{"id":4338,"date":"2015-05-01T14:18:00","date_gmt":"2015-05-01T14:18:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=4338"},"modified":"2023-04-17T14:40:14","modified_gmt":"2023-04-17T14:40:14","slug":"yalan-tarihin-panzehri-sozlu-tarihtir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=4338","title":{"rendered":"Yalan Tarihin Panzehri S\u00f6zl\u00fc Tarihtir"},"content":{"rendered":"\n

I\u015f\u0131\u011f\u0131n Kayna\u011f\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcn ve Sanat Dergisi
Say\u0131: 5, Y\u0131l: 2015<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cAslanlar kendi tarihlerini yazmad\u0131k\u00e7a, tarihi avc\u0131lar yazmaya devam eder<\/em>.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bazen k\u00f6y veya kasabalar\u0131 hakk\u0131nda yerel \u00f6l\u00e7ekte \u00e7al\u0131\u015fma yapmak isteyenlerden iletiler\/ mektuplar al\u0131yorum. Mensup olduklar\u0131 a\u015firet, aile veya k\u00f6ylerinde ya\u015fayan insanlar\u0131n sosyal ya\u015fam\u0131 ve \u00f6zellikle \u00f6nemli tarihi olaylar olmak \u00fczere ge\u00e7mi\u015fiyle ilgili sorular soruyorlar, yard\u0131m istiyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Genelde ge\u00e7mi\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczle ilgili yaz\u0131l\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc her t\u00fcrl\u00fc kayna\u011f\u0131n \u00f6nemini vurguluyor, ar\u015fivlerin ve yaz\u0131l\u0131 kaynaklar\u0131n taranmas\u0131n\u0131, var olan tarihi kal\u0131nt\u0131lar\u0131n tespit edilmesini, konuyla ilgili olabilecek her t\u00fcrl\u00fc bilgi ve belgenin toplanmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyorum. Ayr\u0131ca olaylar\u0131 ya\u015fayan, g\u00f6ren, duyan ya\u015fl\u0131 ve bilgi sahibi olan insanlar\u0131n mutlaka dinlenilmesini, anlat\u0131lanlar\u0131n, mek\u00e2n ve nesnelerin yaz\u0131yla ya da teyp\/kamerayla kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Bilhassa s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fi ve \u00f6nemi \u00fczerinde duruyorum.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131radan insanlar\u0131n \u201cbelgeler a\u011f\u0131na yakalanmas\u0131\u201d olas\u0131 de\u011fildir. S\u0131radan insanlar genel olarak kay\u0131t (g\u00fcnl\u00fck, an\u0131 defteri vs.) tutmaz. Var olan ya da eline ge\u00e7en bilgi, belge ve nesnelerin (kitap, yaz\u0131, resmi evrak, mektup, foto\u011fraf, e\u015fya, ara\u00e7 gere\u00e7 vs.) k\u0131ymetini bilmez, muhafaza etmez. Haklar\u0131nda yazanlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, kay\u0131t ve belgeleri de olmaz. Tarih bilincine sahip olunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de bilgi, belge ve di\u011fer nesnelerin ba\u015f\u0131na her an her \u015fey gelebilir. \u00c7ocuklara oyuncak diye verilebilir, sobada yak\u0131t olarak yak\u0131labilir, eskicilere sat\u0131labilir, evde fazladan yer kapl\u0131yor diye \u00e7\u00f6pe at\u0131labilir. Bu tehdit ve ihmaller maalesef sosyal ve teknik geli\u015fmeye paralel k\u00f6yden kente g\u00f6\u00e7\u00fcn h\u0131zlanmas\u0131yla daha da \u00e7ok artar olmu\u015ftur. Bu olumsuzluktan ne kadar erken kurtulursak o kadar iyi olur.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6zl\u00fc tarih genel olarak \u201colmu\u015f olan\u201d ya da \u201ceski\u201d devirlerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze intikal etmi\u015f bir mek\u00e2n hakk\u0131nda bir anlat\u0131c\u0131n\u0131n anlat\u0131mlar\u0131n\u0131 yaz\u0131, foto\u011fraf, kamera, teyp gibi ara\u00e7 ve gere\u00e7leri kullanarak kay\u0131t alt\u0131na al\u0131p bunlardan bir \u201ctarih in\u015fa\u201d etmektir.<\/p>\n\n\n\n

Belgelere dayal\u0131 yaz\u0131lan tarihler \u00e7o\u011funlukla egemenlerin tarihini yans\u0131t\u0131r. (Bu ar\u015fiv belgeleri ve di\u011fer yaz\u0131l\u0131 olan veya olmayan \u00fcr\u00fcnlere dayanarak iktidar odaklar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131ndakilerin ve s\u0131radan insanlar\u0131n hayatlar\u0131 hakk\u0131nda bir bilgi edinilemeyece\u011fi anlam\u0131na gelmez. Ama belgelerin nas\u0131l okundu\u011fu \u00f6nem kazan\u0131r. Belgeler egemenlerin mi yoksa \u201cmadunlar\u201d\u0131n m\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla okunmaktad\u0131r. As\u0131l mesele budur.) Egemen olmayanlar\u0131n, kar\u015f\u0131 olanlar\u0131n, iktidarlar\u0131n sofras\u0131nda bulunmayanlar\u0131n tarihi ya yok edilmi\u015ftir ya da yaz\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Elinde k\u0131l\u0131\u00e7, belinde silah, cebinde para olan\u0131n ve sesi g\u00fcr \u00e7\u0131kan\u0131n aleyhinde olan bir belge kolay kolay kayda girer mi? \u201cA\u011fan\u0131n \u015feyinin \u00fcst\u00fcne \u015fey konulur mu?\u201d Dahas\u0131 belgelere dayanan kay\u0131tlar olay(lar)\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7as\u0131n\u0131 kapsar. S\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6nemi buradan geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Akademik camiada yaz\u0131lan tarihler \u00e7o\u011funlukla egemenlerin istediklerini yazm\u0131\u015ft\u0131r ve yazmaktad\u0131r. Nasrettin Hoca\u2019n\u0131n dedi\u011fi gibi, \u201cparay\u0131 veren d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7alar.\u201d Ayr\u0131ca getirisi olmayan bir i\u015fi kim yapar; iktidar ve iktidar uzant\u0131lar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar, az\u0131nl\u0131klar, ezilenler, s\u0131radan insanlar ne makam, ne \u015f\u00f6hret, ne de maddi imk\u00e2n sunabilir. Egemenlerin i\u015flerine gelmedi\u011fi zamanlar tarih yaz\u0131c\u0131lar\u0131 g\u00f6rd\u00fcklerine bazen \u015fa\u015f\u0131 bakar, bazen de bir veya iki g\u00f6z\u00fcn\u00fc birden kapatt\u0131r. B\u00f6ylesi tarih\u00e7ilerin ilgi alan\u0131na i\u015f\u00e7iler, k\u00f6yl\u00fcler, i\u015fsizler, kad\u0131nlar, farkl\u0131 cinsel y\u00f6nelim, iktidar sahiplerinin ideolojileriyle uyu\u015fmayan veya \u00e7at\u0131\u015fan y\u00f6nelimlere sahip farkl\u0131 mezhepler (\u00f6rne\u011fin Alevilik, Ezidilik) veya K\u00fcrtler, Ermeniler, Rumlar, Romanlar girmez; girdi\u011finde de emir kulu olarak t\u00fcm maharetlerini egemene hizmet i\u00e7in kullan\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Esas olan asmayanlar\u0131n, kesmeyenlerin, sava\u015fmayanlar\u0131n, iktidara ortak olmayanlar\u0131n ve \u00f6zellikle iktidar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda ve onunla \u00e7at\u0131\u015fma halinde olanlar\u0131n tarihini yazmakt\u0131r. Tarihin demokratikle\u015fmesi i\u00e7in de bu gereklidir. Bunun i\u00e7in mevcut her t\u00fcrl\u00fc malzemeyi (s\u00f6zl\u00fc, yaz\u0131l\u0131, g\u00f6rsel vb.) kullanabiliriz. S\u00f6z konusu malzemeler kendi \u00e7evremizi, kendi insanlar\u0131m\u0131z\u0131, bildi\u011fimiz ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mek\u00e2nlar\u0131, dolays\u0131yla da kendi ge\u00e7mi\u015fimizi anlamam\u0131za ve yazmam\u0131za hizmet edecektir. Esas olan sesi k\u0131s\u0131lm\u0131\u015f, sindirilmi\u015f veya varl\u0131klar\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan birey, s\u0131n\u0131f veya toplumlar\u0131n sesine kulak vermek, onlar\u0131 anlamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6zl\u00fc tarihle ilgili yap\u0131lacak her \u00e7al\u0131\u015fma bu ba\u011flamda \u00e7ok \u00f6nemlidir, bu nedenle yap\u0131lan ve yap\u0131lacak olan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsememeliyiz. Her ailenin, her a\u015firetin, her halk\u0131n ve her bir mek\u00e2n\u0131n tarihi vard\u0131r. Sadece bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131n de\u011fil, her \u015feyin bir tarihi vard\u0131r: Avc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, tar\u0131m\u0131n, sanayinin, siyasetin, ekonominin, bilimin, futbolun, sineman\u0131n, \u015fiirin, m\u00fczi\u011fin, g\u00fczellik yar\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n vs. G\u00f6revimiz bu tarihleri \u201ckutsal tarafs\u0131zl\u0131k kurallar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcnah i\u015fle\u201dyerek yazmakt\u0131r: Hayat\u0131 tarihin i\u00e7ine sokmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla \u00e7ok say\u0131da ya\u015fant\u0131y\u0131 temsil eden, ama dikkate de\u011fer bulunmayan insanlar\u0131 anlatarak; par\u00e7an\u0131n par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturanlar\u0131n anlat\u0131mlar\u0131yla edinilen bilgilerin toplam\u0131ndan ortak \u00f6\u011felerin meydana \u00e7\u0131kmas\u0131na esasl\u0131 katk\u0131da bulunabilir.<\/p>\n\n\n\n

K\u0131sacas\u0131:<\/p>\n\n\n\n

1. Ya\u015fam \u00f6yk\u00fcleri ve mek\u00e2n tarihleri s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok uygun \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131d\u0131r. Ki\u015fi, aile, k\u00f6y ve kasaba \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli ve anlaml\u0131 veriler elde edilebilir. S\u0131radan insanlar\u0131n kendilerinin ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerin de anlat\u0131lmaya de\u011fer birer tarihleri\/\u00f6yk\u00fcleri oldu\u011fu anlatabilir.<\/p>\n\n\n\n

2. S\u00f6zl\u00fc tarih, insanlar\u0131n kasabalar\u0131, k\u00f6yleri hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini kayda ge\u00e7irmenin yan\u0131nda, gelece\u011fi ge\u00e7mi\u015fin \u00fczerine in\u015fa etmelerine de yard\u0131mc\u0131 olur. Ayr\u0131ca, yerel mek\u00e2nlarla gurur duyulmas\u0131na vesile olur. \u0130nsanlar\u0131 bir birilerine ba\u011flayan ve onlar\u0131n kimlik duygular\u0131na katk\u0131da bulunan ba\u011flar\u0131 bularak toplumlar\u0131n h\u0131zl\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

3. Geleneksel tarih erkeksi bir anlay\u0131\u015ft\u0131r, kad\u0131n\u0131n ad\u0131 yoktur. Dar, sakat ve yanl\u0131\u015f bu tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ancak devrimci s\u00f6zl\u00fc tarih yola getirebilir; bu, \u201cyan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zdaki tarih\u201d, toplumsal haf\u0131zan\u0131n olu\u015fumuna muazzam katk\u0131lar sa\u011flayabilir. Bug\u00fcn toplumsal haf\u0131za yalan, yanl\u0131\u015f ve \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bilgilerin bask\u0131s\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. \u00dcniversiteler, okullar, yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel medya egemen anlay\u0131\u015f\u0131 egemen k\u0131lmak i\u00e7in, \u015famata yaparak bir a\u011f\u0131zdan ayn\u0131 \u015feyleri konu\u015fup ayn\u0131 \u015feyleri yazarak toplum ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Bu ku\u015fatmay\u0131 y\u0131kmak i\u00e7in bizlerinde onlar kadar olmasa bile bir \u015feyler yapmam\u0131z gerekir. Yap\u0131lacak i\u015flerden en \u00f6nemlisi s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc yalan tarihin en iyi panzehri s\u00f6zl\u00fc tarihtir.<\/p>\n\n\n\n

Unutmayal\u0131m: Ge\u00e7mi\u015f yaln\u0131z anlat\u0131lanlar de\u011fil, birde unutulan ve anlat\u0131lmayanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

ar\u015fiv belgeleri<\/a>, <\/span>I\u015f\u0131\u011f\u0131n Kayna\u011f\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcn ve Sanat Dergisi<\/a>, <\/span>s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131<\/a>, <\/span>yalan tarih<\/a>, <\/span>Yalan Tarihin Panzehri S\u00f6zl\u00fc Tarihtir<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I\u015f\u0131\u011f\u0131n Kayna\u011f\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcn ve Sanat DergisiSay\u0131: 5, Y\u0131l: 2015 \u201cAslanlar kendi tarihlerini yazmad\u0131k\u00e7a, tarihi avc\u0131lar yazmaya devam eder.\u201d Bazen k\u00f6y veya kasabalar\u0131 hakk\u0131nda yerel \u00f6l\u00e7ekte \u00e7al\u0131\u015fma yapmak isteyenlerden iletiler\/ mektuplar al\u0131yorum. Mensup olduklar\u0131 a\u015firet, aile veya k\u00f6ylerinde ya\u015fayan insanlar\u0131n sosyal ya\u015fam\u0131 ve \u00f6zellikle \u00f6nemli tarihi olaylar olmak \u00fczere ge\u00e7mi\u015fiyle ilgili sorular soruyorlar, yard\u0131m istiyorlar. Genelde ge\u00e7mi\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczle ilgili yaz\u0131l\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc her t\u00fcrl\u00fc kayna\u011f\u0131n \u00f6nemini vurguluyor, ar\u015fivlerin ve yaz\u0131l\u0131 kaynaklar\u0131n taranmas\u0131n\u0131, var olan tarihi kal\u0131nt\u0131lar\u0131n tespit edilmesini, konuyla ilgili olabilecek her t\u00fcrl\u00fc bilgi ve belgenin toplanmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyorum. Ayr\u0131ca olaylar\u0131 ya\u015fayan, g\u00f6ren, duyan ya\u015fl\u0131 ve bilgi sahibi olan insanlar\u0131n mutlaka<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1064],"tags":[1120,1117,1119,1121,1118],"class_list":["post-4338","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","tag-arsiv-belgeleri","tag-isigin-kaynagi-dusun-ve-sanat-dergisi","tag-sozlu-tarih-calismasi","tag-yalan-tarih","tag-yalan-tarihin-panzehri-sozlu-tarihtir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4338"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4338\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4342,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4338\/revisions\/4342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}