{"id":3962,"date":"2022-01-14T17:02:00","date_gmt":"2022-01-14T17:02:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=3962"},"modified":"2023-06-19T09:43:49","modified_gmt":"2023-06-19T09:43:49","slug":"buyuk-donusum-korona-gelecegimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=3962","title":{"rendered":"\u201cB\u00fcy\u00fck D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d, Korona, Gelece\u011fimiz"},"content":{"rendered":"\n<p>Karl Polanyi, 1944 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u201cB\u00fcy\u00fck D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d kitab\u0131na \u201cOn dokuzuncu y\u00fczy\u0131l uygarl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6kt\u00fc\u201d c\u00fcmlesiyle ba\u015flar.<sup>(1)<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Liberalizm ve anti-kom\u00fcnizme kar\u015f\u0131 olu\u015fuyla bilinen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr K. Polanyi\u2019nin burada \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia etti\u011fi \u015fey, uygarl\u0131\u011f\u0131n temel dayana\u011f\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenen ve kendi kurallar\u0131na g\u00f6re i\u015fleyen piyasad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Karl Polanyi\u2019ye g\u00f6re, piyasa mekanizmas\u0131 insana ve do\u011fal \u00e7evreye de\u011fer vermez. Serbest piyasan\u0131n toplumun do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 siyasi bir proje oldu\u011fu en \u00f6nemli arg\u00fcman\u0131d\u0131r. \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f hipotezini de \u015fu s\u00f6zlerle ifade eder: \u201cPiyasa mekanizmas\u0131n\u0131n insanlar\u0131n ve onlar\u0131n do\u011fal \u00e7evresinin kaderinin, hatta sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn miktar\u0131 ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, tek y\u00f6nlendiricisi olmas\u0131na izin vermek toplumun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle sonu\u00e7lan\u0131r.\u201d<sup>(2)<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Bizler \u015fuan yirmi birinci y\u00fczy\u0131lday\u0131z. Bizim uygarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z da ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcn alt\u0131nda mecalsiz kalm\u0131\u015f titreyip sallan\u0131yor, \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc yak\u0131n gibi.<\/p>\n\n\n\n<p>Benim bu iddiam\u0131n temel dayana\u011f\u0131n\u0131, ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n belas\u0131 koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda en geli\u015fmi\u015finden en k\u00f6hnesine t\u00fcm devletlerin, ulusal ve uluslararas\u0131 kurumlar\u0131n \u00e7aresiz kalmalar\u0131, salg\u0131nla birlikte hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan de\u011fi\u015fime u\u011framas\u0131 olu\u015fturuyor. D\u00fcnya genelinde al\u0131nan bunca tedbire ra\u011fmen, neredeyse \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r devam eden korona salg\u0131n\u0131n\u0131n t\u00fcm d\u00fcnyada, bu defa Omicron olarak farkl\u0131 bir bi\u00e7imde yeniden h\u0131z kazanmas\u0131 bunun kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Salg\u0131n\u0131n her yeni varyant\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00fcresel \u00e7apta b\u00fcy\u00fck bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve bilinmezlik ya\u015fan\u0131yor; insanlar \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131 ve bilim insanlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 hi\u00e7 i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil: Ne olaca\u011f\u0131n\u0131 ve bu i\u015fin nereye varaca\u011f\u0131n\u0131 da kimse bilmiyor. Uzun y\u0131llar bu tehlikenin daha devam edece\u011fi ve \u00e7ok canlar\u0131 yakaca\u011f\u0131 ihtimali var.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) Genel Direkt\u00f6r\u00fc T. A. Ghebreyesus, \u00f6rg\u00fct\u00fcn Cenevre\u2019deki merkezinde k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi y\u0131l\u0131n ilk bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda, \u201cCovid-19\u2019un Omicron varyant\u0131n\u0131n son olmayaca\u011f\u0131n\u0131, vir\u00fcs\u00fcn \u2018evrim\u2019 ge\u00e7irmeye devam etti\u011fini\u201d<sup>(3)<\/sup> a\u00e7\u0131klad\u0131. Yakla\u015f\u0131k bir hafta sonra da, DS\u00d6 Avrupa Direkt\u00f6r\u00fc <strong>Hans Kluge<\/strong>, gelecek alt\u0131-sekiz hafta i\u00e7inde Avrupa n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131na koronavir\u00fcs\u00fcn Omicron varyant\u0131n\u0131n bula\u015fmas\u0131n\u0131n beklendi\u011fini bildirdi.<sup>(4) <\/sup>Yo\u011fun Bak\u0131m Uzman\u0131 Prof. Dr. \u0130smail Cinel ise, T\u00fcrkiye\u2019de koronavir\u00fcs vaka say\u0131s\u0131n\u0131n, tabloya yans\u0131yandan 2-3 kat fazla oldu\u011funu, vatanda\u015flar\u0131n PCR\u2019den ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, vir\u00fcs \u201cyeni silah olarak h\u0131zl\u0131 bula\u015fma g\u00fcc\u00fcn\u00fc kazand\u0131\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulundu.<sup>(5)<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Ge\u00e7mi\u015fte insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, ya\u015fama hakk\u0131, do\u011fal \u00e7evre ve gelece\u011fimiz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden herkes ekonomiye\/piyasaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, ama soru biyolojiden gelince hep birlikte s\u0131n\u0131fta kald\u0131k. K\u00fcmese giren tilkiyi fark eden \u015fa\u015fk\u0131n tavuklar gibi \u015fimdi huzursuz ve \u00e7aresiz bir \u015fekilde \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131p duruyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Klinik Psikolog\/Psikoterapist \u00d6zge Y\u00fcksel, salg\u0131n daha ilk ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, yani yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l \u00f6nce mevcut durumu yal\u0131n bir \u015fekilde anlatm\u0131\u015ft\u0131: \u201cCovid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n etkisiyle, yeni zamanlar\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7iyoruz. D\u00fcnyan\u0131n g\u00fcvenli oldu\u011funa, sevdiklerimizin ba\u015f\u0131na k\u00f6t\u00fc bir \u015fey gelmeyece\u011fine, do\u011fru \u015feyleri yaparsak kendimizi koruyabilece\u011fimize dair temel inan\u00e7lar\u0131m\u0131z, k\u0131saca \u00fczerine bast\u0131\u011f\u0131m\u0131z zemin sars\u0131l\u0131yor. Belki de bildi\u011fimiz d\u00fcnyan\u0131n sonunday\u0131z. Maddi ve sosyal kay\u0131plar\u0131m\u0131z\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde yeme, uyuma, \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenimiz ve rutin sosyalle\u015fme pratiklerimizi de kaybettik. Bu kay\u0131plar\u0131 pek anlayamadan da kendimizi yeni bir d\u00fczenin i\u00e7erisinde bulduk ve bir s\u00fcredir bu sars\u0131nt\u0131l\u0131 zeminde dengeyi bulmay\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.\u201d<sup>(6)<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Durum d\u00fcnden pek farkl\u0131 de\u011fil, de\u011fi\u015fen bir \u015fey yok, h\u00e2l\u00e2 \u201csars\u0131nt\u0131l\u0131 zeminde denge\u201d aray\u0131\u015f\u0131nday\u0131z. Dahas\u0131 durum biraz daha vahim ve s\u00fcre\u011fenle\u015fti. Yeniden hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcmlerin katlanarak artaca\u011f\u0131ndan, hasta ve \u00f6l\u00fclerimize sahip \u00e7\u0131kamaz duruma gelece\u011fimizden herkes endi\u015fe duyuyor, sevin\u00e7 ve mutluluklar\u0131m\u0131z\u0131n kursaklar\u0131m\u0131zda kalaca\u011f\u0131ndan korkuyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Korku zalimdir, insana her \u015fey yapt\u0131r\u0131r. Korona salg\u0131n\u0131 ilk ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman baz\u0131 insanlar\u0131m\u0131z ya\u015fayabilecekleri daha g\u00fcvenli, insan yo\u011funlu\u011funun az oldu\u011fu yerler aramaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Gelir d\u00fczeyi iyi olmayanlar k\u00f6ylerine, gelir d\u00fczeyi k\u0131smen iyi olanlar ise araziler al\u0131p \u00e7iftlik, ev ya da villa yapmaya veya konut alarak Ege, Akdeniz ve Karadeniz b\u00f6lgelerine y\u00f6neldi. Baz\u0131lar\u0131 da inzivaya \u00e7ekildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ka\u00e7\u0131\u015flarda, daha do\u011frusu b\u00fcy\u00fck kentleri terk edip Ege, Akdeniz ve Karadeniz b\u00f6lgelerine y\u00f6nelenlerde ilk s\u0131ray\u0131 do\u011fal olarak okuryazarlar ald\u0131. Kent ya\u015fam\u0131n\u0131n salg\u0131nlarda daha \u00e7ok tehlike ta\u015f\u0131mas\u0131 ve bilinen di\u011fer trafik, ula\u015f\u0131m, \u00e7evresel kirlilikler, pahal\u0131l\u0131k, do\u011fadan kopma ve kent ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00e7ok h\u0131zlanmas\u0131 gibi nedenlerle\u2026 Ka\u00e7\u0131\u015flara \u201cb\u00fcy\u00fck kent, b\u00fcy\u00fck yaln\u0131zl\u0131kt\u0131r\u201d \u00f6zdeyi\u015finin hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zl\u0131klar\u0131 da ekleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6n\u00fc\u015f nedenleri her birinin farkl\u0131 olsa da, bir\u00e7ok \u201cak\u0131ll\u0131\u201d ve paral\u0131 insan \u201cilkel\u201de, yani eskiye yolculuk yapmaya ba\u015flad\u0131, \u201chadi k\u00f6y\u00fcm\u00fcze geri d\u00f6nelim\u201d misali.<\/p>\n\n\n\n<p>Oysa toplum tarihi bizlere farkl\u0131 bir \u015fey s\u00f6yler. Sosyal geli\u015fmenin y\u00f6n\u00fc hep ileriye y\u00f6neliktir, geriye d\u00f6n\u00fck bir geli\u015fme ya\u015fam\u0131n diyalekti\u011fine ayk\u0131r\u0131d\u0131r: Tarih boyunca hep k\u00f6ylerden\/k\u0131rlardan kentlere n\u00fcfus ak\u0131n\u0131 olmu\u015ftur, kentlerden k\u00f6ylere de\u011fil. Salg\u0131n durumu al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z gibi duygular\u0131m\u0131z\u0131 da etkiledi\u011fi i\u00e7in, bu geriye\/k\u00f6ye d\u00f6n\u00fc\u015fleri ya da inzivaya \u00e7ekilmeleri anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lamal\u0131y\u0131z, ama bunlar bo\u015f bir gayrettir. Ne yaparsak yapal\u0131m beladan ka\u00e7\u0131\u015f yok, salg\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda gidenler ve kalanlar bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Devletlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kapatmalar\u0131 bir i\u015fe yaramad\u0131, k\u00f6ye d\u00f6n\u00fc\u015fler mi bir i\u015fe yarayacak?<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi bozuldu sistemin. Korona salg\u0131n\u0131 buzda\u011f\u0131n\u0131n sadece g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcz\u00fc, sorun \u00e7ok daha derinlerde ve nitelik olarak da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte:<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn i\u00e7indeyiz, ba\u015fka bir mecraya evriliyor insanl\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em>Kaynak\u00e7a:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">(1) Karl Polanyi, B\u00fcy\u00fck D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\/\u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n Siyasal ve Ekonomik K\u00f6kenleri, \u00c7ev: Ay\u015fe Bur\u011fra, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, s.35.<br>(2) Karl Polanyi, s.120.<br>(3) https:\/\/tr.euronews.com\/ (06\/01\/2022)<br>(4) https:\/\/t24.com.tr\/haber\/ (11\/01\/2022)<br>(5) https:\/\/t24.com.tr\/haber\/ (08\/01\/2022)<br>(6) https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/ (25\/04\/2020)<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><p class=\"MsoNoSpacing\" style=\"text-align:justify\"><i style=\"mso-bidi-font-style:\nnormal\"><span lang=\"TR\" style=\"font-size:10.0pt\">14 Ocak 2022 tarihinde ve sonras\u0131nda:<\/span><\/i><\/p> https:\/\/www.tigrishaber.com\/buyuk-donusum-korona-gelecegimiz-5446yy.htm<br>https:\/\/www.gaphaberleri.com\/kose-yazisi\/896\/buyuk-donusum-korona-gelecegimiz.html<br>https:\/\/ruhanews.com\/kose-yazisi\/646\/buyuk-donusum-korona-gelecegimiz.html<br>https:\/\/www.3uncugoz.com\/buyuk-donusum-korona-gelecegimiz\/<br>https:\/\/www.erganihaber.net\/kose-yazisi\/1406\/buyuk-donusum-korona-gelecegimiz.html<br>http:\/\/3uncugoz.com\/index.php\/2022\/07\/16\/617\/<\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=buyuk-donusum\" rel=\"tag\">b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=cokus\" rel=\"tag\">\u00e7\u00f6k\u00fc\u015f<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=covid-19\" rel=\"tag\">covid-19<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=karl-polanyi\" rel=\"tag\">karl polanyi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=korona\" rel=\"tag\">korona<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=liberalizm\" rel=\"tag\">liberalizm<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=piyasa\" rel=\"tag\">piyasa<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Karl Polanyi, 1944 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u201cB\u00fcy\u00fck D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d kitab\u0131na \u201cOn dokuzuncu y\u00fczy\u0131l uygarl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6kt\u00fc\u201d c\u00fcmlesiyle ba\u015flar.(1) Liberalizm ve anti-kom\u00fcnizme kar\u015f\u0131 olu\u015fuyla bilinen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr K. Polanyi\u2019nin burada \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia etti\u011fi \u015fey, uygarl\u0131\u011f\u0131n temel dayana\u011f\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenen ve kendi kurallar\u0131na g\u00f6re i\u015fleyen piyasad\u0131r. Karl Polanyi\u2019ye g\u00f6re, piyasa mekanizmas\u0131 insana ve do\u011fal \u00e7evreye de\u011fer vermez. Serbest piyasan\u0131n toplumun do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 siyasi bir proje oldu\u011fu en \u00f6nemli arg\u00fcman\u0131d\u0131r. \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f hipotezini de \u015fu s\u00f6zlerle ifade eder: \u201cPiyasa mekanizmas\u0131n\u0131n insanlar\u0131n ve onlar\u0131n do\u011fal \u00e7evresinin kaderinin, hatta sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn miktar\u0131 ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, tek y\u00f6nlendiricisi olmas\u0131na izin vermek toplumun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle sonu\u00e7lan\u0131r.\u201d(2) Bizler \u015fuan yirmi birinci y\u00fczy\u0131lday\u0131z. Bizim uygarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3901],"tags":[268,273,271,269,274,270,272],"class_list":["post-3962","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim","tag-buyuk-donusum","tag-cokus","tag-covid-19","tag-karl-polanyi","tag-korona","tag-liberalizm","tag-piyasa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3962","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3962"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3965,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3962\/revisions\/3965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}