Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafyan\u0131n g\u00fcneydo\u011fusu may\u0131nl\u0131 bir tarla, insanlar y\u0131llard\u0131r ac\u0131 \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n
K\u00fcrtler hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talebinde… Devlet K\u00fcrtlerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck taleplerini bast\u0131rma derdinde.<\/p>\n\n\n\n
S\u00fcrd\u00fcr\u00fclen “d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu sava\u015f” nedeniyle, yak\u0131n zamanda, k\u00f6yler bas\u0131ld\u0131, k\u00f6yler yak\u0131ld\u0131, k\u00f6yler bo\u015falt\u0131ld\u0131, aileler k\u00f6ylerinden g\u00f6\u00e7 etti veya g\u00f6\u00e7e zorland\u0131. Netice itibar\u0131yla yo\u011fun bir g\u00f6\u00e7 ya\u015fand\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Kanayan yaram\u0131z\u0131n birincisi s\u00fcren bu sava\u015f ise; ikincisi de, bu sava\u015f\u0131n sonucu ya\u015fanan g\u00f6\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6\u00e7lerle insanlar k\u00f6keninden, k\u00f6k\u00fcnden kopar\u0131ld\u0131; de\u011fersiz bir nesne gibi ya\u015fam\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131na savruldu\/at\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrk M\u00fchendis ve Mimar Odalar\u0131 Birli\u011fi Van \u0130l Koordinasyon Kurulu, daha do\u011frusu Van’da \u015fube veya temsilcilik d\u00fczeyinde \u00f6rg\u00fctl\u00fc bulunan\u0130n\u015faat, Ziraat, Mimarlar, Makine, Elektrik, Jeoloji, Kimya, G\u0131da, Harita ve Kadastro M\u00fchendis Odalar\u0131 “Van ve \u00c7evre \u0130llerdeki K\u0131rsal Y\u00f6relerden Van’a G\u00f6\u00e7 Etmi\u015f Ailelerin Sosyal, Ekonomik, K\u00fclt\u00fcrel ve Demografik \u00d6zellikleri \u0130le Bu Ailelerin K\u00f6ye D\u00f6n\u00fc\u015fe \u0130li\u015fkin \u00d6zlem, Beklenti ve Tutumlar\u0131 \u00dczerine Bir \u00c7\u00f6z\u00fcmleme” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l s\u00fcren, \u00f6rnek olabilecek \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fma: “Van’a G\u00f6\u00e7 Etmi\u015f Aileler \u00dczerine Anket \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131” yapt\u0131\/yapt\u0131rd\u0131. Bas\u0131na pek yans\u0131masa da, daha sonra, anketle ilgili izlenen y\u00f6ntem, bulgular, sonu\u00e7 ve \u00f6nerilerTMMOB Van \u0130KK taraf\u0131ndan kitap olarak yay\u0131nlan\u0131p kamuoyunun bilgisine sunuldu.<\/p>\n\n\n\n
Anketin ger\u00e7ekle\u015fmesinde Prof. Dr. Ruhi K\u00f6se’nin, TMMOB Genel Merkezi’nin, TMMOB 39. D\u00f6nem Van \u0130KK bile\u015fenlerinin ve Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l \u00dcniversitesi Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm \u00f6\u011frencilerinin h\u00fcner, emek ve katk\u0131lar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6\u00e7lerin nas\u0131l kanayan derin bir yara oldu\u011funun iyi bilinmesi ve de Van’da yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelere g\u00f6\u00e7 edenler i\u00e7in emsal te\u015fkil etme \u00f6zelli\u011finde olmas\u0131 nedeniyle, anketten \u00e7\u0131kart\u0131lan sonu\u00e7 ve \u00f6nerileri oldu\u011fu gibi bilgilerinize sunmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n
Anketten \u00e7\u0131kart\u0131lan sonu\u00e7 ve \u00f6neriler:<\/p>\n\n\n\n
B\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu 1990-1995 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde daha \u00f6nce yerle\u015fik olduklar\u0131 k\u0131rsal yerle\u015fim birimlerini terk etmek zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ve zorunlu g\u00f6\u00e7 yoluyla Van kent merkezinin \u00e7evresindeki gecekondu benzeri evlerden olu\u015fmu\u015f mahallelere yerle\u015fmi\u015f 320 haneden olu\u015fan bir \u00f6rneklem \u00fczerinde yap\u0131lan bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n bulgular\u0131, zorunlu g\u00f6\u00e7e maruz kalm\u0131\u015f ailelerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun devletin g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin bask\u0131s\u0131yla yerle\u015fik olduklar\u0131 k\u00f6ylerini terk etmek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131, zorunlu g\u00f6\u00e7 sonucu Van kent merkezine yerle\u015fmelerinin en \u00f6nemli nedenlerinin ise, maddi durumlar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi ile daha \u00f6nceden Van kent merkezinde oturan akrabalar\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. G\u00f6\u00e7 bi\u00e7imine ili\u015fkin olarak elde edilen bulgular, ailelerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun k\u00f6ylerinin tamamen bo\u015falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve toplu halde g\u00f6\u00e7 ettiklerini, g\u00f6\u00e7 \u00f6ncesi ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerle\u015fim birimlerinde \u015fu anda kimsenin ya\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00f6\u00e7 sonras\u0131nda geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131 ev, ba\u011f ve bah\u00e7elerinin tamamen harap oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. G\u00f6\u00e7 sonras\u0131 kente yerle\u015fme deneyimlerine ili\u015fkin veriler, ailelerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun kente geldikleri ilk alt\u0131 ay boyunca \u00e7ok olumsuz ko\u015fullarda kirada ve \u00e7ad\u0131rlarda bar\u0131nd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Zorunlu g\u00f6\u00e7 yoluyla Van’a yerle\u015fmi\u015f hanelerin g\u00f6\u00e7 \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda sahip olduklar\u0131 demografik \u00f6zellikler ile bu \u00f6zelliklerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren bulgular, ailelerin g\u00f6\u00e7 \u00f6ncesi k\u00f6ydeki ortalama hane halk\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n 12,7 ki\u015fi oldu\u011funu, g\u00f6\u00e7 sonras\u0131 Van’daki ortalama hane halk\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n ise 8,6 ki\u015fiye geriledi\u011fini g\u00f6stermektedir. G\u00f6\u00e7 sonras\u0131nda ortalama hane halk\u0131 say\u0131s\u0131nda g\u00f6zlenen bu azalmaya ra\u011fmen, zorunlu g\u00f6\u00e7le kente yerle\u015fmi\u015f hanelerdeki ortalama ki\u015fi say\u0131s\u0131, kent merkezindeki di\u011fer hanelerin sahip olduklar\u0131 ortalama ki\u015fi say\u0131s\u0131ndan daha y\u00fcksek \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca hanelerdeki evli erkek ve kad\u0131nlar\u0131n evlilik ya\u015flar\u0131 ile ilgili bulgular, ailelerin kente; g\u00f6\u00e7 etmesi ile birlikte evlenmeye ili\u015fkin geleneksel de\u011ferlerinde \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fme olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, toplam 320 hanedeki hane reisi erkeklerin % 63 gibi y\u00fcksek bir oran\u0131n\u0131n, yani 203 hane reisi erke\u011fin 18-23 ya\u015flan aras\u0131nda evlendiklerini, benzer bir bi\u00e7imde hane reisi erkeklerin e\u015fleri olan kad\u0131nlar\u0131n % 64’\u00fcn\u00fcn ise, yani 204 kad\u0131n\u0131n 12-17 ya\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki daha erken bir d\u00f6nemde evlendiklerini g\u00f6stermektedir. Bulgular evli olan kad\u0131nlar\u0131n do\u011furganl\u0131k say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011funu, hanelerdeki evli kad\u0131nlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n 6 ila 10 aras\u0131nda do\u011fum yapt\u0131klar\u0131n\u0131, evli \u00e7iftlerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n ise, geleneksel k\u0131rsal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn de\u011ferlerine uygun bir bi\u00e7imde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dereceden akrabalar ve ayn\u0131 a\u015firetten kad\u0131nlar veya erkekler ile evlenmi\u015f olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Ara\u015ft\u0131rma bulgular\u0131, ailelerin ezici bir \u00e7o\u011funlu\u011funun zorunlu g\u00f6\u00e7ten \u00f6nce k\u00f6ydeki ya\u015famlar\u0131nda yar\u0131-g\u00f6\u00e7er ve yerle\u015fik bir tarzda k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvanc\u0131l\u0131k ve hayvan beslemeye dayal\u0131 tar\u0131m yaparak ge\u00e7imlerini sa\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131; k\u00f6yde ya\u015farken yeti\u015ftirdikleri en \u00f6nemli hayvan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn koyun oldu\u011funu; ailelerinin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun ortalama 50 koyuna sahip olduklar\u0131n\u0131; ailelerin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn 1-30 d\u00f6n\u00fcm aras\u0131nda topra\u011fa sahip olduklar\u0131n\u0131; sahip olduklar\u0131 topraklarda yeti\u015ftirdikleri en \u00f6nemli tar\u0131msal \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlerinin bu\u011fday, arpa ve yonca oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bulgular, g\u00f6\u00e7 \u00f6ncesinde k\u00f6ydeki ya\u015famlar\u0131nda ailelerdeki yeti\u015fkin kad\u0131nlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli i\u015flerin, yemek ve temizlik gibi ev i\u015fleri, hayvan bak\u0131m\u0131, s\u00fct ve y\u00fcn gibi hayvan \u00fcr\u00fcnlerinin i\u015flenmesi ve yakacak temini oldu\u011funu; yeti\u015fkin erkeklerin yapt\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli i\u015flerin ise, hayvan bak\u0131m\u0131, ot ve yonca bi\u00e7imi ile yakacak temini oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bulgular, ailelerin % 81’inin kentte \u015fu an oturmakta olduklar\u0131 evlerin kendi m\u00fclkleri oldu\u011funu, ailelerin bu evlere k\u00f6ydeki hayvanlar\u0131n\u0131 satarak kendi imk\u00e2nlar\u0131yla sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Hane reisi erkeklerin verdikleri bilgiler, ailelerin \u015fu anda oturduklar\u0131 evlerin % 58’inin tapulu, geriye kalan % 42’sinin ise tapusuz olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bulgular, ailelerin oturduklar\u0131 evlerin sadece % 38,4’\u00fcn\u00fcn kaba in\u015faat\u0131nda \u00e7imento, demir ve biriket kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ve dolay\u0131s\u0131yla “betonarme ev” olarak tabir edilen \u00f6zelli\u011fe sahip olduklar\u0131n\u0131, oturulan evlerin geriye kalan % 61,6’s\u0131n\u0131n in\u015faat\u0131nda \u00e7imento ve demir kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ve bu evlerin tavanlar\u0131n\u0131n a\u011fa\u00e7 direklerle ta\u015f\u0131nan toprak daml\u0131 k\u00f6y evlerinin \u00f6zelliklerine sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bulgular, ailelerin % 38’inin oturduklar\u0131 evlerin imar planlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, evlerin bulunduklar\u0131 mahallelerin % 67’sinin altyap\u0131dan yoksun oldu\u011funu, mahallelerdeki evlerin % 20’sinin \u00e7\u00f6plerinin belediye taraf\u0131ndan hi\u00e7 toplanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, % 77’sinin ise ara s\u0131ra topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ailelerin oturduklar\u0131 evlerin yar\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7 mek\u00e2n\u0131nda tuvalet olmamas\u0131, uzun s\u00fcreli bir kent ya\u015fam\u0131na ra\u011fmen, hala bu ailelerin g\u00f6\u00e7er veya yar\u0131 g\u00f6\u00e7er k\u0131rsal bir ya\u015fam tarz\u0131na has al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan vazge\u00e7mediklerini g\u00f6stermektedir. Bulgular, uzun zamandan bu yana kentsel bir mekanda ya\u015famakta olmalar\u0131na ra\u011fmen ailelerin % 17’sinin \u015fu anda oturduklar\u0131 evlerin biti\u015fi\u011finde ahir oldu\u011funu ve bu ah\u0131rlarda k\u00fc\u00e7\u00fck ve b\u00fcy\u00fck ba\u015f hayvan beslediklerini g\u00f6stermektedir. Ayr\u0131ca bulgular, hanelerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n elektrikli s\u00fcp\u00fcrge, bula\u015f\u0131k ve \u00e7ama\u015f\u0131r makinesi gibi kad\u0131nlar\u0131n ev i\u00e7indeki i\u015f y\u00fcklerini azaltan elektrikli ev ara\u00e7lar\u0131ndan yoksun olduklar\u0131n\u0131; bu hanelerdeki kad\u0131nlar\u0131n hala kat\u0131 geleneksel k\u0131rsal bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde tan\u0131mlanan cinsiyet\u00e7i bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn y\u00f6r\u00fcngesinden kurtulamad\u0131klar\u0131n\u0131, kalabal\u0131k bir n\u00fcfusa sahip olan bu hanelerdeki \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131, temizlik ve \u00e7ama\u015f\u0131r y\u0131kama gibi fiziksel g\u00fc\u00e7 gerektiren i\u015flerin tamamen kad\u0131nlar\u0131n s\u0131rt\u0131na y\u00fcklendi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bulgular, sahip olduklar\u0131 kalabal\u0131k n\u00fcfusa kar\u015f\u0131n ailelerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun ayl\u0131k gelirlerinin 400 YTL’nin alt\u0131nda oldu\u011funu; bu kadar d\u00fc\u015f\u00fck bir gelir d\u00fczeyine sahip ailelerin hanedeki ki\u015filerin fiziksel varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilecek besinleri temin etmekte bile \u00e7ok ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bulgular, toplam 320 hane reisi erkek aras\u0131ndan sosyal g\u00fcvence sahibi oldu\u011funu belirten 294 erke\u011fin 276’sinin sahip olduklar\u0131 sosyal g\u00fcvence t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ye\u015fil kart, 7’sinin Ba\u011f-Kur, sadece geriye kalan 11’inin ise SSK oldu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla kentte ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren 320 hanedeki sadece 11 hane reisinin s\u00fcreklilik arz eden sigortal\u0131 bir i\u015fe sahip olduklar\u0131n\u0131, geriye kalan 309 hane reisi erke\u011fin, \u00e7obanl\u0131k, garsonluk ve in\u015faat i\u015f\u00e7ili\u011fi dahil, bulabildikleri ge\u00e7ici ve g\u00fcn\u00fcbirlik i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bilindi\u011fi \u00fczere ye\u015fil kart, sadece sa\u011fl\u0131k hizmetlerinden yararlanabilmeleri i\u00e7in devlet yetkililerinin T\u00fcrkiye’deki en yoksul yeti\u015fkin erkek ve kad\u0131nlara son y\u0131llarda vermi\u015f olduklar\u0131 bir g\u00fcvence t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu kart\u0131n devlete ait sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131nda muayene olman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka bir avantaj\u0131 yoktur. Art\u0131k devlete ait hastaneler de d\u00f6ner sermaye ile i\u015fletildiklerinden, ye\u015fil kart sahibi bu yoksul insanlar, ciddiyet arz eden hastane hizmetlerinden \u00fccret \u00f6demeden yararlanmalar\u0131n\u0131n imk\u00e2ns\u0131z hale geldi\u011fini belirtmi\u015flerdir. Peki, ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana yerinden edilmi\u015f ve zorunlu g\u00f6\u00e7e maruz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ailelerin devletten ald\u0131klar\u0131 yard\u0131m ve deste\u011fin t\u00fcr\u00fc ve miktar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funa ili\u015fkin sorulara verilen yan\u0131tlar nedir? Toplam 320 haneden % 38’inin hane reisleri Van’a g\u00f6\u00e7 ettiklerinden bu yana resmi kurumlardan hi\u00e7bir yard\u0131m veya destek alamad\u0131klar\u0131n\u0131, yard\u0131m ald\u0131klar\u0131n\u0131 belirtenler ise, sadece 1 ila 2 y\u0131l aras\u0131nda de\u011fi\u015fen bir s\u00fcre i\u00e7in k\u00f6m\u00fcr veya yakacak d\u0131\u015f\u0131nda ayni veya nakdi herhangi bir yard\u0131m alamad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n
Bu ara\u015ft\u0131rma sonunda elde edilen bulgular, toplan 320 hane reisi erkekten 241’inin d\u0131\u015far\u0131da bir i\u015fte \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131, 79’unun ise \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131klar\u0131n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fan 241 hane reisi erkekten 82’sinin in\u015faat i\u015f\u00e7ili\u011fi yapt\u0131klar\u0131n\u0131, 10’unun mevsimlik i\u015f\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131, 23’\u00fcn\u00fcn hamall\u0131k ve tablac\u0131l\u0131k yapt\u0131klar\u0131n\u0131, 13’unun oto sanayinde ve marangoz at\u00f6lyelerinde i\u015f\u00e7ilik yapt\u0131klar\u0131n\u0131, 39’unun f\u0131r\u0131n, lokanta ve kahvehane gibi yerlerde i\u015f\u00e7i veya garson olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131, 30’unun bahar mevsiminin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren k\u0131rsal alandaki k\u00f6ylere \u00e7obanl\u0131k yapmaya gittiklerini, 17’sinin i\u015fyerlerinde veya apartmanlarda kap\u0131c\u0131l\u0131k yapt\u0131klar\u0131n\u0131, yine 17’sinin in\u015faat i\u015f\u00e7ili\u011fi, hamall\u0131k ve tablac\u0131l\u0131k yapt\u0131klar\u0131n\u0131, geriye kalan 10 hane reisi erke\u011fin ise yaz\u0131n in\u015faat i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bulgular, \u00e7o\u011funlu\u011fu okuma-yazma bilmeyen Van’a g\u00f6\u00e7 etmi\u015f ailelerdeki hane reisi erkeklerin nerdeyse tamam\u0131n\u0131n niteliksiz veya vas\u0131fs\u0131z bir i\u015fg\u00fcc\u00fcne sahip olduklar\u0131n\u0131, kentte niteliksiz i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc istihdam edebilecek kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6re ait kurulu\u015flar\u0131n eksikli\u011finden dolay\u0131, s\u00f6z konusu g\u00f6\u00e7men yeti\u015fkin erkek n\u00fcfusun ciddi bir i\u015fsizlik sorunu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131; ayr\u0131ca kentteki niteliksiz erkek n\u00fcfusun fazlal\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, g\u00fcn\u00fcbirlik veya ge\u00e7ici olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u015flerde i\u015fveren taraf\u0131ndan kendilerine \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretler \u00f6dendi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bulgular, zorunlu g\u00f6\u00e7le kente yerle\u015fmi\u015f 320 hanedeki hane reisi erkeklerin e\u015fleri olan yeti\u015fkin kad\u0131nlardan sadece 13’\u00fcn\u00fcn hane d\u0131\u015f\u0131ndaki ge\u00e7ici i\u015flerde \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131; d\u0131\u015far\u0131da \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan 13 kad\u0131ndan 5’inin hizmet\u00e7ilik, 8’inin ise kilim ve el i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ayr\u0131ca bulgular, 79 hanedeki on sekiz ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck erkek \u00e7ocuklar\u0131n hanenin b\u00fct\u00e7esine katk\u0131da bulunmalar\u0131 i\u00e7in ailedeki yeti\u015fkinler taraf\u0131ndan boyac\u0131l\u0131k, \u00e7\u0131rakl\u0131k, kahve ve lokantalarda garsonluk ve sokakta pe\u00e7ete sat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi i\u015flerde \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bulgular, \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015far\u0131da \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan 17 hanedeki k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ise \u00e7ocuk bak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve temizlik i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 yoksulluk ve ekonomik ko\u015fullar\u0131n\u0131n yetersizliklerinden dolay\u0131 toplam 320 ailenin % 80’nindeki ebeveynler erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n, % 32’sindeki ebeveynler ise k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131da \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ciddi anlamda ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir. Ayr\u0131ca, ailelerin % 67’si erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131, % 51’i ise k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 maddi ve ekonomik ko\u015fullar\u0131n\u0131n yetersizli\u011finden dolay\u0131 okula g\u00f6nderemediklerini belirtmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n
Bulgular, ailelerin yar\u0131ya yak\u0131n\u0131n kentteki g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131lar\u0131ndaki sabah kahvalt\u0131lar\u0131nda tek tip bir yiyecek, yani otlu peynir veya \u00e7\u00f6kelek yediklerini belirtmi\u015flerdir. Yap\u0131lan g\u00f6zlemler, t\u00fcketilen bu \u00e7\u00f6kelek veya peynir t\u00fcr\u00fcn\u00fcn Van ve \u00e7evresinde hayvanc\u0131l\u0131k yapan aileler taraf\u0131ndan genellikle hijyenik olmayan ortamlarda \u00fcretildi\u011fini; ucuz oldu\u011fu i\u00e7in, bu peynirin y\u00f6redeki yoksul halk taraf\u0131ndan en s\u0131k t\u00fcketilen g\u0131da maddesi oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bulgular, ailelerin % 92 gibi ezici bir \u00e7o\u011funlu\u011funun ak\u015fam yemeklerinde hi\u00e7 et t\u00fcketemediklerini; ak\u015fam yemeklerinde et t\u00fcketebilenlerin t\u00fcm aileler i\u00e7indeki oran\u0131n\u0131n sadece % 8’le s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Aileler taraf\u0131ndan gerek sabah kahvalt\u0131lar\u0131 ve gerekse ak\u015fam yemeklerinde t\u00fcketilen yiyecekler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, zorunlu g\u00f6\u00e7le Van’a yerle\u015fmi\u015f ailelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalan a\u00e7l\u0131k sorunlar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Elde edilen bulgular, ailelerin % 97’sinin evde yemekleri yere serilmi\u015f bir bez \u00fczerinde yediklerini, dolay\u0131s\u0131yla, on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcreden bu yana kent merkezinde ya\u015fam\u0131\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen, hala geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131 geleneksel k\u0131rsal k\u00fclt\u00fcrden kopamad\u0131klar\u0131n\u0131, hala k\u00f6ydeki al\u0131\u015fkanl\u0131k ve ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 kentte de s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcklerini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bu ara\u015ft\u0131rma sonunda elde edilen bulgular, yerlerinden edilmi\u015f ve zorunlu g\u00f6\u00e7le kente yerle\u015fmi\u015f ailelerin sadece ekonomik ve maddi \u00f6zellikleri anlam\u0131nda de\u011fil, fakat ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcrel anlam\u0131nda da kentsel de\u011ferlerden yoksun olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bulgular, hane reisi erkekler ve e\u015flerinin k\u0131z ve erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n evlilik ya\u015flar\u0131 ile kimlerle evlenmeleri gerekti\u011fine ili\u015fkin de\u011ferlerinin hala ciddi anlamda geleneksel k\u00f6y k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn izlerini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bulgular, hane reisi erkeklerin % 32’sinin e\u015flerinin ise % 44’\u00fcn\u00fcn k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n on sekiz ya\u015f ve alt\u0131nda evlenmelerini istediklerini g\u00f6stermektedir. Benzer bir bi\u00e7imde bulgular, hane reisi erkeklerin % 35’inin k\u0131zlar\u0131n\u0131n i\u015fi olan bir erkekle, % 25’inin ahlakl\u0131 ve namuslu bir erkekle, % 11’inin ise akraba bir erkekle evlenmesini istedi\u011fini g\u00f6stermektedir. Evlenece\u011fi erke\u011fin k\u0131z\u0131n\u0131n kendisinin karar vermesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen hane reisi erkeklerin oran\u0131 % 7’nin alt\u0131nda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bulgular, hane reisi erkeklerin e\u015fleri olan kad\u0131nlar\u0131n % 49’unun k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n i\u015fi olan bir erkekle, % 23’\u00fcn\u00fcn ahlakl\u0131 ve namuslu bir erkekle, % 10’unun ise akraba bir erkekle evlenmelerini istedi\u011fini g\u00f6stermektedir. Evlenece\u011fi erke\u011fin k\u0131z\u0131n\u0131n kendisin karar vermesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen annelerin oran\u0131 ise % 7,5’in alt\u0131nda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00f6z\u00fcmlemeler sonunda elde edilen bulgular, gen\u00e7 kad\u0131n ve erkeklerin sadece % 13’\u00fcn\u00fcn bundan sonraki ya\u015famlar\u0131n\u0131 g\u00f6\u00e7 ettikleri k\u00f6yde ge\u00e7irmek istediklerini, orta ya\u015f grubundaki kad\u0131nlar\u0131n % 43’\u00fcn\u00fcn, erkeklerin ise % 48’inin bundan sonraki ya\u015famlar\u0131n\u0131 k\u00f6yde ge\u00e7irmek istediklerini g\u00f6stermektedir. Ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n % 83’u, ya\u015fl\u0131 erkeklerin ise % 61’i bundan sonraki ya\u015famlar\u0131n\u0131 g\u00f6\u00e7 ettikleri k\u00f6yde ge\u00e7irmek istediklerini belirtmi\u015flerdir. K\u0131saca belirtmek gerekirse, g\u00f6\u00e7 ile birlikte geride b\u0131rak\u0131lan k\u00f6ydeki ya\u015fama ili\u015fkin an\u0131msanabilecek \u00f6nemli ve anlaml\u0131 bir deneyimleri olmayan gen\u00e7 kad\u0131n ve erkeklerin ezici bir \u00e7o\u011funlu\u011fu ya\u015famlar\u0131n\u0131 kentte ge\u00e7irmek isterken, g\u00f6\u00e7 ile birlikte ya\u015famlar\u0131 kesintiye u\u011frayan ve t\u00fcm ge\u00e7mi\u015flerini k\u00f6yde b\u0131rakan orta ya\u015fl\u0131 ve ya\u015fl\u0131 kad\u0131n ve erkeklerin \u00e7o\u011funlu\u011fu geldikleri yeni kent ortam\u0131nda kendilerine ait \u00f6nemli bir \u015feyleri olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bundan sonraki ya\u015famlar\u0131n\u0131 k\u00f6yde ge\u00e7irmek istediklerini belirtmi\u015flerdir. Bundan sonraki ya\u015famlar\u0131n\u0131 g\u00f6\u00e7 ettikleri k\u00f6yde ge\u00e7irmek isteyen ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n oran\u0131n\u0131n (%83), ya\u015fl\u0131 erkeklerin oran\u0131ndan (%61) daha y\u00fcksek \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedeni, k\u00f6ydeki ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131n tersine, \u015fu anda ya\u015fad\u0131klar\u0131 yeni kent ortam\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 hareketsiz, eve ba\u011f\u0131ml\u0131 ve kapat\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k deneyimine maruz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r. K\u00f6ydeki ya\u015famlar\u0131nda daha fazla g\u00fc\u00e7 sahibi, \u00f6zg\u00fcr, hareketli ve \u00fcretken ya\u015fam deneyimlerine sahip bu kad\u0131nlar, \u015fu anda kentin gettolar\u0131nda kafese kapat\u0131lm\u0131\u015f bir halde, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yard\u0131m ve deste\u011fine muhta\u00e7, kendi benliklerine sayg\u0131lar\u0131n\u0131 yitirmi\u015f, ge\u00e7mi\u015fi silinmi\u015f, gelecekten yoksun, bir t\u00fcr ki\u015filiksizlik ve kimliksizlik psikolojisinin yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu ac\u0131lar\u0131 ya\u015famaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
Bulgular, genel olarak \u00fc\u00e7 ya\u015f grubundaki erkeklerin daha k\u0131sa kad\u0131nlar\u0131n ise daha uzun aral\u0131klarla kent merkezine gittiklerini; erkeklerin kent merkezine gitmelerinin en \u00f6nemli nedenlerinin i\u015f, e\u011fitim, al\u0131\u015fveri\u015f ve sa\u011fl\u0131k, kad\u0131nlar\u0131n gitme nedenlerinin ise \u00f6zel i\u015fler, gezmek, sa\u011fl\u0131k ve al\u0131\u015fveri\u015f yapmak oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bulgular, gen\u00e7 ya\u015ftaki kad\u0131n ve erkeklerin kendilerini Van’daki insanlara kar\u015f\u0131 yak\u0131n hissetme dereceleri ile Van’daki ya\u015fant\u0131lar\u0131ndan mutluluk duyma derecelerinin ya\u015fl\u0131 ve orta ya\u015f grubundaki kad\u0131n ve erkeklerden daha y\u00fcksek, fakat tersine yabanc\u0131 ve mutsuz hissetme derecelerinin ise daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Burada dikkat \u00e7ekici en \u00f6nemli nokta, kad\u0131nlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak \u00fc\u00e7 ya\u015f grubundaki erkeklerin kendilerini Van’daki insanlara kar\u015f\u0131 yak\u0131n hissetme ve Van’daki ya\u015fant\u0131lar\u0131ndan mutluluk duyma derecelerinin daha y\u00fcksek \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rmada elde edilen bulgular, g\u00f6\u00e7 \u00f6ncesinde ya\u015fanan k\u00f6ye duyulan \u00f6zlem ile kad\u0131n ve erkeklerin ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda ters bir orant\u0131 oldu\u011funu, kad\u0131n ve erkeklerin ya\u015flar\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e, g\u00f6\u00e7 edilmi\u015f olan k\u00f6ye \u00f6zlem duyma derecelerinin azald\u0131\u011f\u0131n\u0131, tam tersine ya\u015flar\u0131 ilerledik\u00e7e g\u00f6\u00e7 edilmi\u015f olan k\u00f6ye \u00f6zlem duyma derecelerinin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, kentte do\u011fmu\u015f, \u00e7ocukluklar\u0131 veya gen\u00e7likleri kentte ge\u00e7mi\u015f olan kad\u0131n ve erkeklerin k\u00f6ye \u00f6zlem duyma oranlan olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u0131kmas\u0131na kar\u015f\u0131n, k\u00f6yde do\u011fmu\u015f, \u00e7ocukluluklar\u0131 ve gen\u00e7likleri k\u00f6yde ge\u00e7mi\u015f, ge\u00e7mi\u015fleri ile ilgili t\u00fcm an\u0131lar\u0131n\u0131 k\u00f6yde b\u0131rakm\u0131\u015f olan orta ya\u015f ve ya\u015fl\u0131 kad\u0131n ve erkeklerin k\u00f6ye \u00f6zlem duyma oranlar\u0131 ve dereceleri olduk\u00e7a y\u00fcksek \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Kad\u0131nlarla erkekler aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131, t\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131ndaki kad\u0131nlar aras\u0131nda Van’a g\u00f6\u00e7 etmeden \u00f6nce ya\u015fanan k\u00f6ye \u00f6zlem duyma oranlar\u0131n\u0131n ve derecelerinin erkeklerden daha y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Benzer bir bi\u00e7imde bulgular, kad\u0131n ve erkeklerin ya\u015flar\u0131 ile g\u00f6\u00e7ten \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f olduklar\u0131 k\u00f6ye geri d\u00f6nme istekleri aras\u0131nda z\u0131t y\u00f6nl\u00fc bir ili\u015fki oldu\u011funu, ya\u015flar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck olan kad\u0131n ve erkeklerin g\u00f6\u00e7ten \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f olduklar\u0131 k\u00f6ye geri d\u00f6nme konusunda daha isteksiz, ya\u015fl\u0131 kad\u0131n ve erkeklerin ise daha istekli olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131ndaki kad\u0131nlar ve erkekler aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131, t\u0131pk\u0131 k\u00f6ye y\u00f6nelik \u00f6zlemlerinde oldu\u011fu gibi, erkeklerin kad\u0131nlara oranla k\u00f6ye d\u00f6nme konusunda daha isteksiz olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Kentte do\u011fup b\u00fcy\u00fcmeleri, kenti sevmeleri ve kentteki ya\u015fama al\u0131\u015fmalar\u0131, k\u00f6yde yapacak bir \u015feylerinin olmamas\u0131, kentteki hayat ko\u015fullar\u0131n\u0131n daha rahat ve kolay olmas\u0131, k\u00f6ydeki i\u015flerin daha zor ve zahmetli olmas\u0131 ile k\u00f6y\u00fcn sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim olanaklar\u0131nda yoksun olmas\u0131 gibi gerek\u00e7eler, gen\u00e7 ku\u015faktakiler ba\u015fta olmak \u00fczere, kad\u0131n ve erkeklerin k\u00f6ye d\u00f6nmek istememelerinin en \u00f6nemli nedenlerini olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00d6zellikle ya\u015fl\u0131 ve orta ya\u015f grubundaki kad\u0131nlar ve erkeklerle baz\u0131 gen\u00e7lerin k\u00f6ye d\u00f6nmek istemelerinin en \u00f6nemli nedenleri ise \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir: k\u00f6yde kimseye muhta\u00e7 olmamalar\u0131, k\u00f6y\u00fc yurt ve vatanlar\u0131 olarak ve daha g\u00fczel bir yer olarak g\u00f6rmeleri ile oradaki ya\u015fama al\u0131\u015fmalar\u0131 ve eskiden sahip olduklar\u0131 her \u015feyin k\u00f6yde olmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak belirtmek gerekirse, bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n tasar\u0131m\u0131nda belirlenen kavramsal \u00e7er\u00e7evenin i\u00e7erdi\u011fi temel varsay\u0131mlarda da belirtildi\u011fi gibi, b\u00f6lgedeki d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle k\u00f6yleri bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7o\u011funlu\u011fu devletin g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin bask\u0131s\u0131yla k\u00f6ylerini terk etmek zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, ve son 15-20 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde “zorunlu” diye tabir edilen g\u00f6\u00e7 yoluyla \u00e7evredeki k\u0131rsal yerle\u015fim birimlerinden gelip\/getirilip Van kent merkezinin \u00e7evresindeki gettolara yerle\u015fmi\u015f\/yerle\u015ftirilmi\u015f aileler, g\u00f6\u00e7 \u00f6ncesinde sahip olduklar\u0131 geleneksel ve k\u0131rsal sosyal, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel ve demografik \u00f6zellikler ile kent ya\u015fam\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi sosyal, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikler aras\u0131ndaki uyumsuzluk ve gerilimlerden dolay\u0131, ciddi bir k\u00fclt\u00fcrel da\u011f\u0131lma sorunu ya\u015famakta ve kent ya\u015fam\u0131na uyum sa\u011flama surecinde olduk\u00e7a \u00f6nemli sorunlar ya\u015famaktad\u0131rlar. Yak\u0131n d\u00f6nem insanl\u0131k tarihi i\u00e7inde benzerine az rastlan\u0131lan insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 bir ar\u0131nd\u0131rma ve tecrit politikas\u0131n\u0131n sonucu olarak, y\u00fcz y\u0131llar boyunca i\u00e7inde bulunduklar\u0131 do\u011fal \u00e7evredeki ya\u015fam deneyimi i\u00e7inde olu\u015fturduklar\u0131 maddi ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131, \u00f6r\u00fcnt\u00fc, ili\u015fki ve de\u011ferlerden kopar\u0131larak hi\u00e7 bilmedikleri ve tan\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131klar\u0131 yerlere savrulmu\u015f bu insanlar\u0131n, “kent” olarak tan\u0131mlanan ve yabanc\u0131s\u0131 olduklar\u0131 bu \u00e7evredeki ya\u015fama nas\u0131l uyum sa\u011flayacaklar\u0131n\u0131 bilmemeleri, ve s\u00f6z konusu uyumun gerektirdi\u011fi t\u00fcm ara\u00e7 ve olanaklardan yoksun olmalar\u0131, bu insanlar\u0131 varolu\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmelerinin t\u00fcm boyutlar\u0131na ili\u015fkin olarak olduk\u00e7a k\u0131r\u0131lgan bir hale getirmi\u015ftir. F. Fanon’un tabiriyle, egemen g\u00fc\u00e7lerin kendilerine y\u00f6nelik siyasal, etnik ve k\u00fclt\u00fcrel politikalar\u0131 sonucu, “yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn lanetlileri” haline gelmi\u015f bu insanlar\u0131n \u015fu anda i\u00e7inde bulunduklar\u0131 durum, ge\u00e7mi\u015fi ve gelece\u011fi olmayan, bir t\u00fcr bo\u015flukta as\u0131l\u0131 olma halidir.<\/p>\n\n\n\n
Elde edilen veriler, bir t\u00fcr sadakay\u0131 and\u0131ran ufak tefek yard\u0131mlar d\u0131\u015f\u0131nda, devletin ve resmi kurumlar\u0131n yerinden olmu\u015f ve zorunlu g\u00f6\u00e7le kentin \u00e7eperlerine tutunmaya \u00e7al\u0131\u015fan bu g\u00f6\u00e7men n\u00fcfusun sosyal, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel, e\u011fitimsel ve sa\u011fl\u0131k ile ilgili ihtiya\u00e7 ve sorunlar\u0131n\u0131 dikkate alan k\u0131sa, orta ve uzun vadeli ciddi politikalar olu\u015fturamad\u0131klar\u0131n\u0131; bunun sonucu olarak, bu g\u00f6\u00e7men n\u00fcfusun kent ya\u015fam\u0131na uyumunu kolayla\u015ft\u0131rabilecek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ciddi bir rehabilitasyon ve iyile\u015ftirme program\u0131n\u0131 uygulamaya koyamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ailelerin neredeyse tamam\u0131, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sosyal, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel ve psikolojik sorunlar\u0131 kendi g\u00fc\u00e7leri yetti\u011fi oranda kendi \u00f6z olanak ve imk\u00e2nlar\u0131yla \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r, Fakat t\u00fcm bu \u00f6zverili \u00e7abalara ra\u011fmen, gerek belirli bir ya\u015ftan sonra ge\u00e7mi\u015flerinden kopar\u0131lm\u0131\u015f ya\u015fl\u0131 ku\u015faklar ve gerekse ailelerin i\u00e7inde bulunduklar\u0131 yoksulluktan dolay\u0131 para kazanmalar\u0131 i\u00e7in sokaklara terk edilmi\u015f \u00e7ocuklar olduk\u00e7a ciddi k\u00fclt\u00fcrel ve psikolojik sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmektedirler. Yoksulluk ve \u00e7aresizlik k\u00fclt\u00fcr\u00fc, \u00f6zellikle \u00e7ocuk ve gen\u00e7 ku\u015faktaki g\u00f6\u00e7menleri kentteki normal ya\u015fam\u0131 s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde tehdit eden potansiyel su\u00e7lular haline getirmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fma sonunda \u00f6zellikle gen\u00e7 ku\u015fa\u011fa mensup kad\u0131n ve erkeklerin ya\u015fam beklentilerine ili\u015fkin olarak elde edilen bulgular, aradan ge\u00e7en uzun y\u0131llardan sonra, ailelerdeki gen\u00e7 ku\u015faklar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun tekrar k\u00f6ye d\u00f6nmek istemediklerini, art\u0131k kendilerini, do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri ve bir par\u00e7as\u0131 haline geldikleri bu kente ait hissettiklerini; asil isteklerinin ya\u015famakta olduklar\u0131 bu kentte kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel ve e\u011fitimsel sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi oldu\u011funu belirtmektedirler. Bu anlamda, gerek merkezi ve gerekse yerel resmi otoritelerin, g\u00f6\u00e7men ailelerdeki gen\u00e7 ku\u015faklardan kad\u0131n ve erkeklerin ya\u015famakta olduklar\u0131 ve \u00f6nlem al\u0131nmazsa ileride daha da b\u00fcy\u00fcyecek olan sosyal, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zebilecek ciddi \u00f6nlemler almalar\u0131; bu insanlar\u0131n kent ya\u015fam\u0131na uyumunu sa\u011flayacak, hem bu insanlar\u0131n kendilerine ve hem de \u00e7evrelerine daha yararl\u0131 olabilecekleri imkanlara sahip k\u0131lacak olanaklar yaratmalar\u0131 gerekmektedir. Ge\u00e7 kal\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen, zorunlu g\u00f6\u00e7le kente yerle\u015fmi\u015f\/yerle\u015ftirilmi\u015f n\u00fcfusun yol a\u00e7m\u0131\u015f oldu\u011fu ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in t\u00fcm taraflar\u0131n kat\u0131l\u0131m ve destekleri ile birlikte kentsel bir eylem plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 gerekmektedir. S\u00f6z konusu eylem plan\u0131, \u00e7ocuk, gen\u00e7, yeti\u015fkin ve ya\u015fl\u0131 ku\u015faktaki kad\u0131n ve erkeklere y\u00f6nelik, e\u011fitim, istihdam, sa\u011fl\u0131k, bar\u0131nma ve konut, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel politikalar\u0131 geli\u015ftirerek, zorunlu g\u00f6\u00e7le kente yerle\u015fmi\u015f n\u00fcfusu kent ya\u015fam\u0131na entegre etmelidir. Bu eylem plan\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ise, b\u00f6lgedeki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 sonland\u0131rabilecek kal\u0131c\u0131 bir bar\u0131\u015f ortam\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131 ve sivil toplamsal bir ya\u015fam\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.<\/p>\n\n\n\n
22 Haziran 2008 tarihinde:<\/em> Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafyan\u0131n g\u00fcneydo\u011fusu may\u0131nl\u0131 bir tarla, insanlar y\u0131llard\u0131r ac\u0131 \u00e7ekiyor. K\u00fcrtler hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talebinde… Devlet K\u00fcrtlerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck taleplerini bast\u0131rma derdinde. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclen “d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu sava\u015f” nedeniyle, yak\u0131n zamanda, k\u00f6yler bas\u0131ld\u0131, k\u00f6yler yak\u0131ld\u0131, k\u00f6yler bo\u015falt\u0131ld\u0131, aileler k\u00f6ylerinden g\u00f6\u00e7 etti veya g\u00f6\u00e7e zorland\u0131. Netice itibar\u0131yla yo\u011fun bir g\u00f6\u00e7 ya\u015fand\u0131. Kanayan yaram\u0131z\u0131n birincisi s\u00fcren bu sava\u015f ise; ikincisi de, bu sava\u015f\u0131n sonucu ya\u015fanan g\u00f6\u00e7t\u00fcr. G\u00f6\u00e7lerle insanlar k\u00f6keninden, k\u00f6k\u00fcnden kopar\u0131ld\u0131; de\u011fersiz bir nesne gibi ya\u015fam\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131na savruldu\/at\u0131ld\u0131. T\u00fcrk M\u00fchendis ve Mimar Odalar\u0131 Birli\u011fi Van \u0130l Koordinasyon Kurulu, daha do\u011frusu Van’da \u015fube veya temsilcilik d\u00fczeyinde \u00f6rg\u00fctl\u00fc bulunan\u0130n\u015faat, Ziraat, Mimarlar, Makine, Elektrik, Jeoloji, Kimya,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[449,97],"tags":[4743,2139,4744,162,2142,4741,4742,2143],"class_list":["post-4836","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inceleme","category-politika","tag-anket","tag-dusuk-yogunluklu-savas","tag-goc","tag-kurtler","tag-prof-dr-ruhi-kose","tag-tmmob","tag-tmmob-van","tag-zorunlu-goc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4836"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4836\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6857,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4836\/revisions\/6857"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
https:\/\/www.kuyerel.org\/yazarlar\/muslum-uzulmez\/zorunlu-goc-etmis-ailelere-dair-yapilan-bir-anketin-sonuclari\/
23 Haziran 2008 tarihinde:<\/em>
www.suvaridergi.org
6-7-8 Kas\u0131m 2008 tarihlerinde:<\/em>
Yeni Yurt gazetesinde dizi olarak
7 A\u011fustos 2012 tarihinde:<\/em>
http:\/\/www.kuyerel.org\/yazarlar\/muslum-uzulmez\/zorunlu-goc-etmis-ailelere-dair-yapilan-bir-anketin-sonuclari de yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n\n\n\n