Yer isimlerinin de\u011fi\u015ftirilmesine hep kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar, ele\u015ftirir ve eski isimlerinin iade edilmesini isteriz.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7uvald\u0131z\u0131 ba\u015fkalar\u0131na bat\u0131rmadan \u00f6nce i\u011fneyi biraz kendimize bat\u0131rmal\u0131y\u0131z: Yer isimlerinin de\u011fi\u015ftirilme nedenlerini, kendi insanlar\u0131m\u0131z\u0131 bu i\u015fteki rol\u00fcn\u00fc yeterince bilmiyoruz ve bu konuda kapsaml\u0131 ciddi ara\u015ft\u0131rmalar yapm\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6nce kendimden ba\u015flamal\u0131y\u0131m. 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda Ergani ile ilgili bir\u00e7ok bilgi ve belge toplad\u0131m. Sonra toplad\u0131\u011f\u0131m bu bilgi ve belgelerle birlikte bildiklerimi ve an\u0131lar\u0131mdan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 harmanlay\u0131p 2005 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u00c7ay\u00f6n\u00fc\u2019nden Ergani\u2019ye: Uzun Bir Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f<\/strong> kitab\u0131m\u0131 okuyucularla payla\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n S\u00f6z konusu kitab\u0131mda \u201cMilletvekilli\u011fi Yapm\u0131\u015f Bir \u015eairimiz: K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral<\/em><\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda tan\u0131t\u0131c\u0131 bir yaz\u0131yla birlikte \u015fiirlerinden de \u00f6rnekler vererek K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral\u2019a (d.1894-\u00f6.1985) da yer verdim, ama kitab\u0131mda bu \u015fah\u0131s\u0131n yer isimlerinin de\u011fi\u015ftirilmesindeki rol\u00fcne hi\u00e7 de\u011finmedim. O zaman bilmiyordum bunu, yararland\u0131\u011f\u0131m kaynaklar\u0131n hi\u00e7 birinde K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral\u2019\u0131n yer isimlerinin de\u011fi\u015ftirilmesinde rol\u00fc oldu\u011funa dair bir bilgiye rastlamam\u0131\u015ft\u0131m. Daha fazla kaynak aray\u0131\u015f\u0131na girmemem nedeniyle hatal\u0131y\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Kitab\u0131mda yer alan yaz\u0131m\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131nda: \u201cK\u00e2z\u0131m Vehbi Oral\u2019\u0131n ismini daha \u00f6nceden duymam\u0131\u015ft\u0131m. Bu kitab\u0131 yazmaya ba\u015flay\u0131nca: Bilgi ve belge toplama i\u015fine giri\u015fince ismine Diyarbak\u0131rl\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u015eevket Beysano\u011flu\u2019nun haz\u0131rlay\u0131p yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Diyarbak\u0131rl\u0131 Fikir ve Sanat Adamlar\u0131 eserinde rastlad\u0131m. Erganiler kendisini ne kadar tan\u0131yor, bilemiyorum? Ergani\u2019de akrabalar\u0131 var m\u0131 yok mu onu da bilmiyorum? Erganili yazar ve \u015fairlerimizden Sezai Karako\u00e7, K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral\u2019la bir akrabal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu, Dirili\u015f Dergisi Say\u0131 6\u2019da yay\u0131nlanan H\u00e2t\u0131ralar\u2019\u0131nda zaman zaman aralar\u0131ndaki ili\u015fkilere de yer vermektedir.<\/em><\/p>\n\n\n\n Duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine kat\u0131lmasam da, K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral\u2019\u0131n Erganiler i\u00e7in bir de\u011fer oldu\u011funa inan\u0131yorum<\/em>\u201d diye yazm\u0131\u015f ve o tarihte K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral konusunu kapatm\u0131\u015ft\u0131m. (\u00c7ay\u00f6n\u00fc\u2019nden Ergani\u2019ye: Uzun Bir Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f<\/strong>, Kendi Yay\u0131n\u0131, 2005 \u0130stanbul, s. 379)<\/p>\n\n\n\n Ama yak\u0131n zamanda \u201c20 Aral\u0131k 1924: K\u0131rkkilise mi, K\u0131rklareli mi? Binlerce y\u0131ll\u0131k bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yok edili\u015fi…<\/em><\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131y\u0131 okuyunca yeniden ba\u015fa, kitab\u0131mda K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral\u2019la ilgili yaz\u0131ma d\u00f6nd\u00fcm. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yapt\u0131ran ve yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmeme vesile olan yaz\u0131n\u0131n ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u015funlar yaz\u0131l\u0131:<\/p>\n\n\n\n \u201cCumhuriyeti kurduklar\u0131 andan itibaren H\u0131ristiyanl\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn izlerini silmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. Ermenice ve Rumca yer isimlerini \u201cmilli k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcze\u201d ayk\u0131r\u0131 olduklar\u0131 gerek\u00e7esiyle de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in verdikleri ilk kanun teklifi, K\u0131rkkilise isminin K\u0131rklareli\u2019ne \u00e7evrilmesiydi. \u201cMilli k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcze\u201d ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu iddia edilen bu yerde 20. Y\u00fczy\u0131la kadar Bulgarlar, Rumlar, Yahudiler ve T\u00fcrkler birlikte ya\u015f\u0131yordu<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Balkan Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 Bulgarlar, \u201cKurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u201d sonras\u0131 Rumlar bir daha geri gelmemek \u00fczere \u015fehirden g\u00f6nderildiler. 1934 Trakya Olaylar\u0131\u2019yla birlikte Yahudiler de b\u00f6lgeden kovulunca, \u015fehre ayn\u0131 d\u00f6nemlerde Balkanlardan gelen M\u00fcsl\u00fcman muhacirler yerle\u015ftirildi ve \u0130ttihat\u00e7\u0131\/Kemalistlerin projesi tamamlanarak K\u0131rk Kilise \u201cT\u00fcrkle\u015ftirildi\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n 1924 y\u0131l\u0131nda K\u0131rkkilise Vilayeti\u2019ne ba\u011fl\u0131 Mustafapa\u015fa Kazas\u0131\u2019n\u0131n la\u011fv\u0131 ile ilgili bir kanun teklifinin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Zonguldak milletvekili Tunal\u0131 Hilmi Bey, kanun maddesinde ge\u00e7en K\u0131rkkilise ismindeki kilise tabirini ele\u015ftirdi. Bunun \u00fczerine 13. d\u00f6nemin K\u0131rkkilise milletvekili Dr. Fuad Bey, \u015fehrin ad\u0131n\u0131n halk dilinde ve resmi olmayan kullan\u0131mda \u201cK\u0131rklareli\u201d veya \u201cK\u0131rklarili\u201d \u015feklinde ge\u00e7ti\u011fini anlatarak, K\u0131rkkilise isminin bu y\u00f6nde de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in kanun teklifi verdi.<\/em><\/p>\n\n\n\n Bu teklifle ilgili yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda Ergani Milletvekili K\u00e2z\u0131m Bey, Hristiyanl\u0131k izi ta\u015f\u0131yan kilise tabiri bulunan b\u00fct\u00fcn yer adlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesinin l\u00fczumuna inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu gibi adlar\u0131n memleketin muhtelif yerlerinde bulundu\u011funu s\u00f6yledi. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki \u201ckilise\u201d isimli yerle\u015fim yerlerinin isimlerinin de\u011fi\u015ftirilmesi de karara ba\u011fland\u0131ktan sonra, 20 Aral\u0131k 1924 tarihli kanun ile K\u0131rkkilise, K\u0131rklareli oldu.<\/em><\/p>\n\n\n\n Bir kez daha yineleyelim, bu sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131<\/em>.\u201d (Kaynak: http:\/\/arsiv.marksist.org\/tarihte-bugun\/2636-20-aralik-1924-kirkkilise-mi-kirklareli-mi-binlerce-yillik-bir-kulturun-yok-edilisi<\/a>)<\/p>\n\n\n\n Evet, bu bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131. Cumhuriyetin kurulu\u015fuyla birlikte k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin yok edilmesi, ge\u00e7mi\u015fin haf\u0131zalardan silinmesi ama\u00e7land\u0131 ve T\u00fcrkiye genelinde Ermenice, Rumca, Arap\u00e7a, S\u00fcryanice, Lazca, K\u00fcrd\u00e7e ve \u00e7ok eski tarih\u00ee ismiler ta\u015f\u0131yan kentlerin, kasabalar\u0131n, k\u00f6ylerin, da\u011flar\u0131n, derelerin, vadilerin, tepelerin isimlerinin \u201cT\u00fcrkle\u015ftirilmesi<\/em>\u201d ba\u015flad\u0131. 1925\u2019teki \u015eeyh Sait Olay\u0131 ile h\u0131zland\u0131, Demokrat Parti zaman\u0131nda devam etti ve 27 May\u0131s 1960 darbesi sonras\u0131nda da \u201cb\u00fcy\u00fck temizlik<\/em>\u201d yap\u0131ld\u0131; tarih\u00ee yer adlar\u0131 de\u011fi\u015ftirilip uyduruk isimler konuldu.<\/p>\n\n\n\n O kadar \u00e7ok yerle\u015fim yeri ve do\u011fal mek\u00e2n\u0131n ismi de\u011fi\u015ftirildi ki, Sevan Ni\u015fanyan haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u201cT\u00fcrkiye\u2019de Ad\u0131 De\u011fi\u015ftirilen Yerler S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u201dne isim olarak Ad\u0131n\u0131 Unutan \u00dclke (Everest Yay\u0131nlar\u0131, 2010, \u0130stanbul), \u0130brahim Sediyani ise yine benzer konuda yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya Ad\u0131n\u0131 Arayan Co\u011frafya (\u00d6zed\u00f6n\u00fc\u015f Yay\u0131nevi, 2009, \u0130stanbul) ismini verdi.<\/p>\n\n\n\n K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral\u2019a gelince, yer isimlerinin de\u011fi\u015ftirilmesi ve ba\u015fka konularda yapt\u0131klar\u0131 \u0130ttihat\u00e7\u0131 Kemalistlerce yeterli g\u00f6r\u00fclmemi\u015f olacak ki, ya da kullan\u0131m tarihi bitti\u011finden 1927 se\u00e7imlerinde liste d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131 ve milletvekili yap\u0131lmad\u0131. Kendisi, \u201c1927’de yap\u0131lan umumi se\u00e7imlerde izah etti\u011fim demokratik fikirler o zamanki Halk Partisi ricalinin ho\u015funa gitmedi\u011finden liste d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131m<\/em>\u201d diyerek kendince liste d\u0131\u015f\u0131 kalmas\u0131n\u0131n nedenini a\u00e7\u0131klar.<\/p>\n\n\n\n \u00dclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131nda yer isimlerinin de\u011fi\u015ftirilmesinde Erganili bir Erganimaden Sanca\u011f\u0131 milletvekilinin, K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral\u2019\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek rol almas\u0131na bir Erganili olarak \u00fcz\u00fcld\u00fcm.<\/p>\n\n\n\n Ne diyeyim: \u201cA\u011fac\u0131n kurdu kendi i\u00e7inde olur.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n 25 Temmuz 2016 tarihinde ve sonras\u0131nda<\/strong><\/em>: Yer isimlerinin de\u011fi\u015ftirilmesine hep kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar, ele\u015ftirir ve eski isimlerinin iade edilmesini isteriz. \u00c7uvald\u0131z\u0131 ba\u015fkalar\u0131na bat\u0131rmadan \u00f6nce i\u011fneyi biraz kendimize bat\u0131rmal\u0131y\u0131z: Yer isimlerinin de\u011fi\u015ftirilme nedenlerini, kendi insanlar\u0131m\u0131z\u0131 bu i\u015fteki rol\u00fcn\u00fc yeterince bilmiyoruz ve bu konuda kapsaml\u0131 ciddi ara\u015ft\u0131rmalar yapm\u0131yoruz. \u00d6nce kendimden ba\u015flamal\u0131y\u0131m. 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda Ergani ile ilgili bir\u00e7ok bilgi ve belge toplad\u0131m. Sonra toplad\u0131\u011f\u0131m bu bilgi ve belgelerle birlikte bildiklerimi ve an\u0131lar\u0131mdan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 harmanlay\u0131p 2005 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u00c7ay\u00f6n\u00fc\u2019nden Ergani\u2019ye: Uzun Bir Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kitab\u0131m\u0131 okuyucularla payla\u015ft\u0131m. S\u00f6z konusu kitab\u0131mda \u201cMilletvekilli\u011fi Yapm\u0131\u015f Bir \u015eairimiz: K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda tan\u0131t\u0131c\u0131 bir yaz\u0131yla birlikte \u015fiirlerinden de \u00f6rnekler vererek K\u00e2z\u0131m Vehbi Oral\u2019a<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1064],"tags":[1489,1491,1488,1490],"class_list":["post-4578","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","tag-ibrahim-sediyani","tag-kazim-vehbi-oral","tag-sevan-nisanyan","tag-yer-isimlerinin-degistirilmesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4578"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4578\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4579,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4578\/revisions\/4579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
http:\/\/www.sediyani.com da,
http:\/\/argun.org da,
m.gelawej.net de,
http:\/\/www.tigrishaber.com da,
http:\/\/www.ergani.gen.tr de,
http:\/\/www.erganihaber.net de yay\u0131nland\u0131.
yay\u0131mland\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n