{"id":3897,"date":"2023-01-28T20:05:18","date_gmt":"2023-01-28T20:05:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=3897"},"modified":"2023-04-10T20:12:22","modified_gmt":"2023-04-10T20:12:22","slug":"ofkelilerin-ofkesi-yeralti-edebiyati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzulmez.site\/?p=3897","title":{"rendered":"\u00d6fkelilerin \u00d6fkesi: \u201cYeralt\u0131 Edebiyat\u0131\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p>Okudu\u011fumuz bir kitap bazen haf\u0131zam\u0131zda kay\u0131tl\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 an\u0131msat\u0131p anlatmam\u0131za neden olabilir. Robert Darnton\u2019un <strong>Eski Rejimde Yeralt\u0131 Edebiyat\u0131<sup>(*)<\/sup><\/strong> isimli kitab\u0131n\u0131 elime al\u0131p okumaya ba\u015flay\u0131nca illegal yay\u0131nlarla tan\u0131\u015fmam geldi akl\u0131ma ve sayfalar\u0131 \u00e7evirdik\u00e7e de zihnimde kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131mla 1789 \u00f6ncesi Fransa\u2019s\u0131ndaki ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar \u00e7ak\u0131\u015f\u0131p beni \u00e7ok eskilere g\u00f6t\u00fcr\u00fcp bu yaz\u0131y\u0131 yazmaya y\u00f6neltti.<\/p>\n\n\n\n<p>1970\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda Ankara\u2019da y\u00fcksekokul okurken yeralt\u0131, yani illegal\/gizli yay\u0131nlarla tan\u0131\u015ft\u0131m. Bunlar, sol siyasi \u00f6rg\u00fctlerin veya \u00f6\u011frenci gruplar\u0131n\u0131n belli konularda yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 bildiri ve bro\u015f\u00fcr benzeri yay\u0131nlard\u0131. Okul ve i\u015fyerlerindeki mevcut sorunlar\u0131n\u0131n giderilmesine, direni\u015f ve grevlere veya baz\u0131 siyasi taleplerin duyurulmas\u0131na y\u00f6nelik ya da sol devrimci siyasi olu\u015fumlar\u0131n s\u0131k\u0131y\u00f6netim mahkemelerinde yapt\u0131klar\u0131 savunmalara, g\u00f6zaltlar\u0131nda yap\u0131lan i\u015fkencelere ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalard\u0131 \u00e7o\u011funlukla. Deniz Gezmi\u015f ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n idamlar\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131na y\u00f6nelik da\u011f\u0131t\u0131lan bildirileri \u00f6rnek verebilirim.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonra T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi saflar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca illegal yay\u0131nlardan ba\u015fta TKP\u2019nin merkez yay\u0131n organ\u0131 ayl\u0131k <strong>At\u0131l\u0131m<\/strong> gazetesi ve yurtd\u0131\u015f\u0131ndan g\u00f6nderilen baz\u0131 bro\u015f\u00fcrlerle tan\u0131\u015ft\u0131m, ama \u201c<em>edebi t\u00fcrden<\/em>\u201d hi\u00e7 bir yay\u0131nla kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131m. Bizden \u00f6nceki kom\u00fcnist ku\u015faklar\u0131n an\u0131 ve romanlar\u0131nda anlatt\u0131klar\u0131 gibi edebi eserlerin, Naz\u0131m Hikmet\u2019in \u015fiirlerinin elle veya daktiloyla \u00e7o\u011falt\u0131p gizlice elden ele dola\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 art\u0131k \u00e7ok gerilerde kalm\u0131\u015ft\u0131. Naz\u0131m Hikmet\u2019in \u015fiirleri de d\u00e2hil \u201c<em>sak\u0131ncal\u0131<\/em>\u201d olarak nitelendirilen edebi eserlerin bir\u00e7o\u011fu art\u0131k yasal olarak yay\u0131nevlerince bas\u0131l\u0131p kitap\u00e7\u0131larda sat\u0131l\u0131yordu. Ama de\u011fi\u015fik Avrupa \u00fclkelerinde TKP\u2019ye yak\u0131n faaliyet g\u00f6steren i\u015f\u00e7i ve \u00f6\u011frenci \u00f6rg\u00fctlerinin \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olduklar\u0131 sak\u0131ncal\u0131 g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lan bir\u00e7ok gazete, dergi, b\u00fclten ve kitap\u00e7\u0131k farkl\u0131 kanallardan T\u00fcrkiye\u2019ye yayg\u0131n bir \u015fekilde geliyordu. Bu gelen yay\u0131nlarda \u00e7o\u011fu kez \u015fiirlere, \u00f6yk\u00fclere yer verilse de bunlar edebi t\u00fcrden yay\u0131nlar de\u011fildiler; siyasi i\u00e7erikte belli talepleri dile getiren veya baz\u0131 uygulamalar\u0131\/ olaylar\u0131 ele\u015ftiren ya da protesto eden ajitasyon a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 propaganda nitelikli yay\u0131nlard\u0131. Parti \u00fcyesi olarak illegal faaliyette bulundu\u011fum d\u00f6nemde \u201c<em>\u00f6rg\u00fctsel dok\u00fcman<\/em>\u201d haricindene biz TKP\u2019lilerin ne de di\u011fer sol sosyalist ve devrimci K\u00fcrt hareketlerinin T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131l\u0131 edebi t\u00fcrden yay\u0131nlara y\u00f6nelik herhangi bir yeralt\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 veya yay\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m faaliyetleri oldu\u011funa dair bir \u015fey hat\u0131rlam\u0131yorum, olmu\u015fsa da g\u00f6rmedim ve duymad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ama Diyarbak\u0131r\u2019da 1970\u2019li y\u0131llarda Bal\u0131k\u00e7\u0131larba\u015f\u0131\u2019nda Vak\u0131flar \u0130\u015fhan\u0131 ve \u00e7evresinde faaliyet g\u00f6steren bir\u00e7ok i\u015fyerinde ve seyyar sat\u0131c\u0131da el alt\u0131ndan Suriye ba\u015fta olmak \u00fczere farkl\u0131 \u00fclkelerde kaydedilmi\u015f K\u00fcrt\u00e7e kasetler; Latin ve Arap harfleriyle bas\u0131lm\u0131\u015f K\u00fcrtlerle ilgili her t\u00fcrden K\u00fcrt\u00e7e ve T\u00fcrk\u00e7e kitap ve bro\u015f\u00fcrler da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor ve sat\u0131l\u0131yordu. Ankara\u2019da ayn\u0131 okulda ayn\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc birlikte okudu\u011fum arkada\u015f\u0131m Hanili Ekrem A. ile 1975\u2019te bir yaz g\u00fcn\u00fc Vak\u0131flara ait \u00e7ar\u015f\u0131da gezinirken bana Suriye\u2019de T\u00fcrk\u00e7e bas\u0131lm\u0131\u015f Dr. Nuri D\u00earsimi\u2019nin <strong>K\u00fcrdistan Tarihinde D\u00earsim<\/strong> kitab\u0131n\u0131 al\u0131p hediye etmi\u015f ve o zaman, ba\u015fta Ehmed\u00ea Xan\u00ee\u2019nin <strong>Mem \u00fb Z\u00een<\/strong> eseri olmak \u00fczere K\u00fcrt edebiyat\u0131 ve tarihine ili\u015fkin bir\u00e7ok yay\u0131n\u0131n gizlice sat\u0131\u015f ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. O zaman, bu yay\u0131nlar\u0131n nerelerde bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hangi dilde bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131, nas\u0131l da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ya da sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, yaz\u0131m t\u00fcr\u00fc ve nitelikleri hakk\u0131nda gerekli bilgileri not alma akl\u0131mdan ge\u00e7medi\u011fi i\u00e7in, \u015fimdi bunlar\u0131n Robert Darnton\u2019un tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrden \u201c<em>yeralt\u0131 edebiyat\u0131<\/em>\u201d kapsam\u0131nda olup olmad\u0131klar\u0131 konusunda bir \u015fey s\u00f6yleyemiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Diyarbak\u0131r\u2019da tezg\u00e2h alt\u0131ndan yap\u0131lan bu da\u011f\u0131t\u0131m ve sat\u0131\u015flar da zaten fazla uzun s\u00fcrmedi, 12 Eyl\u00fcl 1980\u2019de Silahl\u0131 Kuvvetler y\u00f6netime el koyunca T\u00fcrkiye genelinde bas\u0131m-yay\u0131m t\u00fcmden h\u00fcsrana u\u011frad\u0131: Karabulutlar g\u00f6ky\u00fcz\u00fcm\u00fcz\u00fc kaplad\u0131. Bu karanl\u0131k g\u00fcnlerde sadece illegal yay\u0131nlara de\u011fil, sol i\u00e7erikli ve K\u00fcrtlere dair t\u00fcm yay\u0131nlara el konuldu, toplat\u0131ld\u0131, bulunduranlar g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131 ve yarg\u0131land\u0131. Korku d\u00fc\u015f\u00fcncesinin uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kayg\u0131 nedeniyle kitap bulunduranlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu da kendilerine veya tan\u0131d\u0131klar\u0131na ait kitaplar\u0131n \u00e7o\u011funu saklad\u0131, yakt\u0131, imha etti: Soba ve kalorifer kazanlar\u0131nda yak\u0131lan kitap, dergi, bildiri, afi\u015f ve foto\u011fraflar\u0131n kara dumanlar\u0131 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6sterircesine bacalardan y\u00fckselerek kentleri nefessiz, d\u00f6nemin y\u00f6neticilerinin y\u00fczlerinde kara leke b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z\u00fc daha fazla uzatmay\u0131p yaz\u0131ya konu olan kitaba gelelim. Amerikal\u0131 akademisyen Robert Darnton, <strong>Eski Rejimde Yeralt\u0131 Edebiyat\u0131<\/strong> adl\u0131 kitab\u0131nda 1789 Frans\u0131z Devrimi \u00f6ncesindeki \u201c<em>yeralt\u0131 edebiyat\u0131<\/em>\u201dn\u0131 anlat\u0131yor. Kitapta anlat\u0131lan \u201c<em>yeralt\u0131 edebiyat\u0131<\/em>\u201d, benim yukar\u0131da anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m siyasi i\u00e7erikli \u201c<em>illegal yay\u0131n\u201d<\/em>lar ve 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131 ile 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda olu\u015fmaya ba\u015flayan ve alkolizmin, cinselli\u011fin, s\u0131rad\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n, k\u00fcfr\u00fcn d\u0131\u015fa vurumu olan, Henry Miller, O\u011fuz Atay ve Metin Ka\u00e7an gibi yazarlar\u0131n da i\u00e7inde yer ald\u0131klar\u0131 \u201c<em>yeralt\u0131 edebiyat ak\u0131m\u0131<\/em>\u201dna ait eserlerle hem tarihsel d\u00f6nem hem de mahiyeti itibariyle \u00e7ok farkl\u0131 \u015feyler, ama yine de baz\u0131 ortak yanlar\u0131n\u0131n var oldu\u011funa inan\u0131yorum. Robert Darnton \u00f6ns\u00f6z\u2019de kitab\u0131na dair \u015funlar\u0131 yaz\u0131yor: \u201c<em>Edebi yeralt\u0131n\u0131 i\u015fgal eden barok karakterleri ara\u015ft\u0131r\u0131rken baz\u0131 klasik tarihsel sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Ayd\u0131nlanma Frans\u0131z toplumuna ne kadar derinden n\u00fcfuz etmi\u015fti? Radikal fikirler Eski Rejim\u2019in y\u0131k\u0131m\u0131na ne \u00f6l\u00e7\u00fcde katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131? Fransa\u2019da Ayd\u0131nlanma ile Devrim aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar nelerdi? Yay\u0131nc\u0131 ar\u015fivleri \u00fczerinden tekrar ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu sorular ders kitaplar\u0131ndaki form\u00fclasyonlara k\u0131yasla daha elle tutulur ve ayaklar\u0131 yere basar g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Kesin olarak yan\u0131tlanamasalar bile, y\u00f6netilebilir par\u00e7alara indirgenmeleri ve bir dizi vaka \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olarak anlat\u0131 bi\u00e7imde ele al\u0131nmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Elinizdeki kitap i\u015fte bu vakalar\u0131 sunuyor<\/em>.\u201d (s.10)<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131sacas\u0131, Robert Darnton bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda tarih yaz\u0131m y\u00f6ntemine farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan yakla\u015f\u0131yor ve bilinenin tersine, Frans\u0131z Devrimi\u2019nin yarat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n Voltaire, J. Jacques Rousseau, Diderot gibi b\u00fcy\u00fck filozoflar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201c<em>yeralt\u0131 edebiyat\u0131<\/em>\u201d yazarlar\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyor. Kitab\u0131nda, ar\u015fivlerdeki \u201c<em>vakalar\u0131<\/em>\u201d inceleyip 1789 Frans\u0131z Devrimi \u00f6ncesinde s\u0131n\u0131r \u00f6tesinde bas\u0131lan ve ka\u00e7ak yollarla ba\u015fta Paris olmak \u00fczere Fransa\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli \u015fehirlerinde da\u011f\u0131t\u0131lan, el alt\u0131ndan sat\u0131lan kitaplar\u0131, kitap t\u00fcrlerini ve bu kitaplar\u0131n yazar ve okurlar\u0131n\u0131 ve bu sekt\u00f6rden para kazananlar\u0131 anlat\u0131yor. Devrim \u00f6ncesi d\u00f6nemde bir\u00e7ok aristokrat aile \u00e7ocu\u011funun felsefeci ve yazar olmak i\u00e7in Paris yollar\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ama \u00e7o\u011funun umduklar\u0131n\u0131 bulamad\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u201c<em>edebiyat\u0131n ayaktak\u0131m\u0131<\/em>\u201d olduklar\u0131n\u0131, hatta bunlardan birka\u00e7\u0131n\u0131n casusluk, polise \u00e7al\u0131\u015fma ve doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k gibi ho\u015f olmayan durumlara bile savruldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ne olurlarsa olsunlar, yazman\u0131n \u015feytani kudretinin ba\u015ftan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bu \u201c<em>edebi e\u015fk\u0131yalar<\/em>\u201d engin \u00e7e\u015fitlilikteki eserleri durmadan kaleme al\u0131rlar. Dudak \u0131s\u0131rtan cinsten saray entrikalar\u0131n\u0131, krallar\u0131n cinsel yetersizliklerini ya da fantezilerini; \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, adalet ve tarihe dair metinler, hik\u00e2yeler, romanlar, ansiklopediler yazarak Eski rejimin alt\u0131n\u0131 oymada \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir rol oynarlar. Kendi adlar\u0131yla ya da ba\u015fka adlarla yazd\u0131klar\u0131n\u0131 veya ba\u015fka yazarlar\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek, korsan bask\u0131lar\u0131n\u0131 yaparak okuyuculara ula\u015ft\u0131rman\u0131n yollar\u0131n\u0131 ararlar. T\u00fcm engellemelere kar\u015f\u0131n elden ele dola\u015fan ve korsan da\u011f\u0131t\u0131lan bu metinler \u00f6fkelilerin \u00f6fkesini dile getirir. G\u00fcn\u00fc saati geldi\u011finde de \u00f6fkelilerin yaratt\u0131\u011f\u0131 ihtilalci \u00f6fke dalgas\u0131 Saray\u2019\u0131 sallar, Devrim\u2019in sars\u0131nt\u0131s\u0131 sadece Fransa ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkiler. Felsefeci olman\u0131n hayaliyle yola \u00e7\u0131kanlar fark\u0131nda olmadan b\u00fcy\u00fck kahramanl\u0131klar yaparlar ve yine fark\u0131nda olmadan devrimin halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131nca sahiplenilmesine neden olurlar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bunlar\u0131n \u00e7o\u011funun adlar\u0131 pek bilinmiyor, ama o d\u00f6neme ait polis ve hapishane ar\u015fivlerinde ger\u00e7ek ya da takma adlar\u0131yla tozlu dosyalar aras\u0131nda kay\u0131tlar\u0131 \u00f6ylece duruyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Devrimin harl\u0131 oca\u011f\u0131na bir zamanlar sayfalar dolusu ate\u015fli s\u00f6zc\u00fck ta\u015f\u0131yanlar\u0131n bug\u00fcn adlar\u0131n\u0131n bilinmemesi y\u00fcrek burkucu ac\u0131 bir ger\u00e7ek, buna kar\u015f\u0131l\u0131k gezegenimizde ilkokulu bitirmi\u015f her insan\u0131n d\u00fcnyan\u0131n kaderini de\u011fi\u015ftiren 1789 Frans\u0131z Devrimi\u2019ni bug\u00fcn biliyor olu\u015fu da bir ba\u015fka ger\u00e7ek. B\u00f6ylesi tarihsel ac\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda her zaman menzile odaklan\u0131p Fur\u00fb\u011f Ferruhz\u00e2d\u2019in dizelerini hat\u0131rlar\u0131m:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<em>Ku\u015f \u00f6l\u00fcr, sen u\u00e7u\u015fu hat\u0131rla<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><sup>(*)<\/sup> Robert Darnton, Eski Rejimde Yeralt\u0131 Edebiyat\u0131, \u00c7ev: Suat Ba\u015far \u00c7a\u011flan, zoomkitap, \u0130stanbul, Ekim 2022.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">28 Ocak 2023 tarihinde ve sonras\u0131nda:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">https:\/\/www.tigrishaber.com\/ofkelilerin-ofkesi-yeralti-edebiyati-6193yy.htm<br>https:\/\/www.gaphaberleri.com\/kose-yazisi\/1027\/ofkelilerin-ofkesi-yeralti-edebiyati.html<br>https:\/\/ruhanews.com\/kose-yazisi\/780\/ofkelilerin-ofkesi-yeralti-edebiyati.html<br>https:\/\/www.erganihaber.net\/kose-yazisi\/1423\/ofkelilerin-ofkesi-yeralti-edebiyati.html<br>http:\/\/kovarabir.com\/muslum-uzulmez-ofkelilerin-ofkesi-yeralti-edebiyati\/<\/p>\n\n\n<div class=\"taxonomy-post_tag wp-block-post-terms\"><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=12-eylul\" rel=\"tag\">12 eyl\u00fcl<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=atilim\" rel=\"tag\">at\u0131l\u0131m<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=balikcilarbasi\" rel=\"tag\">bal\u0131k\u00e7\u0131larba\u015f\u0131<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=diyarbakir\" rel=\"tag\">diyarbak\u0131r<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=fransiz-devrimi\" rel=\"tag\">frans\u0131z devrimi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=illegal\" rel=\"tag\">illegal<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=kitapcik\" rel=\"tag\">kitap\u00e7\u0131k<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=kurt\" rel=\"tag\">k\u00fcrt<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=kurtce\" rel=\"tag\">k\u00fcrt\u00e7e<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=nazim-hikmet\" rel=\"tag\">naz\u0131m hikmet<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=rejim\" rel=\"tag\">rejim<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=robert-darnton\" rel=\"tag\">robert darnton<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=sikiyonetim\" rel=\"tag\">s\u0131k\u0131y\u00f6netim<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=tkp\" rel=\"tag\">tkp<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=turkiye-komunist-partisi\" rel=\"tag\">t\u00fcrkiye kom\u00fcnist partisi<\/a><span class=\"wp-block-post-terms__separator\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.uzulmez.site\/?tag=yeralti-edebiyati\" rel=\"tag\">yeralt\u0131 edebiyat\u0131<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Okudu\u011fumuz bir kitap bazen haf\u0131zam\u0131zda kay\u0131tl\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 an\u0131msat\u0131p anlatmam\u0131za neden olabilir. Robert Darnton\u2019un Eski Rejimde Yeralt\u0131 Edebiyat\u0131(*) isimli kitab\u0131n\u0131 elime al\u0131p okumaya ba\u015flay\u0131nca illegal yay\u0131nlarla tan\u0131\u015fmam geldi akl\u0131ma ve sayfalar\u0131 \u00e7evirdik\u00e7e de zihnimde kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131mla 1789 \u00f6ncesi Fransa\u2019s\u0131ndaki ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar \u00e7ak\u0131\u015f\u0131p beni \u00e7ok eskilere g\u00f6t\u00fcr\u00fcp bu yaz\u0131y\u0131 yazmaya y\u00f6neltti. 1970\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda Ankara\u2019da y\u00fcksekokul okurken yeralt\u0131, yani illegal\/gizli yay\u0131nlarla tan\u0131\u015ft\u0131m. Bunlar, sol siyasi \u00f6rg\u00fctlerin veya \u00f6\u011frenci gruplar\u0131n\u0131n belli konularda yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 bildiri ve bro\u015f\u00fcr benzeri yay\u0131nlard\u0131. Okul ve i\u015fyerlerindeki mevcut sorunlar\u0131n\u0131n giderilmesine, direni\u015f ve grevlere veya baz\u0131 siyasi taleplerin duyurulmas\u0131na y\u00f6nelik ya da sol devrimci siyasi olu\u015fumlar\u0131n s\u0131k\u0131y\u00f6netim mahkemelerinde yapt\u0131klar\u0131 savunmalara, g\u00f6zaltlar\u0131nda<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[97],"tags":[142,135,134,115,131,143,132,144,130,140,145,136,133,138,141,139],"class_list":["post-3897","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-politika","tag-12-eylul","tag-atilim","tag-balikcilarbasi","tag-diyarbakir","tag-fransiz-devrimi","tag-illegal","tag-kitapcik","tag-kurt","tag-kurtce","tag-nazim-hikmet","tag-rejim","tag-robert-darnton","tag-sikiyonetim","tag-tkp","tag-turkiye-komunist-partisi","tag-yeralti-edebiyati"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3897"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3897\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3898,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3897\/revisions\/3898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzulmez.site\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}