{"id":4803,"date":"2012-10-10T18:27:00","date_gmt":"2012-10-10T18:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=4803"},"modified":"2023-05-14T18:38:53","modified_gmt":"2023-05-14T18:38:53","slug":"evliya-celebi-seyahatnamesinde-ergani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=4803","title":{"rendered":"Evliy\u00e2 \u00c7elebi Seyahatn\u00e2mesi\u2019nde Ergani"},"content":{"rendered":"\n<p>Bug\u00fcnlerde yeni edindi\u011fim Evliy\u00e2 \u00c7elebi\u2019nin Seyahatn\u00e2mesi\u2019ni inceliyorum. \u0130ncelemem esnas\u0131nda Evliy\u00e2 \u00c7elebi\u2019nin ya\u015fam hik\u00e2yesini ve Seyahatn\u00e2mesi\u2019nde yer alan Ergani ile ilgili k\u0131sm\u0131 okuyucular\u0131mla payla\u015fman\u0131n yararl\u0131 olaca\u011f\u0131 akl\u0131ma geldi ve bu yaz\u0131y\u0131 kaleme ald\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Evliy\u00e2 \u00c7elebi<em>, <\/em><\/strong>25 Mart 1611&#8217;de \u0130stanbul\u2019da do\u011fmu\u015ftur. Tam ad\u0131 Evliy\u00e2 \u00c7elebi Bin Dervi\u015f Mehmed Zill\u00ee&#8217;dir. \u00c7ok iyi bir \u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015f; \u00f6nce mahalle mektebine, daha sonra \u015eeyh\u00fclislam Hamit Efendi Medresesi&#8217;ne gidip burada yedi y\u0131l okuduktan sonra saraya \u00f6zg\u00fc bir okul olan Enderun\u2019a devam etmi\u015ftir. Okul \u00f6\u011freniminin d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel hocalardan Kur\u2019an, Arap\u00e7a, g\u00fczel yaz\u0131, musiki, beden e\u011fitimi ve yabanc\u0131 dil dersleri alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011frenimini bitirdikten sonra Saray\u2019da g\u00f6rev alm\u0131\u015f ve yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerle Padi\u015fah ve devlet ileri gelenlerinin be\u011fenisini kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ama o farkl\u0131 bir mizaca sahip oldu\u011fu i\u00e7in yeni yerler g\u00f6rmek, yeni insanlar tan\u0131mak istiyordu. Bu y\u00fczden Saray\u2019da fazla kalmay\u0131p gezgin olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Evliy\u00e2 \u00c7elebi, ger\u00e7ek bir gezgindir. K\u0131rk y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcreyle Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131 gezmi\u015f ve g\u00f6rd\u00fcklerini Seyahatn\u00e2me adl\u0131 eserinde toplam\u0131\u015ft\u0131r. Kendisinin anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bir r\u00fcya \u00fczerine gezilerine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc r\u00fcya \u015f\u00f6yledir: \u0130stanbul&#8217;da Yemi\u015f \u0130skelesi civar\u0131nda Ahi \u00c7elebi Camii&#8217;ndedir. Camii\u2019de muazzam bir cemaat vard\u0131r. Orada, \u0130sl\u00e2m peygamberi Muhammed&#8217;i ba\u015f tarafta g\u00f6r\u00fcr. D\u00f6rt sad\u0131k halifesi ve di\u011fer ashab\u0131 da hep yan\u0131ndad\u0131r. Muhammed&#8217;in yan\u0131na gidip ondan \u015fefaat dilemeyi arzular, ama bir t\u00fcrl\u00fc cesaret edip de gidemez buna. En sonunda bir cesaretle gider ve \u201c\u015eefaat ya Resulallah\u201d diyece\u011fine, \u201cSeyahat ya Resulallah\u201d der. B\u00f6ylece, 50 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n \u00e7e\u015fitli tehlike, s\u0131k\u0131nt\u0131 ve hadiseler ge\u00e7irmesine ra\u011fmen seyahatlerine ba\u015flar: Orta Avrupa, Balkanlar, Anadolu, Kafkasya, K\u0131r\u0131m, Arabistan ve M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131 dola\u015f\u0131r. 1682 y\u0131l\u0131nda seyahatte bulundu\u011fu s\u0131rada M\u0131s\u0131r\u2019da vefat eder.<\/p>\n\n\n\n<p>Evliy\u00e2 \u00c7elebi&#8217;nin bug\u00fcn bile \u00f6nemini yitirmeyen Seyahatn\u00e2me (\u0633\u064a\u0627\u062d\u062a \u0646\u0627\u0645\u0647) adl\u0131 eseri i\u015fte bu gezilerin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Eser, 17. y\u00fczy\u0131lda yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 10 ciltten olu\u015fmaktad\u0131r. Evliy\u00e2 \u00c7elebi, gezileri s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok ilgin\u00e7 yerler g\u00f6r\u00fcr, yeni insanlarla tan\u0131\u015f\u0131r. Bir\u00e7ok olayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ilgin\u00e7 olaylar\u0131 okuyucuya biraz abart\u0131l\u0131 anlatarak kitab\u0131na birazc\u0131k renk katar. Kendi \u00fcsl\u00fbbu ile yal\u0131n, duru ve zaman zaman da fantastik bir anlat\u0131mla halk\u0131n anlayaca\u011f\u0131 \u015fekilde yazar ve bu \u015fekilde \u00e7ok \u00f6nemli bilgilerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fmas\u0131na vesile olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Evliy\u00e2 \u00c7elebi Seyahatn\u00e2mesi\u2019nde Ergani&#8217;yi de anlatmaktad\u0131r. Anlat\u0131lanlar\u0131 oldu\u011fu gibi aktar\u0131yorum:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<strong>Molla Efendi Koyu menzili: <\/strong>Harput nahiyelerinden y\u00fcz haneli, bir camili, mamur ve zeamet M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6y\u00fcd\u00fcr. Molla Efendi hazretleri, camii yan\u0131nda g\u00f6m\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Bak\u0131ml\u0131 ve bereketli zeamet k\u00f6yd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu mahalde pa\u015fa a\u011falar\u0131 Harput k\u00f6ylerine, Ba\u015fhan, Ortahan, \u015eerbetin, E\u011fil ve Ergani, \u00c7ermik ve Hani ve Palu k\u00f6ylerine da\u011f\u0131l\u0131p yafta ile konaklar verildi. Pa\u015fa efendimiz bu Molla K\u00f6y\u00fc\u2019nde on g\u00fcn konaklamaya karar verdi. Di\u011fer k\u00f6ylerden zahireler gelirdi. Bu s\u0131rada pa\u015fa efendimizin fermanlar\u0131yla,<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ergani beyine ve E\u011fil beyine gitti\u011fimiz mahalleri bildirir<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Evvel\u00e2, <strong>Habu\u015fi K\u00f6y\u00fc menzili<\/strong>: Diyarbak\u0131r Eyaleti&#8217;nde Harput Sanca\u011f\u0131 topra\u011f\u0131nda ve Harput g\u00f6l\u00fc kenar\u0131nda 300 haneli, ba\u011fl\u0131 ve bah\u00e7eli Ermeni k\u00f6y\u00fcd\u00fcr ve zeamettir. Buradan,<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sar\u0131kam\u0131\u015f K\u00f6y\u00fc<\/strong>: Diyarbak\u0131r topra\u011f\u0131nda (\u2014) sanca\u011f\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131nda K\u00fcrt ve Ermeni k\u00f6y\u00fcd\u00fcr, ba\u011fl\u0131 ve bah\u00e7eli mamur zeamettir. Buradan yine do\u011fu tarafa bir g\u00fcnde gidip b\u00fcy\u00fck nehir Murat&#8217;\u0131 atlar\u0131n iste\u011fi \u00fczere ge\u00e7ip,<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Palu Kalesi menzili \u00f6zellikleri<\/strong>: (\u2014) tarihinde Sivas&#8217;tan Murtaza Pa\u015fa buyru\u011fuyla Divri\u011fi Kalesi&#8217;ne, E\u011fin Kalesi\u2019ne, Arapkir Kalesi&#8217;ne, Harput Kalesi&#8217;ne, Pertek Kalesi&#8217;ne, Sa\u011fman Kalesi&#8217;ne, \u00c7emi\u015fgezek Kalesi&#8217;ne, Ma\u011fazbir Kalesi&#8217;ne, \u00c7apak\u00e7ur Kalesi&#8217;ne, Genc Kalesi&#8217;ne, Atak Kalesi&#8217;ne, C\u0131ska Kalesi&#8217;ne, Kulp Kalesi&#8217;ne, Tercil Kalesi&#8217;ne, Mehrani Kalesi&#8217;ne, Mu\u015f \u015eehri&#8217;ne gidilmi\u015f, sonra d\u00f6n\u00fc\u015fte Palu Kalesi&#8217;ne u\u011fray\u0131p b\u00fct\u00fcn \u00f6zellikleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ama \u015fimdi pa\u015fa efendimizin dostluk mektuplar\u0131n\u0131 Palu Beyi Murtaza Bey&#8217;e verdik. Pa\u015fa efendimize 150 deve y\u00fck\u00fc zahire g\u00f6nderdi. Kendileri de pa\u015fay\u0131 kar\u015f\u0131lamaya \u00e7\u0131k\u0131p hakire 300 guru\u015f, bir at ve bir zerdeva k\u00fcrk ba\u011f\u0131\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu Palu Kalesi Murat Nehri kenar\u0131nda g\u00f6klere do\u011fru ba\u015f \u00e7ekmi\u015f kaya \u00fczere oldu\u011fundan yine Murat Nehri\u2019ni kolayl\u0131kla ge\u00e7tik. Nice atlar\u0131n yularlar\u0131na Murat Nehri \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131, zira b\u00fcy\u00fck nehirdir. Buradan kuzey y\u00f6n\u00fcne,<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Demirkap\u0131 K\u00f6y\u00fc menzili<\/strong>: Diyarbak\u0131r topra\u011f\u0131nda (\u2014) sanca\u011f\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131nda K\u00fcrt ve Ermeni k\u00f6y\u00fcd\u00fcr ve zeamettir. Bu mahalde Diyarbak\u0131r&#8217;\u0131n reyhan bostanl\u0131\u011f\u0131na u\u011frayan \u015eat Nehri&#8217;nin ilk ba\u015f\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc de bu Demirkap\u0131 yak\u0131n\u0131nda \u00c7\u0131narl\u0131dere adl\u0131 yerden derilip Diyarbak\u0131r&#8217;a gider. Eski zamanda bu Demirkap\u0131 yerinde \u00c2dil En\u00fb\u015firv\u00e2n bir demir kap\u0131 yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan Demirkap\u0131 derler. Daha \u00f6nce bu yerlere defalarca ge\u00e7ip h\u00e2l\u00e2 yine k\u00e2h kuzeye ve g\u00fcneye serseri gezdik. Oradan,<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tirhi K\u00f6y\u00fc menzili<\/strong>: Diyarbak\u0131r h\u00fckm\u00fcnde ve (\u2014) sanca\u011f\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131nda b\u00fct\u00fcn halk\u0131 K\u00fcrtlerdir, camii var zeamettir ve \u015eat kenar\u0131d\u0131r. Buradan,<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Birdinic K\u00f6y\u00fc K\u00f6pr\u00fcs\u00fc menzili<\/strong>: \u015eat Nehri \u00fczerinde acayip yap\u0131 ve garip eser bir g\u00f6z k\u00f6pr\u00fcd\u00fcr ki g\u00f6rmeye de\u011fer. Ger\u00e7i bu yerde \u015eat b\u00fcy\u00fck de\u011fildir ama bu b\u00fcy\u00fck k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn yap\u0131s\u0131 gayet sanatl\u0131d\u0131r. Birdinic K\u00f6y\u00fc\u2019nde Ermeni ve K\u00fcrtler yerle\u015fiktir. Ba\u011fl\u0131 ve bah\u00e7eli bak\u0131ml\u0131 bir k\u00f6yd\u00fcr. Buradan \u015eat Nehri\u2019ni ge\u00e7ip (\u2014) y\u00f6n\u00fcne saatte,<\/p>\n\n\n\n<p><strong>E\u011fil Kalesi, yani Debil \u015eehri&#8217;nin \u00f6zellikleri<\/strong>: Evvel\u00e2 yap\u0131c\u0131s\u0131 (\u2014) ve isimlendirilmesinin sebebi,&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. (1 sat\u0131r bo\u015f) &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ve fatihi, ilk defa kayserler elinden (\u2014) (\u2014) (\u2014) fethetmi\u015ftir. Daha sonra (\u2014) tarihinde \u00c7\u0131ld\u0131r fatihi Yavuz Sultan Selim \u015eah vezirlerinden B\u0131y\u0131kl\u0131 Mehmed Pa\u015fa ile Molla \u0130dris oran\u0131n h\u00e2kimi Ulu Kacar Han elinden fethedip Diyarbak\u0131r alt\u0131nda h\u00e2l\u00e2 yine sancakbeyi h\u00fckm\u00fcndedir. Beyinin h\u00e2ss\u0131 padi\u015fah taraf\u0131ndan 2.000 ak\u00e7edir. Kalesinin zemini \u015eat kenar\u0131nda bir yal\u00e7\u0131n ta\u015f \u00fczerinde d\u00f6rtgen \u015fekilli \u015eedd\u00e2d\u00ee sa\u011flam yap\u0131l\u0131 bir kaledir. 2.000 toprak \u00f6rt\u00fcl\u00fc ba\u011fl\u0131 ve bah\u00e7eli altl\u0131 ve \u00fcstl\u00fc k\u00e2rgir yap\u0131 g\u00fczel hanelerdir ki tamam\u0131 yal\u00e7\u0131n kayalar \u00fczerine kondurulmu\u015f havadar evlerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlardan, h\u00e2kimi Kacar Bey o\u011flu Abd\u00fclm\u00fc&#8217;min Bey&#8217;in hanesi mamurdur, gayet ya\u015fl\u0131 ve g\u00fcn g\u00f6rm\u00fc\u015f beydir. Sanca\u011f\u0131nda toplam (\u2014) adet zeamettir ve (\u2014) adet timard\u0131r. Tamam\u0131 (\u2014) adet silahl\u0131 asker olup beyiyle sefer e\u015ferler.<\/p>\n\n\n\n<p>Alaybeyi ve \u00e7eriba\u015f\u0131s\u0131 vard\u0131r ama beyi Osmanl\u0131 beyi gibi azil ve nasb [atama ve g\u00f6revden alma] kabul etmez. Yavuz Sultan Selim kanunu \u00fczere h\u00fck\u00fcmettir. Beyi \u00f6lse sanca\u011f\u0131 o\u011fluna verilir, Zira h\u00fck\u00fcmettir. Padi\u015fah taraf\u0131ndan bunlar\u0131n emirleri elk\u00e2b\u0131nda &#8220;Cen\u00e2b&#8221; diye yaz\u0131l\u0131r. Zir\u00e2 \u2018<em>makt\u00fb\u2019u\u2019l-kalem ve mefr\u00fbzu\u2019l-k\u0131dem<\/em>\u2019 [her t\u00fcrl\u00fc vergiden muaf] h\u00fck\u00fcmettir.<\/p>\n\n\n\n<p>Diyarbak\u0131r Eyaleti&#8217;nde be\u015f h\u00fck\u00fcmettir ki muebbedlerdir. Evvel\u00e2 Cez\u00eere H\u00fck\u00fcmeti, Genc H\u00fck\u00fcmeti, Palu H\u00fck\u00fcmeti, Hazzo H\u00fck\u00fcmeti ve E\u011fil H\u00fck\u00fcmeti\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer bu h\u00e2kimler \u00e7ocuksuz \u00f6l\u00fcrlerse h\u00fck\u00fcmetleri ba\u015fkalar\u0131na verilir. (\u2014) (\u2014) (\u2014) (\u2014) Bu E\u011fil \u015eehri&#8217;ni gezip dola\u015ft\u0131ktan sonra \u015eatt-\u0131 Arab&#8217;\u0131 atlar\u0131m\u0131z ile kar\u015f\u0131ya ge\u00e7ip,<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hani Kasabas\u0131\u2019n\u0131n anlat\u0131lmas\u0131<\/strong>: Yine Diyarbak\u0131r topra\u011f\u0131nda (\u2014) sanca\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fcnde \u015eat Nehri k\u0131y\u0131s\u0131nda ba\u011fl\u0131 ve bah\u00e7eli mamur ve \u015fenlikli kat kat g\u00fczel haneli ho\u015f bir kasabad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. (5 sat\u0131r bo\u015f) &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Buradan yine bat\u0131 taraf\u0131nda ba\u011flar i\u00e7inden 9 saatte,<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Arg\u0131n\u0131 [Ergani] Kalesi yani D\u00e2r-\u0131 G\u00e2ni \u015eehri&#8217;nin \u00f6zellikleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu kaleye Birdinic K\u00f6pr\u00fcs\u00fc ve Demirkap\u0131 dokuz-on saat yerdir. Bu kaleyi ilk defa Abbas\u00eeo\u011fullan&#8217;ndan Sultan Evhadullahz\u00e2de Ergani Sultan yapm\u0131\u015ft\u0131r. (\u2014) \u0130simlendirilmesinin sebebi, Ergani&#8217;den bozma Arg\u0131n\u0131 derler. Nice melikler eline girmi\u015ftir. Sonunda 921 [1515] tarihinde K\u00fcrt Molla \u0130dris&#8217;in yard\u0131m\u0131yla B\u0131y\u0131kl\u0131 Mehmed Pa\u015fa&#8217;ya halk\u0131 itaat edip kalenin anahtarlar\u0131n\u0131 teslim ettiler.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonra S\u00fcleyman Han yaz\u0131m\u0131 \u00fczere Diyarbak\u0131r Eyaleti\u2019nde sancakbeyi taht\u0131d\u0131r. Padi\u015fah taraf\u0131ndan beyinin h\u00e2ss\u0131 2.005 ak\u00e7edir, 10 zeamettir ve 123 timard\u0131r. \u00c7eriba\u015f\u0131 ve alaybeyisi vard\u0131r. Kanun \u00fczere cebel\u00fcleri ile toplam 2.000 asker olup beyinin sanca\u011f\u0131 alt\u0131nda sefer e\u015ferler ve 150 ak\u00e7e \u015ferif kad\u0131l\u0131kt\u0131r. Tamam\u0131 (\u2014) adet nahiye k\u00f6yleridir. Kale dizdar\u0131, kale neferatlar\u0131, sipah kethudayeri, yeni\u00e7eri serdar\u0131, (\u2014) (\u2014) muhtesibi ve \u015fehir suba\u015f\u0131s\u0131 vard\u0131r. \u015eeyhulisl\u00e2m\u0131 (m\u00fcft\u00fcs\u00fc) ve nakib\u00fcle\u015fr\u00e2f\u0131 Diyarbak\u0131r&#8217;dad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kalesinin zemini \u015eatt-\u0131 Arap kenar\u0131nda (\u2014) (\u2014) mahalde (\u2014) \u015feklinde kesme ta\u015fla yap\u0131lm\u0131\u015f s\u00fcsl\u00fc bir kaledir ve (\u2014) adet kap\u0131s\u0131 vard\u0131r. (\u2014) (\u2014) (\u2014) (\u2014) (\u2014) (\u2014) (\u2014) (\u2014)<\/p>\n\n\n\n<p>Cebehanesi, toplar\u0131 ve neferatlar\u0131 beyinin taraf\u0131ndand\u0131r. \u0130\u00e7 il olup s\u0131n\u0131r boyunda olmad\u0131\u011f\u0131ndan b\u00fct\u00fcn m\u00fchimm\u00e2tlar\u0131 Osmano\u011flu taraf\u0131ndan de\u011fildir. Bu kalenin f\u0131rdolay\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc (\u2014) ad\u0131md\u0131r. Kale i\u00e7inde toplam 2.000 g\u00fczel evler vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn y\u00fczeyleri temiz toprak ile s\u0131vanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u011f ve bah\u00e7eleri mamurdur ki Ergani \u00fcz\u00fcm\u00fc ve \u015farab\u0131 gayet me\u015fhurdur. \u015eat Nehri&#8217;nin bir ba\u015f\u0131 bu kale ete\u011findeki Taht-\u0131 M\u00e2\u015fad Da\u011flar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131k\u0131p Kara \u00c2mid alt\u0131nda ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;(5 satir bo\u015f)&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu Ergani&#8217;den do\u011fu tarafa bir menzilde Sazl\u0131k yoluyla \u00c7ermik Kalesi, Abdiher Kasabas\u0131, Siverek Sanca\u011f\u0131 Kalesi, Ruhbe Kalesi, Sinn-i R\u00fbh\u00e2 Kalesi, Karakay\u0131k Kasabas\u0131, Gerger ve \u00c7\u00fcng\u00fc\u015f \u015eehri, Sofraz Kalesi, Sur Kasabas\u0131\u2019na, Kahta Kasabas\u0131, H\u0131sn-\u0131 Mans\u00fbr Kalesi, Sad\u0131rbaz Kalesi yani Besne ve Mara\u015f Kalesi&#8217;ne var\u0131ncaya kadar toplam 14 kale, kasaba, k\u00f6y ve mamur \u015fehirler ile onlar\u0131n \u00f6zellikleri tamamen 1059 [1649] tarihinde daha \u00f6nce yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ama \u015fimdi bu seyahatimizde Melek Pa\u015fa ile bu taraflara gitmeyip yine do\u011fu taraf\u0131na y\u00f6neldi\u011fimizde Ergani beyi (\u2014) Bey&#8217;e pa\u015fa efendimizin mektuplar\u0131n\u0131 verdik. O da pa\u015faya 200 deve, be\u015f at, be\u015f \u015feyhan\u00ee k\u0131l\u0131\u00e7 ve bir katar k\u0131z\u0131l kat\u0131r hediye verip hakire de bir at, 50 guru\u015f ve bir Ma&#8217;arr\u00e2v\u00ee ate\u015f gibi k\u0131l\u0131\u00e7 verdi. Pa\u015fay\u0131 kar\u015f\u0131lamaya Ergani beyi ve 3.000 Ergani askeriyle yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Kuzey tarafa do\u011fru (\u2014) saatte,<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ba\u015fhan menzili<\/strong>: Diyarbak\u0131r topra\u011f\u0131nda g\u00fczel bir hand\u0131r. Ergani beyi pa\u015faya hediyeleriyle vard\u0131\u011f\u0131nda bir samur k\u00fcrk giyip pa\u015fan\u0131n dairesinde kondu. G\u00fcnden g\u00fcne pa\u015fan\u0131n askeri \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131ndan \u0130p\u015fir Pa\u015fa korkusundan kurtuldu. Ertesi g\u00fcn pa\u015fa efendimiz, mektuplar\u0131yla Diyarbak\u0131r Valisi Firar\u00ee Mustafa Pa\u015fa zimmetinde olan 37 kese bor\u00e7 verdi\u011fi mal\u0131n\u0131n geri al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in bu hakiri Diyarbak\u0131r&#8217;a g\u00f6nderdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ba\u015fhan&#8217;dan Diyarbak\u0131r&#8217;a gitti\u011fimiz<\/strong> <strong>menzilleri bildirir<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6nce bu yerde pa\u015fa efendimizle vedala\u015f\u0131p pa\u015fa do\u011fu taraf\u0131na, Tercil ve Mef\u00e2rikin sancaklar\u0131na do\u011fru y\u00f6neldi. Bahar g\u00fcnleri yak\u0131n oldu\u011fundan ye\u015fillikler \u00fczerine \u00e7ad\u0131r ve a\u011f\u0131rl\u0131klarla konaklamak gerekince Diyarbak\u0131r&#8217;da kalan otaklar\u0131, \u00e7erge ve \u00e7ad\u0131rlar\u0131 almam\u0131z\u0131 buyurdu. Hay\u0131r duas\u0131yla elini \u00f6p\u00fcp onlar Tercil taraf\u0131na, hakir Diyarbak\u0131r&#8217;a yola \u00e7\u0131kt\u0131k.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><strong>Kaynak<\/strong>:<br>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esiyle Evliy\u00e2 \u00c7elebi Seyahatn\u00e2mesi: Ba\u011fdad &#8211; Basra &#8211; Bitlis &#8211; Diyarbak\u0131r Isfahan &#8211; Malatya &#8211; Mardin &#8211; Musul Tebriz &#8211; Van, 4. Kitap, 1. Cilt, Haz\u0131rlayanlar: Seyit Ali Kahraman &#8211; Y\u00fccel Da\u011fl\u0131, YKY Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, May\u0131s 2010. s. 25-29.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Not<\/strong>:<br>Bo\u015f sat\u0131rlar ve parantez i\u00e7inde \u00e7izgili (\u2014) olan yerler kaynak ald\u0131\u011f\u0131m eserde aynen yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em><strong>02.10.2012 tarihinde ve sonras\u0131nda<\/strong>;<br>http:\/\/www.ozgurhabergazetesi.com\/makale.asp?makaleno=1156<br>http:\/\/www.ergani.gen.tr\/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=118:evliya-celebi-seyahatnamesinde-ergani&amp;catid=4:yazlar&amp;Itemid=47 de,<br>http:\/\/www.gonulsitesi.net\/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1118:evliya-celebi-seyahatnamesinde-ergani&amp;catid=1:yazarlarmz&amp;Itemid=44 te,<br>http:\/\/www.erganihaber.net\/koseyazisi-86-Evliy-Celebi-Seyahatnmesinde-Ergani.html de,<br>http:\/\/www.yeniyurtgazetesi.com\/yazar.asp?yaziID=5344 de yay\u0131mland\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=argini-ergani-kalesi\" rel=\"tag\">Arg\u0131n\u0131 [Ergani] Kalesi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=bin-dervis-mehmed-zilli\" rel=\"tag\">Bin Dervi\u015f Mehmed Zill\u00ee<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=dar-i-gani-sehri\" rel=\"tag\">D\u00e2r-\u0131 G\u00e2ni \u015eehri<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ergani\" rel=\"tag\">ergani<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=evliya-celebi-2\" rel=\"tag\">Evliy\u00e2 \u00c7elebi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=kurt-molla-idris\" rel=\"tag\">K\u00fcrt Molla \u0130dris<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=melek-pasa\" rel=\"tag\">Melek Pa\u015fa<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=seyahatname\" rel=\"tag\">Seyahatn\u00e2me<\/a><\/div>\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bug\u00fcnlerde yeni edindi\u011fim Evliy\u00e2 \u00c7elebi\u2019nin Seyahatn\u00e2mesi\u2019ni inceliyorum. \u0130ncelemem esnas\u0131nda Evliy\u00e2 \u00c7elebi\u2019nin ya\u015fam hik\u00e2yesini ve Seyahatn\u00e2mesi\u2019nde yer alan Ergani ile ilgili k\u0131sm\u0131 okuyucular\u0131mla payla\u015fman\u0131n yararl\u0131 olaca\u011f\u0131 akl\u0131ma geldi ve bu yaz\u0131y\u0131 kaleme ald\u0131m. Evliy\u00e2 \u00c7elebi, 25 Mart 1611&#8217;de \u0130stanbul\u2019da do\u011fmu\u015ftur. Tam ad\u0131 Evliy\u00e2 \u00c7elebi Bin Dervi\u015f Mehmed Zill\u00ee&#8217;dir. \u00c7ok iyi bir \u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015f; \u00f6nce mahalle mektebine, daha sonra \u015eeyh\u00fclislam Hamit Efendi Medresesi&#8217;ne gidip burada yedi y\u0131l okuduktan sonra saraya \u00f6zg\u00fc bir okul olan Enderun\u2019a devam etmi\u015ftir. Okul \u00f6\u011freniminin d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel hocalardan Kur\u2019an, Arap\u00e7a, g\u00fczel yaz\u0131, musiki, beden e\u011fitimi ve yabanc\u0131 dil dersleri alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011frenimini bitirdikten sonra Saray\u2019da g\u00f6rev alm\u0131\u015f ve yapt\u0131\u011f\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1064],"tags":[2069,2074,2075,129,2072,2073,2070,2071],"class_list":["post-4803","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","tag-argini-ergani-kalesi","tag-bin-dervis-mehmed-zilli","tag-dar-i-gani-sehri","tag-ergani","tag-evliya-celebi-2","tag-kurt-molla-idris","tag-melek-pasa","tag-seyahatname"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4803","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4803"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4803\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4804,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4803\/revisions\/4804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}