{"id":4048,"date":"2021-02-05T20:07:00","date_gmt":"2021-02-05T20:07:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=4048"},"modified":"2023-04-23T12:20:42","modified_gmt":"2023-04-23T12:20:42","slug":"cermik-daglarinda-gezer-bir-devrimci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=4048","title":{"rendered":"\u00c7ermik Da\u011flar\u0131nda Gezer Bir Devrimci"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00c7ermik, Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n il\u00e7elerinden biridir. D\u00f6rt da\u011f\u0131n ortas\u0131nda, \u00fc\u00e7 taraf\u0131 sularla \u00e7evrili \u00e7ukur bir vadide ye\u015fil a\u011fa\u00e7 ve bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcyle kapl\u0131 bir yerle\u015fim alan\u0131d\u0131r. Nurettin De\u011firmenci\u2019nin tan\u0131mlamas\u0131yla: \u201cTarihin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, zaman\u0131n durdu\u011fu, tabiat\u0131n konu\u015ftu\u011fu yer\u201ddir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015fam\u0131mda ve an\u0131lar\u0131mda \u00c7ermik\u2019in \u00e7ok \u00f6nemli yeri vard\u0131r. Annemin \u00c7ermikli olmas\u0131; gen\u00e7li\u011fe ilk ad\u0131m at\u0131\u015f d\u00f6nemlerimde \u00c7ermik\u2019e her gidi\u015fimde day\u0131m Nurettin De\u011firmenci ve yak\u0131n akrabam Osman Bardak\u00e7\u0131\u2019dan kitap okuma sevgisini edinmem; 1971-1976 y\u0131llar\u0131nda Ankara\u2019da y\u00fcksekokulu okurken Faho dedemin (Annemin babas\u0131 Fahri De\u011firmenci\/ d.1906-\u00f6.1999) yan\u0131nda kalmam bunun temel nedenidir. Ayr\u0131ca yine o d\u00f6nem Ankara-\u0130skitler ve Alt\u0131nda\u011f il\u00e7esi Kaz\u0131ki\u00e7ibostanlar\u0131 gecekondular\u0131nda \u00c7ermikliler&#8217;in \u00e7ok yo\u011fun yerle\u015fmi\u015f olmas\u0131 ve bir \u00e7o\u011fuyla ili\u015fki i\u00e7inde bulunmam ve \u00c7ermikliler&#8217;in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 day\u0131m Veyis\u2019in, Tingolar\u2019\u0131n ve Ulus R\u00fczgarl\u0131 Sokak\u2019taki Neco\u2019nun kahvelerine gelen \u00c7ermiklilerle iyi ili\u015fkilerimin olmas\u0131 da an\u0131lar\u0131mda \u00e7ok farkl\u0131 \u00f6zel bir yer tutmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1970\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda Ankara\u2019da solcu, devrimci \u00c7ermikliler&#8217;in say\u0131s\u0131 \u00e7ok \u00e7ok azd\u0131. \u0130stanbul\u2019da olan var m\u0131yd\u0131, hat\u0131rlam\u0131yorum. Ankara\u2019da benim tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m devrimci d\u00f6rt \u00c7ermikli vard\u0131: Nurettin De\u011firmenci ve onun tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Emin K\u00f6se, Yusuf Andi\u00e7, Hikmet Pamuk\u00e7u. (Hikmet Pamuk\u00e7u\u2019nun bana 1972\u2019de akrabas\u0131 Ebubekir Pamuk\u00e7u\u2019nun \u00c7ermik \u00fczerine yazm\u0131\u015f oldu\u011fu Mezarl\u0131\u011f\u0131 Unutmak isimli bir \u015fiir kitab\u0131n\u0131 verdi\u011fini hat\u0131rl\u0131yorum. Bu kitab\u0131 12 Eyl\u00fcl s\u00fcrecinde pek \u00e7ok \u015fey gibi kaybettim).<\/p>\n\n\n\n<p>Hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m bir ba\u015fka \u015fey ise Ankara\u2019da okudu\u011fum o d\u00f6nem \u00c7ermik\u2019te K\u00e2mil S\u00fcmb\u00fcl\u2019e sol i\u00e7erikli gazete, dergi ve kitaplar g\u00f6ndermemdir. Yine o d\u00f6nem \u00c7ermik\u2019e gidi\u015flerimde Mahmut Akta\u015f, S\u00fcleyman S\u00fcsen, Celal De\u011firmenci, Ahmet Engin, Hayrettin \u015eeker, Hac\u0131 \u00d6zer gibi demokrat arkada\u015flarla bah\u00e7eli kahvelerde bulu\u015fmam\u0131z, sohbet etmemiz ve bazen de Haburman K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u2019nde ya da G\u00f6ze\u2019de bol sohbet e\u015fli\u011finde geceleri y\u0131ld\u0131zlar\u0131n alt\u0131nda harefene (\u015fenlik) yapmam\u0131zd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu arkada\u015flarla sohbetlerimizde birbirimizden bir \u015feyler \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, gayret ederdik. \u00d6rg\u00fctsel yap\u0131lar veya d\u00fc\u015f\u00fcnce gruplar\u0131 i\u00e7erisinde hen\u00fcz yer almad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan dolay\u0131 o d\u00f6nem tart\u0131\u015fmalarda mat etme, alt etme, tahakk\u00fcm kurma, kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesini kabul ettirme kimsenin akl\u0131ndan ge\u00e7mezdi. Dost\u00e7a, demokrat\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. \u00c7ok s\u00fcrmedi bu durum; D\u00fcnya\u2019da ve T\u00fcrkiye\u2019de esen f\u0131rt\u0131na h\u0131zla her yeri oldu\u011fu gibi \u00c7ermik\u2019i de etkisi alt\u0131na ald\u0131, rakip \u00f6rg\u00fctler aras\u0131nda arzu edilmeyen \u015feyler ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131 ve demokrat\u00e7a tart\u0131\u015fmalar\u0131 b\u0131\u00e7ak gibi kesti. Dahas\u0131, \u00c7ermik da\u011flar\u0131nda eskiden sadece tav\u015fanlar, tilkiler, kurtlar, ceylanlar bazen av bazen de avc\u0131 olarak gezerdi. 80\u2019li y\u0131llara gelindi\u011finde \u201ctoplumu \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmek\u201d sevdas\u0131yla silahl\u0131 devrimciler de \u00c7ermik da\u011flar\u0131n\u0131 mesken tutup da\u011flarda gezmeye ba\u015flad\u0131. Da\u011flarda gezen bu devrimcilerden biri de Devran\u2019d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ermiklilerle ili\u015fkilerimin yo\u011fun oldu\u011fu o zamanlar Devran\u2019\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 Do\u011fan Karaa\u011fa\u00e7\u2019\u0131n ismini duymam\u0131\u015ft\u0131m. Aram\u0131zdaki ya\u015f fark\u0131ndan olabilir. 1982-84 y\u0131llar\u0131nda tutuklu kald\u0131\u011f\u0131m Diyarbak\u0131r 5 Nolu Askeri Cezaevi\u2019nde de hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131k. Ancak \u00e7ok yak\u0131n bir zamanda \u0130smail Be\u015fikci\u2019n\u0131n \u201cDevran\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131 okuyunca <strong>Cendere<\/strong><sup>(*)<\/sup> roman\u0131 ve yazar\u0131 Do\u011fan Karaa\u011fa\u00e7\u2019tan haberim oldu. \u0130lk etapta Do\u011fan Karaa\u011fa\u00e7 ismi yabanc\u0131 gibi geldi, ama haf\u0131zam\u0131 yoklay\u0131nca Nurettin De\u011firmenci\u2019nin kendisinden, \u201cHilvan-\u015eanl\u0131urfa kapal\u0131 cezaevinde yatan, okumay\u0131 seven bir siyasi mahk\u00fbm\u201d olarak bahsetti\u011fini hat\u0131rlad\u0131m. (N. De\u011firmenci, 2002\u2019de G\u00f6rd\u00fcklerim D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerim, Bulut Yay\u0131nlar\u0131, s.253).<\/p>\n\n\n\n<p>Roman\u0131n yazar\u0131, kahramanlar\u0131 ve se\u00e7ilen mek\u00e2n\u0131 \u00c7ermik olunca, yar\u0131 bir \u00c7ermikli olarak merak edip Cendere\u2019yi bir solukta okudum.<\/p>\n\n\n\n<p>An\u0131lar\u0131 gelecek ku\u015faklara aktarmak yazmakla olur. Do\u011fan Karaa\u011fa\u00e7 an\u0131lar\u0131n\u0131 yazmakla kalmam\u0131\u015f, an\u0131-roman\u0131yla ayn\u0131 zamanda kendisini yazar olarak kan\u0131tlam\u0131\u015f. Romanda zaman, mek\u00e2n ve insan ili\u015fkisi \u00e7ok iyi kurulmu\u015f. Sade ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir anlat\u0131m\u0131 var. Ger\u00e7ekle kurgu i\u00e7 i\u00e7e, neyin ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan, neyin kurgu oldu\u011fu belli de\u011fil, flu; ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar sanki sahiden olan \u015feyler. \u00c7ermikli \u015fahsiyetlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n bilinen ger\u00e7ek isimleriyle kitapta yerlerini alm\u0131\u015f olmas\u0131 da romana ayr\u0131 bir g\u00fczellik katm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Cendere, yazar\u0131n \u00fc\u00e7 kitap olarak tasarlad\u0131\u011f\u0131 dizinin ilki. Roman\u0131n ba\u015f-kahraman\u0131 Devran, \u00e7ocuk denilecek ya\u015fta bir gen\u00e7tir. Van\u2019da Sa\u011fl\u0131k Kolejinde okurken ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu \u00f6rg\u00fct\u00fcn alm\u0131\u015f oldu\u011fu bir karar sonucu okulu ikinci y\u0131l\u0131nda terk ederek do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc \u00c7ermik\u2019e geri d\u00f6ner. Babas\u0131 geli\u015f nedenini sordu\u011funda: \u201cOkulu b\u0131rakt\u0131m. Okul okuman\u0131n anlam\u0131 kalmad\u0131. (\u2026)Devrim yapaca\u011f\u0131z baba\u201d (s.64) diye yan\u0131tlar. Sonras\u0131nda her \u015feyle ba\u011f\u0131n\u0131 kesip devrim yapmak i\u00e7in yola koyulur.<\/p>\n\n\n\n<p>Roman 1960\u2019l\u0131, 70\u2019li y\u0131llara ve 12 Eyl\u00fcl\u2019e odaklansa da, beyaz sakal\u0131n\u0131n \u201cher bir teli bir zulm\u00fcn emaresini ta\u015f\u0131yan\u201d bilge Molla Ali\u2019nin anlat\u0131m\u0131 ile Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131, Cumhuriyet\u2019in ilan\u0131, \u015eeyh Said isyan\u0131, Yahudilerin gidi\u015fi; ya\u015fl\u0131 Masum Kerimhan\u2019n\u0131n anlat\u0131m\u0131yla da Dersim k\u0131y\u0131m\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015flerle ge\u00e7mi\u015f radikal bir \u015fekilde sorgulan\u0131r. Ayr\u0131ca, kitapta Diyarbak\u0131r\u2019da T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi mensuplar\u0131yla yap\u0131lan bir kavgada silahla kolundan yaralanan ve \u00c7ermik\u2019e getirilen Binbella anlat\u0131lmakta (s. 208). Tam da burada ge\u00e7mi\u015fle y\u00fczle\u015fmemize katk\u0131 i\u00e7in, ke\u015fke bir geriye d\u00f6n\u00fc\u015f daha yap\u0131larak; 19 Aral\u0131k 1978\u2019de Diyarbak\u0131r Temel Da\u011f\u0131t\u0131m temsilcili\u011fine yap\u0131lan sald\u0131r\u0131yla TKP\u2019nin \u00f6nemli kadrolar\u0131ndan Mehmet \u00c7akmak\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi ve \u00d6mer A\u011f\u0131n\u2019\u0131n yaralanmas\u0131, 14 Mart 1979\u2019da Do\u011fubeyaz\u0131t DHKD Ba\u015fkan\u0131 Mustafa \u00c7aml\u0131bel\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi gibi bir\u00e7ok sol ve K\u00fcrt devrimci hareketlerin \u00f6nemli kadrolar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan sald\u0131r\u0131 ve \u00f6ld\u00fcrmelerin neden ve sonu\u00e7lar\u0131 da sorgulansayd\u0131. Kitapta bu ve benzeri olaylara yer verilmeyip sorgulanmamas\u0131 bana g\u00f6re bir eksiklik. Ayr\u0131ca, \u00c7ermik\u2019te eskiden beri ya\u015fanan ve b\u00fcy\u00fck bir sorun olan kan davalar\u0131na, aileler aras\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131klara de\u011finilmeyip sorgulanmamas\u0131 da bence yine bir ba\u015fka eksiklik.<\/p>\n\n\n\n<p>Cendere\u2019nin devam\u0131 olacak dizinin ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kitaplar\u0131n\u0131 merakla bekliyorum.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">(*) Do\u011fan Karaa\u011fa\u00e7, Cendere, Yeni Alan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, A\u011fustos 2020, \u0130stanbul, 236 sayfa.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">5 \u015eubat 2021 tarihinde:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">https:\/\/www.tigrishaber.com\/coskun-amac-anayasa-degil-muhalefeti-dagitmak-68877h.htm<br>https:\/\/www.gaphaberleri.com\/kose-yazisi\/789\/cermik-daglarinda-gezer-bir-devrimci.html<br>https:\/\/www.ruhanews.com\/kose-yazisi\/552\/cermik-daglarinda-gezer-bir-devrimci.html<br>https:\/\/www.erganihaber.net\/kose-yazisi\/1390\/cermik-daglarinda-gezer-bir-devrimci.html<br>http:\/\/kovarabir.com\/muslum-uzulmez-cermik-daglarinda-gezer-bir-devrimci\/<br>https:\/\/www.3uncugoz.com\/bir-kitap-incelemesi-cendere\/<\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=12-eylul\" rel=\"tag\">12 eyl\u00fcl<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=binbella\" rel=\"tag\">binbella<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=cendere\" rel=\"tag\">cendere<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=cermik\" rel=\"tag\">\u00e7ermik<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=devran\" rel=\"tag\">devran<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=diyarbakir\" rel=\"tag\">diyarbak\u0131r<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=dogan-karaagac\" rel=\"tag\">do\u011fan karaa\u011fa\u00e7<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ermeni-soykirimi\" rel=\"tag\">ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=fahri-degirmenci\" rel=\"tag\">fahri de\u011firmenci<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=ismail-besikci\" rel=\"tag\">ismail be\u015fikci<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=kamil-sumbul\" rel=\"tag\">kamil s\u00fcmb\u00fcl<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=nurettin-degirmenci\" rel=\"tag\">nurettin de\u011firmenci<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=osman-bardakci\" rel=\"tag\">osman bardak\u00e7\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=tkp\" rel=\"tag\">tkp<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7ermik, Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n il\u00e7elerinden biridir. D\u00f6rt da\u011f\u0131n ortas\u0131nda, \u00fc\u00e7 taraf\u0131 sularla \u00e7evrili \u00e7ukur bir vadide ye\u015fil a\u011fa\u00e7 ve bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcyle kapl\u0131 bir yerle\u015fim alan\u0131d\u0131r. Nurettin De\u011firmenci\u2019nin tan\u0131mlamas\u0131yla: \u201cTarihin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, zaman\u0131n durdu\u011fu, tabiat\u0131n konu\u015ftu\u011fu yer\u201ddir. Ya\u015fam\u0131mda ve an\u0131lar\u0131mda \u00c7ermik\u2019in \u00e7ok \u00f6nemli yeri vard\u0131r. Annemin \u00c7ermikli olmas\u0131; gen\u00e7li\u011fe ilk ad\u0131m at\u0131\u015f d\u00f6nemlerimde \u00c7ermik\u2019e her gidi\u015fimde day\u0131m Nurettin De\u011firmenci ve yak\u0131n akrabam Osman Bardak\u00e7\u0131\u2019dan kitap okuma sevgisini edinmem; 1971-1976 y\u0131llar\u0131nda Ankara\u2019da y\u00fcksekokulu okurken Faho dedemin (Annemin babas\u0131 Fahri De\u011firmenci\/ d.1906-\u00f6.1999) yan\u0131nda kalmam bunun temel nedenidir. Ayr\u0131ca yine o d\u00f6nem Ankara-\u0130skitler ve Alt\u0131nda\u011f il\u00e7esi Kaz\u0131ki\u00e7ibostanlar\u0131 gecekondular\u0131nda \u00c7ermikliler&#8217;in \u00e7ok yo\u011fun yerle\u015fmi\u015f olmas\u0131 ve bir \u00e7o\u011fuyla<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[449,1197],"tags":[142,457,456,304,453,115,455,458,451,452,454,298,450,138],"class_list":["post-4048","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inceleme","category-kultur","tag-12-eylul","tag-binbella","tag-cendere","tag-cermik","tag-devran","tag-diyarbakir","tag-dogan-karaagac","tag-ermeni-soykirimi","tag-fahri-degirmenci","tag-ismail-besikci","tag-kamil-sumbul","tag-nurettin-degirmenci","tag-osman-bardakci","tag-tkp"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4048","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4048"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4048\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4049,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4048\/revisions\/4049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}