{"id":4181,"date":"2019-01-10T06:56:00","date_gmt":"2019-01-10T06:56:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=4181"},"modified":"2023-06-19T09:51:50","modified_gmt":"2023-06-19T09:51:50","slug":"akilli-makinelere-hapsedilmis-bir-gelecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=4181","title":{"rendered":"Ak\u0131ll\u0131 Makinelere Hapsedilmi\u015f Bir Gelecek"},"content":{"rendered":"\n<p>Zaman zaman benzer konularda yaz\u0131lm\u0131\u015f kitaplar\u0131 okumaya a\u011f\u0131rl\u0131k veriyorum. Bu, \u00f6yle planl\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m bir \u015fey de\u011fil; kendili\u011finden, i\u00e7imden geldi\u011fi i\u00e7in. Bug\u00fcnlerde i\u015fveren \u00e7evrelerinin yay\u0131nlam\u0131\u015f veya yay\u0131nlatm\u0131\u015f oldu\u011fu dijital d\u00fcnya, yapay zek\u00e2 ve bilgisayar teknolojilerindeki geli\u015fmelere dair kitaplar okuyorum. Kitaplarda yer alan teknolojilerin teknik yan\u0131 de\u011fil ilgimi \u00e7eken, zaten anlamam; benim as\u0131l ilgimi \u00e7eken \u015fey, bu teknolojilerin ekonomik, politik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel etkilerinin neler olaca\u011f\u0131, yaratabilece\u011fi imk\u00e2n ve olumsuzluklar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bana ula\u015fan yapay zek\u00e2, bilgi ve ileti\u015fim teknolojileri kitaplar\u0131 ne yaz\u0131k ki kitapevlerinde sat\u0131lm\u0131yor. \u0130\u015f \u00e7evrelerine, topluma y\u00f6n veren insanlara, kurum ve kurulu\u015flar\u0131n \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerine \u00fccretsiz, hediye bab\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131lan cinsten. Elime ula\u015fan bu kitaplardan baz\u0131lar\u0131 ile ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi payla\u015fmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Kai-Fu Lee\u2019nin <strong>Yapay Zek\u00e2 ve Yeni D\u00fcnya D\u00fczeni\/ \u00c7in \/Silikon Vadisi<\/strong> kitab\u0131 ile ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi daha \u00f6nce payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. \u015eimdi, <strong>T\u00fcrk Henkel Dergisi Yay\u0131nlar\u0131<\/strong> taraf\u0131ndan, 1996\u2019da yay\u0131nlanan, Massachusetts Institute of Technology\u2019deki (MIT) Media Lab\u2019\u0131n kurucu ve y\u00f6neticisi Nicholas Negroponte\u2019nin <strong>D\u0130J\u0130TAL D\u00dcNYA<\/strong> kitab\u0131na dair, tersten bir okumayla, baz\u0131 \u015feyler yazmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Pe\u015fin s\u00f6yleyeyim, kitap pembe bir tablo \u00e7iziyor ama bili\u015fim teknolojisiyle ilgili de \u00e7ok esasl\u0131 \u015feyler anlat\u0131yor. Ak\u0131ll\u0131 makinalar\u0131n nas\u0131l bir seyir izlediklerini, izleyeceklerini ve nereye evrilece\u011fini g\u00fczel ve sade bir anlat\u0131mla kaleme al\u0131nm\u0131\u015f. \u201cBilgi i\u015flem art\u0131k bilgisayarlarla ilgili bir \u015fey olmaktan \u00e7\u0131k\u0131yor. Ya\u015famla ilgili bir olgu haline geliyor\u201d(s.12) deniliyor, 23 y\u0131l \u00f6nce. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise art\u0131k ya\u015fam\u0131n rotas\u0131n\u0131 belirleyen bir olguya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc diyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kitapta ve benzerinde genellikle ak\u0131ll\u0131 makineler sayesinde bilgiye s\u0131n\u0131rs\u0131z ula\u015f\u0131m\u0131n olaca\u011f\u0131, ulus devletlerin gev\u015feyece\u011fi, sans\u00fcr ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n a\u015f\u0131laca\u011f\u0131; \u00f6nyarg\u0131 ve sosyal, etnik, dinsel, k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n kalkaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedir. Ger\u00e7ek ya\u015famda bunun b\u00f6yle oldu\u011funu ne yaz\u0131k ki g\u00f6remiyoruz. Dijital d\u00fcnyaya kim sahipse (\u015fah\u0131s, kurum, devlet) egemen olan o oluyor. Sopas\u0131 ve paras\u0131 olan\u0131n borusu \u00f6t\u00fcyor. Uygulamalara bakmam\u0131z yeterlidir. D\u00fcnyadaki geli\u015fmeleri \u015fimdilik bir yana koyup sadece T\u00fcrkiye\u2019ye bakal\u0131m: \u0130ktidar taraf\u0131ndan muhalif y\u00fczlerce haber web sitesinin, TV kanal\u0131n\u0131n nas\u0131l kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ya da eri\u015fiminin engellendi\u011fi herkes\u00e7e bilinen bir ger\u00e7ektir. Yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel medyada ya da sosyal medyada insanlar\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131 ele\u015ftirdi\u011fi, baz\u0131 mesaj, foto\u011fraf veya yaz\u0131lar\u0131 payla\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in mimlendiklerini, yarg\u0131land\u0131klar\u0131n\u0131, ceza ald\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131k sa\u011f\u0131r sultan bile duydu. Ayr\u0131ca sosyal medyada trollerin, yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel medyada dilbazlar\u0131n geni\u015f halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 nas\u0131l yanl\u0131\u015f, yanl\u0131 bilgi bombard\u0131man\u0131na tutarak insanlar\u0131 lal ve sa\u011f\u0131r ettikleri, tek adama ve tek d\u00fc\u015f\u00fcnceye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 da herkesin malumudur. \u0130\u015fin bir ba\u015fka yan\u0131 kurumlar, kurulu\u015flar, devlet s\u00fcrekli bilgi topluyor, toplanan bunca bilgide vatanda\u015f\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131 nedir? Merak ediyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Yine ak\u0131ll\u0131 makinelerin merkezi bir olu\u015fumla, yani tekle\u015fmesiyle sosyal ya\u015fam\u0131n renklenece\u011fi, \u00e7e\u015fitlenece\u011fi ve zenginle\u015fece\u011fi; bu durumun Orwell\u2019in \u201cB\u00fcy\u00fck Birader\u201dini yaratmayaca\u011f\u0131n\u0131, \u201cher biri bir \u015feyde olduk\u00e7a iyi olan ve kendi aralar\u0131nda \u00e7ok iyi ileti\u015fim kurabilen \u00e7ok say\u0131da bilgisayar program\u0131n\u0131n bir toplam\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131\u201d(s.145) ve \u201c\u00f6zel ama\u00e7l\u0131 ve birbirleriyle iyi ba\u011flant\u0131l\u0131 olan b\u00fcy\u00fck bir grup makinenin kollektif davran\u0131\u015f\u0131nda bulunaca\u011f\u0131\u201d(s.146) s\u00f6ylenmektedir. A\u00e7\u0131klama ku\u015fkular\u0131 gidermiyor, net de\u011fil, olumlu (hem de \u00e7ok) yan\u0131n\u0131n yan\u0131nda bir de madalyonun ters taraf\u0131na bakmakta yarar vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin ABD\u2019nin California eyaleti federal yarg\u0131c\u0131 James Donato, Facebook\u2019un y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisini kullanma y\u00f6ntemi nedeniyle, daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle \u201ckullan\u0131c\u0131lar\u0131n izni olmadan biyometrik bilgilerini toplad\u0131\u011f\u0131\u201d iddias\u0131yla toplu dava a\u00e7\u0131lmas\u0131na h\u00fckmetmi\u015f ve karar\u0131nda teknolojinin arkas\u0131ndaki d\u00f6rt a\u015famal\u0131 s\u00fcreci a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>1) Yaz\u0131l\u0131m ilk olarak y\u00fcklenen foto\u011fraftaki t\u00fcm y\u00fczleri tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>2) Y\u00fczleri standartla\u015ft\u0131r\u0131p, \u00f6l\u00e7\u00fc ve y\u00f6ne g\u00f6re s\u0131ral\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>3) Facebook daha sonra her bir y\u00fcz i\u00e7in bir foto\u011fraftaki y\u00fcz\u00fcn matematiksel temsili olan bir \u201cy\u00fcz imzas\u0131\u201d yarat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>4) Y\u00fcz imzalar\u0131 daha sonra saklanan y\u00fcz \u015fablonlar\u0131 veritaban\u0131nda benzer olanlar\u0131 bulmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor. (17 Nisan 2018- www.bbc.com\/turkce\/haberler)<\/p>\n\n\n\n<p>Demek ki, \u201cher teknolojinin ve bilimin her arma\u011fan\u0131n bir de karanl\u0131k bir y\u00fcz\u00fc vard\u0131r.\u201d(s.207)<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015f \u00e7evrelerince yay\u0131mlanan yapay zek\u00e2, bilgi ve ileti\u015fim teknolojileri i\u00e7erikli kitaplarda genellikle gelecekte \u00fcretimin, hizmetin, ticaretin artaca\u011f\u0131 ve yery\u00fcz\u00fcndeki toplumlar\u0131n zenginle\u015fece\u011fi yaz\u0131lmakta. \u00dcretim ve zenginli\u011fin art\u0131\u015f\u0131 do\u011fru bir saptama, ama zenginli\u011fin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 hi\u00e7 te do\u011fru de\u011fil, \u00e7ok k\u00f6t\u00fc ve adaletsiz. Yoksulluk baz\u0131 co\u011frafyalar\u0131 mesken tutmu\u015f, yarat\u0131lan zenginliklerden en b\u00fcy\u00fck pay hep bir avu\u00e7 zengine gidiyor. Nedense bu konulara hi\u00e7 de\u011finilmiyor, \u201cg\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fen yurtta\u015f\u201d olgusu g\u00f6rmezlikten geliniyor. Yoksullu\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla bilinen yard\u0131m kurulu\u015fu Oxfam, Davos\u2019ta yap\u0131lan D\u00fcnya Ekonomik Forumu \u00f6ncesinde yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 y\u0131ll\u0131k raporunda, d\u00fcnyan\u0131n en zengin 26 milyarderinin, d\u00fcnya n\u00fcfusunun en yoksul y\u00fczde 50\u2019sini olu\u015fturan 3,8 milyar insan\u0131n toplam varl\u0131\u011f\u0131na e\u015fit servete sahip oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. (21 Ocak 2019- bbc\/turkce) B\u00f6yle bir d\u00fcnya olur mu? B\u00f6ylesi bir d\u00fcnya batmaya y\u00fcz tutmu\u015f utan\u0131lacak bir d\u00fcnyad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Uzatmayay\u0131m; her yeni ku\u015fak bir \u00f6ncekinden bir miktar daha fazla dijital olacak. Orwell\u2019in \u201cB\u00fcy\u00fck Birader\u201d olay\u0131 ve gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki adaletsizlikten daha vahim bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. \u201cD\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda sessiz bir devrim yol almaktad\u0131r.\u201d \u015eans\u0131m\u0131z hi\u00e7 yok. Para, say\u0131 ve zamanla akl\u0131n\u0131 bozmu\u015f bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yor olmam\u0131z nedeniyle hayat\u0131n her alan\u0131nda \u00e7evremizi ak\u0131ll\u0131 makineler ku\u015fatm\u0131\u015f durumda; bilgisayarlar, cep telefonlar\u0131, uydular, kameralar \u201cher \u015fey her yerde\u201d g\u00f6rev ba\u015f\u0131nda. Hi\u00e7 zahmet etmeye gerek yok, gelecekte ak\u0131ll\u0131 makineler bizim hangi yemekleri yiyece\u011fimize, hastal\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n te\u015fhisine, sosyal ili\u015fkilerimize, nelerden ho\u015fland\u0131\u011f\u0131m\u0131za, hangi m\u00fczi\u011fi dinleyece\u011fimize, hangi filmleri izleyece\u011fimize, zaman dilimini belirleyip kendisi hangi kitab\u0131 sesli okuyaca\u011f\u0131na, nereye tatile gidece\u011fimize karar verecek; bizim yerimize telefon konu\u015fmalar\u0131n\u0131 yapacak veya mesajlar yazacak. K\u0131sacas\u0131 yapmam\u0131z gerekenleri bizim yerimize ak\u0131ll\u0131 makineler yapacak, hem de leb demeden leblebi dercesine\u2026 \u201cB\u00fcy\u00fck Birader\u201d de ne yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m izleyecek. Dahas\u0131, gelecekte insanlar \u201ckendilerini mutlu hissedebilecekleri ku\u015fkulu olsa da,\u201d dokunmadan seks yapacak, \u201chayatlar\u0131n\u0131n a\u015fk\u0131n\u0131\u201d tasarlayabilecektir. Chicago\u2019daki Northwestern \u00dcniversitesi\u2019nden jinekoloji profes\u00f6r\u00fc doktor Laura Berman bu konuda \u00e7ok net konu\u015fmaktad\u0131r: \u201c\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 10 y\u0131lda robotlarla cinsel ili\u015fki ya\u015fay\u0131p bebekleri tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ki\u015filerle laboratuvar ortam\u0131nda \u00fcretecek, haz noktalar\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirece\u011fiz.\u201d (1 May\u0131s 2015 -Cumhuriyet Gazetesi)<\/p>\n\n\n\n<p>Velhas\u0131l kelam ak\u0131ll\u0131 makinelere hapsedilmi\u015f bir gelecek bizi bekliyor. \u00dczerinde \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gereken ciddi sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z: Birincisi, arzu etti\u011fimiz d\u00fcnya, b\u00f6ylesi bir d\u00fcnya m\u0131? \u0130kincisi, b\u00f6ylesi d\u00fcnyada insanlar ne yapacak? D\u00fc\u015f\u00fcnelim.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><strong>10 \u015eubat 2019 tarihinde ve sonras\u0131nda<\/strong>:<br>http:\/\/www.tigrishaber.com\/akilli-makinelere-hapsedilmis-bir-gelecek-3260yy.htm<br>https:\/\/www.insanokur.org\/akilli-makinelere-hapsedilmis-bir-gelecek-muslum-uzulmez\/<br>http:\/\/www.ruhanews.com\/kose-yazisi\/349\/akilli-makinelere-hapsedilmis-bir-gelecek.html<br>http:\/\/avrupaforum.org\/akilli-makinelere-hapsedilmis-bir-gelecek-muslum-uzulmez\/<br>https:\/\/www.gaphaberleri.com\/kose-yazisi\/567\/akilli-makinelere-hapsedilmis-bir-gelecek.html<br>http:\/\/www.erganihaber.net\/koseyazisi-1307-Akilli-Makinelere-Hapsedilmis-Bir-Gelecek.html<br>http:\/\/www.karikaturistik.com\/<br>yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zaman zaman benzer konularda yaz\u0131lm\u0131\u015f kitaplar\u0131 okumaya a\u011f\u0131rl\u0131k veriyorum. Bu, \u00f6yle planl\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m bir \u015fey de\u011fil; kendili\u011finden, i\u00e7imden geldi\u011fi i\u00e7in. Bug\u00fcnlerde i\u015fveren \u00e7evrelerinin yay\u0131nlam\u0131\u015f veya yay\u0131nlatm\u0131\u015f oldu\u011fu dijital d\u00fcnya, yapay zek\u00e2 ve bilgisayar teknolojilerindeki geli\u015fmelere dair kitaplar okuyorum. Kitaplarda yer alan teknolojilerin teknik yan\u0131 de\u011fil ilgimi \u00e7eken, zaten anlamam; benim as\u0131l ilgimi \u00e7eken \u015fey, bu teknolojilerin ekonomik, politik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel etkilerinin neler olaca\u011f\u0131, yaratabilece\u011fi imk\u00e2n ve olumsuzluklar. Bana ula\u015fan yapay zek\u00e2, bilgi ve ileti\u015fim teknolojileri kitaplar\u0131 ne yaz\u0131k ki kitapevlerinde sat\u0131lm\u0131yor. \u0130\u015f \u00e7evrelerine, topluma y\u00f6n veren insanlara, kurum ve kurulu\u015flar\u0131n \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerine \u00fccretsiz, hediye bab\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131lan cinsten. Elime<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3901],"tags":[712,826,703,626,827,812,200,825,627,630,345,711],"class_list":["post-4181","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim","tag-akilli-makineler","tag-buyuk-birader","tag-cin","tag-davos","tag-dijital-dunya","tag-dunya-ekonomik-forumu","tag-gelecek","tag-nicholas-negroponte-james-donato","tag-orwell","tag-oxfam","tag-silikon-vadisi","tag-yeni-dunya-duzeni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4181"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4181\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5864,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4181\/revisions\/5864"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}