fil mi? Bat\u0131daki Ayd\u0131nlanma ve aray\u0131\u015flar\u0131 1453’te \u0130stanbul’un al\u0131n\u0131\u015f\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcnce denizlere a\u00e7\u0131l\u0131m ba\u015flad\u0131 diyebiliriz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n 4. “Ergani’deki Ermenilerin gidi\u015fi veya ayr\u0131lmak zorunda kal\u0131\u015f\u0131 deyimi de biraz d\u00fczeni fazla rahats\u0131z etmemeye \u00e7al\u0131\u015fan c\u00fcmleler. Ermeniler soyk\u0131r\u0131ma u\u011frad\u0131lar, ad\u0131n\u0131 tam koymak laz\u0131m” diyorsun.<\/p>\n\n\n\n Hakl\u0131 olabilirsin. Ben, kitapta ne Ermeni “olay\u0131n\u0131” ve ne de \u00f6yle konuyla ilgili ya\u015fanan olaylar\u0131 anlat\u0131yorum. 1453 \u0130stanbul’un fethi gibi Hilar’\u0131n konumunu yitirmesinin nedenlerini s\u0131ral\u0131yorum. Bir tek bir c\u00fcmleyle; “Ermenilerin “gidi\u015fi<\/em>” veya ayr\u0131lmak zorunda kalmas\u0131 sonucu\u2026” Hilar ve b\u00f6lgesi stratejik \u00f6nemini yitirdi diyorum. Gidi\u015f s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de t\u0131rnak i\u00e7inde italik yaz\u0131yorum. Kitab\u0131 okurken, kan\u0131mca kafan ba\u015fka \u015feylerle fazla me\u015fgul oldu\u011fu i\u00e7in bazen ba\u015f\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131yorsun.<\/p>\n\n\n\n Martin Van Bruinessen’in kitaplar\u0131n\u0131 okuman istemen iyi bir istem. T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilmi\u015f \u00e7ok say\u0131da kitab\u0131 var. Ben 2-3 tanesini okudum. Bulup okuman\u0131 \u00f6neririm.<\/p>\n\n\n\n Meraktan soruyorum: Martin Van Brunnese’in K\u00fcrt\u00e7eye \u00e7evrilmi\u015f kitaplar\u0131 var m\u0131?<\/p>\n\n\n\n 5. \u00c7ay\u00f6n\u00fc konusuna gelince.<\/p>\n\n\n\n Bu konuda daha \u00f6nce de konu\u015fmu\u015f ve de yaz\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. \u00d6nce bir yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczeltmek istiyorum. \u00c7ay\u00f6n\u00fc ile Hilar ayn\u0131 \u015fey de\u011fil. \u00c7ay\u00f6n\u00fc, Hilar k\u00f6y\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde var olan sadece bir tepenin ismidir. Arkeolojik kaz\u0131lar bu tepede yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00c7ay\u00f6n\u00fc kaz\u0131lar\u0131 olarak an\u0131lmaktad\u0131r. Hilar ma\u011faralar\u0131yla da bir alakas\u0131 yoktur. Sizin ele\u015ftirileriniz \u00fczerine \u00c7ay\u00f6n\u00fc yazd\u0131\u011f\u0131m zaman parantez i\u00e7ersinde Qote Ber \u00c7em de yazmaya ba\u015flad\u0131m. Ama D\u00fcnya Arkeoloji Literat\u00fcr\u00fcne <\/strong>\u00c7ay\u00f6n\u00fc olarak girdi\u011fi i\u00e7in, ben d\u00e2hil bildi\u011fim kadar\u0131yla t\u00fcm K\u00fcrt yazarlar \u00c7ay\u00f6n\u00fc diye yaz\u0131yor. Bir de, yazd\u0131\u011f\u0131m gibi ben ve K\u00fcrt yazarlar kitap ve raporlardan al\u0131nt\u0131 yaparken orijinaline etik olarak sad\u0131k kalmak zorunda kal\u0131\u015f olmam\u0131zdan belki \u00c7ay\u00f6n\u00fc s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc fazla dikkatini \u00e7ekmektedir.<\/p>\n\n\n\n 6. “Hilar’a devlet Sesverenp\u0131nar hi\u00e7 tutmad\u0131ysa niye Qote ber \u00e7em de\u011fil de \u00c7ay\u00f6n\u00fc’nde \u0131srar ediliyor? Tillhuzur yazarken parantez i\u00e7inde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde devletin takti\u011fi ad\u0131 paranteze al\u0131yorsun, ayn\u0131 \u015feyi Qote Ber \u00c7em i\u00e7in yapm\u0131yorsun. \u00c7ay\u00f6n\u00fc ismini bir kazan\u0131m diye (s.36) belirtirken bence Hilar olmal\u0131yd\u0131” diyorsun.<\/p>\n\n\n\n Sevgili arkada\u015f\u0131m, bu paragraf\u0131nda baz\u0131 \u015feyleri bir birine kar\u0131\u015ft\u0131rmaktas\u0131n. Yukarda yazd\u0131m, tekrar yazay\u0131m. \u00c7ay\u00f6n\u00fc, Hilar k\u00f6y\u00fc i\u00e7ersinde yer alan sadece bir tepenin ismidir. Hilar ise hem eski anlamda ve hem de g\u00fcn\u00fcm\u00fczde mevcut k\u00f6y\u00fcn ismidir. \u0130kisini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmamak laz\u0131m, bu bir. \u0130kincisi, ben s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fin (s.36) da “D\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr tarihinde” Hilar’\u0131n yer almamas\u0131na sitem edip, teselli olarak da “\u00c7ay\u00f6n\u00fc’n\u00fcn D\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr tarihinde yer almas\u0131 da bir kazan\u0131md\u0131r” diyorum. Hep yineliyorum: \u00c7ay\u00f6n\u00fc, D\u00fcnya Arkeoloji Literat\u00fcr\u00fcne “\u00c7ay\u00f6n\u00fc” olarak girmi\u015f, ama Hilar’\u0131n kendisi tune.<\/p>\n\n\n\n Tillhuzur’a gelince; Tillhuzur, Tillhuzur olarak d\u00fcnya arkeoloji literat\u00fcr\u00fcne girmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n 7. “Bir\u00e7ok kimyasal terimleri bazen parantezde T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vermene ra\u011fmen \u00e7o\u011funlukla vermemi\u015fsin. Kimya ve arkeolojik terimleri bilmeyenler i\u00e7in anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor olabilir, kitabin sonunda o t\u00fcr kelimeleri bir fihrist \u015feklinde T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 verseydin daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r olur d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim. \u00d6rne\u011fin; Obsidiyen, mikrolit, paleolitik d\u00f6nemler (alt-\u00fcst), neolitik, kalkolitik, nekropol vs” diyorsun.<\/p>\n\n\n\n Bak, bu konuda hakl\u0131s\u0131n. Ben biliyorum ya, okuyanlarda bilir mant\u0131\u011f\u0131 m\u0131 diyelim. Yok de\u011fil, akl\u0131ma gelmedi. Bazen en basit \u015feyler bile insan\u0131n akl\u0131na gelmeyebiliyor. Oysa alabildi\u011fine sade bira anlat\u0131m\u0131 hedefledim. Klasik arkeolojik kavramlarla okuyucuyu bo\u011fmak istemedim. Yer yer masal, \u00f6yk\u00fc veya sade deneme t\u00fcr\u00fcnde tarihi anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bunu en belirgin olarak da “D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm”de yapt\u0131m.<\/p>\n\n\n\n 8. “Sahife 120, 121, 122 ve sonras\u0131 baz\u0131 isimler var, hem T\u00fcrk\u00e7e, hem de parantez i\u00e7inde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz K\u00fcrt\u00e7esiyle yazm\u0131\u015fs\u0131n? T\u00fcrk\u00e7e isimleri bir yana b\u0131rakal\u0131m, bu K\u00fcrt\u00e7e adlar orijinalli mi, yoksa sonradan yaz\u0131lan m\u0131? \u2026Bu isimler arkeologlar\u0131n adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 m\u0131 yoksa sonradan verilen K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e adland\u0131rmalar m\u0131? Veya bu yer adlar\u0131n\u0131n eski isimlerini de arkeologlar biliyorlar m\u0131?” diye soruyorsun.<\/p>\n\n\n\n Bu K\u00fcrt\u00e7e isimlerin orijinal olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemiyorum. Zaten K\u00fcrt\u00e7e’de bilmiyorum. Kitab\u0131 yazmadan \u00f6nce 5-6 kez Hilar’a gittim. Hilar’da bir arkada\u015f\u0131m var. Beni her gitti\u011fimde gezdirdi, anlatt\u0131 ve ben notlar ald\u0131m. Sonra tekrar gitti\u011fimde kafama tak\u0131lan yerleri sil ba\u015ftan sordum. O arkada\u015f\u0131m ve ba\u015fka k\u00f6yl\u00fcler sorular\u0131ma yan\u0131tlar verdiler. Yer isimlerinin K\u00fcrt\u00e7e yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 K\u00fcrt\u00e7eden anlayan ba\u015fka arkada\u015flara kontrol ettirdim. Yukar\u0131daki yer isimleri bug\u00fcn k\u00f6yl\u00fclerin kulland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcncel K\u00fcrt\u00e7e yer adlar\u0131d\u0131r diyebilirim ancak. Ama ara\u015ft\u0131rmak laz\u0131m. Arkeologlar\u0131n bilip bilmedi\u011fini de bilmiyorum. Arkeologlar \u015fimdiye kadar Qote Ber \u00c7em’in d\u0131\u015f\u0131na pek \u00e7\u0131kmad\u0131lar. Onlar daha \u00e7ok topra\u011f\u0131n alt\u0131yla u\u011fra\u015f\u0131yorlar. Bu yer adlar\u0131n\u0131 ben kendim k\u00f6yl\u00fclerin anlat\u0131m\u0131na dayanarak yazd\u0131m.<\/p>\n\n\n\n 9. Ellsworth Huntington’a gelince;<\/p>\n\n\n\n Ellsworth Huntington’\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ok aram\u0131\u015ft\u0131m. Senin sayende yaz\u0131y\u0131 bulup, \u00e7evrisini Nurettin day\u0131ma ve i\u015fyerinden bir arkada\u015f\u0131ma yapt\u0131rarak kitaptaki yerini ald\u0131. Size, Nurettin day\u0131ma ve i\u015fyerindeki arkada\u015f\u0131ma te\u015fekk\u00fcr borcum var.<\/p>\n\n\n\n 10. “\u015eerafettin G\u00fcneli’nin Zagros y\u00f6resindeki de\u011fi\u015ftirilen tarihi yer isimleri yaz\u0131s\u0131 yerinde bir tepki. Fakat kendisinin do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc yer olan Qote ber \u00e7em ismi yerine uyduruk \u00c7ay\u00f6n\u00fc ismini kullanmas\u0131 kendisiyle \u00e7eli\u015fiyor diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum” diyorsun.<\/p>\n\n\n\n Valla ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsen d\u00fc\u015f\u00fcn. Sana \u015funu diye bilirim: Qote ber \u00e7em ismini \u00c7ay\u00f6n\u00fc Tepesi diye T\u00fcrk\u00e7e \u00e7eviren ve arkeologlara veren bizzat \u015eerafettin G\u00fcneli’nin kendisidir. Kitab\u0131mda bunu yazm\u0131\u015f\u0131m (s.14).<\/p>\n\n\n\n 11. Hilar’la ilgili son bir not: Hilar kitab\u0131mda sizin de eme\u011finiz var. Sa\u011f olun. Ayr\u0131ca \u00f6vg\u00fclerin i\u00e7in de \u00e7ok \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. \u0130yi ki sizin gibi candan bir arkada\u015f\u0131m ve yolda\u015f\u0131m var.<\/p>\n\n\n\n Selam ve sevgiler.<\/p>\n\n\n\n 5 Mart 2010\/\u0130stanbul <\/p>\n\n\n\n 12 Mart 2010 tarihinde Ergani Haber<\/strong> gazetesinde yay\u0131nland\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n Hilar kitab\u0131mla ilgili iki mektup ald\u0131m. Biri Hilar k\u00f6y\u00fcnden, di\u011feri yurtd\u0131\u015f\u0131ndan. Bu mektuplar\u0131 ve bu mektuplardan birine yazd\u0131\u011f\u0131m yan\u0131t\u0131 sizlerle payla\u015fmak istiyorum. Mektuplar her ne kadar \u015fahs\u0131ma yaz\u0131lm\u0131\u015fsa da, esas itibariyle mektubu yazanlar Hilar ve Hilar kitab\u0131m\u0131 ele almaktad\u0131rlar. Bildi\u011finiz gibi Hilar d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131n \u00f6nemli yerlerinden biridir. B\u00f6ylesine \u00f6nemli tarihi bir yerle ilgili yap\u0131lan yaz\u0131\u015fmalar\u0131n ki\u015filer aras\u0131nda kalmamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Do\u011fu toplumlar\u0131n\u0131n eskiye\/tarihe bak\u0131\u015f\u0131, belgelerden \u00e7ok s\u00f6ylentilere dayal\u0131d\u0131r. “Zamans\u0131z ge\u00e7mi\u015f” olarak tan\u0131mlan\u0131r. Tarihi kal\u0131nt\u0131lar\u0131n veri niteli\u011fi kazanmas\u0131 ve bunlardan, bir zamana \u00f6l\u00e7e\u011fine ba\u011fl\u0131 bilgi edinilmesi yeni yeni anla\u015f\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fcp bir bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bunu daha net g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6rne\u011fin d\u00fcnya<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1064],"tags":[489,2761,2763,2764,129,2760,892,2755,2754,1279,454,2756,2762,2751,2752,1266,2759,2753,2757,138,1472],"class_list":["post-5191","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","tag-cayonu","tag-cetin-altan","tag-dunya-arkeoloji-literaturu","tag-ellsworth-huntington","tag-ergani","tag-fatih-sultan-mehmet","tag-hilar","tag-hilar-kitabi","tag-hilar-koyu","tag-huneyn-kaygusuz","tag-kamil-sumbul","tag-kevre-miste-sor","tag-martin-van-bruinessen","tag-mehmet-ozdogan","tag-musul-kadisi","tag-qote-ber-cem","tag-serafettin-guneli","tag-sir-henry-layard","tag-tillhuzur","tag-tkp","tag-turk-tarih-tezi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5191"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7112,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5191\/revisions\/7112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Huneyn Kaygusuz
Hilar K\u00f6y\u00fc-Ergani”<\/p>\n\n\n\n
05.03.2010
\u0130sve\u00e7\u201d<\/p>\n\n\n\n
M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez<\/p>\n\n\n\n