{"id":5007,"date":"2016-09-01T07:35:00","date_gmt":"2016-09-01T07:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5007"},"modified":"2025-07-19T15:31:04","modified_gmt":"2025-07-19T15:31:04","slug":"dunyanin-haritasi-yeniden-cizilirken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=5007","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131n Haritas\u0131 Yeniden \u00c7izilirken"},"content":{"rendered":"\n

Politika, Bilim ve K\u00fclt\u00fcrle \u0130lgili Yaz\u0131lar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Asmaalt\u0131 Yay\u0131nevi, Eyl\u00fcl 2016, \u0130stanbul, 260 sayfa<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

SUNU<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir s\u00fcre \u00f6nce \u00e7e\u015fitli dergi, gazete ve sitelerde yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 -Ergani ve Erganililere dair olanlardan bir se\u00e7ki olu\u015fturup Makam, Makam \u00c7i\u00e7e\u011fi ve B\u00fclb\u00fcl<\/strong> ad\u0131yla bas\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdim. Kitab\u0131 yay\u0131nlamadaki amac\u0131m\u0131 da; “yaz\u0131lar\u0131n gazete sayfalar\u0131 aras\u0131nda eskiyip sararmas\u0131na ya da internet ortam\u0131n\u0131n sonsuzlu\u011funda kaybolup gitmelerine g\u00f6nl\u00fcm raz\u0131 olmad\u0131, bu se\u00e7kiyi olu\u015fturdum<\/em>” diye yazm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Yine ayn\u0131 duygularla \u00e7e\u015fitli dergi, gazete ve sitelerde yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131ndan, yerel olandan daha \u00e7ok genel mahiyette olanlardan yeni bir se\u00e7ki olu\u015fturdum. Bu se\u00e7kide yer alan yaz\u0131lar\u0131 D\u00fcnyan\u0131n Haritas\u0131 Yeniden \u00c7izilirken<\/strong> ad\u0131yla bu kitapta bir araya getirdim.<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131lar\u0131n hi\u00e7 birinde i\u00e7eri\u011fe dair de\u011fi\u015fiklik veya d\u00fczeltme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Sadece bir iki s\u00f6zc\u00fck de\u011fi\u015fimi veya ilavesi yap\u0131lm\u0131\u015f, var olan yaz\u0131m ve imla hatalar\u0131 d\u00fczeltilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131lar, konularda ve okumada ak\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve de b\u00fct\u00fcnselli\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in yay\u0131nlan\u0131\u015f tarihlerine g\u00f6re Politika<\/strong>, Bilim, K\u00fclt\u00fcr <\/strong>ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mda numaraland\u0131r\u0131larak toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Yaz\u0131lar\u0131n sonunda \u00f6nce yay\u0131m tarihi sonra da yay\u0131nland\u0131klar\u0131 gazete, dergi veya web sitesinin ad\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Umar\u0131m be\u011fenirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Tevazu g\u00f6sterip \u00d6ns\u00f6z<\/em> yazan M. \u015eehmus G\u00fczel hocama, sayfa d\u00fczeni ve kapak tasar\u0131m\u0131n\u0131 yapan sevgili Selim Talay’a ve katk\u0131lar\u0131n\u0131 esirgemeyen t\u00fcm dostlar\u0131ma \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131 sunuyorum.<\/p>\n\n\n\n

Selam, sayg\u0131 ve sevgilerimle…<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u00d6NS\u00d6Z<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n, son y\u0131llar\u0131nda yeni bir \u00e7a\u011fa girdi\u011fimiz kesin. Bu olgu, bug\u00fcnlerde \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: Teknolojideki ba\u015fd\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc de\u011fi\u015fim, televizyonun g\u00fcnl\u00fck,  siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel ya\u015famlar\u0131m\u0131zda ald\u0131\u011f\u0131 hem garip hem tedirgin edici a\u011f\u0131rl\u0131k, internet d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kazand\u0131\u011f\u0131 h\u0131z ve kapsad\u0131\u011f\u0131 alan, borsa spek\u00fclat\u00f6rlerinin veya onlar\u0131n diliyle “borsa yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n” ekonomideki egemenliklerinin ak\u0131l almaz boyutlara ula\u015fmas\u0131, yani \u00fcretmeden kazananlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131, kazan\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131 ve bunlar\u0131n ekonomik ve dolayl\u0131 olarak da siyasi hayattaki \u00f6nemlerinin b\u00fcy\u00fcmesi, ekonomide kara para, yani vergi ve denetimden ka\u00e7\u0131r\u0131lan para hacminin \u00e7o\u011falmas\u0131, kara paran\u0131n Londra, Paris, Roma, K\u0131br\u0131s ve daha bir dizi mekanda kurulan “\u00e7ama\u015f\u0131r makinelerinde” aklanmas\u0131\/y\u0131kanmas\u0131, ileti\u015fim d\u00fcnyas\u0131n\u0131n allak bullak edilmesi, yaz\u0131l\u0131 medya egemenli\u011finin sars\u0131lmas\u0131, bilgi ve haber deviniminin artmas\u0131 ve ayn\u0131 zamanda benzer veya t\u0131pk\u0131s\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131 haberlerin her yere ayn\u0131 anda ula\u015fmas\u0131\/ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. Yirmibirinci y\u00fczy\u0131lda \u00f6nemli olan mesafe de\u011fil art\u0131k zamand\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmelere, kimi i\u00e7in beklenmeyen de\u011fi\u015fimlere Do\u011fu’da ve G\u00fcney’de yeni t\u00fcr tepkilerin do\u011fmas\u0131. Toplumlar\u0131n “de\u011fi\u015fimine” (buna kimi “yozla\u015fmas\u0131” veya “yozla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131” da diyebiliyor, biz ayn\u0131 kan\u0131da de\u011filiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z konusu olan k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131 etkile\u015fim ve bunun sonucu al\u0131\u015fveri\u015f ve de\u011fi\u015fimdir) kar\u015f\u0131 yeni t\u00fcr muhafazakarl\u0131klar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, din ve mezhep sava\u015flar\u0131n\u0131n yeniden ve yeni boyutlar\u0131yla boy g\u00f6stermesi. Burada birka\u00e7\u0131n\u0131 s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m sorunlar, etkile\u015fimler ve de\u011fi\u015fimlerin en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi bunlar\u0131n sadece devletleri de\u011fil bireyleri, yurtta\u015flar\u0131 da kapsamas\u0131d\u0131r. Elbettte devletleri etkileyen sorunlar\u0131n say\u0131s\u0131 artt\u0131, kapsamlar\u0131 geni\u015fledi ama art\u0131k bireyler de bir anlamda “topun a\u011fz\u0131nda”. Art\u0131k hepimizi tek tek ve birebir ilgilendiren sorunlar da,  dertler de boy g\u00f6sterdi ve bunlar\u0131n ne kadar s\u00fcrece\u011fi bilinmedi\u011fi gibi yenileri de bunlara ekleniyor: \u0130\u015fte yaln\u0131zl\u0131k, i\u00e7 ve d\u0131\u015f s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n tedirgin edici boyutlar kazanmas\u0131, ailesel dayan\u0131\u015fman\u0131n azalmas\u0131, toplumsal dokunun zay\u0131flamas\u0131\/\u00e7izilmesi\/y\u0131rt\u0131lmas\u0131, i\u015fte sahte dinler, i\u015fte AIDS, i\u015fte klonlama, i\u015fte biyoteknoloji ve olas\u0131 tehlikeleri, i\u015fte korku, i\u015fte bele\u015f \u015fiddet, i\u015fte trafikte en bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l insanlar\u0131n bile birdenbire sald\u0131rganla\u015fmas\u0131, kabal\u0131k, devlet bask\u0131s\u0131n\u0131n ve yak\u0131n denetiminin artmas\u0131…<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz insanlar\u0131n\u0131n, hatta b\u00fcy\u00fck insanl\u0131\u011f\u0131n bug\u00fcn en b\u00fcy\u00fck derdi mutlaka yaln\u0131zl\u0131kt\u0131r. Yapayaln\u0131z kalmakt\u0131r. Tek ba\u015f\u0131na kalmakt\u0131r. Einstein: “Gen\u00e7 ya\u015fta insana ac\u0131 gelen ama olgun \u00e7a\u011fda tad\u0131na doyum olmaz bir yaln\u0131zl\u0131k i\u00e7inde ya\u015f\u0131yorum<\/em>“<\/em> diye yazsa da, yaln\u0131z kalan insanlar\u0131n \u00e7ok ac\u0131 \u00e7ektikleri bir ger\u00e7ektir. Evet bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ge\u00e7mi\u015f y\u00fczy\u0131ldan ald\u0131\u011f\u0131 ve alt\u0131nda ezilme tehlikesini de ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sorunlardan biri, belki en \u00f6nemlisi yaln\u0131zl\u0131kt\u0131r. Yukar\u0131da s\u0131ralamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ba\u015fka bir dizi sorun daha var elbette. Siyasi, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel, toplumsal ve daha pek \u00e7ok sorun yolumuzu g\u00f6zl\u00fcyor. Ya alt\u0131ndan kalkaca\u011f\u0131z bunlar\u0131n, ya da alt\u0131nda ezilece\u011fiz. Gelece\u011fi de\u011fi\u015ftiremezsek ona katlanmak zorunda kalaca\u011f\u0131z, oysa bu bize g\u00f6re de\u011fil. O zaman gelece\u011fi de\u011fi\u015ftirmek ve onu arzu, ama\u00e7 ve hedeflerimize g\u00f6re d\u00fczenlemek zorunday\u0131z. Bunun i\u00e7in tarihi ve tarihimizi \u00f6\u011frenmek gerekiyor. Ancak o zaman onlar\u0131n bizim i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 tarihi yeniden y\u00fcklenmek, yeniden ya\u015famak zorunda kalmayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez yeni kitab\u0131yla bu konuda \u00f6nemli bir ad\u0131m at\u0131yor ve bize de bu ad\u0131m\u0131 onunla birlikte atmam\u0131z\u0131 \u00f6neriyor.  Zorlam\u0131yor, \u0131srar etmiyor, \u00f6neriyor sadece. \u00dcz\u00fclmez g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc ve yeni \u00e7a\u011f\u0131, sorunlar\u0131, \u00f6nerileri ve de\u011fi\u015fimleriyle, i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 binbir derdiyle, izliyor, yakal\u0131yor, gelecek g\u00fcnler i\u00e7in ipu\u00e7lar\u0131 sunuyor. Bu arada pek \u00e7ok soru soruyor, hepsini yan\u0131tlam\u0131yor, yan\u0131tlama fasl\u0131na okuyucunun da bizzat kat\u0131lmas\u0131n\u0131 ve onun da fikrini s\u00f6ylemesini arzuluyor. B\u00f6ylece yap\u0131t\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimi kolayla\u015ft\u0131ran bir havaya b\u00fcr\u00fcn\u00fcyor. \u00c7ok da iyi oluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6ylece okuyucu pasif televizyon seyircisi durumundan \u00e7\u0131k\u0131yor eylemsel\/aktif akt\u00f6r konumuna giriyor. \u0130yi kitab\u0131n g\u00f6revi de, birincil g\u00f6revi de mutlaka budur diyorum. Okuyucuyu etkinle\u015ftirmek, d\u00fc\u015f\u00fcnsel eyleme kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada siyasi tarih var. Bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc yazar\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131 “her \u015feyin k\u00f6keni tarih” bi\u00e7iminde. Evet her \u015feyin k\u00f6keni tarih ve her \u015feyin k\u00f6keninde kendi tarihi var. Yazar, tarihin toplumsal y\u00fcz\u00fcn\u00fc ve y\u00f6n\u00fcn\u00fc de asla ihmal etmiyor. Bu sayede tarih, olaylar\u0131n dizimi olmaktan \u00e7\u0131k\u0131yor ve olaylar b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcyle, siyasi, ekonomik, toplumsal cepheleri ve k\u00fclt\u00fcrel zenginlikleriyle sunuluyor.  Yazar tarihi hem dinliyor, hem de tarihin dinlenilmesinin son derece yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Hem dinliyor, hem izliyor, hem de onlar\u0131, tarihi ve g\u00fcnl\u00fck olaylar\u0131, b\u00fct\u00fcn derinlikleri ve de\u011fi\u015fik boyutlar\u0131yla konu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu kitapta siyaset bilimi var. G\u00fcnl\u00fck siyaset es ge\u00e7ilmeden.<\/p>\n\n\n\n

Jeo-stratejik analizler var. B\u00f6lgemizdeki geli\u015fmelerin ve devletleraras\u0131 ili\u015fkilerin, sorunlar\u0131n derinlemesine irdelenmesiyle birlikte.<\/p>\n\n\n\n

Yazar, tarihin k\u00fclt\u00fcr tarihi boyutunu da ihmal etmiyor ve bir\u00e7ok geli\u015fmenin alt\u0131nda, yan\u0131nda, kenar\u0131nda mutlaka k\u00fclt\u00fcrel meselelerin \u00f6nemini vurgulamak olana\u011f\u0131 buluyor.<\/p>\n\n\n\n

Yazar de\u011fi\u015fik yerlerde zihniyet meselesini de devreye sokuyor. B\u00f6ylece siyaset felsefesine do\u011fru ilerliyoruz.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 tek tek her b\u00f6l\u00fcmde bulmak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu gibi, her sayfada da okumak olas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yazar her \u015feyi a\u00e7\u0131klam\u0131yor, kendisini ille a\u00e7\u0131klamak zorunda b\u0131rakm\u0131yor, biraz \u00f6nce vurgulad\u0131\u011f\u0131m gibi her sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 da vermiyor. Kimi kez yazar bizzat kendisi yeni sorular soruyor. \u00d6rne\u011fin yazar\u0131n sordu\u011fu \u015f\u00f6yle bir soruya nas\u0131l yan\u0131t verirsiniz? : “Evrensel insani yasalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fu bir \u00fclkede mi, yoksa her \u015feyin g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn iki duda\u011f\u0131 aras\u0131nda oldu\u011fu bir \u00fclkede mi ya\u015famak daha iyi? Ne dersiniz?” \u0130\u015fte okuyucuyu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel eyleme y\u00f6nlendiren bir soru.<\/p>\n\n\n\n

Yazar buna benzer veya farkl\u0131 pek \u00e7ok soru soruyor. Okuyucusu ile neredeyse kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmak, tart\u0131\u015fmak, dertle\u015fmek, fikir al\u0131\u015f-veri\u015fine giri\u015fmek istedi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yazar sorular\u0131 bizzat yan\u0131tlamayarak, veya kimi soruyu bizzat sorarak, okuyucusunun eylemsel, beyinsel, d\u00fc\u015f\u00fcnsel, aktif kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 istiyor. Ni\u00e7in? Yeni kavramlar \u00fcretmek i\u00e7in. Yeni yollar bulmak i\u00e7in. Yeni s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izebilmek umuduyla.<\/p>\n\n\n\n

21. Y\u00fczy\u0131l\u0131n bu ilk y\u0131llar\u0131nda insanl\u0131k tarihinde yeni bir d\u00f6neme girdi\u011fimiz kesin. Bu yeni d\u00f6nemde s\u0131n\u0131rlar ve haritalar da yeniden \u00e7izilecek mi? Yazar\u0131n kitab\u0131nda neredeyse ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 konulardan biri de budur: S\u0131n\u0131rlar yeniden \u00e7izilecek, haritalar yeniden kotar\u0131lacak m\u0131? Ezilenlerin, co\u011frafyalar\u0131 parampar\u00e7a edilirken fikirleri sorulmayanlar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve haritalar\u0131 \u00e7izmesi m\u00fcmk\u00fcn olacak m\u0131? “Adil oldu\u011fu” veya “olaca\u011f\u0131” iddia edilen tanr\u0131n\u0131n veya tanr\u0131lar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izdi\u011fini \u015fimdiye kadar kimse duymad\u0131, g\u00f6rmedi, elle dokunamad\u0131, deneyemedi. Hakim dev(let)lerin, zul\u00fcm makinalar\u0131n\u0131n, ezenlerin, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131n ve haritalar\u0131n adaletsiz oldu\u011funu art\u0131k herkes biliyor: G\u00f6r\u00fcld\u00fc, duyuldu, dokunuldu, denendi \u00e7\u00fcnk\u00fc.  Art\u0131k s\u0131n\u0131rlar\u0131 birbirlerinden k\u0131z al\u0131p verenler, birbiriyle konu\u015fmas\u0131n\u0131 bilenler, uzla\u015fmay\u0131 ilke edinenler \u00e7izmeli. De\u011fil mi? Herkes derdini anlatmal\u0131 ve \u00e7aresini birlikte kotarmal\u0131lar. Kendi “aidiyet”leri i\u00e7inde hapsolmayanlar\u0131n, kendi kendilerine bay\u0131lmam\u0131\u015flar\u0131n ortak \u00fcr\u00fcn\u00fc olmal\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n ve haritalar\u0131n \u00e7izimi. De\u011fil mi?<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7in direnmek gerekti\u011fini bir\u00e7ok kez vurguluyor. Ama bu bilgili bir direnme olmal\u0131d\u0131r.  Madem ki “\u00d6zg\u00fcrl\u00fck her mevsim ve her iklimde a\u00e7an \u00e7i\u00e7ek de\u011fildir; ama, ihtiya\u00e7 duyulduktan, k\u00f6leli\u011fe tepkiler ba\u015flad\u0131ktan sonra solan g\u00fcle hi\u00e7 benzemez; s\u00fcrekli canl\u0131 kal\u0131r. \u0130nsanlar ve toplumlar; ihtiya\u00e7 duymalar\u0131, k\u00f6leli\u011fe tepkileri sonucu, g\u00f6receli olarak, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ko\u015farlar<\/em>“, kavu\u015furlar.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcz\u00fclmez, benzetmelerle, kimi \u015feyleri hem daha vurucu k\u0131l\u0131yor hem ak\u0131lda daha kolay kalmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. “Bu \u00fclkenin devrimcileri birer kartald\u0131r” dedi\u011fi anda anlat\u0131lana ve konuya ilgimiz daha art\u0131yor. Ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir bi\u00e7imde.<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez Bat\u0131 ile Do\u011fu aras\u0131ndaki “al\u0131\u015fveri\u015fi” irdeliyor. Bat\u0131 devletleri i\u00e7inde \u00f6zellikle Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin (ABD) son y\u0131llarda ald\u0131\u011f\u0131 yeni t\u00fcr niteliklerini, eskilerini ihmal etmeden, sergilemeyi ba\u015far\u0131yla yap\u0131yor. Bug\u00fcn b\u00f6lgemizde ve pek yak\u0131n\u0131m\u0131zda, neredeyse “kom\u015fumuz”, yeni t\u00fcr fetihler yapan ve daha yenilerine haz\u0131rlanan ABD’nin “s\u0131rlar\u0131n\u0131” \u00e7\u00f6z\u00fcyor, okuyucusuna sunuyor. Bu arada “emperyalizm” ile “imparatorluk” meselesine de a\u00e7\u0131kl\u0131k getiriyor. Bu alandaki de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015fleri sergiliyor. Merakl\u0131 ve bu konulara ilgili okuyucunun mutlaka dikkatini \u00e7ekecek sayfalar bunlar. Hele bu konuya b\u00f6lgemizin hem zenginlik hem de dert kaynaklar\u0131nda biri olan petrol\u00fc ve buna ba\u011fl\u0131 sorunlar\u0131 ekleyince ve bir de i\u015fe “zihniyet” sorunsal\u0131n\u0131 kat\u0131nca. Yazar “Ortado\u011fu zihniyeti” konusunda \u015f\u00f6yle bir \u00f6nerme sunuyor:<\/p>\n\n\n\n

“Ortado\u011fu zihniyeti<\/em>‘, var olan\u0131 sorgusuzca kabul eden kaderci bir zihniyettir. Bu zihniyet d\u00fcn\u00fc, d\u00fcn bitmeden unutan; bug\u00fcn\u00fc sorgulamadan “sadece<\/em>” ya\u015fayan ve yar\u0131ndan hi\u00e7bir fikri olmayan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. ABD d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemati\u011finde ise, her \u015feyi sorgulayan, her \u015feyi kaydeden, hi\u00e7bir \u015feyi unutmayan ve her \u015feyi, ama her \u015feyi k\u0131sa, orta ve uzun vadede planlayan, kadere h\u00fckmetmek isteyen bir mant\u0131k vard\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla Bat\u0131 ile Do\u011fu aras\u0131ndaki en ciddi ayr\u0131l\u0131k, en \u00f6nemli fark burada yatmaktad\u0131r.  Buna eklenecek daha pek \u00e7ok unsur bulunuyor elbette ama bu kadar\u0131 bile aradaki “u\u00e7urumun” ispat\u0131d\u0131r. O zaman \u015fu basit soruyu da burada sorman\u0131n tam zaman\u0131d\u0131r: Bat\u0131 ile Do\u011fu ger\u00e7ekten dost, apa\u00e7\u0131k arkada\u015f, samimi yolda\u015f olabilirler mi? Ast ve \u00fcst ili\u015fkilerinin \u00f6tesinde, onlar\u0131 redederek ve e\u015fit-e\u015fite bir \u015feyler yap\u0131labilir, ortak\u00e7a bir \u015feyler \u00fcretilebilir mi?<\/p>\n\n\n\n

Yazar, son y\u0131llar\u0131n devletleraras\u0131 siyaset sahnesinde g\u00fcndemden d\u00fc\u015fmeyen, dramlar\u0131, rejim de\u011fi\u015fikliklerini, sava\u015flar\u0131 ve bitmek bilmez zul\u00fcmleriyle d\u00fcnya medyalar\u0131na ekmek kap\u0131s\u0131 olan kendi cografyas\u0131na, Ortado\u011fu’ya, b\u00f6lgemize \u00f6zel bir yer ay\u0131r\u0131yor.  Yazar Mezopotamya’ya, iki kadim nehir aras\u0131nda, \u0131p\u0131\u015f\u0131l bir g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7oluk \u00e7ocu\u011fuyla ve t\u00fcm zenginlikleriyle yemye\u015fil bir hal\u0131 gibi serilen bu topraklara a\u015fk\u0131n\u0131 ve katlanmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 belalardan kaynakl\u0131 \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc bak\u0131n nas\u0131l dillendiriyor. Bir \u015fiir tad\u0131nda okunabilinecek:<\/p>\n\n\n\n

 “G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Ortado\u011fu veya Mezopotamya’da ba\u015fka bir tufan var. Bu tufan, do\u011faya ihanetin yan\u0131nda, y\u00f6neticilerin halk[lar]\u0131na ihanetinin sonucu ya\u015fanmaktad\u0131r: \u0130nsan, do\u011fa ile uyum i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde; y\u00f6neticiler, halk\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korudu\u011fu s\u00fcrece var olur.<\/p>\n\n\n\n

Tarih boyunca elinde \u0131sl\u0131k \u00e7alan keskin k\u0131l\u0131c\u0131, alt\u0131nda h\u0131zl\u0131 ku\u015f gibi u\u00e7an at\u0131, arkas\u0131nda bol ‘yi\u011fit<\/em>‘ adam\u0131 ve silah kullanmaktan ba\u015fka becerisi olmayan liderler a\u00e7 kurt s\u00fcr\u00fcleri gibi Mezopotamya’ya sald\u0131rm\u0131\u015f. Neden?<\/p>\n\n\n\n

Mezopotamya’n\u0131n tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda: Mezopotamya’da toprak verimli ve bu verimli topraklarda insanlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ekiyor, bi\u00e7iyor… At, e\u015fek, kat\u0131r, \u00f6k\u00fcz, deve yeti\u015ftiriyor, besliyor y\u00fck ta\u015f\u0131ma, \u00e7ift s\u00fcrmede g\u00fcc\u00fcnden yararlanmak i\u00e7in… Koyun, ke\u00e7i, inek yeti\u015ftiriyor, besliyor etinden, s\u00fct\u00fcnden, derisinden, y\u00fcn\u00fcnden, k\u0131l\u0131ndan yararlanmak i\u00e7in… Bol bol ibadethaneler\/okullar a\u00e7\u0131yor, kitaplar yaz\u0131l\u0131yor\/bas\u0131l\u0131yor kent ya\u015fam\u0131n\u0131 zenginle\u015ftirmek ve sosyal geli\u015fmeyi ilerletmek i\u00e7in…<\/p>\n\n\n\n

Mezopotamya tarihinde bunlar olurken, ayn\u0131 zamanda \u00fcretilen her \u015feye el koymak i\u00e7in her daim mal, \u00fcr\u00fcn ve bilgi \u00fcretenlerin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00fcretmeyenler musallat olmu\u015ftur. \u00dcretenler ile \u00fcretilen de\u011ferlere el koymak isteyenler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde kaba kuvvet, g\u00fc\u00e7, silah ba\u015frol\u00fc oynam\u0131\u015ft\u0131r. Kaba kuvvet ve g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 \u00e7o\u011fu kez sava\u015flara neden olmu\u015ftur. Bu nedenle, Mezopotamya bir anlam\u0131yla da av ve avc\u0131lar\u0131n co\u011frafyas\u0131d\u0131r: Mezopotamya tarihine av ve avc\u0131lar\u0131n tarihidir de diyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 ve sava\u015flar\u0131 fetihler, yakmalar, y\u0131kmalar, \u00f6ld\u00fcrmeler, esir almalar, \u00e7alma-\u00e7\u0131rpmalar, talanlar izlemi\u015ftir. Sava\u015flarda kazanan taraf sadece toprak, maden, tah\u0131l, para-pul ve insanlar\u0131 de\u011fil, yaz\u0131 ve s\u00f6z\u00fc de egemenli\u011fi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Egemenler ve kar\u015f\u0131tlar\u0131, tarih diye belirlenmi\u015f, belli \u00e7\u0131karlar do\u011frultusunda yontulup y\u00f6nlendirilmi\u015f, yanl\u0131, hesapl\u0131 bir kronoloji sunmu\u015f, resmi tarihler olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Mezopotamya, ate\u015f ve kan\u0131n yurdu; Ortado\u011fu ‘<\/strong>kendi halk\u0131n\u0131 yiyenlerin topra\u011f\u0131<\/em>‘d\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n

Bu co\u011frafyaya g\u00f6z diken d\u0131\u015f sald\u0131rganlar\u0131 ve onlar\u0131n b\u00f6lgemiz halklar\u0131na y\u00f6nelik kurnazl\u0131klar\u0131n\u0131 es ge\u00e7meyen yazar, olan-bitenleri tarihi dersleriyle birlikte yeri geldik\u00e7e aktar\u0131yor. “Kendi halklar\u0131n\u0131 yiyenlerin topra\u011f\u0131”nda, halklar\u0131n \u00fcstlerindeki “\u00f6l\u00fc topra\u011f\u0131n\u0131” att\u0131klar\u0131n\u0131, yerlerinden do\u011frulduklar\u0131n\u0131 ise ya\u015fanan tarih bize g\u00f6steriyor. M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez bunlar\u0131 da yaz\u0131yor. Ve “Silahlar do\u011fuya, petrol bat\u0131ya ak\u0131yor” diyor.<\/p>\n\n\n\n

Yazar, b\u00f6lgedeki son on y\u0131ldaki geli\u015fmeler \u00fczerine K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6neminin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor, \u015fu c\u00fcmlelerle: “Bu geli\u015fmelerde, Ortado\u011fu’da art\u0131k ‘<\/strong>kilit ta\u015f\u0131<\/em>‘ <\/strong>K\u00fcrtlerdir. Bu s\u00fcre\u00e7, Irak’\u0131n i\u015fgaliyle ba\u015flad\u0131. \u015eimdi K\u00fcrtlerin ve ABD’nin \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. E\u011fer K\u00fcrtler bu s\u00fcre\u00e7te ak\u0131ll\u0131 bir politika geli\u015ftirip y\u00fcr\u00fctebilirlerse, bu konjonkt\u00fcrel durumdan kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kabilirler.<\/p>\n\n\n\n

Eskiden K\u00fcrtler konusunda Ankara-Ba\u011fdat-Tahran hatt\u0131 s\u00f6z konusuydu. ABD, bu hatt\u0131 dikkate almak zorundayd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7\u0131karlar\u0131 bunu gerektiriyordu. \u015eimdi Ba\u011fdat hatt\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu hatt\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcren de ABD’nin bizatihi kendisidir. S\u0131ra \u015fimdi Tahran ve \u015eam’da gibi… T\u00fcrkiye’nin ABD ile \u00e7at\u0131\u015fma noktas\u0131n\u0131 da bu strateji olu\u015fturuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc eskiden ABD’nin ‘<\/strong>K\u00fcrt Sorunu<\/em>‘ <\/strong>diye bir sorunu yoktu. K\u00fcrt sorunu art\u0131k ABD’nin bir sorunu. ABD-\u0130srail ittifak\u0131, Tahran ve \u015eam’\u0131 saf d\u0131\u015f\u0131 ederse, Birle\u015fik K\u00fcrdistan’\u0131n temelleri at\u0131lm\u0131\u015f olabilece\u011finden endi\u015fe etmektedir. K\u00fcrtler, de\u011fi\u015fen dengeler nedeniyle Kuzey Irak’ta, ba\u015fka bir ifadeyle G\u00fcney K\u00fcrdistan’da \u015fu anda \u00f6nemli mevziler kazand\u0131. Bunu sezinleyen T\u00fcrkiye, ABD ile bu nedenle \u00e7at\u0131\u015fmakta. Bu geli\u015fmeden de gizli bir \u00fcrk\u00fcnt\u00fc duymakta (…) T\u00fcrkiye \u015fimdi bir yol ayr\u0131m\u0131nda: Ya Do\u011fu’yla ili\u015fkisini koparmadan Bat\u0131’ya a\u00e7\u0131l\u0131p Avrupa Birli\u011fi [AB] i\u00e7ersinde yer alarak demokratik a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 yap\u0131p K\u00fcrtlerin haklar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alacak ya da yolunu kaybedecek, ki\u015filik b\u00f6l\u00fcnmesi ya\u015fayacak, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131 bast\u0131racak ve dolay\u0131s\u0131yla Osmanl\u0131 gibi ‘<\/strong>hasta adam<\/em>‘<\/strong>a d\u00f6n\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcnler neyi g\u00f6sterecek, g\u00f6rece\u011fiz.”<\/p>\n\n\n\n

Yazar, yapt\u0131\u011f\u0131 jeo-stratejik incelemelerini, irdelemelerini, sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmalar\u0131n\u0131 ispat edici \u00f6zellikler de ta\u015f\u0131yan, Ralph Peters’in Armed Forces Journal’<\/em>\u0131n (Silahl\u0131 Kuvvetler Dergisi’nin) Haziran 2006 say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan yaz\u0131s\u0131n\u0131 “stratejik derinli\u011fi” oldu\u011fu i\u00e7in Nurettin De\u011firmenci’nin \u00e7evirisiyle, zaman\u0131nda T\u00fcrkiye’de epey tart\u0131\u015f\u0131lan haritas\u0131yla birlikte ve yorumsuz olarak sunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131 ve Do\u011fu aras\u0131ndaki farklara kitab\u0131n Bilim ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ve K\u00fclt\u00fcr ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde de\u011finiliyor. B\u00f6ylece yazar hem \u00f6nceki kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in yeni veya ek bilgiler sunuyor hem de Do\u011fu’nun geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n birka\u00e7 nedenini daha vurgulama olana\u011f\u0131 buluyor. Do\u011fu’daki bir\u00e7ok eksi\u011fe dikkatimizi \u00e7ekiyor: Filozof bulunmamas\u0131na, son d\u00f6nemlerde bizim taraflar\u0131m\u0131zda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr \u00e7\u0131kmamas\u0131na, d\u00fc\u015f\u00fcnce yerine liderin y\u00fcceltilmesine, kad\u0131nlara y\u00f6nelik ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00fcregitmesine ve bunun tarihi ve dinsel kaynaklar\u0131n\u0131n derinli\u011fine…<\/p>\n\n\n\n

Bu sayfalarda Do\u011fu’nun ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ve “se\u00e7kinlerinin” tercihi sonucu s\u00fcrekli olarak Bat\u0131 treninin son vagonlar\u0131nda yer al\u0131yor olmas\u0131n\u0131 hakl\u0131 olarak ve ac\u0131madan, kimsenin g\u00f6z ya\u015f\u0131na bakmadan ele\u015ftiriyor. Do\u011fu \u00fclkelerindeki “siyas\u00ee ve asker\u00ee se\u00e7kinlerin \u015fa\u015faal\u0131 ya\u015famla, devleti soyup so\u011fana \u00e7evirmeyi marifet” edindiklerini belirtiyor. Ve bundan ba\u015fka “derdi”, bundan ba\u015fka amac\u0131 olmayan se\u00e7kin tak\u0131mlar\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn devletleraras\u0131 ili\u015fkilerinin gerektirdi\u011fi donan\u0131mdan ister istemez yoksun kalacaklar\u0131n\u0131n da alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Do\u011fulu se\u00e7kinlerin birincil hedefi g\u00f6rkemli bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrmek, kendilerinin ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ceplerini doldurmakt\u0131r. \u00dclke i\u00e7indeki, b\u00f6lgesel d\u00fczeydeki ve daha geni\u015f ac\u0131l\u0131 \u00e7ok bilinmeyenli denklemleri \u00e7\u00f6zmek de\u011fildir. Ele\u015ftirilerden sadece se\u00e7kinler, y\u00f6neticiler de\u011fil halklar da paylar\u0131n\u0131 al\u0131yor. Az daha a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n pay\u0131n\u0131 al\u0131yorlar diye yazacakt\u0131m. Ama i\u00e7me ve yemek adab\u0131 ve benzeri konularda Do\u011fu halklar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131z tad\u0131n\u0131n da \u00f6vg\u00fcs\u00fc yap\u0131lm\u0131yor de\u011fil: “Rak\u0131 sofralar\u0131 anl\u0131k olmamal\u0131, saatlerce s\u00fcrmelidir. Bu nedenle, keyiflerin ka\u00e7mamas\u0131, muhabbetin berbat olmamas\u0131 i\u00e7in \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc i\u00e7ilmelidir. Kendini tutmas\u0131n\u0131 bilmeyen, i\u00e7kide ve mezede s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015farsa hem kendini ve hem de arkada\u015flar\u0131n\u0131 h\u0131rpalar. Vezirken rezil olunur.” Yazar\u0131n kimi en ya\u015famsal yiyeceklerimizin t\u00fcrlerini, yararlar\u0131n\u0131, nas\u0131l\u0131n\u0131 ni\u00e7inini anlatt\u0131\u011f\u0131 da oluyor. So\u011fan konusunda yazd\u0131klar\u0131 bunun en ho\u015f \u00f6rne\u011fidir. So\u011fan\u0131n marifetlerini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in mutlaka okunmal\u0131 ve ak\u0131lda tutulmal\u0131. Evet bu sat\u0131rlar so\u011fan deyip ge\u00e7me dedirten t\u00fcrden: “T\u00fcm ac\u0131lar\u0131m\u0131z so\u011fan ac\u0131s\u0131 kadar hafif olsun; sofram\u0131zdan bolluk, mutfa\u011f\u0131m\u0131zdan so\u011fan eksik olmas\u0131n!”<\/p>\n\n\n\n

\u00dcz\u00fclmez diller aras\u0131nda ili\u015fkiler kuruyor, bir \u015feyin de\u011fi\u015fik dillerdeki isimlendirilmelerini, kimi zaman nedenleriyle birlikte, anlat\u0131yor. Ba\u015fka dillerle ili\u015fki i\u00e7inde olan, ba\u015fka dillerden \u00f6d\u00fcn\u00e7 s\u00f6zc\u00fckler alan ve ne gariptir ki o s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn k\u00f6keninin saklanmas\u0131n\u0131 da g\u00f6rev edinen “hakim dillerin” varoldu\u011fu d\u00fcnyam\u0131zda b\u00f6yle bir u\u011fra\u015f\u0131 ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na \u00f6vg\u00fclmeyi hakediyor. Tek dil yerine \u00e7ok dil, tek k\u00fclt\u00fcr yerine \u00e7ok k\u00fclt\u00fcr diyenlerin merakla ve zevkle okuyaca\u011f\u0131 sat\u0131rlar ve sayfalar.<\/p>\n\n\n\n

Yazar yeni y\u00fczy\u0131l\u0131n, yeni zamanlar\u0131n, yeni \u00e7a\u011f\u0131n bir anlamda bilim ve teknoloji y\u00fczy\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 ve bunun bir\u00e7ok alanda de\u011fi\u015fime-derlenme-toparlanmaya yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 \u015fu c\u00fcmlelerle duyuruyor: “Yeni bir \u00e7a\u011f\u0131n kap\u0131s\u0131 araland\u0131; farkl\u0131 bir \u00e7a\u011fa girmek \u00fczereyiz. Bilgi devriminin ger\u00e7ek devrimci etkisi yeni yeni hissedilmeye ba\u015flan\u0131yor. Bilgi paradan daha h\u0131zl\u0131 hareket ediyor; ak\u0131llara durgunluk veren teknolojik geli\u015fmeler ya\u015f\u0131yoruz. Teknolojideki geli\u015fmeler; kendimizi, de\u011ferlerimizi ve kurumlar\u0131m\u0131z\u0131 yeniden incelemeye ve de\u011fi\u015fime zorluyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu, fizi\u011fin sundu\u011fu model ve metafordan biyolojinin sundu\u011fu model ve metaforlara ge\u00e7i\u015fle ba\u015flad\u0131, ama biyoloji fizi\u011fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti. Bundan sonra \u00e7ekirdek, hormon, gen, genetik, DNA, vir\u00fcs, bakteri, mantar, biyolojik silah\/sald\u0131r\u0131 ve benzeri biyolojik terimleri s\u0131k s\u0131k duyaca\u011f\u0131z\/kullanaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Biyoteknolojik ilerleme ve biyolojik-elektronik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n devasa boyutlara ula\u015fmas\u0131 sonucu biyolojik ya da elektronik bilgi ak\u0131\u015f\u0131 sistemleri birbirlerini destekledi\u011finden, bilgisayarlar ya\u015fam\u0131n gizleri \u00fczerindeki \u00f6rt\u00fcy\u00fc kald\u0131rmaya, biyoloji ise yeni bilgi kaynaklar\u0131n\u0131 ve sistemlerini geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131.”<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez, bitkiler, hayvanlar ve insanlar \u00fczerindeki biyoteknolojik \u00e7al\u0131\u015fmalara, genler \u00fczerindeki “oynamalara”, hayvanlar\u0131n ve yak\u0131n gelecekte insanlar\u0131n “kopyalanmas\u0131na” ve bunlar\u0131n do\u011furaca\u011f\u0131 tehlikelere de de\u011finiyor: Bilim adamlar\u0131 “insan\u0131n t\u00fcylerini diken diken edebilecek olas\u0131l\u0131klardan s\u00f6z etmektedirler. Ve \u00fcrpertici olas\u0131l\u0131klar\u0131 pe\u015f pe\u015fe s\u0131ralamaktad\u0131rlar:<\/p>\n\n\n\n

+Besin sorununu hafifletmek i\u00e7in saman ve ot yemek \u00fczere inek gibi i\u015fkembesi olan insanlar yeti\u015ftirelim mi?<\/p>\n\n\n\n

+\u0130\u015f\u00e7iyi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin gereklerine uymas\u0131 i\u00e7in biyolojik bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirelim mi?<\/p>\n\n\n\n

+Daha \u00e7abuk tepki g\u00f6sterebilmeleri i\u00e7in pilotlar\u0131n ya da bizim i\u00e7in fazla tekd\u00fcze gelen i\u015fleri yapmalar\u0131 i\u00e7in montaj hatt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin sinirsel yap\u0131lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirelim mi?<\/p>\n\n\n\n

+’A\u015fa\u011f\u0131l\u0131k<\/em>‘ insanlar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131p ‘\u00fcst\u00fcn \u0131rk<\/em>‘ yeti\u015ftirmeye kalkal\u0131m m\u0131? (…)<\/p>\n\n\n\n

+U\u011frumuzda sava\u015fs\u0131n diye askerler \u00fcretelim mi?<\/p>\n\n\n\n

+’Yarars\u0131z’<\/em> \u00e7ocuklar\u0131 \u00f6nceden elimine etmek ya da sipari\u015f \u00fczerine istenen \u00f6zelliklerde bebek \u00fcretilmesi i\u00e7in genetik tahminlerinden yararlanal\u0131m m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

+’Sperm bankalar\u0131<\/em>‘n\u0131n yan\u0131nda, kendimiz i\u00e7in yedek organ, yani yedek b\u00f6brek, karaci\u011fer, kalp vs. saklanan ‘tasarruf bankalar\u0131<\/em>‘ a\u00e7al\u0131m m\u0131 diye sormaktad\u0131rlar.” Bu a\u00e7\u0131lardan bak\u0131nca \u00dcz\u00fclmez’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 g\u00fcn\u00fcn gereklerine yan\u0131t veren bir yap\u0131t olarak \u00f6nem kazan\u0131yor. Bug\u00fcn herkesi ilgilendiren veya ilgilendirmesi m\u00fcmk\u00fcn ve hatta gerekli olan binbir konu hakk\u0131nda son derece yararl\u0131 bilgileri bir demet \u00e7i\u00e7ek sunar gibi sunuyor \u00e7\u00fcnk\u00fc. Ancak “Gelecek Toplum” hakk\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fclenlerin ille ad\u0131m ad\u0131m o bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fcyemeyece\u011fi, hani t\u0131k\u0131r t\u0131k\u0131r i\u015fleyen bir \u0130svi\u00e7re saati gibi i\u015fleyemebilece\u011fini de an\u0131msatmaktan ka\u00e7\u0131nm\u0131yor. \u0130yi de ediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6ylesine bir gidi\u015fin garantisi yok. Ve olas\u0131 kimi tehlikelerin kimi yoldan \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n \u015fimdiden fark\u0131nda olmak da yararl\u0131 elbette.<\/p>\n\n\n\n

Yazar\u0131n d\u00fczenli ve s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde Bat\u0131 ile Do\u011fu, de\u011fi\u015fik medeniyetler ve benzeri b\u00f6l\u00fcnmeleri birer “blok” bi\u00e7iminde sunmas\u0131 dikkat \u00e7ekebilir, ele\u015ftirilebilir de. \u00c7\u00fcnk\u00fc hakim devletler, hakim s\u0131n\u0131flar her zaman ve her yerde birer “blok” bi\u00e7iminde hareket etmiyorlar. Edemiyorlar. Edemezler de. Bat\u0131, Do\u011fu, “M\u00fcsl\u00fcman D\u00fcnyas\u0131” ve benzeri isimler verdi\u011fimiz “b\u00fct\u00fcn” i\u00e7inde birbiriyle \u00e7eli\u015fkili, \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 bir\u00e7ok devlet ve bir\u00e7ok \u00e7\u0131kar oda\u011f\u0131 bulunuyor. Birbirinden farkl\u0131 topluluklar, dili, k\u00fclt\u00fcr\u00fc, dini birbirinden fark\u0131 halklar bulunuyor. Do\u011fu’ya veya “M\u00fcsl\u00fcman D\u00fcnyas\u0131”na bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131l\u0131nca her zaman birbirinin ayn\u0131s\u0131 devletlerden olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Ayn\u0131 \u015feyi hakim s\u0131n\u0131flar i\u00e7in s\u00f6ylemek de olas\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla jeo-stratejik analizlerimizde herhangi bir blok i\u00e7indeki \u00e7eli\u015fkileri, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, de\u011fi\u015fik \u00e7\u0131karlar\u0131 ve farkl\u0131l\u0131klar\u0131 da devreye sokmak yararl\u0131 olabilir. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmadaki bir\u00e7ok konu i\u00e7in blok y\u00f6nteminin yarar\u0131 da ortada. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6ylece kimi kez kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 genellemeler yapmak, benzer ortak noktalar\u0131 vurgulamak olana\u011f\u0131 da bulunuyor. Bu da konular\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yabana at\u0131lmayacak bir kolayl\u0131k yarat\u0131yor. \u00d6rne\u011fin M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez \u015funu yazd\u0131\u011f\u0131 zaman: \u00abBat\u0131, rekabet ve kontrole; Do\u011fu, geleneksel olarak i\u015fbirli\u011fi ve g\u00fcvene dayan\u0131r. (…) Bat\u0131’da bireyler, Do\u011fu’da cemaat (\u00e7o\u011fu yerde s\u00fcr\u00fc) vard\u0131r. Bu nedenle, Do\u011fu’daki toplumlarda \u00f6rf, gelenek ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar egemendir: ‘Yasalar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/em>‘, ‘Evrensel insan haklar\u0131<\/em>, ‘Su\u00e7un ve g\u00fcnah\u0131n ferdili\u011fi ilkesi<\/em>‘ gibi evrensel kavramlar Do\u011fuluya yabanc\u0131d\u0131r. Ve evrensel kavramlara yabanc\u0131 olanlar insan\u00ee de\u011ferlere de yabanc\u0131d\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez solcudur. Bunu saklam\u0131yor. Ancak yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n sonundaki, yirmibirinci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndaki ve bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye’de sol tak\u0131m\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc onaylamad\u0131\u011f\u0131 gibi, solun iktidar\u0131 alma konusunda \u00f6nerdiklerini de kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z “tutmuyor” ve bu ba\u011flamda bu konularda neredeyse umutsuz bir a\u015famada oldu\u011funu da sezdirmekten \u00e7ekinmiyor. Bu belki biraz abart\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir. Veya s\u00fctten a\u011fz\u0131 yanan yo\u011furdu \u00fcfleyerek yer dedirtebilir. Ama dedirtmesin. \u00c7\u00fcnk\u00fc yazar bu alanlarda ileri s\u00fcrd\u00fcklerini \u00f6rnekleriyle de\u011fi\u015fik yerlerde bizzat veriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc o bir\u00e7ok \u015feyi, bir\u00e7ok siyasi, bir\u00e7ok toplumsal-siyasi olay\u0131 i\u00e7inden ve i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bir\u00e7ok insan\u0131, siyasi partiyi ve y\u00f6neticilerini uzun zaman dilimleri i\u00e7inde yak\u0131ndan ve uzaktan g\u00f6zlemlemek olana\u011f\u0131 bulmu\u015ftur. Evet M\u00fcsl\u00fcm \u00dcz\u00fclmez 1960’lar\u0131n sonundan bu yana \u00fclke siyasetini yak\u0131ndan izleyen, belli zaman dilimleri i\u00e7inde siyasette aktif olarak g\u00f6rev de alan iyi bir g\u00f6zlemcidir. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131nca yazd\u0131klar\u0131n\u0131, bizimle payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 okuyucular\u0131yla dertle\u015fmesi gibi de alg\u0131layabiliriz. O veya bu, her bak\u0131mdan okunmas\u0131nda yarar olan sayfalard\u0131r bunlar. Dahas\u0131 yazar gelecekten t\u00fcm\u00fcyle \u00fcmidini de kesmi\u015f de\u011fil. Nitekim bunu \u015fu sat\u0131rlar\u0131nda okumam\u0131z, g\u00f6rmemiz ve saptamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn:<\/p>\n\n\n\n

“Bir m\u00fccadelede yenmek de var yenilmek de. Bilinmeli ki; yenilenler teslim olmad\u0131k\u00e7a, yenilmi\u015f say\u0131lmazlar. Burada yenilmek ile teslim olmay\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rma yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmemeliyiz. Yenilmek ayr\u0131 \u015feydir, teslim olmak ise ayr\u0131 bir \u015fey.”<\/p>\n\n\n\n

M. \u015eehmus G\u00fczel
Paris, 1\u20137 Eyl\u00fcl 2010<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130LER<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sunu
\u00d6ns\u00f6z
Birinci K\u0131s\u0131m: Politika<\/strong>
1. \u0130nsan Neden Ac\u0131 \u00c7eker?
2. Kartallar ve G\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131n “G\u00fcnah \u00c7\u0131karma”s\u0131
3. ABD’yi \u0130yi Anlamak
4. Medeniyetler \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131 M\u0131, \u0130mparatorluk H\u00e2kimiyeti Mi?
5. ABD ve Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi (1)
6. ABD ve Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi (2)
7. ABD ve Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi (3)
8. D\u00f6rt A\u00e7\u0131klama Bir Soru
9. S\u0131ra Emevi Halifeli\u011fi’nin Ba\u015fkentinde Mi?
10. “Kendi Halk\u0131n\u0131 Yiyenlerin Topra\u011f\u0131”
11. Avrupa Birli\u011fi ve \u0130nsan Haklar\u0131 Sorunu
12. D\u00fcnyan\u0131n Haritas\u0131 Yeniden Mi \u00c7iziliyor?
13. “K\u00fcrt Sorunu” ve “Ortak Zenginlik Alan\u0131”
14. Do\u011fu-Bat\u0131 Fark\u0131 ve Yasalar\u0131n G\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc
15. Sava\u015f ve Sava\u015f Hileleri
16. Sava\u015f ve Sava\u015f Sanat\u0131 \u00dczerine
17. K\u00fcrt Co\u011frafyas\u0131nda Tarih\u00ee Eserlerin Tahribi ve Nedenleri
18. K\u00fcrdistan ve S\u0131n\u0131rlar\u0131
19. “K\u00fcrt Sorununda Yeni D\u00f6nem”
20. “Ad\u0131n\u0131 Arayan Co\u011frafya”n\u0131n D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fckleri
21. “D\u00fcnya Anadil G\u00fcn\u00fc” ve Dillerin Korunmas\u0131
22. \u0130yi ve K\u00f6t\u00fc, I\u015f\u0131k ve Karanl\u0131k, Ya\u015fam ve \u00d6l\u00fcm
23. D\u00fcnya Nereye Gidiyor?<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci K\u0131s\u0131m: Bilim<\/strong>
1. Bilgi ve Tan\u0131ms\u0131z Kavramlarla D\u00fc\u015f\u00fcnme
2. Korkular\u0131n G\u00f6z\u00fc K\u00f6r Olsun!
3. M\u00fcsl\u00fcman \u00dclkelerden Neden D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr \u00c7\u0131km\u0131yor?
4. Performans De\u011ferlendirmesi \u00dczerine
5. “Sonsuzluk Teknolojileri”
6. “Arkeolojinin Politikas\u0131 ve Politik Bir Ara\u00e7 Olarak Arkeoloji”
7. A\u00e7\u0131k Toplum Mu, Kapal\u0131 Toplum Mu?
8. Bilim, Paradigma, De\u011fi\u015fim ve \u00d6rg\u00fctler
9. “Ne Olacak Bu Memleketin Hali?”
10. Paradigmalar\u0131n \u0130flas\u0131, “Yeni D\u00fczen” ve Y\u00f6neticilerin G\u00f6revi
11. “Gelecek Toplum” ve Baz\u0131 \u00d6zellikleri
12. Yapay Hayat\u0131n Eli Kula\u011f\u0131nda\u2026
13. Biyoekonomik Geli\u015fmeler ve De\u011ferlerimizin Zor S\u0131nav\u0131<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m: K\u00fclt\u00fcr<\/strong>
1. Kad\u0131nlara Kar\u015f\u0131 Yanl\u0131\u015f Tutumumuzun K\u00f6keni
2. Mine G. K\u0131r\u0131kkanat’a Zorunlu Bir Yan\u0131t
3. Cennet Cennet Dedikleri
4. Valentine ve Hazreti S\u00fcleyman’\u0131n A\u015fk\u0131
5. \u0130\u00e7kinin K\u00f6keni, \u0130\u00e7menin \u00c2d\u00e2b\u0131
6. “Amerikan So\u011fan\u0131” ve So\u011fan\u0131n Marifetleri
7. Okudu\u011fumuz Kitaplar\u0131n \u00c7evirileri Ne Kadar Do\u011fru?
8. \u015earap ve Edebiyat
9. “Sevgililer G\u00fcn\u00fc” ve A\u015fka Dair
10. Kad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc’n\u00fcn Hik\u00e2yesi ve 1978 Diyarbak\u0131r Kutlamas\u0131
11. G\u00f6ky\u00fcz\u00fcne Akan Bir Y\u0131ld\u0131z: Kenan Mendekli
12. \u0130nsano\u011flunun \u0130lk K\u00e2besi: G\u00f6bekli Tepe
13. “Konu\u015fan Foto\u011fraflar”
14. “Renklerden K\u0131z\u0131l\u0131 Se\u00e7mek”
15. Tarih, TKP ve Fahri Petek
16. A\u015f\u0131k \u0130hsan\u00ee: “A\u011fal\u0131 D\u00fcnya”ya Ba\u015fkald\u0131ran Ozan
17. \u201c5 No\u2019lu Cezaevi: 1980-1984\u201d Belgesel Filmine Dair<\/p>\n\n\n\n

Kitap metninin tamam\u0131, ilgi duyan okuyucular i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da PDF olarak bulunmaktad\u0131r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n